Tygodnik Powszechny Nr 1-2/2025

Data wydania:
Numer wydania:
01-02
Rok wydania:
2025

Na czym polega polski problem z uśmiechem? Odpowiedzi szuka Marcin Napiórkowski. W numerze także: Jarosław Flis analizuje szanse głównych kandydatów w wyborach prezydenckich * Piotr Śmiłowicz kreśli alternatywną wersję historii III RP * Jakub Dymek pisze o apetytach gigantów Doliny Krzemowej na władzę * Tomasz Stawiszyński zastanawia się, do czego potrzebna jest nam dziś astrologia * Reza Aslan pokazuje związki nauki i religii.   

Edytorial

ks. Adam Boniecki / Fot. Grażyna Makara

Do siego roku, czyli jak składać przemyślane życzenia

Ks. Adam Boniecki
Mówimy zwykle, może i ze szczerego serca, kilka banałów. A przecież zawsze są jakieś sprawy, które w życzeniach powinny się znaleźć. Nie lekceważmy tego.

Tajemnica polskiego uśmiechu. Czy możemy być dla siebie życzliwi i jednocześnie nie uśmiechać się do siebie?

Marek Rabij
Jeśli podobnie jak ja bywają Państwo zmęczeni próbami przeszczepiania nad Wisłę amerykańskiej kultury uśmiechu jako strategii na każdą okazję i szantażowaniem…

Obraz tygodnia

Donald Trump na Krajowej Konwencji Republikanów w Milwaukee. Wisconsin, USA, 18 lipca 2024 r. // Fot. Callaghan O'Hare / Reuters / Forum

Świat w 2024 roku. Jak się zmienił?

Wojciech Jagielski
To miał być rok licznych i ważnych wyborów. I był nim, jak żaden inny.
Posiedzenie Sądu Najwyższego. Warszawa, 25 kwietnia 2024 r. // Fot. Filip Naumienko / Reporter

Kryzys sądownictwa: jak wyjść z impasu

Piotr Śmiłowicz
U progu 2025 roku mamy dwa wymiary sprawiedliwości: ten uznawany przez prezydenta i PiS oraz ten traktowany jako legalny przez rządzących.
Donlad Tusk przed spotkaniem z premierem Estonii. Warszawa, 11 grudnia 2024 r. // Fot. Marysia Zawada / Reporter

Slalom Tuska. Czy w 2025 roku lider koalicji zdoła poprowadzić ją po raz kolejny do zwycięstwa?

Marek Kęskrawiec
Planowanie nie jest mocną stroną premiera, to nie jest właściciel „szaf pełnych ustaw”, lecz raczej mistrz improwizacji, dostosowujący działania do nastrojów…
Fot. Gumbariya / Shutterstock

Co rok 2024 przyniósł w rozwoju sztucznej inteligencji?

Łukasz Lamża
Panuje ostrożna zgoda, że – zgodnie z klasycznym modelem rozwoju technologii – w przypadku AI okres wygórowanych obietnic już za nami i nadciąga etap…
Minister Andrzej Domański na konferencj Polska Prezydencja w Radzie UE 2025. Warszawa, 19 grudnia 2024 r. //Fot. Filip Naumienko / REPORTER

Polska prezydencja w UE: nie ma klimatu dla klimatu

Paweł Bravo
Bezpieczeństwo to dla Warszawy główny temat rozpoczynającego się właśnie półrocza prezydencji w UE. Klimat, jak w reszcie stolic, schodzi na daleki plan.
Obrady synodu biskupów, w których po raz pierwszy na równych prawach uczestniczyli katolicy świeccy, w tym kobiety. Druga sesja plenarna, Watykan, październik 2024 r. // Fot. Hans Lucas / CPP / AFP / East News

Czy kościelne wydarzenie roku skończyło się niczym? Na czym polega siła synodalności?

Edward Augustyn
Uważne wysłuchanie drugiego człowieka nigdy nie pozostaje bez konsekwencji. Wyjście z własnej kościelnej bańki zawsze jest obarczone ryzykiem. Synodalności,…
Kolędnik w ośrodku rehabilitacyjnym dla rannych w Kijowie, 25 grudnia 2024 r. Wertep, obyczaj będący połączeniem kolędowania z jasełkami, to tradycja bardzo popularna na Ukrainie // Fot. Valentyn Ogirenko / Reuters / Forum

Czy w roku 2025 możemy spodziewać się zakończenia wojny na Ukrainie?

