Tygodnik Powszechny Nr 14/2019

Data wydania:
Numer wydania:
14
Rok wydania:
2019

Edytorial

/ Fot. Maciej Zienkiewicz dla TP

Osamotnieni

Ks. Adam Boniecki
Niby wszyscy wiemy, że od szkół i nauczycieli zależy przyszłość narodu, ale edukacja cierpi u nas na chroniczny brak pieniędzy.

Obraz tygodnia

Zegar słoneczny w Sieradzu, marzec 2019 r. / / Fot. Adam STASKIEWICZ/East News

Czas zmiany zmiany czas

Marek Rabij
W przyszłym roku po raz ostatni przestawimy zegarki na czas letni i zimowy – postanowiła Bruksela, wziąwszy pod uwagę wyniki rekordowo popularnych konsultacji…
FOT. MAREK LASYK / REPORTER / Oddział psychiatrii dziecięcej w krakowskim Szpitalu im. św. Ludwika – jedyny w Małopolsce, 2010 r.

Psychiatria dziecięca w odwrocie

Maciej Müller
Psychiatria dziecięca jest w chronicznym kryzysie. Na 400 tys. dzieci z zaburzeniami przypada 416 specjalistów.
FOT. IMAGO / BLICKWINKEL / EAST NEWS /

Kinopisarka zrośnięta z kamerą

Anita Piotrowska
W maju skończyłaby 91 lat. Wydawało się, że reżyserka Agnès Varda będzie z nami zawsze. Dziarska starsza pani z grzywką zarażała swą energią kolejne pokolenia…
Wołodymyr Zełenski / / GENYA SAVILOV / AFP / EAST NEWS

Prezydent Zełenski?

Wojciech Konończuk
Zwycięzcą pierwszej tury wyborów prezydenckich na Ukrainie został komik bez doświadczenia politycznego, na którego swój głos zdecydował się oddać niemal co…
Mural ze sceną z „krwawej Niedzieli”. Londonderry, Irlandia Północna, marzec 2019 r. / PAUL FAITH / AFP / EAST NEWS /

Twardy brexit zwykłych ludzi

Marcin Żyła
Wśród tych, którzy prowadzą interesy po obu stronach irlandzkiej granicy, dominują złość i zniechęcenie. Dla nich każdy brexit byłby lepszy od niepewności.
Spotkanie Papieża Franciszka z królem Maroka Muhammadem VI, Rabat, 30 marca 2019 r. / FOT. HANDOUT/AFP/East News /

Franciszek w Maroku: święto migrantów

Anna Wilczyńska
Obyło się bez niespodzianek. Mimo że podróż do Rabatu miała być okazją do świętowania 800-lecia spotkania św. Franciszka i sułtana al-Kamila al-Malika na…
/ PAULO DE OLIVEIRA / PAP

Pożegnanie z jednorazówką

Ewelina Burda
Plastikowe słomki, sztućce i talerzyki, patyczki higieniczne, mieszadełka do drinków, patyczki do balonów – wszystko to jest w niesławnej pierwszej dziesiątce…

Podarunek od Trumpa

Wojciech Jagielski
Uznając syryjskie Wzgórza Golan – okupowane przez Izrael od zwycięskiej „wojny sześciodniowej” w 1967 r. – za część izraelskiego państwa, Donald Trump…

Wyrok za wileńską masakrę

Wojciech Pięciak

Kraj w skrócie

26 marca – 1 kwietnia
/ ROMAN PACH / FORUM

Chatka już nie Puchatka

Marcin Żyła
Bieszczadzki Park Narodowy pokazał wizualizację schroniska położonego na Połoninie Wetlińskiej po generalnym remoncie.

Sopot broni opiekunów, RPO broni Sopotu

Przemysław Wilczyński
Lubię, gdy przychodzi dwudziesta. Wtedy mam trochę czasu na telewizor i książkę. Czytam ostatnio »Północ-Południe«, a z gazet te plotkarskie (…) Dowiem się z …

Podróże żywią

Marek Rabij
W 2018 roku Polacy wydali za granicą rekordowe 21,5 mld zł – podał właśnie GUS. Bilans zysków z ruchu turystycznego mamy jednak nadal na solidnym plusie,…

Czy można pocałować papieża

Edward Augustyn
Jeszcze nie tak dawno całowano go w stopę.

