Tygodnik Powszechny Nr 24/2024

Data wydania:
Numer wydania:
24
Rok wydania:
2024

Wszyscy powinniśmy być murem za mundurem. Dopóki ludzie noszący ten mundur zachowują się przyzwoicie – mówi wicemarszałek Senatu, a wcześniej ratownik pomagający migrantom w przygranicznym lesie Maciej Żywno. W numerze także: Bogdan de Barbaro w okładkowej rozmowie o szkole polskich uczuć, Lewandowski niekochany i Niemcy przed Euro, Tomasz Terlikowski o arcybiskupie Jędraszewskim oraz powyborczy krajobraz Polski i Europy.

Edytorial

ks. Adam Boniecki / Fot. Grażyna Makara

Na księży mówią „lekarze dusz”. Ale nikt nas tego nie uczył

Ks. Adam Boniecki
Nie jest dobrze, kiedy ksiądz chce zastąpić psychoterapeutę, a psychoterapeuta księdza.

Obraz tygodnia

Przewodnicząca KE Ursula von der Leyen cieszy się z sukcesu Europejskiej Partii Ludowej. Nie może już być jednak pewna reelekcji na swój urząd. Bruksela, 9 czerwca 2024 r. // Fot. John Thys / AFP / East News

Europejski skręt w prawo jest znacznie silniejszy, niż sugeruje to wynik wyborów do europarlamentu

Piotr Oleksy
Wielu obserwatorów wyraża obawy – albo nadzieje – że te wybory są początkiem wielkich zmian w Unii. W kwestiach migracji i ekologii nowy europarlament będzie…
Wybory do Parlamentu Europejskiego, Gdańsk, 9 czerwca 2024 r. // Fot. Wojciech Stróżyk / REPORTER

Tusk wygrał wybory, ale czy ma powody do radości?

Jarosław Flis
Gdyby wyniki wyborów do Parlamentu Europejskiego przeliczyć na mandaty w Sejmie, opozycja mogłaby przejąć władzę.
Żołnierze w Puszczy Białowieskiej przy granicy Polski z BIałorusią. 3 czerwca 2024 r. // Fot. Maciej Łuczniewski / Reporter

Komu wolno strzelać na granicy: czy żołnierze naprawdę mają związane ręce?

Krzysztof Story
Jeżeli ktoś mi mówi, że służby nie wiedzą, jak i kiedy mogą użyć broni, że nie mają procedur, ja, jako obywatel, łapię się za głowę – mówi dr Witold Zontek z…
Spotkanie prezydenta Andrzeja Dudy z Ambasadorami RP, Warszawa, czerwiec 2022 r. // Fot. Wojciech Olkusnik/East News

Partyzant Duda: o co chodzi naszemu prezydentowi

Piotr Śmiłowicz
Postać o takiej osobowości jak Andrzej Duda może być kłopotem na stanowisku prezydenta, ale zarazem nie pozwala nam się nudzić i dostarcza nieustannych…

Na punkty

Brytyjski weteran II wojny światowej Bernard Morgan podaczas parady z okazji 80. rocznicy lądowania aliantów w Normandii. Arromanches-les-Bains, 6 czerwca 2024 r. // Fot. Loic Venance / AFP / East News

Za późno, za słabo, za mało: aby zatrzymać Putina, Zachód potrzebuje lepszej strategii

Wojciech Pięciak
Główny problem Zachodu polega na tym, że w ślad za słowami – także tymi wygłoszonymi na cmentarzach wojennych w Normandii przez Joego Bidena i Emmanuela…
Demonstracja "Zero Haraczu" przed Belwederem, Warszawa, wrzesień 2016 r. // Fot. Mariusz Gaczyński / East News

Czy państwo zapłaci za kredyty frankowe? Rusza precedensowy proces frankowiczów ze Skarbem Państwa

Marek Rabij
Pozywający twierdzą, że chodzi im również o wywarcie nacisku na instytucje państwowe i same banki, aby w przyszłości respektowały prawa konsumentów.
Święcenia diakonów stałych w Olszynie, maj 2020 r. // Fot. Arkadiusz Stankiewicz / Agencja Wyborcza.pl

Diakonat stały dopełnia wielowiekowy brak w Kościele

Edward Augustyn, Ks. Ryszard Skowronek
Ks. Ryszard Skowronek, dyrektor Ośrodka Formacji Diakonów Stałych Archidiecezji Katowickiej: forma życia z czasów apostolskich została w Polsce przywrócona w…
Taylor Swift podczas koncertu w Edynburgu. 7 czerwca 2024 r. // Fot. David Fisher / East News

Taylor Swift: które miejsce w jej uniwersum zajmuje Warszawa?