Wojciech Konończuk
Wynik tej wojny zależy od trzech czynników: od polityki administracji Donalda Trumpa, od zdolności Rosji do kontynuowania agresji, a także od zdolności Ukrainy…
"Weekend Cudów" Szlachetnej Paczki, Myślenice, grudzień 2024 r. // Fot.. Beata Zawrzel / Reporter

Czterdzieści złotych dziennie z pomocy społecznej od stycznia. Czy Polska w 2025 będzie krajem znośniejszym dla najsłabszych?

Przemysław Wilczyński
Dwa głośne raporty w roku 2024 przypomniały, że żyje wśród nas 2,5 miliona osób skrajnie biednych, nawet zagrożonych głodem. To więcej niż liczba mieszkańców…
Gisele Pelicot przed sądem po procesie jej byłego partnera Dominique'a Pelicota. Awinion, 13 grudnia 2024 r. // Fot. Christophe Simon / AFP

Pokłosie sprawy Pelicot, czyli lekcje z francuskiego procesu roku

Szymon Łucyk
Dzięki swojej odwadze i godności 72-letnia dziś Gisèle Pelicot stała się twarzą walki z przemocą seksualną. Jak wcześniej ruch #MeToo, jej historia może stać…
Fot. Gorodenkoff / Shutterstock

Czy miniony rok był początkiem końca social mediów, jakie znamy?

Agata Kaźmierska, Wojciech Brzeziński
Po raz pierwszy od 12 lat średni czas spędzany w mediach społecznościowych zaczął spadać. Ich wpływ na zdrowie psychiczne i stan demokracji to jeden z tematów…
Paulina Matysiak // Fot. Marek Kudelski / Super Express / East News

Postaci 2024: Paulina Matysiak

Jakub Dymek
Polityczną nadzieją 2024 roku okazała się Paulina Matysiak. Dlaczego działania posłanki lewicy zasługują na największą uwagę?
Ignacy Dudkiewicz // Fot. Mateusz Skwarczek / Agora / materiały prasowe

Postaci 2024: Ignacy Dudkiewicz

Artur Sporniak
Mimo zdiagnozowanej zapaści Kościoła w Polsce Ignacy Dudkiewicz pokazuje drogi wyjścia.
Prof. Antoni Dudek // fot. Michał Woźniak / East News

Postaci 2024: Antoni Dudek

Maciej Müller
Profesor Antoni Dudek jako komentator i podkaster pomaga rozumieć rzeczywistość – po to, aby się jej nie bać.
Weronika Tofilska (w środku) z aktorami seriali "Reniferek" Richardem Gaddem i Jessicą Gunning, Los Angeles,maj 2024 r. // Fot. Mario Anzuoni / Reuters / Forum

Postaci 2024: Weronika Tofilska

Monika Ochędowska
Po „Reniferku” i „Love Lies Bleeding” pracuje nad pełnometrażowym debiutem reżyserskim – będzie o niej głośno.

Na punkty

Bartosz Minkiewicz Rysuje

Bartosz Minkiewicz

Temat Tygodnika

Rys. Joanna Rusinek dla TP

Polska jest życzliwa. Na czym więc polega nasz kłopot z uśmiechem?

Marcin Napiórkowski
Prawdziwe wyzwanie na nowy rok? Możemy albo podzielić się na uśmiechniętych i zgorzkniałych, albo połączyć kraj uśmiechem życzliwości. Takim, który pojawia się…

Kraj

Konwencja "Trzeciej drogi", na której Szymon Hołownia ogłosił swój ponowny start w wyborach prezydenckich. Warszawa, 7 grudnia 2024 r. // Fot. Piotr Hukalo / East News

Wyzwania 2025 roku. Co się wydarzy w polskiej polityce?

Marek Kęskrawiec, Jarosław Flis
W PiS i Konfederacji zacierają ręce dopingując lewicę, by stawała się jak najbardziej radykalna, bo to gra na ich korzyść i rozbija obóz rządzący. W tym…
Telewizyjna debata prezydencka pomiędzy Aleksandrem Kwaśniewskim a Lechem Wałęsą. Warszawa, 1995 r. // Fot. Archiwum TVP / Forum

Co by było gdyby, czyli alternatywna historia III RP

Piotr Śmiłowicz
W dziejach III RP było kilka momentów, w których z pozoru mało znaczące wydarzenia mogły zmienić naszą historię. Gdyby do nich doszło, być może Aleksander…
Armatohaubice K9 Thunder podczas pokazu uzbrojenia w Ośrodku Szkolenia Wojsk Lądowych w Bemowie Piskim. 17 września 2023 r. // Fot. Wojciech Olkuśnik / East News

Polska armia: z nowoczesnym sprzętem i bez amunicji

Marek Rabij
Na wyposażeniu polskiej armii pojawia się coraz więcej nowoczesnego uzbrojenia. Nadal nie wiadomo, czym wojsko będzie z tego sprzętu strzelać.

