Tygodnik Powszechny Nr 1-2/2026

// ilustracja na okładce: Przemysław Gawlas i Michał Kęskiewicz dla „TP”

Data wydania:

29.12.2025

Numer wydania:

1-2/2026

Rok wydania:

2026

Marcin Napiórkowski i Tomasz Stawiszyński rozmawiają o pierwszej ćwierci XXI wieku i przekonują, że mimo spirali pesymizmu, w którą wpadliśmy, więcej mamy powodów do optymizmu.

W najnowszym numerze także:

Agata Kaźmierska i Wojciech Brzeziński przypominają historię YouTube’a – jak nas zmienił i o czym milczy
Kard. Grzegorz Ryś opowiada o nominacji, powołaniu komisji historycznej w Krakowie, Kościele i polityce
Olaf Osica przekonuje, że wiemy dość, by zaproponować polski ambitny plan dla Europy
Beata Chomątowska portretuje Bellę Freud, prawnuczkę Zygmunta Freuda
Ks. Adam Boniecki życzy nam, byśmy nie stracili umiejętności cieszenia się

Przejdź do dodatku „Polska Kultura na Świecie”

Edytorial

Ks. Adam Boniecki, wrzesień 2021 r. // fot. Grażyna Makara

Życzenia ks. Adama Bonieckiego na Nowy Rok: Umiejmy się cieszyć

Ks. Adam Boniecki

Życzę: nie straćcie umiejętności cieszenia się, nawet jeśli więcej macie powodów do smutku niż radości. Nie dajcie się smutnym sprawom zatrzasnąć w grobie za…

Jacek Stawiski // Fot. Grażyna Makara

Życzenia redaktora naczelnego na Nowy Rok: Pozostańmy obywatelkami i obywatelami

Na początek roku dajemy Państwu przewodnik, który mimo sylwestrowego zgiełku może subtelnie towarzyszyć w dniach noworocznych postanowień.

Anna Goc // Fot. Grażyna Makara

Podsumowania, prognozy, zachwyty: rok 2025 według „Tygodnika Powszechnego”

W noworocznym numerze przypominamy słowo, od którego nieco odwykliśmy – optymizm.

Obraz tygodnia

Prezes Nvidii, Jensen Huang podczas konferencji Nvidia GPU Technology Conference (GTC). San Jose, Kalifornia, 18 marca , 2024 r. // Fot. David Paul Morris / Bloomberg / Getty Images

Rok 2025 miał być przełomem dla rozwoju AI. Jak było naprawdę?

Miesiąc miodowy sztucznej inteligencji się skończył. Wszyscy już mamy potąd ładnych obrazków, więc czas zapytać: gdzie ta fundamentalna przemiana społeczna? I…

Spotkanie prezydenta Ukrainy Wołodymyra Zelenskyego z Donaldem Trumpem. Floryda, 28 grudnia 2025 r. // Fot. Alex Brandon / AP / East News

Rok Donalda Trumpa: siła, pieniądz i gry pozorów

Idea „America First” polega na realizacji interesów amerykańskiego biznesu i traktowaniu reszty świata jako zasobu. Ale są miejsca, w których widać…

// Adobe Stock

Menopauza przestaje być tematem tabu. Co to oznacza dla kobiet?

Komercyjny rynek menopauzalny się rozszerza – a wraz z tym konieczność jego kontrolowania i umacniania wiedzy płynącej od organów odpowiedzialnych za zdrowie.

