Wszystkich Świętych: najważniejsze informacje

Ks. Wacław Oszajca // Fot. Grażyna Makara

Wszystkich Świętych: dlaczego żyjących szukamy wśród umarłych?

O. Wacław Oszajca SJ
Szkoda czasu na przeżywanie żałoby. Zamiast trząść się ze strachu przed śmiercią, lepiej ulec marzeniu o wiecznym życiu.
Ks. Adam Boniecki, wrzesień 2021 r. // fot. Grażyna Makara

Na Zaduszki: co nam przekazały pokolenia naszych przodków

Ks. Adam Boniecki
Nie za wiele myślimy o przodkach. Nie zdajemy sobie sprawy z dziedzictwa, które często zanika pod naciskiem świata, w którym żyjemy, tak zupełnie innego od…
// Ilustarcja: Kasia Kozakiewicz

„Testament życia” Ewy i Sławka. Jak ukoić ból po stracie

Przemysław Wilczyński
W ponad dwudziestu punktach zaplanował swoje odchodzenie i niebycie. Ostatnia wytyczna brzmiała: „Zawiadomcie tylko moich bliskich, przyjaciół. Kocham Was”.
Eliza Kącka // Fot. Grażyna Makara

Wybieracie się na party ze zniczem?

Eliza Kącka
„A nie możesz matce powiedzieć, że cmentarz cię nie kręci?”. „Co ty! Odetnie mi fundusze. Już mi rok temu powiedziała, że nie będzie mnie sponsorować, jak nie…
Jana Zitna, właścicielka zakładu pogrzebowego w Litvinowie demonstruje obrazy wykonane z prochów na życzenie rodziny zmarłego. W 2023 r. Jana Zitna wygrała w regionalnym konkursie na Przedsiębiorcę Roku, październik 2023 r. // Fot. Ondrej Hajek / CTK / PAP

Trumienkę czy wianuszek? Jak Czesi chowają zmarłych

Martyna Wasiuta
Czechy są w europejskiej czołówce, gdy idzie o odsetek kremacji: tak odbywa się 85 procent pogrzebów. Jak to się stało, że kremacje weszły trwale do czeskiej…
Święto zmarłych w Oaxaca de Juárez, 2023 r. // Fot. Honorata Zapaśnik

Dzień Zmarłych w Meksyku to fiesta. Relacja z Oaxaca de Juárez

Honorata Zapaśnik
Zgodnie z meksykańską tradycją dusze zmarłych wrócą w tych dniach, by odwiedzić ołtarze, które postawili ich żyjący bliscy. W odnalezieniu drogi pomogą im…
Cmentarz Brodnowski w Warszawie // Fot. Tomasz Paczos / FOTONOVA

Wspólnota Wszystkich Świętych: co nas prowadzi na cmentarze

Tomasz Stawiszyński
Czy to polski romantyzm, czy katolicyzm, czy pełna ofiar historia, czy może martyrologia narodowa? Żadna odpowiedź nie wydaje się satysfakcjonująca. Co nas…
Fot. Paweł Bravo

Chleby zmarłych i pańska skórka: fascynuje mnie skojarzenie obrzędów wokół grobów z mocno doprawionymi wypiekami

Paweł Bravo
Cieplej spojrzałem na halloweenową estetykę, kiedym doczytał, że pierwotnie w Anglii i Irlandii była to wydrążona rzepa – znacie moją miłość do niej, toż my z…
Stanisław Mancewicz / Fot. Grażyna Makara / Katarzyna Włoch // Tygodnik Powszechny

Sztuczna inteligencja naśladuje zmarłych

Stanisław Mancewicz
Sztuczna inteligencja przestrasza dziś bardziej niż białkowa. W spisie jej wad na pierwszym miejscu widzimy dziś zdolność do naśladowania głosów.

