Tygodnik Powszechny Nr 30/2025

na okładce: Ewa Woydyłło // fot.: Szymon Szcześniak dla WOE / Vc
Data wydania:
Numer wydania:
30
Rok wydania:
2025

Ewa Woydyłło, psychoterapeutka: Lepiej jest pomagać ludziom osiągać dobrostan i spełnienie, niż trwać w rozpamiętywaniu przegranych bitew dziejowych i klęsk osobistych. Zwłaszcza że przeszłości nie zmienimy, a przyszłość możemy kształtować * Poza tym w numerze: Michał Okoński o wystawie „Nasi chłopcy” w Muzeum Gdańska * Miejsca medytacyjne w Polsce: gdzie szukać ciszy * Olga Drenda o pamiętnikach wiejskich kobiet * Marcin Kędzierski o Ruchu Obrony Granic * Ignacy Dudkiewicz o nuncjuszu apostolskim w Polsce * Msza po kaszubsku i wiele innych tematów

Edytorial

Ks. Adam Boniecki, wrzesień 2021 r. // fot. Grażyna Makara

Ważniejsze od kontemplacji w ciszy są spotkania. Spotkaliście kiedyś świętego?

Ks. Adam Boniecki
Rytm wieczności nie oznacza wyłączenia się z rytmu ziemskiego. Wprost przeciwnie.
Monika Ochędowska // Fot. Grażyna Makara / Katarzyna Włoch // Tygodnik Powszechny

Dlaczego wystawa „Nasi chłopcy” wzbudza tak duże emocje

Monika Ochędowska
Narracje o polsko-niemieckich stosunkach są probierzem aktualnych uczuć Polaków do Unii Europejskiej, czy szerzej – Zachodu. Im bardziej pragniemy uciec od…

Obraz tygodnia

Mieszkańcy Kijowa spędzają kolejną noc w tunelach metra podczas nalotów na miasto rosyjskich dronów i rakiet. Kijów, 20 lipca 2025 r. // Fot. Ivan Antipenko / Suspilne Ukraine / Getty Images

Ultimatum Trumpa w sprawie Ukrainy: autentyczny przełom czy kolejne pustosłowie?

Wojciech Pięciak
Definitywnej odpowiedzi będzie można udzielić dopiero na początku września – po tym, jak minie 50 dni, które prezydent USA wyznaczył rosyjskiemu przywódcy jako…
Protest "Stop Imigracji". Kraków, 19 lipca 2025 r. // Fot. Beata Zawrzel / Reporter

Protesty przeciw migrantom. Antyimigrancki ekstremizm zaparkował w politycznym dyskursie

Marek Rabij
Obawiam się, że wkrótce możemy w Polsce ujrzeć takie same „obozy pracy”, jakie dziś Katar i Bahrajn oferuje Filipińczykom lub Bengalczykom.
Donald Tusk przed posiedzeniem rządu. Warszawa, 15 lipca 2025 r. // fot. Stach Antkowiak / Reporter

Rekonstrukcja rządu. Czy Donald Tusk jeszcze raz da sobie radę?

Marek Kęskrawiec
Nawet jeśli z kolejnych analiz społecznych wynika, że większość z nas wciąż wierzy, iż koalicja 15 października dokończy swe rządy, to nie jest to obraz ekipy…
// Fot. Halfpoint / Adobe Stock

Kilka milionów Polaków nie stać nawet na tydzień wakacji

Przemysław Wilczyński
W Europie na wakacyjny urlop zbyt ubogich jest także ponad 30 proc. Włochów, Hiszpanów i Portugalczyków oraz ponad 40 proc. Bułgarów, Greków i Rumunów. Co to…

Na punkty

Biskup Wiesław Mering. Gdańsk, 22 kwietnia 2018 r. // Fot. Karolina Misztal / Reporter

Brońmy Jasnej Góry przed politykującymi biskupami

Artur Sporniak
Doczekaliśmy paradoksalnej sytuacji, że to MSZ przy pomocy noty dyplomatycznej głosi Ewangelię, a biskupi w homiliach pielęgnują niechęć do innych.
Sąd Rejonowy w Płocku wydał wyrok uniewiniający aktywistki oskarżone, w tym Elbietę Podleśną (na zdjęciu), o obrazę uczuć religiijnych przez rozpowszechnianie wizerunku Tęczowej Matki Boskiej. Płock, 02 marca 2021 r. // Fot. Jakub Kamiński / East News

