Tygodnik Powszechny Nr 38/2024

Data wydania:
Numer wydania:
38
Rok wydania:
2024

Mam poczucie, że służyłem ludziom, ale czy zawsze zrobiłem to, co należało zrobić, tego nie wiem. Natomiast wiem, że ważną rzeczą jest powiedzieć drugiemu człowiekowi: „kocham cię” – wyznaje o. Ludwik Wiśniewski w rozmowie z Arturem Sporniakiem. Ponadto w nowym numerze: * Adam Robiński pisze o powodzi * Marek Rabij zapowiada, że klientów i banki w Polsce czeka nowa batalia * Marek Kęskrawiec pisze o Europie pod naciskiem imigracji * Antonina Palarczyk relacjonuje sytuację w Charkowie * a Marta Syrwid opowiada o swojej kolekcji przedmiotów vintage.  

Edytorial

ks. Adam Boniecki / Fot. Grażyna Makara

Kto nie chce wierzyć, niech nie wierzy. Moja wiara wróciła inna

Ks. Adam Boniecki
Dziwne, lecz takie jest moje skromne doświadczenie świadka końca życia: jest, jak ludzie, różny. Spotkałem ludzi, którzy szli ku kresowi z wiarą i spokojem.…

Życie mimo wszystko

Przemysław Wilczyński
Na naszej okładce „Tygodnika Powszechnego” sprzed 14 lat widać dwa dachy domów wystające spod rdzawej tafli. Oraz to hasło: „Mądry Polak po wodzie”. Porusza…

Obraz tygodnia

Powódź w Kłodzku. 15 września 2024 r. // Fot. Wojciech Kozioł / Forum

Powódź 2024: dlaczego rzeki w Polsce znowu wylały?

Adam Robiński
W południowo-zachodniej Polsce rzeki wystąpiły z brzegów i zalały liczne drogi. Pod wodą znalazły się: Kłodzko, Lądek-Zdrój, Stronie Śląskie, Nysa, Jelenia…
Premier Donald Tusk i minister sprawiedliwości Adam Bodnar na spotkaniu ze środowiskiem prawniczym na temat reformy sądownictwa, Warszawa, 6 sierpnia 2024 r. // Fot. Adam Chełstowski / Forum

Ustawa o Trybunale Konstytucyjnym: widać światełko w tunelu, ale czy to nie światła nadjeżdżającego pociągu?

Piotr Śmiłowicz
Sejm przyjął poprawki Senatu do ustawy o TK. Zakłada ona m.in., że sędziowie będą wybierani większością trzech piątych głosów Sejmu, a politycy będą mogli…
Ukraińscy artylerzyści w rejonie Pokrowska na stanowisku ogniowym w obwodzie donieckim na wschodzie Ukrainy. 7 sierpnia 2024 r. // Fot. Dmytro Smolienko / East News

Ukraina powinna dostać wolną rękę w kwestii użycia zachodnich rakiet. Nawet jeśli Putin znowu grozi Zachodowi

Wojciech Pięciak
Najbardziej efektywnym sposobem na zwalczanie coraz większego zagrożenia, jakim są rosyjskie rakiety balistyczne, byłoby uderzanie w miejsca na terenie Rosji,…
Papież Franciszek z mieszkańcami domu opieki w Singapurze, 13 września 2024 r. // Fot. Hans Lucas / AFP / East News

Co zapamiętamy z najdłuższej pielgrzymki papieża

Edward Augustyn
Franciszek nie krytykował rządów tłumiących niepodległościowe powstania, nie wytykał łamania praw człowieka, nie potępił pedofilii wśród księży, nie stawał w…

Na punkty

Marcin Piątkowski. Warszawa, 9 kwietnia 2024 r. // Fot. Mirosław Stelmach / Reporter

Polak został szefem doradców premiera Indii Narendry Modiego. Kim jest Marcin Piątkowski?