Monika Ochędowska
Agencje reklamowe na bieżąco monitorują, co dzieje się w miejscach umieszczonych na mapie The Eras Tour.
Nielegalni migranci zatrzymani na granicy Meksyku i USA w Ciudad Juarez, 22 kwietnia 2024 r. // Fot. David Peinado / AFP / East News

Prezydent USA rzuca sobie wyborcze koło ratunkowe. I zaostrza procedury azylowe

Marta Zdzieborska
Joe Biden idzie w ślady Donalda Trumpa i uszczelnia południową granicę USA. Walcząc o głosy wyborców, musi pokazać, że panuje nad napływem migrantów.
Fot. Adobe Stock

Jeżeli rodzice są otyli, z dużym prawdopodobieństwem będzie takie ich dziecko. Nowe badania wyjaśniły dlaczego

Łukasz Lamża
Do dwóch dotychczasowych źródeł „transmisji nadwagi” – genów i czynnika środowiskowego – właśnie dołączyło trzecie, dość niespodziewane.

Bartosz Minkiewicz rysuje

Bartosz Minkiewicz

Temat Tygodnika

Puszcza Białowieska przy granicy z Białorusią. 3 czerwca 2024 r. // Fot. Maciej Łuczniewski / Reporter

Maciej Żywno ratował migrantów w lesie. Dzisiaj jest wicemarszałkiem Senatu i mówi, jak widzi rolę państwa na granicy

Krzysztof Story, Maciej Żywno
Maciej Żywno: Wszyscy powinniśmy być murem za mundurem. Dopóki ludzie noszący ten mundur zachowują się przyzwoicie.

Kraj

Robert Lewandowski podczas towarzyskiego meczy Polski z Ukrainą, Warszawa, 7 czerwca 2024 r. // Fot. Grzegorz Wajda / SOPA /Getty Images

Robert Lewandowski: czy będziemy tęsknić

Michał Okoński
Przed rozpoczynającymi się mistrzostwami Europy nikt nie pompuje balonika. Co ciekawe: Polacy zmęczyli się nawet Robertem Lewandowskim. Czy jego kontuzja…
Policjanci Komendy Wojewódzkiej Policji w Lublinie zabezpieczają laboratorium narkotykowe w gminie Zambrów. Styczeń 2024 r. // Fot. Materiały prasowe KWP w Lublinie

Media w Polsce polują na fentanyl. Tropią nie ten narkotyk co trzeba

Marek Rabij
Dziennikarze ruszyli do wyścigu, kto pierwszy wytropi w Polsce odpowiednik Tenderloin District w San Francisco, dzielnicy opanowanej przez uzależnionych od…
Plenerowa siłownia w kijowskim Hydroparku. Kijów, 2011 r. // Fot. Dymitr Kutz / Forum

Kryzys męskości. A co to właściwie jest?

Szymon Żyśko
Pod określeniem „kryzys męskości” kryją się różne zjawiska, w zależności od tego, kto ów problem definiuje. Media są pełne materiałów z prostymi tezami o…

Świat

Bramka pod Bramą Brandenburską - budowa strefy kibica w Berlinie, maj 2024 r. // Fot. Sean Gallup / Getty Images

Dla Niemców piłka nożna jest narodową terapią. Czy tak będzie również podczas Euro 2024?

Łukasz Grajewski
Futbol już raz zmienił życie za Odrą na lepsze: wielu uważa, że doświadczenie roku 2006 – gdy Republika Federalna gościła mundial – było najlepszym zbiorowym…
Elektrownia wodna w Dnieprze po rosyjskich atakach rakietowych. Ukraina, 22 marca 2024 r. // Fot. Telegram Channel of Ukraine's Prime Minister Denys Shmyhal / AP / East News

Ukraina przyzwyczaiła się do przerw w dostawach prądu. To tylko pozorny spokój: energetyka jest dziś w opłakanym stanie

