Autor: Piotr Oleksy

Piotr Oleksy, Tygodnik Powszechny

Adiunkt na Wydziale Historii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu oraz starszy analityk w Instytucie Europy Środkowej w Lublinie; stały współpracownik Tygodnika Powszechnego

Materiały autora

Rumen Radew były prezydent Bułgarii. Sofia, 23 stycznia 2026 r. // Fot. Nikolay Doychinov / AFP / East News

Bułgaria i Rumunia: polityczne zwroty nad Morzem Czarnym

Piotr Oleksy
Bułgaria i Rumunia wchodzą w czas politycznej niepewności. W Sofii rząd obejmuje Rumen Radew, a w Bukareszcie słabnie proeuropejski rząd.
Polscy kibice podczas meczu meczu Polska - Islandia w piłce ręcznej. Kristianstad, Szwecja, 18 stycznia 2026 r. // IPA Sport / ABACA / East News

Polski zwrot na Północ. Społeczeństwo oraz kultura wyprzedziły dyplomację i inwestycje

Piotr Oleksy, Damian Szacawa
Analizując relacje Polski z państwami nordyckimi, zapominamy często o więziach społecznych tworzonych przez liczną emigrację. W Norwegii, Szwecji, Danii i…
Rok 2024 przyniósł rekordowe wyniki dochodowe trzech głównych portów transportowych: Gdyni, Gdańska i kompleksu Szczecin-Świnoujście. N/z Statek Zhen Hua z gigantycznymi suwnicami na pokładzie do obsługi kontenerów wpływa do terminal Baltic Hub w Porcie Gdańskim. // Fot. Marek Ladzinski / Forum

Polska odsuwa się od Europy Środkowej i kieruje na Północ. To dla nas szansa

Piotr Oleksy, Damian Szacawa
Polska dołącza do grupy ośmiu krajów nordyckich i bałtyckich. Jakie są tego przyczyny? I jakie ma to uzasadnienie militarne i gospodarcze?
Timothy Snyder. Sztokholm, 21 marca 2023 r. // Fot. Thmas Karlsson / AFP / East News
Wersja audio

Wolność według Snydera. Czy jest na nią miejsce między Putinem a Trumpem

Piotr Oleksy
Świat pogrąża się w chaosie idei. Rosja Putina pławi się w zbrodniach, a USA Trumpa skupiają się na sobie. Co może nas zawrócić z równi pochyłej? Recepty na…
Ukraińcy płacą wysoką cenę za wejście do struktur zachodnich. Na zdjęciu: miejsce pamięci na kijowskim Majdanie. Ukrainna, 10 listopada 2024 r. // Fot. Jacek Taran

Kiedy Ukraina i Mołdawia wejdą do Unii? Kluczowa rola Orbána

Piotr Oleksy
Ukraina i Mołdawia chcą dołączyć do Unii Europejskiej. Jaki jest stan tej gry? O kulisach i stanie rozmów pisze nasz autor z Brukseli.
Manewry wojsk Nato "Jesień 2025" w Rumunii. 29 października 2025 r. // Fot. Jean-Christian Tirat/ AFP / East News

USA redukują swoje wojska w Rumunii. Co to znaczy dla Polski?

Piotr Oleksy
W Polsce natychmiast popłynęły sygnały uspokajające, że Stany nie zamierzają ograniczać swej obecności u nas ani w krajach bałtyckich. Nie powinno nas to…
Prezydentka Mołdawii Maia Sandu podczas wyborów parlamentarnych. Kiszyniów, 28 września 2025 r. // Fot. Artur Widak / AFP / East News

Wyniki wyborów w Mołdawii: kurs na Europę, porażka sił prorosyjskich

Piotr Oleksy
W wyborach parlamentarnych w niedzielę 28 września większość mołdawskiego społeczeństwa potwierdziła swój proeuropejski wybór. Opozycja zapowiada protesty,…
Inauguracja kampanii wyborczej rządzącej partii PAS. Kiszyniów, 29 sierpnia 2025 r. // Fot. Dumitru Doru / EPA / PAP

Między Rosją a Zachodem: mołdawska gra o wszystko wchodzi w etap rozstrzygnięć

Piotr Oleksy
Przejęcie władzy w Mołdawii przez obóz prorosyjski mogłoby postawić w trudnej sytuacji Ukrainę i zmienić układ sił w całym regionie. Wybory, które odbędą się…
Szczyt NATO w Hadze 25 czerwca 2025

Zachód się mobilizuje i zbroi, lecz Unia dryfuje

Piotr Oleksy
Spotkania przywódców Zachodu przypominają dziś zjazdy dysfunkcjonalnej rodziny, której członkowie chodzą na palcach wokół toksycznego seniora rodu. Dobra…
Protest przeciw wprowadzeniu euro. Sofia, 31 maja 2025 r. // Fot. Borislav Troshev / EPA / PAP

Najbiedniejszy kraj UE przyjmuje wspólną walutę. Dlaczego Bułgaria ucieka w euro?