Marek Rabij
Indyjskiemu premierowi może być blisko do polskiego ekonomisty Marcina Piątkowskiego, który należy do grona ekonomistów krytykujących wolny rynek w jego…
Ryszard Czarnecki podczas zawodów Speedway Euro Championship SEC. Częstochowa, 17 czerwca 2023 r. // Fot. Tomasz Kudala / Reporter

Z Brukseli do Uzbekistanu. Burzliwe życie Ryszarda Czarneckiego

Marek Kęskrawiec
Znając nieufność prezesa PiS wobec ludzi często zmieniających przynależność partyjną, jego przyjaźń z Ryszardem Czarneckim zawsze była dziwna. Dziś Kaczyński…
Kanclerz Olaf Scholz wizytuje alpejski poligon, na którym ćwiczy 23. Brygada Strzelców Górskich. Jednostka ta posiada na wyposażeniu muły, które w górach transportują sprzęt. Schneizlreuth koło Berchtesgaden, 22 lipca 2024 r. // Fot. Alexandra Beier / AFP / East News

Miała być rewolucja. Tymczasem odbudowa niemieckiej armii toczy się w ślimaczym tempie

Wojciech Pięciak
Aby odzyskać na nowo taki potencjał, jaki Bundeswehra miała jeszcze 20 lat temu, potrzeba będzie niemal stu lat przy jej obecnym finansowaniu – twierdzą…
Scena śmierci Caspara Taubera // domena publiczna

Pierwszy męczennik reformacji. 500 lat temu w Wiedniu został ścięty Casper Tauber

Maciej Müller
Pochodzący z Moraw handlarz suknem zginął, bo odmówił wyrzeczenia się idei reformacji. Metropolita wiedeński kard. Christoph Schönborn nazywa dziś jego postawę…
Koncert Artura Rojka w ramach "Łap Oddech Festival". Kraków, 8 września 2024 r. // Fot. Agnieszka Cynarska-Taran

Liczba letnich festiwali wciąż rośnie. Za co je kochamy?

Monika Ochędowska
Organizator festiwalu powoli staje się dla nas – w alternatywie do aplikacji streamingowych – kimś w rodzaju kuratora, czyli wiarygodnego źródła wiedzy o tym,…
Marc Abrahams, pomysłodawca i mistrz ceremonii IgNobli, Cambridge, 2022 r. // Fot. Michael Dwyer / East News

Antynoble 2024 przyznane. Oto lista najciekawszych badań naukowych tego roku

Wojciech Brzeziński
Ig Noble są świętem wszystkiego, co w nauce niezwykłe i najbardziej ludzkie. Jak podkreśla twórca nagrody w rozmowie z „Tygodnikiem”: bez poczucia humoru nie…

Bartosz Minkiewicz Rysuje

Bartosz Minkiewicz

Temat Tygodnika

Miasteczko namiotowe emigrantów przed budynkiem Rady Państwa w Paryżu. Francja, 3 grudnia 2022 r. // Fot. Sevgi / Sipa / East News

Europa ugięła się pod naciskiem imigracji. Czy znajdzie jakieś wyjście?

Marek Kęskrawiec
Elity polityczne nie lubią mówić o negatywnych skutkach masowej migracji do Europy: jej przeciwnicy są etykietowani jako rasiści. Plony zakazanej dyskusji…

Kraj

Premier Donald Tusk i prezydent Andrzej Duda podczas uroczystości Święta Wojska Polskiego, Warszawa, 15 sierpnia 2024 r. // Fot. Jakub Porzycki / NurPhoto / Getty Images

Wojna na górze. O co chodzi w sporze prezydenta z rządem?

Piotr Śmiłowicz
Przed zbliżającymi się wyborami prezydenckimi dwa główne obozy polityczne nie przebierają w środkach, które mogą podsycać konflikt między nimi.
Fot. Jacek Wajszczak / REPORTER

Czym jest sankcja kredytu darmowego? Banki w Polsce czeka nowa batalia z klientami

Marek Rabij
Burzę, w jaką przeistoczył się spór z frankowiczami, banki w Polsce mogą niebawem wspominać jako nieszkodliwy zefirek. Na horyzoncie majaczy kolejny konflikt…
Call center // Fot. Laski Difusion / East News

Wyznania pracownika call center. „Ludzie odchodzili do »gastro« lub Bolta, widząc w tym głębszy sens i szansę na wyższe zarobki”

Mateusz Macierakowski
Niektórzy przyszli na chwilę, a zostali 8 lat, zgodnie z zasadą, że jak przetrwasz pierwsze trzy miesiące, to zostaniesz na długo. Twoje życie zaprogramuje…

Świat

Charków, sierpień 2024 r. // Fot. Antonina Palarczyk

Życie i śmierć w Charkowie. Nasza relacja z udręczonego miasta

Antonina Palarczyk
Znów huk, znów uderzyli. Znów wyją karetki, pędzące na miejsce eksplozji. Jak wygląda codzienność w Charkowie, które walczy o trochę normalności w nienormalnym…
Granica polsko-niemiecka (Słubice-Frankfurt nad Odrą), 10 września 2024 r. // Fot. Ren Pengfei / Xinhua News Agency / Forum

Berlin kończy z niemiecką gościnnością. Czy zaostrzenie polityki migracyjnej wpłynie na Polskę i Europę?