Witaj i żegnaj, smutku

Marek Rabij
W zaduszkowym numerze wielu naszych autorów krąży w swoich tekstach wokół przemijania i wspomnień. Jednak komponując całość, nie daliśmy się ponieść smutkowi.
Ks. Wacław Oszajca // Fot. Grażyna Makara

Mój prywatny poczet świętych

O. Wacław Oszajca SJ
Co ich łączy, skoro byli wyznawcami różnych religii, a niektórzy ateistami? Uważność na drugiego człowieka.
Czeka nas jasność

Czeka nas jasność

Łukasz Lamża
Wspaniałe, ekstatyczne doświadczenie: potężna fala wszechogarniającego spokoju, radości i nagłego zrozumienia dla kosmicznego ładu. Nie brzmi jak relacja z …
/ GRAŻYNA MAKARA

Chustka, scyzoryk, korzeń

Sabina Jakubowska, Michał Okoński, Agata Okońska
Sabina Jakubowska, pisarka, badaczka historii lokalnej: Jesteśmy potomkami tych, którzy przeżyli pańszczyznę i cholerę, wizytacje biskupów i przemarsze wojsk,…
/ AGATA GRZYBOWSKA DLA „TP”

Alma znaczy dusza

Anja Franczak, Przemysław Wilczyński
ANJA FRANCZAK: Żałoba to nie tylko ból. Po czterech latach doszłam do punktu, w którym więcej we mnie miłości niż rozpaczy.
Południowa obwodnica Warszawy, węzeł Wał Miedzeszyński. 27 grudnia 2020 r. / ŁUKASZ SZCZEPAŃSKI / REPORTER

Biały rower. Przydrożne miejsca upamiętnienia śmierci

Beata Szady
Czy powinniśmy korzystać z przestrzeni publicznej dla wyrażenia osobistego żalu? Takie pytanie prowokują przydrożne miejsca upamiętnienia nagłej śmierci.
/ GRAŻYNA MAKARA

Wszystkich Świętych 2022: żywi w potrzebie

Ks. Adam Boniecki
Pisanie tekstów na Wszystkich Świętych, czyli w bezpośrednim sąsiedztwie Dnia Zadusznego, jest dziś ryzykowne bardziej niż kiedykolwiek. Bo giną ludzie.
Przy monumencie dla trębacza Tomasza Stańki na Powązkach Wojskowych w Warszawie / Leszek Fidusiewicz

Nie w nicość

Krzysztof M. Bednarski, Piotr Kosiewski
KRZYSZTOF M. BEDNARSKI, rzeźbiarz: Chcę oddać ból obciętej nogi kapitana Ahaba, którą czuł bardziej niż tą żywą. Podobnie odczuwamy śmierć bliskiej osoby. Od…
Most Dębnicki na Wiśle. Kraków, październik 2010 r. / TOMASZ WIECH / FORUM

Święta niepewność

Piotr Sikora
Co robisz dziś wieczorem? Czy da się w ogóle odpowiedzieć na to fundamentalne pytanie? Tyle się przecież może zdarzyć, że wieczoru może dziś dla nas nie być.
Święci Augustyn, Grzegorz Wielki, Hieronim i Ambroży. Pier Francesco Sacchi, Czterej doktorzy Kościoła, 1516 r., Luwr. / JOSSE / LEEMAGE / AFP / EAST NEWS

Poradnik życia wiecznego

Ks. Grzegorz Strzelczyk, Artur Sporniak
KS. GRZEGORZ STRZELCZYK, teolog i proboszcz: Albo wierzę, że Chrystus zmartwychwstał, i moja nadzieja na życie wieczne nie jest próżna, albo nadzieja ta jest…
/ MAREK K. ZALEJSKI

Zmarli, a jak bardzo żywi

Ks. Jacek Prusak SJ
Oni nie mogą udowodnić, że są. Mogą jednak wzywać, umożliwiać, skłaniać, mobilizować, uczyć, żądać, ożywiać, a nawet niepokoić lub zabraniać.
Płyta nagrobna na przedwojennym cmentarzu ewangelickim. Kadyny, 2020 r. / STANISŁAW BIELSKI / REPORTER

Akcja Zniszcz

Marek Rabij
Groby znikały podobnie jak ludzie. Zanim bezkarnie dało się je roznieść w pył pod pretekstem porządków, trzeba było zadbać o to, by stały się anonimowe.
/ Fot. Maciej Zienkiewicz dla TP