Watykańskie wytyczne

EA
Papież zatwierdził nowe prawo chroniące dzieci i osoby bezbronne przed przemocą seksualną w Kurii Rzymskiej, Państwie Watykańskim i jego placówkach.

Arcybiskup Ryś przeprasza

Artur Sporniak
Metropolita łódzki długo – bo przez blisko półtora roku od ingresu – zwlekał z publiczną reakcją na wzmagający się w polskim Kościele problem pedofilii.
/ NIALL CARSON / PA / EAST NEWS

Irlandia: mroczna przyszłość Kościoła?

Maciej Müller
„Trudno wyeliminować kulturę klerykalną. Nie pojawiła się znikąd, w formacji seminaryjnej musimy więc zająć się jej korzeniami” – powiedział Diarmuid Martin,…

Kościół w skrócie

26 marca – 1 kwietnia

Liczba tygodnia

57 proc.

Bez bólu, bez strachu

Łukasz Kwiatek
Kilka lat temu 65-letnia wówczas Jo Cameron, pacjentka szpitala Raigmore w Inverness na północy Szkocji, wprawiła lekarzy w zdumienie.

Kosmos w skrócie

26 marca – 1 kwietnia
/ IMAGO / BLICKWINKEL / EAST NEWS

Grzyb żab

Łukasz Kwiatek
Seryjny zabójca grasuje na wolności. Ofiary wybiera nieprzypadkowe, najpierw pojawił się w Korei, prawdopodobnie w latach 80. ubiegłego wieku, ale obecnie…
/ MICHAL KAMARYT / AFP / EAST NEWS

Rycie pod Krecikiem

MR
Wnuczka Zdenka Milera, twórcy znanej czeskiej bajki o Kreciku, nie może udzielać licencji producentom zabawek i przedmiotów z tą postacią – orzekł prawomocnie…

Kultura w skrócie

26 marca – 1 kwietnia

Nowy dom „Dwutygodnika”

Monika Ochędowska
Nie było go przez trzy miesiące.
/

Bartosz Minkiewicz rysuje

Bartosz Minkiewicz

Temat Tygodnika

/ JOANNA RUSINEK

Szkoła przetrwania

Mikołaj Herbst, Przemysław Wilczyński
Dr hab. MIKOŁAJ HERBST: Państwo marnuje właśnie kolejną okazję, by określić, kim ma być nauczyciel przyszłości w przyszłej edukacji.

Kraj

/ JAKUB ORZECHOWSKI / AGENCJA GAZETA

Politycy, oddajcie władzę

Antoni Dudek, Maciej Kisilowski, Rafał Woś
O posyłaniu sześciolatków do szkół, zmianach ustawy antyaborcyjnej, a nawet podatkach można decydować na poziomie województwa. Lekarstwem na polską polaryzację…
Demonstracja w obronie sądów, Warszawa, czerwiec 2018 r. / WOJCIECH KRYŃSKI / FORUM

Obywatele chcą mieć głos

Rafał Zychal
Ze swoim pomysłem od miesięcy odbijają się od partyjnych gabinetów. Gdyby udało się go zrealizować, byłby to kopernikański przewrót w polityce.
Od lewej: Marcin, Edward i Waldemar, marzec 2019 r. / MARCIN DUDEK

Przerwany krąg

Marcin Choduń
Więźniowie opuszczający zakład karny do niedawna byli zdani głównie na siebie. Na Śląsku grupa zapaleńców uczy ich, jak żyć od nowa.

Świat

Zatrzymanie opozycjonistki Marii José Castillo podczas protestu przeciwko rządom Daniela Ortegi. Managua, 16 marca 2019 r. / OSWALDO RIVAS / REUTERS / FORUM

Przy stole z tyranem

Doma Matejko
W cieniu światowych konfliktów w Nikaragui trwa od roku rewolucja przeciw skorumpowanemu lewicowemu reżimowi. Czy mediacja Kościoła pomoże zakończyć kryzys, w…
/ OSCAR NAVARRETE / LA PRENSA

To jest walka idei

Enrique Bolaños Geyer, Doma Matejko
ENRIQUE BOLAÑOS GEYER, BYŁY PREZYDENT NIKARAGUI: Po raz pierwszy w historii mojego kraju obywatele prowadzą rewolucję w sposób pokojowy.
Donald Trump i jego sympatycy w Van Andel Arena w stanie Michigan, 28 marca 2019 r. / SCOTT OLSON / GETTY IMAGES