Kultura na wokandzie. Jak i o co pozywają i są pozywani polscy artyści

Monika Ochędowska
Kiedy spektakle i wystawy stały się w naszym kraju „zaskarżalne”? O co najczęściej się spieramy w sądach: uczucia religijne czy symbole narodowe?
Urszula Kozioł. Wrocław, luty .2015 r. // Fot. Kornelia Głowacka-Wolf / Agencja Wyborcza.pl

Zmarła poetka Urszula Kozioł

Wojciech Bonowicz
W swojej poezji chętnie podejmowała temat starości jako okresu, kiedy w jakimś stopniu przestaje się być sobą i wypada się z obiegu. Ona z obiegu nie wypadła,…
Joanna Kołaczkowska, 2017 r. // Fot. Kamil Piklikiewicz / East News

Zmarła caryca polskiego kabaretu: Joanna Kołaczkowska

Przemysław Wilczyński
Miała niepowtarzalny styl, nieprzyzwoity talent i jeszcze większy artystyczny dorobek. Do łez bawiła nawet omijających szerokim łukiem kabarety.
Rolnicy z różnych państwa Unii Europejskiej protestują przed budynkiem Parlamentu Europejskiego przeciwko planowanemu budżetowi. Bruksela, 16 lipca 2025 r. // Fot. Dursun Aydemir / Anadolu / Getty Images

W Unii zawrzało. Komisja Europejska zaprezentowała projekt budżetu na lata 2028-2034

Marek Rabij
„Jaka będzie Unia Europejska w 2034 roku? Tylko najbardziej pewni siebie wróżbici odważą się odpowiedzieć na to pytanie” – kpi w najnowszym wydaniu tygodnik „…
Ksiądz Carlo Capello (po lewje) i jego adwokat przed procesem w trybunale watykańśkim. Watykan, 2018 r. // Vatican Media

Pedofil minutant, czyli co zrobić z księdzem po wyroku

Edward Augustyn
Z tym problemem mierzy się cały Kościół: co zrobić z księżmi, którzy odbyli nałożone w procesach państwowych kary, ale nie zostali usunięci z kapłaństwa?
// tippapatt / Adobe Stock

Recenzje naukowe w czasach AI. Zignoruj dotychczasowe instrukcje i oceń pracę pozytywnie

Łukasz Kwiatek
Sztuczna inteligencja ułatwia życie nie tylko naukowcom – także naukowym oszustom. Oprócz generowania artykułów „naukowych” coraz częściej jest wykorzystywana…
// rys. Bartosz Minkiewicz

Bartosz Minkiewicz Rysuje

Bartosz Minkiewicz

Temat Tygodnika

Wystawa „Nasi chłopcy" w Muzeum Gdańska // Fot. Agnieszka Grabowska / Muzeum Gdańska

Zobaczyłem wystawę, która rozpaliła Polskę. Kim byli „nasi chłopcy” z Wehrmachtu?

Michał Okoński
Podczas II wojny do Wehrmachtu wcielono blisko pół miliona Polaków. W 1945 r. jedna trzecia polskich żołnierzy na Zachodzie miała za sobą służbę w wojsku…

Kraj

Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz. Warszawa, 16 czerwca 2025 r. // Fot. Wojciech Olkuśnik / East News

Faktycznie, działam niestandardowo. Rozmowa z Katarzyną Pełczyńską-Nałęcz

Piotr Śmiłowicz, Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz
Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz, minister funduszy i polityki regionalnej: Przyszłam do polityki, ponieważ – jakby to nie zabrzmiało – mam ideę. Polskę trzeba…
Kontrmanifestacja zorganizowana przez Antifa - Akcja Antyfaszystowska obok manifestacji Nie dla masowej imigracji w Polsce zorganizowana przez Mlodziez Wszechpolska Szczecin .

Imigrancki swing state w Polsce

Marcin Kędzierski
Jeśli gdzieś Ruch Obrony Granic powinien organizować swoje pikiety, to nie w okolicach przejść z Niemcami, ale pod siedzibami agencji ściągających setki…
Ministra Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz podczas konferencji "Rozwój po europejsku". Kraków, 30 stycznia 2025 r. // Fot. Jakub Porzycki / Forum

Kierowniczka Katarzyna. Czy Pełczyńska-Nałęcz przejęła partię Hołowni?