Politycy Prawa i Sprawiedliwości podczas mszy w intencji ojczyzny i prezydenta. Warszawa, 6 sierpnia 2025 r. // Fot. Anita Walczewska / East News

Nadmierny urodzaj na prawicy i silna ręka Tuska

Marek Kęskrawiec

Niektóre media od miesięcy straszą Kaczyńskiego utratą kontroli nad rozdartym PiS. Ale to wciąż political fiction, o ile nie dojdzie do otwartego konfliktu…

Wiceprezydent JD Vance. Waszyngton, 20 listopada 2025 r. // Fot. Julia Demaree Nikhinson / AP / East News

Antyliberalny i prawicowy katolicyzm w USA wykracza poza ruch MAGA

Massimo Faggioli

Rok 2025 miał być zwieńczeniem dekady umacniania związków amerykańskiego katolicyzmu z ruchem MAGA. Nieoczekiwany wybór pierwszego papieża ze Stanów…

Sławosz Uznański-Wiśniewski // Materiały prasowe ESA

Polska w kosmosie. Uznański-Wiśniewski zmienia polską naukę i gospodarkę

Agata Kaźmierska, Wojciech Brzeziński

W pół roku po locie Polaka na Międzynarodową Stację Kosmiczną widać, że nasze ambicje kosmiczne rosną. Nie wiadomo jednak, czy uda się je spełnić.

Antyizraelski protest przed budynkiem Opery Krakowskiej przed przedstawieniem "Ariadna na Naxos " w reżyserii Ido Ricklina. Kraków, 19 października 2025 r. // Fot. Beata Zawrzel / East News

Izrael i Strefa Gazy w Polsce. Wykluczaliśmy się na potęgę

Michał Okoński

Przerywane lub odwoływane spotkania i koncerty, niewydane książki, zerwane relacje. Co z nami zrobiło patrzenie na izraelską operację w Strefie Gazy?

Amanda Seyfried i Sydney Sweeney w filmie "Pomoc domowa", 2025 r. // Materialy prasowe Monolith Films

Koniec miłości romantycznej. Dlaczego przestaliśmy wierzyć w związki

Monika Ochędowska

Socjolog Tomasz Szlendak w książce „Miłość nie istnieje” stawia tezę, że za upowszechnianiem mitu romantycznej miłości krył się bardzo pragmatyczny cel.

// rys. Bartosz Minkiewicz

Bartosz Minkiewicz Rysuje

Bartosz Minkiewicz

Temat Tygodnika

// Ilustracja: Przemysław Gawlas & Michał Kęskiewicz dla „TP”

Napiórkowski i Stawiszyński: Czego nauczyło nas 25 minionych lat. Czy idą lepsze czasy?

Tomasz Stawiszyński, Marcin Napiórkowski

Ostatnie 25 lat to historia nadziei, kryzysów i zmian. Tomasz Stawiszyński i Marcin Napiórkowski rozmawiają o lekcjach ubiegłego ćwierćwiecza i sprawdzianach,…

Kraj

Donald Tusk, Szymon Hołownia i Karol Nawrocki na Defiladzie Wojskowej na Wisłostradzie. Warszawa, 15 sierpnia 2025 r. // Fot. Jacek Domiński / REPORTER

2026 będzie rokiem przed walną bitwą. Dokąd w tym czasie popłynie Polska?

Wszystkie dotychczasowe rządy, które zgubiły stabilną większość, a do końca kadencji „dojeżdżały na planktonie”, kończyły tak samo – utratą władzy w kolejnych…

// rudut2015 / Adobe Stock

Rodziny patchworkowe: jak wygląda życie wielokrotnie złożone

Martyna Pietrzak-Sikorska

Pojęcie rodziny coraz częściej wymyka się tradycyjnym ramom. Rośnie liczba rozwodów i rozstań, a wraz z nimi – patchworków, zszywanych na nowo z różnych…

Akademia Przyszłości działa od 2003 roku, a w ostatnich latach wspiera niemal 2 tys. dzieci z podstawówek // Fot. Robert Krawczyk / Akademia Przyszłości

Dobre słowa mają moc. Jak Akademia Przyszłości zmienia dzieci

Przemysław Wilczyński

Polskie dzieci mają jedną z najniższych samoocen w Europie. Dlaczego słowa słyszane w szkole i w domu potrafią ranić na dekady?