Nasze pogrzeby

Ks. Adam Boniecki
Myślę o "moich" pogrzebach. Odprowadzałem i odprowadzam na miejsce wiecznego spoczynku ludzi bliskich, znajomych, czasem, proszony przez znajomych – ich…
Juana Huallpa (z lewej) składa ofiarę z chleba na grobie swojego syna Eriberto na cmentarzu Mercedario w El Alto. Boliwia, 2 listopada 2020 r. / AIZAR RALDES / AFP / EAST NEWS

Zagubione dusze

Radosław Powęska
Ołtarze dla zmarłych Boliwijczycy stawiali na Wszystkich Świętych jak kraj długi i szeroki. Dla ofiar koronawirusa ołtarzy jeszcze nie ma.
Janów Podlaski, 2001 r. / fot. ANDRZEJ IWAŃCZUK / REPORTER

Gdy za zmarłymi śpiewano

Michał Kuźmiński, Julia Biczysko, Anna Jurkiewicz
Każdy wiedział, że wszyscy mają się zgromadzić w domu zmarłego, żeby się modlić – i żeby śpiewać pieśni żałobne. Były one modlitwą za duszę zmarłego, ale były…

Odpust rozszerzony

ASk
Cmentarz Stary w Kielcach, 2014 r. / ROMAN PACH / FORUM

Puścić życie

Piotr Sikora
Każda i każdy z nas ma w sobie dziecko-niemowlę, które zgodnie z nauką Jezusa może przyjąć Królestwo Boga. Zawsze i wszędzie.
Na cmentarzu Katedralnym w Łomży, październik 2017 r. / ANDRZEJ SIDOR / FORUM

Posklejaj sobie śmierć

Anna Charko, Anna Kiedrzynek
Anna Charko, psycholożka: Rozmowa o umieraniu może być otwierająca dla obu stron. Coraz więcej osób nie chce odkładać tego tematu na później.
/ DMYTRO SMOLYENKO / GETTY IMAGES

Moi święci

S. Małgorzata Borkowska
Teraz to oni wiedzą wszystko, podczas gdy ja wciąż jeszcze tonę w cząstkowym poznaniu.
/ MARIE VAN DEN MEERSSCHAUT / EAST NEWS

Oswoić brzydką twarz

Przemysław Wilczyński
„Ty się nie bój zmarłych, ale żywych” – mawiała jej babcia. Mniej więcej to samo i ona mówi 113 tysiącom obserwujących jej konto na Instagramie.
Fragment kolekcji relikwii, należącej do króla Filipa II, w bazylice w Escorialu. / ORONOZ / EAST NEWS

Cząsteczki wszystkich świętych

Edward Augustyn
Dziś trudno byłoby o relikwię ręki czy głowy, a przecież całkiem niedawno w codziennym użytku specjalistów od kanonizacji były noże i piły. Spore lub…
Kolumbarium na Starych Powązkach w Warszawie, październik 2020 r. / JUSTYNA KRZEPKOWSKA

Wieczność pcha się sama

Ks. Michał Heller, Wojciech Bonowicz
Ks. prof. Michał Heller, kosmolog i filozof: Gdy myślę o takich rzeczach jak nieskończoność, wieczność, ale nie naukowo, tylko pozwalam sobie na filozoficzną…

O świętych pięknie

O. Wacław Oszajca SJ
Chcąc trafić do nieba, trzeba swój los mocno związać z losem innych ludzi i świata.

Samara

Andrzej Stasiuk
Nie wiem, dlaczego zapamiętałem akurat ten widok. Może dlatego, że oglądałem go przynajmniej sześć razy, jadąc z zachodu na wschód i ze wschodu na zachód.
Piotr Marczenia na niemieckim cmentarzu, Podła Góra, wrzesień 2019 r. / STANISŁAW ZASADA

Cmentarnik

Stanisław Zasada
Tu wszystko jest niemieckie. Domy, droga, drzewa. My z tego teraz korzystamy. Jak tych ludzi nie szanować?
/ Fot. Maciej Zienkiewicz dla TP

Niech nas Bóg chroni od rutyny

Ks. Adam Boniecki
W kaplicy cmentarnej jednego z dużych miast Polski zobaczyłem dyskretnie umieszczony na ołtarzu napis informujący, że miejscowa kuria zabrania księżom…
Przemysław Pokrycki, fotografia z cyklu „Rytuały przejścia”, Pogrzeb nr 5 / 2011 /