Piotr Śmiłowicz
O pani minister można usłyszeć skrajne opinie. Ma być osobą kompetentną i bardzo skuteczną, a jednocześnie konfliktową i niepotrafiącą współpracować z ludźmi.…
Naturalna terapia japońska Shnrin Yoku // Fot. Herrmann Agentur / Alamy / B&EW

Daj dziecku patyk, zabierz do lasu. Niech go dotknie

Eliza Leszczyńska-Pieniak
Kontakt z naturą pozwala odnaleźć drogę do samego siebie, a spacery między drzewami mogą wręcz zadziałać jak naturalny antydepresant. Opowiedzmy o lasoterapii.

Świat

Rosyjski samochód Wołga GAZ M21 na festiwalu transportu w Sankt Petersburgu. Rosja, 24 maja 2025 r. // Fot. Dmitri Lovetsky / AP / East News

Wołga jest już chińska. Jak Pekin kolonizuje rosyjski rynek motoryzacyjny

Filip Rudnik
Chiński ekonomiczny buldożer nie bierze jeńców, a Rosja nie jest tu wyjątkiem. Zdominowanie rosyjskiego rynku samochodów przez chińskie firmy to kolejny dowód…
Amerykanie są w Kosowie hołubieni. Jedna z głównych arterii, na odcinku w samym centrum Prisztiny, nosi imię Billa Clintona, prezydenta USA z czasu wojny NATO z Serbią. // Fot. Armend Nimani / AFP / East News

Opowieść o zacofanym Kosowie to już przeszłość. Reportaż z podróży po najmłodszym państwie Europy

Juliusz Pielichowski
Za sprawą rodzimej przedsiębiorczości i zagranicznych inwestycji Kosowo jest dziś jednym z najszybciej rozwijających się miejsc na Bałkanach. Cień konfliktu…
Młodzi Kanakowie – zwolennicy niepodległości – z miasteczka Paita z narodową flagą Nowej Kaledonii, 7 czerwca 2025 r. Archipelag nowokaledoński ma dwie oficjalne flagi: tę narodową oraz francuską. // Fot. Delphine Mayeur / Hans Lucas / AFP / East News

Nowa Kaledonia po ugodzie z Paryżem. Czy zależne od Francji terytorium wybierze niepodległość?

Karolina Kania
Porozumienie stanowi, że w ramach Republiki Francuskiej ma powstać nowe państwo, które nie będzie jednak suwerenne. To kompromis między zwolennikami i…
Kąpielisko na Sekwanie w Paryżu. 17 lipca 2025 r. // Fot. Bruno de Hogues / AFP / East News
Wersja audio

Po stu latach przerwy kąpiel w Sekwanie znów jest możliwa. Sprawdziłem paryskie kąpieliska

Szymon Łucyk
W ciągu ostatniej dekady zainwestowano w oczyszczanie Sekwany prawie półtora miliarda euro. Od lipca paryżanie mogą – po raz pierwszy od stu lat – pływać w…

Wiara

Nuncjusz apostolski Antonio Filipazzi podczas mszy z udziałem episkopatu Polski na zakończenie peregrynacji obrazu Matki Bożej w archidiecezji częstochowskiej. Częstochowa, 2 maja 2025 r. // Fot. Karol Porwich / East News

Dyplomacja czy gra: za kim stoi Antonio Guido Filipazzi, nuncjusz apostolski w Polsce

Ignacy Dudkiewicz
Publiczne wypowiedzi nuncjusza apostolskiego kontrastują z jego zakulisowymi decyzjami i brakiem otwartości. Kim jest abp Antonio Guido Filipazzi i co robi w…
Abp Grzegorz Ryś. Łódź, 13 września 2021r. // Fot. Roman Zawistowski / PAP

Kardynał Ryś kontra Episkopat Polski. W swojej diecezji sam się zajmie problemem pedofilii

Artur Sporniak
Metropolita łódzki reaguje na rezygnację episkopatu z wprowadzania reform i powołuje własną komisję do badania przestępstw seksualnych wobec małoletnich.
Klasztor Kamedułów na Bielanach w Krakowie // Fot. Marcin / Adobe Stock

Najlepsze miejsca medytacyjne w Polsce. Gdzie szukać ciszy?