Rozmowa

Prezydent USA Donald Trump i przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen po spotkaniu w Turnberry w południowo-zachodniej Szkocji, 27 lipca 2025 r. // Fot. Brendan Smialowski / AFP / East News

Polityka USA dąży do rozbicia UE. W naszym interesie jest obrona Europy

Jacek Stawiski, Aleksander Smolar

Aleksander Smolar: Znaczenie Unii spadło. W negocjacjach amerykańsko-rosyjskich o przyszłości Ukrainy jest ona usuwana w cień. Czas uruchomić drzemiący w niej…

Opinie

Założyciele You Tuba: Steve Chen, Chad Hurley i Jawed Karim w swojej nowej przestrzeni biurowej w San Mateo w kalifornijskiej Dolinie Krzemowej. 2 listopada 2005 r. // Fot. Zuma Press / Alamy / Be&W

Epoka YouTube’a: jak krótkie filmy zmieniły świat i nas samych

Agata Kaźmierska, Wojciech Brzeziński

W rywalizacji o zasięgi i uwagę nie decydują kompetencja czy wiarygodność, tylko zdolność dopasowania się do logiki algorytmu. A będzie gorzej: na filmikach z…

Świat

Donald Trump na płycie lotniska w Morristown w stanie New Jersey, USA, 23 maja 2025 r. // Nathan Howard / Reuters / Forum

Wersja audio

Prognoza światowej polityki na rok 2026. Nadszedł czas chciwości i pogardy

Po roku rządów Donalda Trumpa widać już, jaki świat chce on nam stworzyć. Wiemy dość, by zaproponować ambitny polski plan dla Europy. I wesprzeć tych, którzy…

Prokremlowski aktywista z transparentem „Kursem Putina na zbawienie ojczyzny". Moskwa, maj 2025 r. // Fot. Getty Images

Czego potrzebuje Putin do utrzymania władzy? Prognoza dla Rosji na rok 2026

Putin wykorzystuje wojnę przeciw Ukrainie jako zasłonę dla głębokiej przebudowy państwa i społeczeństwa. Mierzy się też z ekspansją Chin. USA mogą jednak…

Małżeństwo Abderrahim i Dominique z synem Anisem w domu pod Paryżem, listopad 2025 r. // Fot. Szymon Łucyk

Coraz więcej małżeństw chrześcijańsko-muzułmańskich we Francji. Jak się żyje takim parom?

Francja przoduje w Europie pod względem związków mieszanych, a liczba małżeństw chrześcijańsko-muzułmańskich wciąż rośnie. Odwiedziliśmy domy trzech z nich.

Wiara

Kardynał Grzegorz Ryś. Sanktuarium św. Jana Pawła II w Krakowie, 17 grudnia 2025 r. // Fot. Grażyna Makara

Kard. Grzegorz Ryś o nominacji, komisji historycznej, Kościele i polityce

Kard. Grzegorz Ryś, Anna Goc, Edward Augustyn

Kard. Grzegorz Ryś: Chciałem zostać w Łodzi. Co nie oznacza, że nie kocham Krakowa. Powiedziałem to papieżowi. Usłyszałem, że mam iść. Ktoś w Kościele musi…

Papież Leon XIV poczas wizyty apostolskiej w Libanie. Bejrut, 30 listopada 2025 r. // Fot. Simone Risoluti / Vatican Media / Getty Images

Amerykański papież zaczyna od nowa. Jaki był pierwszy rok Leona XIV

Wkraczając w 2026 rok wiemy już, że Leon XIV okazał się bardziej amerykański, niż wydawało się w dniu wyboru. Czego możemy się po nim spodziewać w nowym roku?

Il. 1. Pokłon Mędrców, malowidło z katakumb Domitylli, 1 poł. IV w., wg Die Malereien der Katakomben Roms (Tafeln), Freiburg i.Br., 1903, ed. Wilpert, Joseph, tablica 116 // Heidelberg University Library

Od mędrców do monarchów. Trzej królowie, których nie było

Magdalena Łanuszka

Drobny epizod wspomniany w jednej z ewangelii stał się atrakcyjnym tematem sztuki, nabierając różnorodnych – religijnych, politycznych i społecznych znaczeń.

