Co Biblia i Talmud mówią o ukamienowaniu nieposłusznego syna

„Przez trzy lata szkoła Szamaja nie zgadzała się ze szkołą Hilela. Ci twierdzili: »Prawo jest zgodne z naszym stanowiskiem«, zaś tamci utrzymywali: »Prawo jest zgodne z naszym stanowiskiem«. Ozwał się głos z nieba: »Zarówno te, jak i tamte są słowami Boga żywego« [hebr. elu wa-elu diwrej Elohim chajim]”. Proto-rabini Hilel i Szamaj wielokrotnie wiedli ze sobą dysputy – nigdy po to, by bić pianę, lecz by możliwie dojść do prawdy na chwałę Nieba.

Nieważne, co akurat w tym momencie roztrząsali ani jaki był koniuszek tej opowieści – prawo musi być wszak jednoznaczne. Z przytoczonego fragmentu Talmudu zaczerpnięte zostało wyrażenie używane do poświadczania wartości różnych interpretacji tego samego fragmentu nauczania Tory. Wprawdzie zwyczajowo tłumaczy się „słowa Boga żywego”, jednak z punktu widzenia języka równie uprawniony wydaje mi się przekład: „Zarówno te, jak i tamte są żywymi słowami Boga”.

Świetnym przykładem żywych słów Boga wydaje mi się kwestia ochrzczona w Biblii Tysiąclecia mianem „syn nieposłuszny i krnąbrny”: „Jeżeliby miał kto syna rozpustnego i krnąbrnego, któryby nie słuchał głosu ojca swego, i głosu matki swojej, a karcili go, ale nie słucha ich, [rodzice przyprowadzą go do starszych miasta i powiedzą im]: »ten syn nasz rozpustny jest i krnąbrny, nie słucha głosu naszego, żarłok jest i opój!«. I ukamionują go wszyscy mieszkańcy miasta jego kamieniami, na śmierć” (Pwt 21, 18-21; Cylkow).

Wprawdzie i wśród młodocianych przestępców zdarzają się potwory, ale tu widzimy raptem jeden z – w porywach do dwóch, zależnie od przekładu – grzechów głównych. Ukamienować dziecko? Rabini w Talmudzie dookreślają, cóż takiego ten syn zmalował: otóż zjadł na raz tartemar mięsa (200 g) i wypił pół logu wina (250 ml). Trzynastolatek? Ale rabin Josi, na wszelki wypadek, podbija stawkę do 400 g i pół litra. Następnie mamy całą serię warunków, czyniących zastosowanie tego prawa niemożliwym. Dla przykładu: „nie słucha głosu naszego” – matka i ojciec muszą mieć taki sam głos (a nie: mówić w tej sprawie jednym głosem). Niezmiennie zachwyca mnie ten wyimek z Talmudu: „Jednakże nigdy nie było i nigdy nie będzie [takiego syna]. To dlaczego zostało [o nim w Torze] napisane? Znajdź znaczenie homiletyczne i otrzymaj [za roztrząsanie tej kwestii] nagrodę”.