Piotr Oleksy
Państwo, które przez cztery lata funkcjonowało bez stabilnego rządu, osiągnęło wyniki ekonomiczne pozwalające dołączyć do wspólnej unijnej waluty. Jak to było…
Ceremonia zaprzysieżenia Nicușora Dana na prezydenta Rumunii. Bukareszt, 22 maja 2025 r. // Fot. Vadim Ghirda / East News / AP Photo

Wysoka stawka wyborów w Rumunii. Co czeka prezydenta Nicușora Dana

Piotr Oleksy
W wyborach prezydenta Rumunii nie chodziło o osobowości kandydatów, tylko o godność, wartości i mitologię.
Prezydent Rumunii Dan Nicusor po ogłoszeniu pierwszych wyników wyborów prezydenckich. Bukareszt, 18 maja 2025 r. // Fot. Andrei Pungovschi / Getty Images

Burmistrz Bukaresztu pokonał prawicowego radykała. Kim jest nowy prezydent Rumunii?

Piotr Oleksy
Nicușor Dan, wygrany w II turze rumuńskich wyborów prezydenckich, dostał poparcie tej części społeczeństwa, które chce głębokich zmian w państwie, ale nie chce…
George Simion, kandydat na prezydenta Rumunii, lider skrajnie prawicowego Związku Jedności Rumunów (AUR). Bukareszt, 14 marca 2025 r. // Fot. Daniel Mihailescu / AFP / East News

Rumunia: w pierwszej turze wyborów prezydenckich zwycięża lider skrajnej prawicy

Piotr Oleksy
Rumunia, najważniejszy partner Polski na wschodniej flance NATO, może wkrótce znacząco zmienić swą politykę zagraniczną.
Kandydat na prezydenta Calin Georgescu wraz z żoną Cristelą opuszczają siedzibę Prokuratury Generalnej w Bukareszcie. Rumunia, 26 lutego 2025 r. // Fot. Daniel Mihailescu / AFP / East News

Rumuńskie służby zatrzymały Călina Georgescu, zwycięzcę unieważnionych wyborów prezydenckich

Piotr Oleksy
Polityczny thriller w Rumuni rozkręca się: zwycięzca pierwszej tury anulowanych wyborów prezydenckich, Călin Georgescu, został aresztowany. Kraj czekają…
Walentyna Hora (z lewej), lat 65, używa latarki w smartfonie, aby obsłużyć klientów w swoim sklepie. Wyłączenia prądu dotknęły także jej wioskę Varnița w Naddniestrzu. 17 stycznia 2025 r. // Fot. Daniel Mihailescu / AFP / East News

Rosja chciała brutalnie zagrać Naddniestrzem. Europa pokrzyżuje jej szyki

Piotr Oleksy
Unia Europejska chce zapłacić za gaz dla Naddniestrza – separatystycznej i prorosyjskiej republiki, która od 1 stycznia jest pozbawiona dostaw tego surowca. Ta…
Tankowiec Eagle S zakotwiczony w pobliżu portu Kilpilahti podejrzany jest o zakłócenie połączenia elektrycznego Finlandia-Estonia 25 grudnia 2024. Zatoka Fińska, 7 stycznia 2025 r. // Fot. Antti Aimo-Koivisto / Imago / East News

Efekt rosyjskiej dywersji na Bałtyku. Polska przypomniała sobie, że leży nad morzem

Piotr Oleksy
Straż Bałtycka: tak będzie nazywać się nowa operacja NATO. To odpowiedź na działania sabotażowe Rosji, które uderzają w zachodnią infrastrukturę krytyczną. Za…
Zwolennik niezależnego, prawicowego kandydata na prezydenta Rumunii Calina Georgescu w drodze na manifestację poparcia, Mogosoaia, 8 grudnia 2024 r. // Fot. Louisa Gouliamaki / Reuters / Forum

Czarnomorski poligon Europy. Bułgaria, Mołdawia i Rumunia w 2025 roku odegrają istotną rolę