Czytania

Dokąd ruszyli Trzej Królowie po tym, gdy stanęli twarzą w twarz z dzieckiem

O. Wacław Oszajca SJ

Święta Narodzenia Pańskiego corocznie próbują burzyć feudalny porządek religijny. Próbują też wyprowadzić nas z szopeczki ze słodkim Jezuskiem w żłóbeczku na…

Kardynał Grzegorz Ryś // Fot. Grażyna Makara

„Księga Boga”, jaką jest człowiek, nie jest doskonała. Podobnie zresztą jak Biblia

Kard. Grzegorz Ryś

Wspólnota sióstr zakonnych jest ważniejsza niż ich reguła. Księża danej diecezji znaczą więcej niż prawo kanoniczne. Wszyscy wierni lokalnego Kościoła znaczą…

Historia

Norman Davies, Warszwa, marzec 2023 r. // Fot. Marek Wiśniewski / Puls Biznesu / Forum

Norman Davies: Historia jest tym, co człowiek potrafi z dziejów zrozumieć

Jacek Stawiski, Norman Davies

Norman Davies: Wszyscy pracujemy na podstawie niewystarczających informacji i musimy tworzyć nasze wyjaśnienia na podstawie tego, co mamy, nie tego, co…

Nauka

Alexander Rothaug, „Trzy Mojry”, ok. 1910 r. // Heritage Image / Alamy / BE&W

Przypadek i determinizm: czy w przyrodzie występują zdarzenia nieuniknione?

Wszyscy zastanawiamy się, co się może wydarzyć w nowym roku. A czy jest coś, co musi się wydarzyć? Oj, nauka nie lubi się z pojęciem przeznaczenia.

Barbara Latacz / materialy prasowe CERN

Kubit z antyprotonu: krok w stronę komputerów kwantowych i nowej fizyki

Piotr Żuchowski

Zespół kierowany przez polską badaczkę, dr Barbarę Latacz, uzyskał układ kwantowy, który umożliwił nam zajrzenie głębiej niż wcześniej w zasady rządzące…

// wizualizacja przy użyciu AI

Sztuczna inteligencja pomogła zaprojektować wirusa zwalczającego bakterie

Rok 2025 przyniósł znaczący postęp w badaniach nad sztucznym życiem. Zespołowi z Uniwersytetu Stanforda udało się m.in. „od zera” zaprojektować wirusa zdolnego…

// wizualizacja przy użyciu AI

Świadomość: dwie najpopularniejsze teorie nie są poprawne

Piotr Winkielman

Zwolennicy dwóch najpopularniejszych koncepcji świadomości połączyli siły, by rozstrzygnąć, która z nich jest poprawna. Wynik serii eksperymentów nie zadowoli…

Z oddechem

// Fot. Urszula Zajączkowska

Wersja audio

Życie zimą nie prosi o świadka. Trwa w ciemności

Urszula Zajączkowska

Nasza bura zima jest niewdzięczna do patrzenia. Ale wciąż są tu las, łąka i róża, tylko w postaci, której zwykle nie uznajemy za wartą uwagi. Niesłusznie.

Kultura

Sylvia Plath z dziećmi Friedą i Nicholasem, 1962 r. // Writer Pictures / Forum

Wersja audio

Mistrzyni Sylvia Plath: biografia poetki zawłaszczonej i odzyskanej

Michał Choiński

„Czerwona kometa” to największa i najbardziej dotąd szczegółowa biografia Sylvii Plath. Książka odwołuje się do odkryć archiwalnych, które rzucają nowe światło…

Widok wystawy, po lewej praca Łukasza Wojtanowskiego (Polska), "Procesja Bożego Ciała (zielona)", 2023. 18. Międzynarodowe Triennale Tkaniny // Fot. HaWa / materiały prasowe

Międzynarodowe Triennale Tkaniny w Łodzi: sejsmograf przemian w sztuce

Piotr Kosiewski

Łódzkie Triennale pokazuje, jak zmieniło się myślenie o tkaninie oraz jej miejsce w świecie sztuki. Dziś to jedno z najciekawszych zjawisk artystycznych.