Marcin Tusiński
Oto kilka propozycji polskich zaciszy – katolickich, prawosławnych, buddyjskich, żydowskich i ewangelickich – które warto odwiedzić, gdy szukamy chwili…
Pielgrzymka rybaków. Puck, 29 czerwca 2019 r. // Fot. Łukasz Dejnarowicz / Forum
Wersja audio

Msza po kaszubsku: Dlaczego episkopat nie zgadza się na tłumaczenie mszału na lokalny język

Dawid Gospodarek
Prośba o tłumaczenie Mszału Rzymskiego na język kaszubski spotkała się z odmową Konferencji Episkopatu Polski. Mimo że Kościół od Soboru Watykańskiego II…

Czytania

Ks. Wacław Oszajca // Fot. Grażyna Makara

Mądrość głoszona na Jasnej Górze i w wielu kościołach

O. Wacław Oszajca SJ
Profesor Timothy Snyder przestrzega: „Okazuj gniew, gdy ktoś podstępnie sięga do patriotycznego leksykonu (...) Gdy popierające przywódcę bojówki mieszają się…

Córka Boga

Kard. Grzegorz Ryś
Skąd w Mojżeszu wrażliwość na dziejące się zło? Od matki. Ale nie od tej, która go urodziła. Raczej od tej, która go wychowała – córki faraona.

Nauka

Postać z „italian" brainrot, Bombini Gusini // @Nazar's Memes

Brainrot. Co z naszymi mózgami robi pochłanianie trywialnych treści z internetu

Marta Panas-Goworska, Andrzej Goworski
Krótkie, absurdalne filmiki na długie godziny przykuwają do ekranów dzieci i młodzież. Jak takie zachowanie wpływa na rozwijające się umysły? I jak…
Egzoszkielet rehabilitacyjny z generacji "Able Human Motion" // materiały prasowe Ergo Hestia
Materiał partnera

Egzoszkielet ABLE Human Motion – technologia przyszłości

Jacek Taran
Dzięki innowacyjnemu programowi wdrożonemu przez ERGO Hestię Polska dołączyła do krajów wykorzystujących egzoszkielet ABLE Human Motion w leczeniu pacjentów po…

Z oddechem

Fot. Michał Woźniak / East News

Co jest nam potrzebne do szczęścia? „Zaznałam na sobie samej, jaka siła płynie z relacji i więzi”

Katarzyna Kubisiowska, Ewa Woydyłło
Ewa Woydyłło, psychoterapeutka: Lepiej jest pomagać ludziom osiągać dobrostan i spełnienie, niż trwać w rozpamiętywaniu przegranych bitew dziejowych i klęsk…

Kultura

Trzypokoleniowa rodzina Jana Szczotki z Soli. 1928 r. // fot. Leopold Węgrzynowicz / Zbiory Muzeum Etnograficznego w Krakowie
Wersja audio

Nie było jednej wsi. Książka „Przepraszam za brzydkie pismo” Antoniny Tosiek

Olga Drenda
Czytając pamiętniki wiejskich kobiet dostrzegamy wreszcie, jak wiele ograniczeń i uproszczeń przyniósł tak popularny dzisiaj w Polsce „zwrot ludowy”.
El Lissitzky, Kompozycja, ok. 1918–1920, olej, Narodowe Muzeum Sztuki Ukrainy // Materiały prasowe Muzeum Sztuki w Łodzi

Ukraina „W oku cyklonu”. Wystawa o historii, której nie znamy

Piotr Kosiewski
Wystawa „W oku cyklonu” wyłamuje się z obowiązującego na Zachodzie spojrzenia na nasz region. I jest najdalsza od imperialnej, rosyjskiej perspektywy.
Josef Škvorecký podczas spotkania z czytelnikami. Londyn, 9 września 1990 r. // Fot. Steven Siewert / Getty Images

Josef Škvorecký: buntownik bez wyboru

Piotr Kofta
Na półkach księgarskich pojawił się przekład jednej z najsłynniejszych i najznakomitszych czeskich powieści. Książka świeża i uniwersalna.
Dominik Senkowski, Królowe polskiego tenisa, 2025 r. // Wydawnictwo SQN / materiały prasowe

Polski tenis to nie tylko Iga Świątek: poznajcie najlepsze zawodniczki

Ewelina Burda
Jeśli po tegorocznym Wimbledonie chcielibyście głębiej zanurzyć się w świat kobiecego tenisa, to mamy rekomendację dla was. Dominik Senkowski w książce „…
Halldór Laxness, Dzwon Islandii, 2025 r. // Wydawnictwo ArtRage / materiały prasowe