Przedsmak kampanii

Jan Smoleński
Zakończenie śledztwa w sprawie Russiagate nie oznacza końca prawnych kłopotów Trumpa. Ale jego przeciwnicy powinni pogodzić się z tym, że nie jest on…
Melanie Kortlang, której córkę w 2006 r. zabił nielegalny imigrant, mówi, że jest rozczarowana politykami Partii Demokratycznej. San Diego, 2019 r. / MARTA ZDZIEBORSKA

Anioły nie opuszczą Trumpa

Marta Zdzieborska
Były na jego wiecach, w Białym Domu i w konserwatywnej telewizji Fox News. Matki, których dzieci zginęły z rąk nielegalnych imigrantów, ufają prezydentowi USA…
Ulice w nowej stolicy Birmy idealnie nadają się na wielkie parady wojskowe. Naypyidaw, 2019 r. / ROMAN HUSARSKI

Miasto generałów

Roman Husarski
Nowa stolica Birmy w niczym nie kojarzy się z azjatyckimi klimatami. Jest jak spełnienie totalitarnego snu. Nawet dziś, gdy krajem rządzi laureatka Pokojowej…

Wiara

Siostry kibicują kolarzom podczas Tour de France w Brignoles, lipiec 2009 r. / ERIC GAILLARD / REUTERS / FORUM

Moc pierworodnej

Ks. Andrzej Muszala
Jak przetrwać kryzys Kościoła? Możemy się uczyć od tych, którzy już przeżyli trudny czas. Na przykład od niedocenianego w Polsce Kościoła francuskiego.
Lucetta Scaraffia, była redaktor naczelna miesięcznika „Donne Chiesa Mondo”, Rzym, luty 2018 r. / DOMENICO STINELLIS / AP / EAST NEWS

Odwrót z Watykanu

Zuzanna Radzik
Odchodzą, tłumacząc, że rozbiły się o mur patriarchatu. Przyczyny dymisji redakcji watykańskiego kobiecego magazynu mogą być jednak mniej wzniosłe.
Cornelis Engebrechtsz, Powołanie Mateusza (ok. 1462–1527) / ALAMY STOCK PHOTO / BEW

Puzzle duszy

Monika i Marcin Gajdowie
ĆWICZENIA WIELKOPOSTNE | Jeśli będziemy wierni, to znaczy regularni w naszych praktykach duchowych, modlitwa będzie się zmieniała.

Czytania

Maharal i tolerancja

Paweł Śpiewak

Śmiertelna niedziela

O. Wacław Oszajca SJ
Piątą niedzielę Wielkiego Postu, czyli Męki Pańskiej, do niedawna zwano Niedzielą Czarną albo Śmiertelną.

Pierwsze przykazanie

Kard. Grzegorz Ryś
„Które jest pierwsze ze wszystkich przykazań?” – pyta Jezusa uczony w Piśmie. A Jezus odpowiada: „Pierwsze jest: Słuchaj Izraelu, Pan Bóg nasz jest jedynym…
/

Widzenia

Piotr Sikora

Czytania liturgiczne

7–14 kwietnia

Historia

Sanitariuszki ze Szkoły Pielęgniarstwa PCK podczas kursu spadochronowego. Warszawa, Pola Mokotowskie, 1938 r. / ARCHIWUM PCK

Wiek solidarności

Tomasz Targański
Zauważano go zwykle w momentach najtrudniejszych. Ale jego aktywności nie ograniczały się do czasu wojennego. Polski Czerwony Krzyż skończył właśnie sto lat.

Nauka

Międzynarodowa Stacja Kosmiczna już ponad 20 lat krąży po orbicie. / nasa

Kosmos bliski

Piotr Stankiewicz
Stacje orbitalne są astronomicznie drogie i nie doprowadziły do żadnego spektakularnego odkrycia. Ale trudno sobie wyobrazić, byśmy mogli z nich zrezygnować.