Kotlina Kłodzka po wrześniowej powodzi. Z ludzkiej perspektywy zmieniło się niemal wszystko

Juliusz Pielichowski
Jest mu wszystko jedno, bo na pewno tu nie wróci. Ciężko mu będzie pożegnać się z tym miejscem, ale jeszcze trudniej byłoby zostać. – Jestem jak ten dom – mówi…
Strona Przekroju nr 963 / 1963 z artykułem o reformie ortografii // Materiały prasowe / przekroj.org

Ortografia, trudna miłość. Reforma tuż-tuż, tuż tuż albo tuż, tuż

Anna Goc
Lubimy nasz język, wystawiamy sobie z jego znajomości piątki i szóstki. Toczymy spory o poprawność. Dlatego każda reforma ortografii budzi tyle emocji. Co…

Świat

Zwolennik niezależnego, prawicowego kandydata na prezydenta Rumunii Calina Georgescu w drodze na manifestację poparcia, Mogosoaia, 8 grudnia 2024 r. // Fot. Louisa Gouliamaki / Reuters / Forum

Czarnomorski poligon Europy. Bułgaria, Mołdawia i Rumunia w 2025 roku odegrają istotną rolę

Piotr Oleksy
Gdy europejscy politycy próbują dziś zrozumieć fenomen wpływów Rosji, zwracają uwagę głównie na narzędzia: TikTok i dezinformację. Tymczasem przykład Bułgarii…
Mychajlo i Aesen w stabpunkcie kołow Charkowa // Fot. archiwum Wojciecha Pięciaka

Czytelnicy „Tygodnika” z pomocą dla walczącej Ukrainy. Relacja z naszej akcji

Wojciech Pięciak
Trafiły przede wszystkim do punktów medycznych rozrzuconych wzdłuż linii frontu: od pogranicza obwodów sumskiego i kurskiego, przez Charków, Donbas i front na…
Luigi Mangione, oskarżony o zabójstwo CEO UnitedHealthcare CEO Briana Thompsona, prezesa UnitedHealthcare, podczas ekstradycji ze stany Pensylwania do Nowego Jorku, 19 grudnia 2024 r. // Fot. zz / East News

Luigi Mangione podzielił Amerykę. Zabójstwo prezesa UnitedHealthcare budzi skrajne emocje

Marta Zdzieborska
Mało kto współczuje ofierze. Natomiast zabójca, 26-letni Luigi Mangione, traktowany jest przez wielu Amerykanów jak współczesny Robin Hood. W telewizyjnych…
Premier Kanady Justin Trudeau z przedświąteczną wizytą w domu starców, Port Coquitlam, 13 grudnia 2024 r. // Fot. Jennifer Gauthier / Reuters / Forum

Kanada bierze kurs na prawo. Ulubiony kraj świata ma dość Justina Trudeau i bycia miłym dla wszystkich

Małgorzata Sidz
Po 10 latach rządów liberalnego Justina Trudeau większość Kanadyjczyków ma go dość. Chcą nie tylko zmiany premiera, ale też nowej polityki. Wielu ma poczucie,…
Zniszczony szyb naftowy w El Nar. Sudan Południowy oskarżył władze w Chartumie o atak lotniczy na jego pola naftowe. Luty 2022 r. // Fot. Hereward Holland / Reuters / Forum

Kiedyś karmił Afrykę Wschodnią, dziś głoduje na złożach ropy. Relacja z Sudanu Południowego

Zbigniew Rokita
Niedostatek czystej wody, powodzie i susze, wojna domowa: dość jest powodów, które sprawiają, że w światowych statystykach ten kraj znajduje się na samym dole…

Wiara

Reza Aslan, Nowy Jork, listopad 2019 r. // Fot. Jim Spellman / Getty Images

Skąd się wzięła wiara w Boga i jaką formę przyjmie w dobie AI

Piotr Sikora, Reza Aslan
Reza Aslan, religioznawca: Religia nie jest antynaukowa. Kto tak myśli, jest ignorantem. Religia ciągle się adaptuje do naszego rozumienia natury…

W Rzymie eksperymentują z parafią przyszłości

Piotr Dziubak
Proboszcz mający żonę i dzieci oraz pracujący zawodowo jest bliższy życiowych doświadczeń parafian. Przedstawiamy eksperymentalną parafię.
Tamara Liz Rivera, Portret Elenity de Jesus z jej słojem krwi, 2018 r. // Domena publiczna

Medziugorie i inne objawienia: czy Watykan znalazł sposób na zjawiska nadprzyrodzone?

