Autor: Piotr Hapanowicz

Piotr Hapanowicz // archiwum prywatne

Historyk, publicysta, absolwent Uniwersytetu Jagiellońskiego, doktor nauk humanistycznych, kustosz dyplomowany Muzeum Krakowa, kierownik Oddziału Pałac Krzysztofory. Stypendysta Polskiej Misji Historycznej w Würzburgu, Fundacji z Brzezia Lanckorońskich w Londynie, Funduszu im. Jana i Suzanne Brzękowskich w Paryżu. W pracy badawczej koncentruje się na dziejach Krakowa XIX i XX w. Autor licznych publikacji naukowych i popularnonaukowych. Kurator wystaw stałych oraz ekspozycji czasowych.

Materiały autora

Miłośniczki Jane Austin pozują z dziesięciofuntowych banknotem przedstawiającym pisarkę, przed katedrą w Winchesterze. Anglia, 18 lipca 2017 r. // Fot. Steve Parsons / PA / Getty Images
Wersja audio

Jane Austen: rozważna, romantyczna czy ponadczasowa

Piotr Hapanowicz
250 lat temu urodziła się Jane Austen. Wciąż ma wierne wielbicielki i wielbicieli, a jej książki o miłości – oraz powstałe na ich podstawie filmy – cieszą się…
Jean-Marc Nattier, Królowa Maria Leszczyńska, 1748 r. // Domena publiczna
Wersja audio

300 lat temu Polka została królową Francji. Jak do tego doszło?

Piotr Hapanowicz
5 września 1725 roku król Ludwik XV Burbon – władca jednego z ówczesnych mocarstw – poślubił Marię Leszczyńską. Małżeństwem byli przez 43 lata. Dziś Maria…
Pułkownik Zieliński na froncie, Rarańcza, czerwiec 1915 r. // Archiwum Andrzeja Mirockiego

Gen. Zygmunt Zieliński, komendant Legionów. Żołnierze zwali go „Dziadkiem”, tak jak Piłsudskiego

Piotr Hapanowicz
100 lat temu zmarł Zygmunt Zieliński. Był jednym z najlepszych dowódców Legionów Polskich podczas I wojny światowej. Odważny, ale i uważny: żołnierzy napominał…
Szpital dziecięcy przy ul. Strzeleckiej w Krakowie na rycinie z 1877 r. // Fot. Archiwum Szpitala Dziecięcego im. św. Ludwika w Krakowie

Choć był Niemcem, ratował polskie dzieci: Josef Ströder, pediatra w okupowanym Krakowie

Piotr Hapanowicz
Wiosną 1944 roku Ströder – zarządca szpitali dziecięcych w stolicy Generalnego Gubernatorstwa – został ostrzeżony: życzliwi informowali go, że Gestapo prowadzi…
Po upadku węgierskiej Wiosny Ludów także 25-letni Zygmunt Miłkowski udał się na emigrację, z której już nigdy nie wrócił. Na rycinie: kapitulacja ostatniej armii powstańczej pod Vilagos w 1849 r. Węgierscy i polscy uczestnicy antyhabsburskiego powstania, którzy przeżyli, tak jak Miłkowski zwykle uciekali do neutralnej Turcji // Fot. Wikipedia.org

Zygmunt Miłkowski: polityk, żołnierz i najpłodniejszy, obok Kraszewskiego, polski pisarz XIX wieku. Całe życie krzątał się wokół sprawy polskiej, zabrakło paru lat, by doczekał wolności

Piotr Hapanowicz
Znany również pod pseudonimem Teodor Tomasz Jeż, był jedną z najważniejszych postaci polskiego życia publicznego. Podstawą myśli tego „republikanina z Podola”…
Frank Graham Cootes, Prezydent Woodrow Wilson, 1913 r. / Domena publiczna / wikipedia

Niewielu prezydentów USA ma swoje ulice w polskich miastach. Wśród nich jest Thomas Woodrow Wilson. Czym na to zasłużył?

Piotr Hapanowicz
To on zerwał z doktryną izolacjonizmu, która długo określała amerykańską politykę zagraniczną. Dziś, gdy Donald Trump otwarcie mówi, że Stany odwrócą się od…
Polscy uczestnicy X kongresu PEN Clubu. Mieczysław Grydzewski drugi od lewej. Budapeszt, 1932 r. / Narodowe Archiwum Cyfrowe

W polskiej kulturze XX wieku był człowiekiem instytucją: Mieczysław Grydzewski, dla przyjaciół „Grydz”. Dziś mało kto o nim pamięta

Piotr Hapanowicz
100 lat temu, w styczniu 1924 r., ukazał się pierwszy numer „Wiadomości Literackich”, najważniejszego pisma kulturalnego w II Rzeczypospolitej. Nie sposób…
Złote serce

Jak malarz został politykiem. Historia Włodzimierza Tetmajera

Piotr Hapanowicz
Piewca wsi w malarstwie, w kulturze rozpoznawalny jako Gospodarz z „Wesela” Wyspiańskiego. Mniej znany jako współtwórca niepodległości: Włodzimierz Przerwa-…
Mieczysław Wątorski „Aresztowanie profesorów UJ”, obraz z 1956 r., ze zbiorów Muzeum Uniwersytetu Jagiellońskiego / JANUSZ KOZINA / MUZEUM UJ

Panie rektorze, proszę przodem

Piotr Hapanowicz
Przodujące warstwy ludności Polski winny być unieszkodliwione – mówił 8 września 1939 r. szef Głównego Urzędu Bezpieczeństwa Rzeszy. Wkrótce zamysł ten…
Unia Lubelska w Zbiorach Dokumentów Pergaminowych / ARCHIWUM GŁÓWNE AKT DAWNYCH / PD

Pierwsza Unia Europejska

Piotr Hapanowicz
Dla Polski i Litwy był to punkt zwrotny, który określił ich dalsze losy: 450 lat temu oba państwa zawarły unię, nazwaną lubelską. Powstała Rzeczpospolita…
Rysunek Karola Frycza przedstawiający Michała Przybyłowicza w roli Stańczyka w „Weselu” Wyspiańskiego, 1902 r. / ZBIORY MUZEUM LITERATURY

Dajcie tu stańczyka!

Piotr Hapanowicz
150 lat temu weterani powstania styczniowego zaczęli w Galicji wielką debatę na temat politycznych postaw Polaków i myślenia o państwie.
Po zajęciu austriackiego odwachu na Rynku Głównym. Kraków, 31 października 1918 r. / ADAM KARAŚ / MUZEUM HISTORYCZNE MIASTA KRAKOWA

Drugie powstanie krakowskie

Piotr Hapanowicz
Jako pierwsze duże miasto, sto lat temu Kraków zrzucił obce rządy. Stało się to w chwili, gdy trwała jeszcze Wielka Wojna, a Polska była pod władzą lub…
Portret trzydziestoparoletniego Kościuszki w mundurze generała armii amerykańskiej. Malował Bolesław Jan Czedekowski, 1947 r., technika olejna. / FUNDACJA KOŚCIUSZKOWSKA / PIOTR HAPANOWICZ

Idealista sprzed 200 lat

Piotr Hapanowicz
„To najczystszy syn wolności, jakiego kiedykolwiek spotkałem” – pisał Thomas Jefferson, współczesny mu polityk, potem prezydent USA. Jak kształtowały się…