Kultura

/ PIOTR SADURSKI DLA „TP”

Czytanie z ciała

Barbara Klicka, Katarzyna Kubisiowska
Barbara Klicka, pisarka: Ludzkie ciepło jest jedyną siłą, która potrafi zażegnać obojętność świata. Tata mógł nie kumać, o co mi chodzi, ja mogłam nie kumać, o…
„Inni ludzie” Doroty Masłowskiej w reżyserii Grzegorza Jarzyny, TR Warszawa / / MARCIN OLIVA SOTO / MATERIAŁY PRASOWE

Widmologie teatralne

Dariusz Kosiński
Dwa odległe miasta, dwa odmienne teatry. To samo udręczenie i jedno pragnienie: niech będzie inaczej. Piotr Cieplak i Grzegorz Jarzyna wystawiają Polskę…
/ ZYGMUNT JANUSZEWSKI

Motyki w dłoń!

Monika Ochędowska
Wyniki badań stanu czytelnictwa w Polsce opracowane przez Bibliotekę Narodową rokrocznie wywoływały publicystyczny lament i wrzawę. Tym razem jest inaczej.
„Chroń swój zamek” – ekran gry „Heroes of Might and Magic 3” /

Bohaterowie nie są zmęczeni

Piotr Tarczyński
Statystycznie graczami komputerowymi są w 80 procentach ludzie dorośli. Może to dlatego niektóre gry nie chcą się zestarzeć.
Kadr z filmu „Jutro albo pojutrze” / MATERIAŁY PRASOWE

Na jednej desce

Anita Piotrowska
Z montażu amatorskich taśm wideo i profesjonalnych nagrań wyłania się poruszający obraz młodych ludzi, którym bez żadnych zabezpieczeń przyszło zderzyć się z…

Warto zobaczyć w TV

AP
6 – 12 kwietnia

Dziedzictwo czasem kłopotliwe

Lektor
Stołeczne Królewskie Miasto Kraków – tak się oficjalnie nazywamy.

Felietony

Zgryzoty ze zgryzem

Anna Dziewit-Meller
Pośród wielu nieszczęść, które mogą przydarzyć się człowiekowi, sporo jest tych z pozoru drobnych, niby nieznaczących, a jednak poważnie zatruwających życie.

Mniam mniam

Szymon Hołownia
Pan prezydent dzieli się na Twitterze wspomnieniami z odwiedzin w masarni, zachwycając się mięsem „3-letniego byka ubitego przed dwoma dniami”, pompatycznie…

Zmiany

Wojciech Bonowicz
Człowiek myśli, a chciałby nie myśleć. Patrzy, a wolałby nie widzieć. „Wolno udałem się do łazienki, ochlapałem twarz wodą, uczesałem włosy.

Achtung! Achtung!

Jan Klata
Rola skandalu w karierze artystycznej jest trudna do przecenienia, jak dotąd nikt nawet nie podjął próby monografii, co samo w sobie jest kolosalnym skandalem.

Awizo

Stanisław Mancewicz
Zaiste bardzo nas cieszą doniesienia, że Gospodarz nie chodzi na pocztę i nie odbiera listów poleconych. Raduje nas ta postawa, jest nam bowiem bliska i zbliża…

Smaki

/ ADOBE STOCK

Rybka zwana Alicją

Paweł Bravo
Pięć. Tyle euro wzięła ode mnie pani w małej smażalni za wielką jak kinowy kubeł popcornu tutkę pełną sardeli i kalmarów w tycim miasteczku Cetara nieopodal…

Zmysły

Dzwonniczka Teresa Ziarnek, Bługowo, marzec 2019 r. / FILIP KOWALKOWSKI

Kogo one wołają

Jacek Podsiadło
W miejscu uderzeń o wieniec serce jest tak zbite, że mógłbym się przejrzeć w lustereczku, które w tym miejscu powstało. A gdybym był na Rusi, to przeglądałbym…

Tygodnik Czytelników

Rada nie taka prosta

Mirek Chmiel
„TP” 11/2019

Podzielę się z nauczycielami

Henryk Tomecki

Sprostowanie

Redakcja

Prośba o pomoc

Dodatki w numerze Nr 14/2019

I CO2 dalej?