Artur Sporniak
Watykan użył wybiegu, by poradzić sobie z kolejką osobliwych przypadków, z którymi dotychczas nie bardzo wiedział, co robić.

Czytania

Fot. GRAŻYNA MAKARA /

Tłumacze biblijni wobec ciąży bliźniaczej

Małgorzata Kordowicz
Dzisiaj opowiemy o pewnych bliźniętach kluczowych zarówno dla żydowskiej, jak i chrześcijańskiej genealogii.
Ks. Wacław Oszajca // Fot. Grażyna Makara

Czy Trzej Królowie istnieli naprawdę? To bez znaczenia

O. Wacław Oszajca SJ
To odwieczne, szaleńcze pragnienie przeniknięcia do wnętrza wszystkiego, co istnieje, sprawia, że wzorem ewangelicznych Magów-Mędrców, wiedząc o tym czy nie…

Moje dwa życzenia na nowy rok

Kard. Grzegorz Ryś
Naszym codziennym doświadczeniem bywa lęk, nieprzewidywalność jutra, zniechęcenie, sceptycyzm, pesymizm. Jak zachować nadzieję?
Shutterstock

Widzenia

Wybrał Piotr Sikora
Shutterstock

Czytania liturgiczne (5-19 I)

Historia

Ernő Rubik ze swą "magiczną kostką", Budapeszt połowa lat 70. ub. wieku // Fot. Fortepan / z archiwum autora

Pół wieku temu powstała kostka Rubika. Na czym polega jej fenomen?

Grzegorz Łubczyk
Ernő Rubik junior szacuje, że skonstruowaną przez niego kostkę miało w ręku, starając się ją ułożyć, już ponad miliard ludzi. Sprzedanych zostało ponad 500 mln…

Nauka

Demonstracja powietrznej taksówki Volocopter na lotnisku Gimpo w Seulu, 11 listopada 2021 r. // Fot. Anthony Wallace / AFP / East News

Dlaczego nie mamy latających taksówek

Wojciech Brzeziński
W XXI w. mieliśmy mieć latające samochody, miasta na Księżycu i dnie oceanu oraz roboty jako służących. Przyszłość, która nadeszła, nie spełniła naszych…
Laboratorium wirusologiczne do badań nad patogenami wirusowymi w celu tworzenia szczepionek i leków przeciwwirusowych // Fot. Wojciech Stróżyk / Reporter

Pacjenci zombie: jak w medycynie fabrykuje się dane

Łukasz Kwiatek
Drobiazgowe śledztwo sugeruje, że poważna część publikacji medycznych opiera się na sfabrykowanych danych. Za oszustwa naukowe płacimy niższą skutecznością i…

Z oddechem

Elon Musk (w środku) obserwuje start rakiety SpaceX Falcon 9 z załogowym statkiem kosmicznym Crew Dragon. Cape Canaveral, Floryda, USA, 30 maja 2020 r. // Fot. Saul Martinez / Getty Images

Zmierzch demokracji. Dlaczego Dolina Krzemowa zadaje się z Trumpem?

Jakub Dymek
U progu 2025 roku z Doliny Krzemowej płyną antydemokratyczne idee, zimnowojenny militaryzm i pochwała eugeniki. Dlaczego?
Katarzyna Medycejska ze swoim astrologiem Nostradamusem,druga połowa XVI w. // Fot. Stefano Bianchetti / Corbis / Getty Images

Horoskop na nowy rok: co o nas mówi powrót astrologii

Tomasz Stawiszyński
Szukacie horoskopu na nowy rok? A zastanowiliście się dlaczego? Co sprawia, że astrologia – jedna z najstarszych form ludzkiej aktywności, wydawałoby się:…
Pep Guardiola po meczu Ligi Mistrzów z Feyenoordem ­Rotterdam, Manchester, 2 grudnia 2024 r. // Fot. Charles Purvey / BACKGRID / East News

Zmierzch imperium Guardioli: czy najlepszy trener świata wróci na ścieżkę wygrywania?