Maciej Zaniewicz
Jeśli nie uda się odbudować choćby części elektrowni, dostarczyć więcej wyrzutni przeciwlotniczych, a także turbin gazowych jako alternatywy, ukraińska zima…
Zwolennicy Narendry Modiego, premiera i lidera Indyjskiej Partii Ludowej świętują wyniki wyborów. Waranasi, 4 czerwca 2024 r. // Fot. Niharika Kulkarni / AFP / East News

Wyniki wyborów w Indiach: premier Narendra Modi dostał od wyborców żółtą kartkę

Marek Rabij
Podczas minionej dekady rządów Narendry Modiego Indie doświadczyły spektakularnego rozwoju: ich PKB urósł z 2 do 3,4 biliona dolarów. Jednak duża część Indusów…
Jedną z partii odwołujących się do czarnego elektoratu jest lewicowy Ruch Bojowników o Wolność Gospodarczą (EFF), powstały w 2013 r. po rozłamie w ANC. Na zdjęciu: plakaty Ruchu w mieście Polokwane, gdzie tuż przed wyborami doszło do starć zwolenników ANC i EFF. 29 maja 2024 r. Republika Południowej Afryki, 29 maja 2024 r. // Fot. Paul Botes / AFP / East News

Dla RPA to koniec epoki: Afrykański Kongres Narodowy, partia Nelsona Mandeli, po 30 latach traci większość

Wojciech Jagielski, Alexio Rashirai
Zwyciężyli apartheid i w 1994 r. wygrali pierwsze wybory, w których głos czarnych po raz pierwszy liczył się tak samo jak białych. Ale potem politycy…
Judi Dench z sadzonką drzewa z Sycamore Gap na wystawie Chelsea Flower Show. Wielkia Brytania, 20 maja 2024 r. // Fot. Wicek Sosna

Od 112 lat ta najsłynniejsza na Wyspach Brytyjskich wystawa ogrodnicza jest „lustrem” swoich czasów. Co mówi nam dziś? Jakie są trendy w ogrodnictwie?

Patrycja Bukalska, Wicek Sosna
Dzisiaj ogrodnik musi się dostosować, radzić sobie i z suszą, i z ulewą. I nic nie może się marnować. To przesłanie tegorocznej wystawy Chelsea Flower Show,…

Wiara

Abp Marek Jędraszewski podczas mszy w katedrze wawelskiej na rozpoczęcie Wielkiego Postu, Kraków, 14 lutego 2024 r. // fot. Beata Zawrzel / REPORTER

Terlikowski: Arcybiskup Jędraszewski poniósł klęskę. Jest już biskupom niepotrzebny

Maciej Müller, Tomasz P. Terlikowski
Im od niego dalej, tym łatwiej przyjmować jego myślenie. Bo w tych dalszych kręgach mniej wiadomo o tym, jak abp Jędraszewski faktycznie traktuje ludzi – mówi…
Warsztaty pisania ikon // Fot. Archiwum Drogi Ikony

Poszedłem na kurs pisania ikon. 13 lekcji do Chrystusa Pantokratora

Stanisław Zasada
– Szpetny ten mój Chrystus – mówię. Ojciec Jacek: – Niech pan da Mu szansę.
Fot. Adobe Stock

To najlepsza książka o modlitwie w polskich księgarniach. Czytamy „Ocean światła”

Piotr Sikora
Martin Laird przekonuje, że modlitwa nie jest oddzielną czynnością – jest sposobem życia, który rozwiewa iluzję oddzielenia od Boga.

Czytania

Fot. GRAŻYNA MAKARA /

Jak się wykuwa narodowa tożsamość? Zajrzyjmy do Starego Testamentu

Małgorzata Kordowicz
Mojżesz spodziewał się, że gdy zacznie przydzielać plemionom miejsca, wybuchną niesnaski. Bóg go zaskoczył.

Królestwo Boże samo się nie zrobi

O. Wacław Oszajca SJ
Sakramenty, liturgia czy krzyż o tyle są znakiem obecności i działania Boga, o ile rozświetlają mroki zła i dodają odwagi, by w tę ciemność wejść.

Oddajcie Bogu religię! Nie wciągajcie jej w polityczny dyskurs

Kard. Grzegorz Ryś
Słowo hypókrisis pierwotne odnosiło się do „aktorstwa”. I ono najlepiej oddaje postawę Jezusowych przeciwników.