Młodzieżowy Strajk Klimatyczny w Krakowie, 15 marca 2019 r. / BEATA ZAWRZEL / NURPHOTO / GETTY IMAGES

Przekleństwo ciekawych czasów

Piotr Siergiej
W nieodległej przyszłości energia przeznaczona na wydobycie paliw kopalnych może zacząć przewyższać energię pozyskiwaną z ich spalania. Wąż zacznie zjadać…

„Później” właśnie nadeszło

Marcin Popkiewicz
Trzy lata temu narody świata uzgodniły w Paryżu cel – ograniczenie ocieplenia klimatu o maksymalnie 2 st. C ponad poziom z epoki przedprzemysłowej, z podjęciem…
Elektrownia Bełchatów, Rogowiec, styczeń 2018 r. / ADAM STAŚKIEWICZ / EAST NEWS

Albo klimat, albo węgiel

Ilona Jędrasik, Dominika Wantuch
ILONA JĘDRASIK: Elektrownia Bełchatów emituje tyle dwutlenku węgla, ile 7 mln samochodów okrążających świat wzdłuż równika. Jeśli nie zatrzymamy tej emisji,…

CO2 zmienia klimat?

Przegląd blogów naukowych.
Młodzieżowy Strajk Klimatyczny, Warszawa, 15 marca 2019 r. / ADAM JANKOWSKI / REPORTER

Nie tylko ten jeden dzień

Dawid Krawczyk
Zrezygnowali z plastikowych słomek i sztućców, ale wiedzą, że ich indywidualne wybory nie zatrzymają globalnego ocieplenia. Licealiści zerwali się z lekcji,…

Nagroda Literacka im. Wiesława Kazaneckiego 2019

/ DAWID GROMADZKI / MAT. PRASOWE

Wstęp

Michał Sowiński
Nagroda Literacka Prezydenta Białegostoku im. Wiesława Kazaneckiego kształtuje przestrzeń polskiego pola literackiego już od dawna i ma dla niego duże…
Od lewej: Krzysztof Czyżewski, Piotr Janicki / DAWID GROMADZKI / MAT. PRASOWE

Skok sarny w serce łąki

Monika Ochędowska
Haiku to obrazek. A haiga – obrazek podwójny, ponieważ oznacza gatunek, w którym poetycki pejzaż wzmacnia ilustracja.

Język jak długie szpilki

Anna Kałuża
W poezji Janickiego kluczowe są manewry języka i oka, dzięki którym zbaczamy z utartych traktów obrazowo-tekstowych.

Boski detektyw

Michał Sowiński
Nesterowicza, podobnie jak bohatera jego powieści, bardziej niż pytanie „kto zabił” dręczy metafizyczna natura rzeczywistości.
Od lewej: Iwona Menzel, Piotr Nesterowicz / / DAWID GROMADZKI / MAT. PRASOWE

Romanse z pogranicza

Katarzyna Trzeciak
Powieść Menzel to romans, w którym dystans i przenikliwość głównej bohaterki pozwalają zobaczyć kulturowe zróżnicowanie Podlasia po powstaniu styczniowym.

Magazyn Literacki „Książki w Tygodniku”: Poezja te-raz (14/2019)

/ MAREK ZALEJSKI / ADOBE.STOCK.COM

Poezja za trzy grosze

Grzegorz Jankowicz
Marcin Świetlicki z zespołem Świetliki w warszawskim klubie Proxima, listopad 1997 r. / ARKADIUSZ ŚCICHOCKI / AGENCJA GAZETA

Życie na małych wyspach

Karolina Felberg
MAGAZYN LITERACKI „KSIĄŻKI W TYGODNIKU” | Dziś to najmłodsza poezja najakuratniej oddaje stan polskiej poezji w ogóle – kryzysu, w jakim znalazła się za sprawą…
Zuzanna Ginczanka, kwiecień 1938 r. / MUZEUM LITERATURY / EAST NEWS

Powroty

Magdalena Kicińska, Katarzyna Czeczot, Kacper Bartczak, Krzysztof Mrowcewicz, Aldona Kopkiewicz
Wiersze są żywe, o ile wciąż je czytamy, stale z nimi dyskutujemy, robimy z nich nowy użytek. Poprosiliśmy poetki i poetów, krytyczki i krytyków, by…
Happening „Sobota pod prokuraturą z poezją śpiewaną”, Krakowskie Przedmieście, Warszawa, 24 lutego 2018 r. / ADAM STĘPIEŃ / AGENCJA GAZETA