Gdy ciało staje się słowem

Marek Rabij
Dla żyjących śmierć jest abstrakcją. Jedyny konkret to zwłoki, przed którymi najwygodniej skryć się za kordonem oferty przemysłu pogrzebowego – tak samo, jak…
/ PATRICIA DE MELO MOREIRA / AFP / EAST NEWS

Siostra śmierć

O. Wacław Oszajca SJ, Zbigniew Mikołejko, Artur Sporniak
O. WACŁAW OSZAJCA, jezuita: Są momenty, w których człowiek chce umrzeć, np. gdy przeżywa się coś pięknego. ZBIGNIEW MIKOŁEJKO, religioznawca: Kiedy myślę o …
/ GRAŻYNA MAKARA

Wizytówka życia

Aleksander B. Skotnicki, Katarzyna Kubisiowska
Aleksander B. Skotnicki, hematolog: Jeśli z 50 członków jednej rodziny przeżyło pięciu, a pozostali zginęli w strasznych okolicznościach, to trzeba dotrzeć do…

Winogrona na cierniach

O. Wacław Oszajca SJ
Na cmentarzach nie dogasły jeszcze znicze i kwiaty nie zwiędły, a w nas wspomnienia. Jak kto mógł, tak ożywiał zmarłych.
Na Agrykoli, Warszawa, październik 2018 r. / MACIEJ ZIENKIEWICZ DLA „TP”

Owoce śmierci

Elżbieta Moczarska, Katarzyna Kubisiowska
Elżbieta Moczarska: Urządziłam przyjęcie, na którym częstowałam kompotem z grobu Moczarskich. Początkowo była lekka konsternacja, ale goście rozluźnili się,…

Wszyscy nieświęci

Anna Dziewit-Meller
W dzieciństwie ze wszystkich świętych najbardziej lubiłam św. Agatę.
/ Fot. Maciej Zienkiewicz dla „TP”

Zmienia się, ale się nie kończy

Ks. Adam Boniecki
Śmierć bliskich, śmierć ludzi, których kochamy, tych, których istnienie było cząstką naszego istnienia, to przedsmak własnej śmierci. Nikt i nic tej…
/ GRAŻYNA MAKARA

W gościnie u zmarłych

Ks. Grzegorz Strzelczyk, Maciej Müller
Ks. Grzegorz Strzelczyk, teolog: Sąd ostateczny to moment, kiedy spojrzymy sobie wszyscy w oczy, wiedząc, dokąd doszło nasze dobro i nasze zło. Nastąpi totalne…
Dzień Wszystkich Świętych w Pińczowie, woj. świętokrzyskie / HENRYK SADURA / GETTY IMAGES

Źródło już bije

Piotr Sikora
Dobra Nowina zdumiewa: głosi, że na życie wieczne nie trzeba czekać ani chwili.
/

Pielgrzymka do podziemi

Andrzej Stasiuk
Babka umarła latem. Miałem osiem lat. Umarła za ścianą w swoim wiejskim domu, a ja z ciotecznym bratem spaliśmy tuż obok.
Andrzej Stasiuk / Fot. Grażyna Makara

Przed szóstą, gorlickie

Andrzej Stasiuk
We Wszystkich Świętych przed świtem pada deszcz. Biedronka, Lidl, Kaufland świecą w ciemnościach. Nie ma aut. Blask latarni wsiąka w mokry asfalt.
FOT. GRAŻYNA MAKARA /

Święty przyjaciel

Szymon Hołownia
Pisałem już o tym chyba wiele razy: lubię polski początek listopada. Nawet to – tak wyraźnie piętnowane z ambon – tradycyjne utożsamianie uroczystości…
Z rodzeństwem i mamą: Adam pierwszy z lewej, Krystyna, Maria i Stanisław. / ARCHIWUM KS. ADAMA BONIECKIEGO

Radość wiekuista

Ks. Adam Boniecki, Anna Goc
Ks. Adam Boniecki: Wśród pamiątek mam obrączkę mojej mamy. Czasem wyjmuję ją z zamszowego woreczka, trzymam w zaciśniętej ręce, przywołuję mamę i ona…