Widzenia

Wybrał Piotr Sikora
Shutterstock

CZYTANIA LITURGICZNE (16 – 23 VI)

Historia

Budynek dawnej kantyny dla strażników z SS w obozie Auschwitz, stan z września 2023 r. // Fot. Barbara Tambour

Dlaczego wujek Karli wstąpił do SS? Niemiecka dziennikarka idzie tropem własnej historii rodzinnej

Barbara Tambour
Jak dostał się do Auschwitz? Co tam robił? Wersja mojej matki i ciotki jest taka, że w anektowanym przez Hitlera Kraju Sudeckim był – jako wysoki niebieskooki…
Jan Matejko, Iwan Groźny, 1875 r. (fragment). Obraz przedstawia scenę prowadzenia na szubienicę Michaiła Jakowlewicza Morozowa, wojewody i namiestnika inflanckiego. Obok cara idzie metropolita moskiewski, Lewta, i carewicz Fiodor. Za nimi - caryca Maria i słynący z okrucieństwa wobec zbuntowanych bojarów Malut Skuratow. Skazany Morozow ubrany jest w poniżający strój błazna // Fot. Paweł Czernicki / MNK w Krakowie / materiały prasowe

„To niesłychana tyrania” – donosili wywiadowcy króla Zygmunta Augusta o Rosji Iwana Groźnego. Na pierwszy polski przekład ich raportu trzeba było czekać do dziś

Wojciech Konończuk
Czytanie tekstów historycznych – jak tego dokumentu, który powstał 450 lat temu – pozwala lepiej rozumieć istotę współczesnej Rosji. Nie ma państwa w Europie,…

Nauka

Fot. Philip Koschel / B&EW

Podróż do wnętrza pyłku. Dla naukowców to niewyczerpane źródło wiedzy – nie tylko botanicznej

Marta Panas-Goworska, Andrzej Goworski
Pod mikroskopem może wyglądać jak mirabelka. Nie zauważamy go, chyba że należymy do tej części populacji, która cierpi na katar sienny.

Z oddechem

Prof. Bogdan de Barbaro, Kraków, 2021 r. // Fot. Grażyna Makara

Szkoła uczuć z Bogdanem de Barbaro: czy wiesz, co naprawdę tobą rządzi

Bogdan de Barbaro, Katarzyna Kubisiowska
Nawet relacje międzynarodowe uwarunkowane są tym, co czujemy. Pod spodem naszych myśli kryją się urazy, traumy, kompleksy, duma, marzenia – mówi psychiatra i …

Kultura

Roman Bratny w ogrodzie swojego domu w Konstancinie. Lipiec 2001 r. // Fot. Piotr Malecki / Forum

Za jedną książkę kochany, za drugą znienawidzony. Roman Bratny, najpopularniejszy pisarz PRL-u

Kalina Błażejowska
Jak wielu intelektualistów jego pokolenia, Bratny chorował na Polskę. Ciągle zastanawiał się, jaka była, jest i powinna być. Tyle że między 1945 a 1989 rokiem…
Duet TONFA // Fot. Jovan Mrowiński / materiały prasowe TONFA

Najciekawsi raperzy młodego pokolenia wracają do opowiadania lokalnych historii

Jan Błaszczak
„Bloki zostały ocieplone i pomalowane, ale to wciąż te same bloki. Młodzi ludzie wciąż zmagają się z podobnymi problemami natury materialnej, tożsamościowej.…
Hotel Paradise 8, odcinek 8. // Materiały prasowe producdenta

Najważniejsze to kochać. Dlaczego oglądamy „Hotel Paradise” i „Love Island”

Michał Walkiewicz
Po ośmiu sezonach „Hotelu Paradise” i dziewięciu „Love Island” serwisy plotkarskie wciąż piszą o nich newsy, media społecznościowe i memosfera pracują na…
Kadr z filmu "Do granic", reż. Alejandro Rojas, 2024 r. // Materiały prasowe Gutek Film

„Do granic”: kameralny thriller o kulturowych uprzedzeniach i globalnych nierównościach, który podbił festiwale na całym świecie

Anita Piotrowska
W spojrzeniach i ciałach aktorów rozgrywa się intymny spektakl strachu i wątpliwości. Od prawdy wychodzącej na jaw pod wpływem urzędniczych manipulacji…

Książka tygodnia: „Nasi przodkowie” Calvina

Lektor
Lektura Calvina to czysta przyjemność.