Piotr Oleksy
Gdy europejscy politycy próbują dziś zrozumieć fenomen wpływów Rosji, zwracają uwagę głównie na narzędzia: TikTok i dezinformację. Tymczasem przykład Bułgarii…
Spotkanie premierów państw europejskich w ramach 5. Europejskiego Szczytu Wspólnoty Politycznej. Budapeszt, 7 listopada 2024 r. // Fot. Denes Erdos / AP / East News

Unijni liderzy po wygranej Trumpa w USA: nastał moment przebudzenia Europy. Polska jest w tej grze

Piotr Oleksy
Prezydent Macron, największy orędownik rozwoju europejskiej suwerenności i wielbiciel barwnych metafor, stwierdził na spotkaniu unijnych liderów w Budapeszcie…
Prezydentka Mołdawii Maia Sandu podczas wieczoru wyborczego po drugiej turze wyborów prezydenckich. Kiszyniów, 3 listopada 2024 r. // Fot. Vadim Ghirda / AP / East News

Mołdawianie wybrali prezydenta. Powyborczy kac sił prozachodnich

Piotr Oleksy
Proeuropejski kurs Mołdawii został uratowany dzięki głosom mołdawskiej diaspory, która szczególnie licznie żyje w krajach Unii. To zimny prysznic dla…
Kandydująca na drugą kadencję prezydentka Mołdawii Maia Sandu podczas wiecu inaugurującego jej kampanię wyborczą w Kiszyniowie, 20 września 2024 r. // Fot. Elena Covalenco / AFP / East News

Wybory prezydenckie i referendum w Mołdawii. Wygra Zachód, Rosja czy neutralność?

Piotr Oleksy
Mieszkańcy tego małego kraju na peryferiach Europy często mieli wrażenie, że niewiele od nich zależy. Dziś jest inaczej: w niedzielę 20 października…
Przewodnicząca KE Ursula von der Leyen cieszy się z sukcesu Europejskiej Partii Ludowej. Nie może już być jednak pewna reelekcji na swój urząd. Bruksela, 9 czerwca 2024 r. // Fot. John Thys / AFP / East News

Europejski skręt w prawo jest znacznie silniejszy, niż sugeruje to wynik wyborów do europarlamentu

Piotr Oleksy
Wielu obserwatorów wyraża obawy – albo nadzieje – że te wybory są początkiem wielkich zmian w Unii. W kwestiach migracji i ekologii nowy europarlament będzie…
Banery rzed Parlamentem Europejskim zachęcające do głosowania w wyborach europejskich w czerwcu 2024 r. Bruksela, 29 stycznia 2024 r. // Fot. Jean-Michel Delage / AFP / East News

Parlament Europejski to dziś jedna z czterech kluczowych instytucji w Unii. Co z tego dla nas wynika?

Piotr Oleksy
Kryzysy ostatnich lat przeorały Europejczyków. Debata o dalszej integracji Unii, migracji czy ekologii przesuwa się na prawo. W tych kwestiach rezultat…
Viktor Orban, premier Węgier i Emmanuel Macron, prezydent Francji w drodze na salę obrad Rady Europejskiej, Bruksela, 22 marca 2024 r. // Fot. Yves Herman / Reuters / Forum

Europa nie chce być dłużej politycznym i militarnym karłem. Czy aby osiągnąć ten cel, musi zrezygnować z zasady jednomyślności? O to trwa spór w Unii, a obie strony mają ważkie argumenty

Piotr Oleksy
Europa nie chce być więcej szantażowana przez polityków pokroju Viktora Orbána, gotowych w pojedynkę blokować wspólne decyzje. Czy zatem w sprawach dotyczących…
Premier Węgier Viktor Orban (z lewej) i prezydent Francji Emmanuel Macron przed posiedzeniem Komisji Europejskie, Bruksela, 14 grudnia 2023 r. // fot. Miguel Medina / AFP / East News

Szczyt w Brukseli: Europa wysyła Rosji jasny sygnał, że nie zamierza odpuszczać w kwestii Ukrainy

Piotr Oleksy
Wychodząc z sali obrad do toalety, premier Węgier umożliwił Radzie Unii Europejskiej podjęcie historycznej decyzji. Jednak nie styl się tu liczył, lecz efekt.
Przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen i premier Macedonii Północnej Dimitar Kovacevski. Skopje, Macedonii Północna, 30 października 2023 r. / Fot. Abdula Berisha / Anadolu / Getty Images