Łukasz Grajewski
Niemieckie MSW postanowiło wzmocnić kontrole na granicach. To dopiero początek zasadniczych zmian w polityce migracyjnej naszych zachodnich sąsiadów.
Opustoszałe poza sezonem turystycznym ulice miasteczka Libros, pażdziernik 2022 r. // Fot. Agnieszka Zielińska

Hiszpańska prowincja szuka mieszkańców. W Aragonii chcą poradzić sobie z wyludnieniem

Agnieszka Zielińska
Statystycznie 40 procent hiszpańskich gmin jest zagrożonych wyludnieniem. Miasteczka i wsie pustoszeją, bo nie ma tam pracy, lekarzy, szkół. Odwiedziliśmy dwie…
Od lewej: Ewelina Dobrowolska, minister sprawiedliwości, Robert Duchniewicz, mer obwodu wileńskiego i Ewelina Mokrzecka, jego doradczyni // Fot. materiały prasowe / montaż TP

Polacy na Litwie: kim są i dlaczego długo reprezentowała ich partia flirtująca z Kremlem?

Zbigniew Rokita
Mniejszość polska na Litwie kojarzyła się dotąd z politykami, którzy przypinali sobie do garnituru wstążkę georgijewską, symbol rosyjskiego neoimperializmu. Na…

Wiara

O. Ludwik Wiśniewski. DPS Betania w lublinie, wrzesień 2024 r. // Fot. Grażyna Makara

Spowiedź ojca Ludwika Wiśniewskiego

Artur Sporniak, O. Ludwik Wiśniewski OP, Grażyna Makara
Mam poczucie, że służyłem ludziom, ale czy zawsze zrobiłem to, co należało zrobić, tego nie wiem. Natomiast wiem, że ważną rzeczą jest powiedzieć drugiemu…
Protest w obronie księdza Michała Olszewskiego. Poznań, 2 lipca 2024 r. // Fot. Jakub Kaczmarczyk / PAP

Ksiądz Olszewski tymczasowo w areszcie. Jak długo i czy sprawiedliwie?

Piotr Sołowij
Czy kontrowersje związane z tymczasowym aresztem dla ks. Michała Olszewskiego to w polskich realiach wyjątek, czy reguła?
Jack Black jako Nacho w filmie pt. „Nacho Libre", 2006 r. // Fot. Materiały prasowe

Fray Tormenta: ksiądz na ringu

Honorata Zapaśnik
Z gangu trafił do seminarium, a potem z parafii na ring jako luchador. Historia życia Fraya Tormenty stała się kanwą dwóch filmów.

Czytania

Fot. GRAŻYNA MAKARA /

Co Biblia i Talmud mówią o ukamienowaniu nieposłusznego syna

Małgorzata Kordowicz
Rabini śpieszą z całą serią warunków czyniących zastosowanie prawa dotyczącego ukamienowania dziecka niemożliwym.
Ks. Wacław Oszajca // Fot. Grażyna Makara

Synowie Boga i szatan w jednym szeregu. A czemuż by nie?

O. Wacław Oszajca SJ
Zabierając się za mówienie o Bogu, nie przesądzajmy, że to czy tamto jest niemożliwe.

O jakich drzwiach mówił Jezus?

Kard. Grzegorz Ryś
Czy to nie piękne, że Kościołowi z Filadelfii, o „znikomej mocy”, cierpiącemu prześladowania, Pan nakazuje popatrzeć poza siebie i ewangelizować?
Shutterstock

Widzenia

Wybrał Piotr Sikora
Shutterstock

Czytania liturgiczne (22 – 29 IX)

Historia

Szpital dziecięcy przy ul. Strzeleckiej w Krakowie na rycinie z 1877 r. // Fot. Archiwum Szpitala Dziecięcego im. św. Ludwika w Krakowie

Choć był Niemcem, ratował polskie dzieci: Josef Ströder, pediatra w okupowanym Krakowie

Piotr Hapanowicz
Wiosną 1944 roku Ströder – zarządca szpitali dziecięcych w stolicy Generalnego Gubernatorstwa – został ostrzeżony: życzliwi informowali go, że Gestapo prowadzi…