Michał Okoński
W świecie piłki nożnej najważniejsze pytanie roku 2025 jest jedno: czy Pep Guardiola zdoła jeszcze raz wymyślić ten sport na nowo?
Franz Kafka // Rys. Michał Dyakowski dla „TP"

Franz Kafka: sto lat naszej samotności

Eliza Kącka
Minęło sto lat od śmierci Kafki, a my wciąż próbujemy zgłębić jego niepojętą osobowość i olśniewający styl. Odkrył świat ludzi zbytecznych i nieznacznych,…

Kultura

Otwarcie Muzeum Sztuki Nowoczesnej. Warszawa, 25 października 2024 r. // Fot. Adam Stępień / Agencja Wyborcza.pl

Patron roku 2025: Stefan Żeromski zadaje pytania o kulturę

Dariusz Kosiński
Stefan Żeromski znalazł się w tłumie ustanowionych przez Sejm i Senat patronów roku 2025. Mało kto jednak pamięta, że na ten rok przypada też setna rocznica…
Ewa Chodakowska i Joanna Krupa - prowadzące program "Razem odNowa". Warszawa, 10 stycznia 2024 r. // Fot. Paweł Wodzyński / East News

Celebryci tacy jak my: uczą nas kochać, jeść i żyć. A co my na to?

Michał Walkiewicz
Gdy mówimy, że gwiazdy są „oderwane od rzeczywistości”, rzadko mamy na myśli sytuacje ekstremalne, np. wiarę w reptilian albo przekonanie, że lodowce mają się…
Krzysztof Zalewski // Fot. Dominika Jaruga / Materiały prasowe

Krzysztof Zalewski, piosenkarz: Mam takie chwile, że nie myślę o niczym. Jestem tylko przekaźnikiem energii

Monika Ochędowska, Krzysztof Zalewski
Przypadła mi w życiu taka rola: trochę wodzireja, trochę szamana. Na moich koncertach chcę zaczarować ludzi tak, by wychodzili z nich choć trochę inni.

Książka tygodnia: rozmowy Piotra Kłoczowskiego z Józefem Czapskim

Lektor
To wspaniałe, że te rozmowy zostały zarejestrowane i spisane. Piotr Kłoczowski umiejętnie wywołuje kolejne wątki, a czytelnik czuje się, jakby siedział gdzieś…

Felietony

Tomasz Stawiszyński // Fot. Karol Paciorek

Czy Luigi Mangione naprawdę jest bohaterem

Tomasz Stawiszyński
Polityczny wróg zabijający jednego z naszych to degenerat i morderca, ale nasz pobratymiec robiący to samo to heros, którego wynosimy na sztandary (czy raczej…
Wojciech Bonowicz // Fot. Grażyna Makara

Przyzwyczailiśmy się, że jeśli życie rozdzieliło rodzeństwo, to w końcu je połączy. Po co inaczej opowiadać taką historię?

Wojciech Bonowicz
Dzieci rosły i rozwijały się zdrowo i równo, ale z czasem dziewczynka zaczęła wyprzedzać chłopca, który zrobił się apatyczny, wycofany i miał kłopoty w nauce.…
Olga Drenda // Fot. Grażyna Makara

Samotność w świąteczne dni ciąży bardziej, lecz po nich nadchodzi czas na malutki rewanż

Olga Drenda
Kilkudniowy okres dzielący Boże Narodzenie i Nowy Rok rozciąga się niemal bez końca, zapewniając przyjemne i jakże rzadkie poczucie, że ze wszystkim da się…

Jak cała Polska szukała Marcina Romanowskiego

Stanisław Mancewicz
O miejscu pobytu p. Romanowskiego dowiadujemy się nie od policji, lecz od premiera Polski, któremu o tym opowiedział premier Węgier. Ten twierdzi, że nam p.…

Smaki

Fot. Paweł Bravo

Co kryje biała serweta? Pamiętacie może tę scenę z filmu „Bulion i inne namiętności”

Paweł Bravo
Zwyczaj ten ma wymiar praktyczny – żeby nie uronić aromatu, nie opryskać towarzyszy – oraz, tak słyszałem, moralny: trznadlożercy chcą ukryć przed ludźmi, a…

Zmysły

Kate Winslet w serialu „Mare z Easttown” // Materiały prasowe HBO

Kate Winslet: jeden Oscar to za mało

Anita Piotrowska
Jedna z najlepszych aktorek naszych czasów długo czekała na pełne uznanie. Za to nie raz udowadniała, że jej aktorstwo sytuuje się ponad oscarowymi popisami.