Film "Dreams", reż. Michel Franco, dystr. Best Film // materiały prasowe

„Dreams”: Jessica Chastain w thrillerze o romansie z nielegalnym imigrantem

Anita Piotrowska

Sięgając po erotyczny thriller, Michel Franco próbuje w „Dreams” zabrać głos w temacie nierówności społecznych i ich następstw. Z jakim rezultatem?

Michał Komar, "Józef, czyli…,", Czuły Barbarzyńca Press, Warszawa 2025 // materiały prasowe

Książka tygodnia: szalona jazda Michała Komara w powieści „Józef, czyli...”

Choć zmieniają się rządy i pokolenia Patron Państwa trwa, „przyjmując miłosne hołdy jednej połowy narodu i deprawując nienawiścią drugą połowę”. Brzmi…

Serial "Jedyna" (Pluribus), Apple TV // materiały prasowe

Fascynująca „Jedyna”: nowa produkcja Vince’a Gilligana, twórcy „Breaking Bad”

W „Jedynej” kosmiczny wirus zaprowadza autentyczną wspólnotę wszystkich ludzi na Ziemi, kończy z wojną, nierównościami i marnotrawstwem. Dlaczego więc taka…

Co robi zdjęcie, red. Bartosz Flak, Martyna Nowicka, Agnieszka Olszewska, Czarne, MuFo, Kraków-Wołowiec, 2025 r. // materiały prasowe

Jakie zdjęcie było pierwszą fotografią opublikowaną w internecie

Zbiór esejów „Co robi zdjęcie” przypomina o sile obrazu, ale jednocześnie ostrzega przed jego oczywistością. Całość układa się w opowieść o tym, że zdjęcie nie…

Kathy Acker, "Imperium postradanych zmysłów", przeł. Patrick Leftwich, Ha!art, Kraków, 2025 // materiały prasowe

Proza Kathy Acker to nieokiełznany strumień pragnień i fetyszy

W „Imperium postradanych zmysłów” dwoje bohaterów błąka się po dystopijnym Paryżu w poszukiwaniu ujścia dla własnej złości, odrobiny ciepła i wytchnienia.

Felietony

Olga Drenda // Fot. Grażyna Makara

Samotność to żaden nowy wynalazek. Nie każdy miał kumpli z podwórka

Przyjaźni albo chociaż sympatii pozarodzinnych potrzeba, by poznać inny rodzaj zaufania, by nie zmienić się w człowieka zastrachanego i nieufnego, a czasem by…

Zuzanna Radzik // Fot. Grażyna Makara

Być, robić, móc, chcieć, musieć, mieć... Moje postanowienia noworoczne

Postanawiam w nowym roku starać się widzieć świat tak, jak widzi go moja córka. A co wy chcielibyście postanowić na nowy rok?

Tomasz Stawiszyński // Fot. Karol Paciorek

Epstein, Antychryst i golonka: najlepsze teorie spiskowe 2025

Tomasz Stawiszyński

Czy żyjemy w ułudzie, a elity finansowe i polityczne to bez wyjątku zdemoralizowane kreatury? Tak sprawę chciałby widzieć umysł spiskowy, ale rzeczywistość…

Smaki

// Fot. Prathankarnpap / Shutterstock

Woda białkowa: napój epoki, w której mamy się wzbogacać, być mocniejsi i spełnieni

Nowy trend pakowania w siebie pierwiastków krzepy i tężyzny, jedzenie nakierowane na to, byśmy byli great again, brzmi jak piosenka śpiewana przez ducha…

Zmysły

Bella Freud // Courtesy of Fashion Neurosis

Wersja audio

Na sofie u Belli Freud. Moda na sztukę słuchania

Beata Chomątowska

Jej podkast bije rekordy. Prawnuczka Freuda przypomina zabieganemu światu, co znaczy naprawdę kogoś słuchać.