Nauka

Fragment meteorytu Murchison. Nazwę zawdzięcza autralijskiemu miasteczku, nieopodal którego spadł w 1969 r., oraz brytyjskiemu badaczowi, jednemu z twórców nowożytnej geologii // Fot. Alamy / BE&W

Meteoryt Murchison: gość z innego świata i czasu

Marzena Zdanowska
Najpierw był błysk, potem świst i huk. Meteoryt Murchison był dla geologów niespodziewanym darem z nieba. Przyniósł informacje o czasach, w których powstawały…

Z oddechem

Centrum Warszawy, tzw. „patelnia". 15 kwietnia 2024 r. // Fot. Michał Dyjuk / Forum

Warszawa, najlepsze miasto do życia

Beata Chomątowska
Otwarta, dynamiczna, aktywizująca – mówią teraz o niej mieszkańcy. Jedyną stałą cechą Warszawy jest zmiana. To nigdy nie będzie miasto mieszczańskie, osiadłe,…

Kultura

Yakov Z. Mayer // Fot. Eyal Cohen / Materiał prasowy Wydawnictwa Literackiego

Yakov Z. Mayer: Czekam na prawdziwego Mesjasza, zwalczam tych fałszywych

Karolina Przewrocka-Aderet, Yakov Z. Mayer
„Kłamcy są znacznie bardziej interesujący niż ci, którzy kierują się prawdą. Zastanawiałem się, co się stanie, gdy mały kłamca spotka wielkiego kłamcę:…
Anna Szymańczyk spektaklu „Nasze czasy” w reżyserii Weroniki Szczawińskiej // Fot. Karolina Jóźwiak / materiał prasowy Tetaru Dramatycznego w Warszawie

W teatrze trwa rewolucja, której nikt nie widzi

Dariusz Kosiński
Są blisko codzienności, daleko od wstrząsów, szoków i nadmiernych uniesień. Nie interesuje ich teatralna rewolucja, ale i tak zmieniają nasz obraz świata.
Oasis

Reaktywacja Oasis odpowiada nie tylko na sentymentalne zapotrzebowania słuchaczy, ale też na sytuację pogrążonej w nudzie popkultury

Bartosz Sadulski
Przez ostatnią dekadę giganci popkultury oswoili publiczność z przeciętnymi piosenkami i kosmicznymi cenami koncertów, więc w trakcie przyszłorocznej trasy…

Książka tygodnia: „Widok z okna w podróży służbowej” Ingi Iwasiów

Lektor
Te zapiski nie są tradycyjnym dziennikiem podróży. Więcej w nich elementów dziennika intymnego, a mikrooberwacje nanoszone na prywatną mapę podróży układają…
Margaret Qualley jako Sue w filmie pt. „Substancja" w reżyserii Coralie Fargeat // Fot. Monolith / materiały prasowe

„Substancja”: ten film zostaje na długo pod powiekami

Anita Piotrowska
Oto jak współczesna kultura monetyzuje swój największy horror i skandal, jakim jest starzenie się, zwłaszcza kobiece. 

Felietony

Karol Paciorek dla TP

Co i rusz czytamy w mediach społecznościowych, że ktoś „narodził się na nowo”. Potrzeba zaczęcia wszystkiego jeszcze raz została zmonetyzowana

Tomasz Stawiszyński
Ustawienia rodzinne, pseudodiagnostyka, odczynianie traum, regulowanie deregulacji... Przyjrzyjmy się tęsknocie, która każe nam to wszystko robić.
Wojciech Bonowicz // Fot. Grażyna Makara

Naszemu wiecznie udręczonemu narodowi należy się czasem odrobina wytchnienia

Wojciech Bonowicz
Nie lubię pisać o polityce, robią to znacznie lepiej inni, ale nie mogę pominąć udręki, jaką odczuwa wielu z nas w zderzeniu z tym światem.
Olga Drenda // Fot. Grażyna Makara

Pamiętacie te zakłady fryzjerskie ze zdjęciami stylizacji „na księżną Dianę” albo „na Urszulę”? Co o nas mówiły?