Kiedy Unia Europejska przyjmie Ukrainę, Mołdawię i kraje Bałkanów? Padają pierwsze konkrety

Piotr Oleksy
Europa zmieniła strategię: zgoda na przyjęcie do Unii dziewięciu nowych członków jest już powszechna. To reakcja na rosyjską agresję, chińską ekspansywność i…
Rekonstrukcja bitwy podczas Festiwalu Słowian i Wikingów na wyspie Wolin, lipiec 2018 r. / C. BALOSSINI / DEA / GETTY IMAGES

Wolin: wyspa Wikingów

Piotr Oleksy
Archeolodzy ustalili miejsce, gdzie na wyspie Wolin mogła znajdować się słynna siedziba bractwa Wikingów. Spotkaliśmy się z jednym z odkrywców.
/ DOGUKAN KESKINKILIC / AFP / EAST NEWS

Szczyt przywódców w Mołdawii. Ramię w ramię

Piotr Oleksy
Spotkanie liderów europejskich odbyło się 30 km od granicy separatystycznego Naddniestrza, której strzegą też rosyjscy żołnierze, oraz 50 km od granicy…
Marina Tauber, wiceprzewodnicząca prorosyjskiej Partii Șor, na wiecu antyrządowym w Kiszyniowie, 28 lutego 2023 r. / AUREL OBREJA / AP / EAST NEWS

Czy Mołdawia stanie się kolejnym celem Kremla?

Piotr Oleksy
Do niedawna jej władze nie mówiły o tym głośno, by dodatkowo nie drażnić Rosji i nie straszyć obywateli. Teraz to się zmieniło.

Mołdawia obawia się przewrotu politycznego

Piotr Oleksy
Doniesienia o planowanym przez Kreml przewrocie politycznym, rosyjski pocisk nad przestrzenią powietrzną i zmiana szefa rządu: te wydarzenia wstrząsnęły w …
Rosyjskie ataki sprawiły, że ukraińska sieć energetyczna balansuje na krawędzi załamania, co skutkuje przerwami w dostawach prądu i wody dla milionów ludzi. Kawiarnia zasilana przez generator prądotwórczy. Lwów, 15 grudnia 2022 r. / YURIY DYACHYSHYN / AFP / EAST NEWS

Wojna w Ukrainie: Ten rok zmienił nasz świat

Mark Leonard, Piotr Oleksy
MARK LEONARD, brytyjski politolog: Wy, Polacy, stoicie dziś przed pytaniem, jak wykorzystać wasz moralny głos. To może być moment, który uczyni Polskę jednym…
Rybacy na Zalewie Szczecińskim w okolicach Lubina i Wapnicy. 6 sierpnia 2016 r. / ARTUR KUBASIK

Dziś wybór zawodu rybaka jest ciekawostką. Kiedyś był największą szansą

Piotr Oleksy
Gdy w 1945 r. wyspę Wolin przyłączono do pojałtańskiej Polski, osadnicy głodowali i połowy ryb stały się dla nich koniecznością. Dziś ten fach przyciąga…
Protest przeciw rosyjskiej inwazji na Ukrainę. Alberta, 15 maja 2022 r. / ARTUR WIDAK / NURPHOTO / GETTY IMAGES

Rosyjska agresja dotyka również Kanadę

Piotr Oleksy
Czy dla rządu Kanady światowy kryzys w sferze bezpieczeństwa okaże się ważniejszy niż czystość środowiska, będąca dotąd priorytetem?
Latarnia morska w Porthcawl w południowej Walii podczas huraganu Eunice, 18 lutego 2022 r. / GEOFF CADDICK / East News

Światło i cień latarni morskich

Piotr Oleksy
Najpiękniejsze z nich powstały w XIX i na początku XX wieku, gdy rodził się globalny świat. Wraz z rozwojem technologii straciły na znaczeniu, ale wciąż…
Protesty przeciwko francuskiej propozycji rozwiązania sporu między Macedonią Północną a Bułgarią, Skopje, 10 lipca 2022 r. / GEORGI LICOVSKI / EPA / PAP

Spór Macedonii Północnej z Bułgarią. Stawką droga do UE

Piotr Oleksy
Spór z Bułgarami o tożsamość i kulturę rozpala Macedończyków. Emocje miała uspokoić francuska mediacja. Wywołała efekt przeciwny.
Delegacja Naddniestrza na pochodzie w Moskwie, 9 maja 2022 r. / STR / NURPHOTO / AFP / EAST NEWS