„Dzwon Islandii” Halldóra Laxnessa zachwyca wartką akcją i humorem

Adam Woźniak
Znajdziemy w tej powieści przedziwny, straceńczy optymizm, a także dialogi, które wskrzeszają ducha szekspirowskich komedii.
Plansza z gry "Neva", 2025 r. // materiały prasowe Nomada Studio

„Neva”: interaktywna opowieść o przemijaniu

Magdalena Kozyra
Grę „Neva” wyróżnia minimalistyczna, dwuwymiarowa, choć zachowująca wizualną głębię, grafika i sposób prezentowania świata jako harmonijnego organizmu.…
Michał Kastory, Golem (Gats), 2024 r. // Kamil A. Krajewski / materiały prasowe Muzeum Mangha

Wystawa „Sto nocnych zjaw”: czego boimy się naprawdę

Monika Ochędowska
Wakacyjna wystawa w krakowskim Muzeum Sztuki i Techniki Japońskiej Manggha prezentuje nasze największe strachy, bezpiecznie pozwalając zapoznać się z ich…
Kadr z filmu "Stan wyjątkowy" („Výjimečný stav”) – reż. Jan Hřebejk. Czechy 2024 r. // Materiały prasowe Aurora Films

Z czego śmieją się dzisiaj nasi południowi sąsiedzi? Słynny czeski humor dawno przestał być jedynym znakiem rozpoznawczym ich kina

Anita Piotrowska
Twórcy „Stanu wyjątkowego” nie mają filozoficznych aspiracji. Nie są też specjalnie wyrafinowani w swoich diagnozach współczesności. Lekka konwencja filmu…
Daniel Mendelsohn, Trzy pierścienie. Wydawnictwo Próby, 2025 r. // materiały prasowe

Książka tygodnia: „Trzy pierścienie” Daniela Mendelsohna

Lektor
„Obcy dociera do nieznanego miasta po długiej podróży” – to zdanie powraca w „Trzech pierścieniach”, medytacji o homeryckich korzeniach motywu wędrówki

Felietony

Olga Drenda // Fot. Grażyna Makara

Dlaczego Polak nie śpiewa? To bardziej skomplikowane, niż widzi to Ziemowit Szczerek

Olga Drenda
„Nie potrafisz – nie pchaj się na afisz”, to może być klucz do naszej ciszy. Lubimy słuchać, śpiewanie zostawiając lepszym (w naszym mniemaniu) od siebie.
Zuzanna Radzik // Fot. Grażyna Makara
Wersja audio

Zrobiono z niej jawnogrzesznicę, bo miała zbyt duży autorytet. Kim naprawdę była Maria Magdalena?

Zuzanna Radzik
Co roku myślę, jak godnie obejść święto Marii Magdaleny, Apostołki Apostołów. Bo jego utworzenie jest jak spłata wielkiego długu wobec kobiet. I wobec samej…
Eliza Kącka // Fot. Grażyna Makara

Kroplówka na izbie przyjęć. Jest świat, jest miłość

Eliza Kącka
Trzy łóżka. Na pierwszym jęczy starsza, sina mumijka na tle zżółkłego od chemii prześcieradła. „Pani starsza cierpi” – sanitariusz. Lekarka: „Nie musi mnie pan…
Grzegorz Braun po debacie prezydenckiej w TV Republika. Warszawa, 9 maja 2025 r. // Fot. Wojciech Olkuśnik / East News

W kosmicznym ekstremum Grzegorza Brauna

Tomasz Stawiszyński
Czy głoszenie negacjonistycznych tez przysporzy Braunowi głosów? Ostrożnie zakładałbym, że niekoniecznie.

Smaki

Reklama Coca-coli z początku XX w. // API / Gamma-Rapho / Getty Images

Trump chce, żeby coca-cola znów zawierała cukier. My połączmy słodkie jabłka z wytrawną kaszanką

Paweł Bravo
Ograniczenie sztucznych barwników może zaboleć koncerny, bo wyraziste barwy powodują w mózgach reakcję „ładne, więc smaczne”.

Zmysły

Ilustracja z książki "Kocia szajka" // Malwina Hajduk / Agora / Materiały prasowe

Kocia Szajka rządzi wśród książek dla dzieci. Co sprawiło, że cykl Agaty Romaniuk odniósł taki sukces?

Magdalena Nowicka-Franczak
Naszą kotosferą rządzi banda z Cieszyna wymyślona przez Agatę Romaniuk i narysowana przez Malwinę Hajduk. Seria o Kociej Szajce liczy już dziesięć tomów i…