Dodatki w numerze Nr 1-2/2026

Polska kultura na świecie

Mikołaj Sobczak, Mantis 2020 // Dzięki uprzejmości artysty i kolekcji rodziny Servais

Mikołaj Sobczak: jeden z najpopularniejszych na świecie polskich malarzy

Piotr Kosiewski

Mikołaj Sobczak doskonale łączy rodzimą przeszłość z doświadczeniem innych narodów i społeczności. Potrafi tworzyć płótna nieustępujące swym rozmachem dziełom…

Kinga Głyk

Kinga Głyk: jazz, funk, radość. Wiosną 2026 r. trasa koncertowa artystki

Zachwycali się nią Michael League z zespołu Snarky Puppy i Marcus Miller. Ale swoją grą przykuła przede wszystkim uwagę milionów odbiorców w internecie.

Instalacja "Changing room". Sea Art Festival 2025. Busan, Korea Południowa // Fot. Diana Lelonek / archiwum prywatne

Diana Lelonek: Dlaczego nikt nas nie uczy towarzyszenia umierającym?

Diana Lelonek, Jacek Taran

Mamy zbyt mało miejsca na żałobę. Człowiek zmaga się z formalnościami, a potem musi szybko wracać do pracy – mówi artystka Diana Lelonek.

Zespół "Błoto" // Fot. Róża Sasor / materiały prasowe artysty

Błoto: muzyka improwizacji i kontemplacji. Surowa, mroczna, głęboka

Błoto to młoda jazzowa fala, która łączy jazz z elementami hip-hopu oraz groove’em i elektroniką.

Marta Nadolle, „Z takimi brudnymi nogami na masaż?", 2023 r. // Galeria Leto / materiały prasowe

Obszary, do których wolimy się nie zbliżać. O twórczości Marty Nadolle

Piotr Kosiewski

Budowanie relacji oraz ich rozpad to jeden ze stałych wątków twórczości Marty Nadolle. Prace artystki można było oglądać w tym roku w Kiszyniowie.

Ada Piekarska i Weronika Zalewska // fot. Alicja Lesiak / materiały prasowe IAM

MATERIAŁ PARTNERA

Weronika Zalewska na Malta Biennale 2026 z projektem „Archiwum wahań”

Projekt Weroniki Zalewskiej wykorzystuje formę telewizyjnego teleturnieju jako narzędzia refleksji nad europejskim doświadczeniem transformacji.

Materiały prasowe Instytutu Adama Mickiewicza

MATERIAŁ PARTNERA

Wybrane programy Instytutu Adama Mickiewicza na rok 2026

Pod koniec roku, w odpowiedzi na potrzeby środowisk twórczych, Instytut Adama Mickiewicza uruchomił nowe programy wsparcia dla artystek i artystów.

Termin ekopoetyka może obejmować wiele praktyk kulturowych - to doświadczenie wspólnotowego działania w sytuacji kryzysu. Na zdjęciu: Praca Diany Lelonek z serii: „Centrum Żywych Istot”, 2016 r. // Fot. Diana Lelonek / materiały prasowe

Ekopoetyka: pojęcie, które się zużyło, i praktyka, która pozostaje

Julia Fiedorczuk

Ekopoetyka jest próbą myślenia o tworzeniu jak o formowaniu wspólnego domu. Chodzi o opowieści, metafory i języki, które pozwalają nam zamieszkiwać planetę w…

Otwarcie wystawy Familiar Strangers w Bozar. Bruksela, 2025 r. // Fot. Kuba Celej / IAM

MATERIAŁ PARTNERA

Rok 2025 był przełomowy dla obecności polskiej kultury na świecie

Rozwijane przez Instytut Adama Mickiewicza projekty umocniły wizerunek Polski jako kraju nowoczesnej, zaangażowanej i otwartej kultury.

Trafiłeś do serwisu TygodnikPowszechny.pl, ale wygląda na to, że w przeglądarce masz wyłączoną obsługę JavaScript.

Ponieważ zakłóca to działanie serwisu, włącz obsługę JavaScript w swojej przeglądarce, aby strona działała prawidłowo.

Oferty specjalne