Poezja_2019

Anna Kałuża, Grzegorz Jankowicz
MAGAZYN LITERACKI „KSIĄŻKI W TYGODNIKU” | Dyskutujemy w przestrzeni publicznej o warunkach, w jakich pracują lekarze, nauczyciele, górnicy czy policjanci. A…
/

A u nas życie takie małe

Maciej Płaza
W tekstach Murek nie ma zbawienia ani nadziei. Autorka obserwuje krzątaninę swych postaci na pozór z dystansem i czarnym humorem, nigdy jednak nie traci dla…
/

Spektrum literackich możliwości

Michał Sowiński
Flanagan z opowieści o pretensjonalnym wannabe pisarzu, podejmującym się wydawniczej fuchy, aby wyżywić rodzinę, stworzył pełen egzystencjalnego napięcia…
/

Atomowy grzyb w kolorach tęczy

Monika Ochędowska
Współczesny człowiek jest samotny, mówił Resnais, reżyser „Hiroszimy, mojej miłości”, unieruchomiony w wiecznej traumie. Zdaniem Rudniańskiej sztuka pozwala…
/

Dudnienie historii

Aleksandra Wojtaszek
„Bębny nocy” to starannie wydestylowany eliksir z twórczości sarajewianina, w którym skupiają się jego literackie obsesje, ulubione motywy i zabiegi.
/

Wszystkie odcienie samotności

Katarzyna Trzeciak
Skuteczność literackich portretów Lauren Groff polega na wyważeniu między uniwersalizacją postaci a nadaniem im ekscentryczności; wyważeniu między dojmującą…
/

Wolałaby nie

Michał Sowiński
/

Sorge znaczy kłopot

Monika Ochędowska
/

Światłoczułość słowa

Aleksandra Wojtaszek
/

Zaleje wszystko

Michał Sowiński
/

Radość przemijania

Katarzyna Kubisiowska
/

Nie ma nic, tylko las

Monika Ochędowska
/

Portrecistka frustracji

Michał Sowiński
/

Mistrz

Tomasz Fiałkowski
/ ADOBE.STOCK.COM

Piętnaście tysięcy pęteł, czyli brachygrafia

Jacek Podsiadło
Nie pamiętam już, który pisarz powiedział, że największym nieszczęściem pisarza jest to, iż myśl frunie, a słowa idą na piechotę.
Ilustracje Zbigniewa Piotrowskiego w książce „Widmo z Głogowego Wzgórza”, wyd. Dwie Siostry / MATERIAŁY PRASOWE

Dobre i pożyteczne

Joanna Olech
MAGAZYN LITERACKI „KSIĄŻKI W TYGODNIKU” | Dla młodych i najmłodszych czytelników.
/

Żyć w kosmosie i przetrwać

Stanisław Bajtlik
Historia Ziemi obfituje w wielkie katastrofy. Czy przeżyjemy kolejną, która kiedyś musi nadejść?
/

Zmiana paradygmatu

Ks. Adam Boniecki
Dziewięć rozmów o tym samym i z tym samym interlokutorem? Pomysł na pierwszy rzut oka mało zachęcający, okazał się jednak strzałem w dziesiątkę.

Jak sobie radzić

Inga Iwasiów
Często muszę odpowiadać na pytanie, jak feministka radzi sobie z mizoginią. Zadają je także moderatorzy spotkań literackich.

Margines, przyczółek

Piotr Śliwiński
W poezji i krytyce nieomal od początku szukano alibi dla ekskluzywności wiersza, braku oczywistych zysków z jego istnienia.
/

Moje story

Bartosz Minkiewicz

Odnalezione w tłumaczeniu: Podróż na Wschód

/ MAYGUTYAK / ADOBE STOCK

Zamieszkać w podróży

Magda Heydel
Przekład literatury to przestrzeń, w której stawką komunikacyjnej gry nie jest skuteczność i wydajność, ale coś znacznie istotniejszego – spotkania mimo różnic…

Nagroda Prezydenta Miasta Gdańska za twórczość translatorską im. T. Boya-Żeleńskiego

Michał Sowiński
Nominowani do Nagrody.
/ RENATA DĄBROWSKA / MAT. PRAS.

Laureatka

Michał Sowiński
Małgorzata Łukasiewicz – laureatka nagrody za całokształt twóczości translatorskiej.