Felietony

Karol Paciorek dla TP

Dlaczego wyrok na Trumpa działa na jego korzyść?

Tomasz Stawiszyński
Bez potraktowania poważnie zbiorowych emocji, które stoją za wyborem populistów, bez odpowiedzi na nie – ale pozbawionych poczucia wyższości albo afektowanego…
Wojciech Bonowicz // Fot. Grażyna Makara

Co zmienia przeprowadzka z miasta na wieś

Wojciech Bonowicz
Rzecz najistotniejsza – w samym domu kot Leon nie jest już jedynym kotem. Mieszka z nim teraz Krupcia, drobniejsza, starsza, pięknie, niesymetrycznie ubarwiona…

Jak szukałam dwuzłotówki na toaletę

Olga Drenda
Zakup napoju w kiosku z nadzieją na otrzymanie reszty doprowadza operację do połowicznego sukcesu. Wiele osób wpadło na ten sam pomysł, co doprowadziło do…
Stanisław Mancewicz / Fot. Grażyna Makara / Katarzyna Włoch // Tygodnik Powszechny

Czym zajmie się Andrzej Duda, gdy już nie będzie prezydentem

Stanisław Mancewicz
Wpływ na politykę kończącego drugą kadencję prezydenta powinien maleć. W przypadku Andrzeja Dudy mamy sytuację o tyle nietypową, że jego wpływ na cokolwiek…

Smaki

Fot. Stefano Neri / Adobe Stock

Gniew, frustracja lub kaprys Francuza będą brzemienne w skutki nawet dla nas, daleko od Paryża

Paweł Bravo
Jeśli w niedzielę nie chciało wam się zagłosować, to mieliście ku temu poważne powody oprócz tego, że słonko świeciło.

Dodatki w numerze Nr 24/2024

Książki w Tygodniku (24/2024)

Biblioteka Naukowa Uniwersytetu Tarasa Szewczenki uszkodzona w wyniku ataku rakietowego wojsk rosyjskich. Kijów, 10 października 2022 r. // Fot. Yevhen Kotenko / East News

Ukraina: rynek książki łapie oddech

Paweł Pieniążek, Andrij Saweneć, Aleksandra Zińczuk
W Ukrainie ludziom chce się czytać, więc otwierają się księgarnie, a nakłady rosną, mimo że wiele drukarni, na przykład w przyfrontowym Charkowie, zostało…
Targi Książki w Warszawie, maj 2024 r. // Fot. Jaap Arriens / Zuma Press / Forum

Literatura young adult? Odrzućcie dorosłe oczekiwania

Anouk Herman
Jedną z przyczyn, dla których dorośli tak często sięgają dziś po literaturę dla młodzieży, jest chęć powrotu do wspomnień z okresu nastoletniości i potrzeba…
Svitłana Nianio / materiały prasowe

Switłana Nianio: zaproszenie do baśniowego świata

Jan Błaszczak
W tekstach Nianio człowiek niekoniecznie jest figurą centralną. Bohaterami piosenek bywają tu jedwabniki i wiązy, mgły i jeziora.
Krystyna Dąbrowska // Fot. Adam Stępień / Agencja Wyborcza.pl

Mój czerwony szwajcarski scyzoryk. Nowy wiersz Krystyny Dąbrowskiej

Urszula Honek, Krystyna Dąbrowska
Protest przed DS Jowita pierwszego dnia okupacji, 8.12.2023 r. // Fot. Kajetan Nowak / materiały prasowe Warszawskiego Koła Młodych Inicjatywy Pracowniczej

Kroniki Jowity

Jacek Taran
Książka „Jowita zostaje” wyrasta ze świadomości autorów, jak ważna jest dokumentacja wydarzeń, które z natury są ulotne i łatwo mogą zostać zapomniane.
MATERIAŁ PARTNERA

Nominacje do Nagrody Literacka Podróż Hestii

Michał Sowiński
Książki nominowane w tym roku do Nagrody Literacka Podróż Hestii opowiadają o świecie pełnym zagrożeń, ale też piękna. Przygotowują na liczne wyzwania, a…

Krótka historia ukraińskiego feminizmu oraz najnowsza książka Kateryny Babkiny

Monika Ochędowska
Pewnego dnia na niebie pojawia się wieloryb: szaroniebieski, wielki i powolny. Do tego całkiem nieźle porozumiewający się z ludźmi. Co go utrzymuje w powietrzu…