Olga Drenda
Potrzebujemy świata, w którym istnieją znaki, a gesty nie są przypadkowe. Kłopot w tym, że czasem są.
Stanisław Mancewicz / Fot. Grażyna Makara / Katarzyna Włoch // Tygodnik Powszechny

Zatrzymanie polityka bez hamulców i świat rdzennie Polski

Stanisław Mancewicz
Jesteśmy najgłębiej przekonani, że fraza o tym, iż emigranci zjadają koty i psy, jest naszym pomysłem, podsunęli ją Republikanom polscy specjaliści od kampanii…

Smaki

Fot. Diana Taliun / Adobe Stock

Jakże to tak, bal Netfliksa w muzeum? Ścianką dla celebrytów zasłonili Siemiradzkiego! Nareszcie!

Paweł Bravo
Nawet jeśli muzeum to świątynia sztuki, to co się robiło w świątyniach Grecji, podwalinach naszej kultury? Zarzynać, sprawiać, opiekać, zjadać – to przecież…

Zmysły

Asteroidy na wystawie „ Eryka i Jan Drostowie . Polskie Projekty Polscy Projektanci" . Gdynia, lipiec 2021 r. // Bartosz Bańka / Agencja Wyborcza.pl

Acapulco w Chodzieży. Pożytki z kolekcjonowania rzeczy vintage

Marta Syrwid
Każda rzecz używana posiada dwie historie: oficjalną i prywatną. Dlatego w kolekcjonowaniu kluczowa jest wyobraźnia.

Dodatki w numerze Nr 38/2024

Hłasko i Gombrowicz

Marek Hłasko w swoim mieszkaniu przy ul. Częstochowskiej na Ochocie, Warszawa, 1975 r. // Fot. Adam Mottl / PAP

Marek Hłasko potrzebuje nowych odczytań w duchu feministycznym. Aura maczyzmu przestała działać

Michał Sowiński, Radosław Młynarczyk
Radosław Młynarczyk, literaturoznawca: Hłasko nie był ćmą barową, nie chodził wiecznie pijany, nie pisał na serwetkach. Był wręcz tytanem pracy. Chciał…
Witold Gombrowicz (pierwszy z prawej). Fotografię wykonano najprawdopodobniej w 1940 r. w domu Marcela Marcousa, dyrektora firmy „Bunge & Born”, zajmującej się handem zbożem. Na zdjęciu jest również jego żona. Gombrowicz był u nich częstym gościem. Autor zdjęcia nieznany.

Gombrowicz: Moja opinia o literaturze światowej jest bardzo ujemna, a nagrody dla pisarzy to świństwo

Witold Gombrowicz
Witold Gombrowicz: Wszystkie nagrody, włączając w to Nagrodę Nobla, są zjawiskiem wysoce niemoralnym. Dla człowieka, dla literata, który całe życie się wysila…
Zofia Hertz i Marek Hłasko z psem i kotem, Maisons-Laffitte, 1958 r. // fot. Henryk Giedroyć / archiwum ILP

Miasta Hłaski to tylko sceneria, brudny i upadły świat, gdzie ludzie odgrywają role, jakie zapisał im tragiczny los

Dawid Szkoła
Hłasko używał miast jak scenografii teatralnej. Nie liczyła się topografia, ale klimat i aura. Dlatego Wrocław czy Warszawę zmieniał w miejsca przeklęte i…
Happening "Wszyscy jestesśmy Gombrowiczami" po usunięciu z listy lektur szkolnych dzieł Gombrowicza, Łódź, lipiec 2007 r. // Fot. Michał Tuliński / Forum

Gombrowicz i Hłasko: wyrzuceni ze szkoły

Aneta Korycińska
Łączy ich wiele: krytyka systemu, ówczesnej kultury, odrzucenie tradycji, wyczucie absurdu. A także to, że nie poznasz ich twórczości w ramach szkolnej…
Witold Gombrowicza na balkonie swego mieszkania w Vence, luty 1965 r. // Fot. Bohdan Paczowski / archiwum ILP

Czy Gombrowicz wciąż jest pisarzem kontrowersyjnym? I co to w ogóle dziś znaczy

Michał Sowiński
Gombrowiczowi chodzi o walkę o dojrzalszą formę kultury narodowej, która będzie miała odwagę (ale też narzędzia), aby poddawać się krytycznej samoanalizie. I…

Rok Gombrowicza i Hłaski: dlaczego warto ich wciąż czytać

Michał Sowiński
Bez wątpienia mamy tu do czynienia z pisarzami kluczowymi dla naszej nowoczesności, którzy na różne sposoby, ale podobnie intensywnie zmagali się z problemami…