Naddniestrzańska beczka prochu

Piotr Oleksy
Czy mieszkańcy parapaństwa, które dotąd funkcjonowało spokojnie między Mołdawią a Ukrainą, zaryzykują życiem w walce przeciw Ukraińcom? I czy w razie…

Odmienne odcienie stabilności

Piotr Oleksy
Stadion Sheriffa Tyraspol. Naddniestrze, 15 października 2017 r. / DANIEL DMITRIEW / FORUM

Szeryf na salonach

Piotr Oleksy
Klub piłkarski Sheriff Tyraspol gra w Lidze Mistrzów. Czy Naddniestrze, separatystyczne parapaństwo istniejące od 30 lat, wchodzi do Europy?

Niepokój w Sofii, radość w Kiszyniowie

Piotr Oleksy
W Mołdawii spodziewany przełom, w Bułgarii rosnąca niepewność: tak można podsumować wynik przedterminowych wyborów parlamentarnych, które odbyły się w tych…
Koncert Sławiego Trifonowa w Sofii, poprzedzający jego kampanię wyborczą, październik 2016 r. Dziś Trifonow jest liderem drugiej największej partii w bułgarskim parlamencie. / NIKOLAY DOYCHINOV / AFP / EAST NEWS

Pewnej niedzieli nad Morzem Czarnym

Piotr Oleksy
W Bułgarii i Mołdawii politycy walczący o uczciwość mierzą się z obrońcami starego systemu, którzy przez lata zawłaszczali oba państwa.
Kolejka wąskotorowa i mali kolejarze; strona z „Życia Podgrodzia”, gazety wydawanej w Miasteczku Dziecięcym. / ZE ZBIORÓW R. FALKOWSKIEGO / REPRODUKCJA ARTUR KUBASIK

Archipelag utopii

Piotr Oleksy
Wzorem były obozy komsomolskie: Miasteczko Dziecięce pod Szczecinem miało służyć edukacji w duchu komunizmu. Nie był to jedyny eksperyment społeczny w tym…
Maia Sandu, przyszła prezydent Mołdawii. Kiszyniów, 16 listopada 2020 r. / SERGEI GAPON / AFP

Nadzieja Besarabii

Piotr Oleksy
W mołdawskich wyborach starły się dwa oblicza Europy Wschodniej. Wygrało to, które stawia na godność i prawa człowieka. Dla kraju to dopiero początek zmian.
Baza rybacka na terenie dawnej cementowni w Lubinie na wyspie Wolin / / ARTUR KUBASIK

Wrastanie w wyspy

Piotr Oleksy
75 lat temu Polacy przejmowali kontrolę nad Wolinem i częścią Uznamu. Dla miejscowych Niemców oznaczało to z reguły perspektywę grabieży i pracy niewolniczej,…
Tzw. niemiecki rynek, Świnoujście, 5 czerwca 2020 r. / ARTUR KUBASIK

Pogranicze w śpiączce

Piotr Oleksy
Cisza, spokój, przy targowisku dla Niemców wreszcie słychać ptaki. Dla Świnoujścia jednak taśma przecinająca promenadę nad morzem oznaczała powolne zamieranie.

Koronadyplomacja, czyli maski opadają

Piotr Oleksy
Europejskich dyplomatów oburzył gest serbskiego prezydenta Aleksandra Vučicia, który – witając jakiś czas temu samolot z Chin ze sprzętem medycznym –…

Unia–Bałkany: spóźniona decyzja?

Piotr Oleksy
Unijni liderzy wyrazili w minionym tygodniu zgodę na otwarcie negocjacji akcesyjnych z Albanią i Macedonią Północną.

Mołdawski papierek lakmusowy

Piotr Oleksy
Mołdawia ma nowy rząd, który jest podporządkowany prorosyjskiemu prezydentowi Igorowi Dodonowi.

Bałkańska porażka Unii Europejskiej

Piotr Oleksy
Premier Macedonii Północnej Zoran Zaew (z prawej) wita w Skopje ówczesnego premiera Grecji Alexisa Tsiprasa, 2 kwietnia 2019 r. / ADMIR FAZLAGIKJ / ANADOLU AGENCY / GETTY IMAGES

Macedonia czeka pod drzwiami

Piotr Oleksy
W podzielonej i osłabionej Unii wielu polityków nie chce słyszeć o nowym rozszerzeniu. Ale odmowa przyjęcia krajów Bałkanów Zachodnich może mieć fatalne…