Tygodnik Powszechny Nr 50/2025

// ilustracja na okładce: Przemysław Gawlas i Michał Kęskiewicz dla „TP”
Data wydania:
Numer wydania:
50
Rok wydania:
2025

W Polsce o męskości mówi się dużo i głośno. Surowo krytykuje się to, co do niej „nie pasuje”. Tymczasem ona ewoluuje. Jak wygląda dziś? Mamy do czynienia z kryzysem czy poszukiwaniem nowej tożsamości?

W najnowszym numerze także:

– Gra w klasy po polsku. Czy podziały społeczne nadal kształtują nasze polityczne wybory? Pisze Paweł Marczewski

– Izraelskie drony nad Bejrutem. Reportaż Zbigniewa Rokity z Libanu

– Czterodniowy tydzień pracy. Polityczna fanaberia czy cenny eksperyment? Analizuje Marek Rabij

– Światy pełne grozy uczą akceptacji dla odmienności. O fenomenie seriali pełnych czarów pisze Paweł Kicman

– Dodatek „Książki w Tygodniku”. O nowym tłumaczeniu „Wielkiego Gatsby'ego” pisze Piotr Paziński

Zobacz więcej >> 

Edytorial

Ks. Adam Boniecki, wrzesień 2021 r. // fot. Grażyna Makara

Ministrant to nie kandydat do kapłaństwa. Co młodych ludzi ciągnie do ołtarza?

Ks. Adam Boniecki
Nie wiem, czy bycie ministrantem jest najlepszą drogą do kapłaństwa. Zresztą droga ta powinna prowadzić przez przynajmniej kawałek dorosłego życia.
Monika Ochędowska // Fot. Grażyna Makara / Katarzyna Włoch // Tygodnik Powszechny

Jakie miejsce w naszym życiu powinna zajmować codzienna praca

Monika Ochędowska
Czy czterodniowy tydzień pracy byłby remedium na zmęczenie? A może po prostu uwierzyliśmy, że to, co robimy „od 8 do 16”, ma ostatecznie definiować to, kim…

Obraz tygodnia

Donald Trump poczas wizyty w amerykańskiej bazie wojskowej Yokosuka w Japonii. 28 pażdziernika 2025 r. // Fot. Eugene Hoshiko / AP Photo / East News

Nowa Strategia Bezpieczeństwa USA: co oznacza dla Europy doktryna Trumpa

Jacek Stawiski
To, o czym dotąd czytaliśmy w postach Trumpa, przybrało kształt oficjalny. Amerykańska polityka narodowego egoizmu stała się faktem. Jak wpłynie na…
Biskup Sławomir Oder // Fot. Karol Porwich / East News

Czy komisja ds. wykorzystania seksualnego straci niezależność? Ryzykowne zmiany bp. Odera

Anna Goc, Ks. Piotr Studnicki
Ks. Piotr Studnicki: Zmiany, które w projekcie komisji ds. wykorzystania seksualnego wprowadził zespół bp. Odera, nie są kosmetyczne, ale poważne. Mogą sprawić…
Prezydent Karol Nawrocki podczas Dnia Podchorążego. Warszawa, 29 listopada 2025 r. // Fot. Robert Kowalewski / Agencja Wyborcza.pl

Czy strategia utrącania tak wielu ustaw nie okaże się problemem dla samego prezydenta?

Marek Kęskrawiec
Nawrocki w roli głowy państwa uznał się najwidoczniej również za jego mózg. Właściwie wszystko, co mu się nie podoba, uznaje za powód do weta.

Na punkty

Siostry zakonne przed rozdaniem komunii świętej podczas mszy na stadionie z okazji wyboru papieża Leona XIV. Chicago, 14 czerwca 2025 r. // Fot. Scott Olson / Getty Images

Czego tak naprawdę brakuje do diakonatu kobiet

Zuzanna Radzik
Kolejne wezwania do dalszych studiów i poszerzania dostępu kobiet do innych, niezwiązanych ze święceniami posług to dowód tchórzostwa i niedostatków…
Produkty koncernu Nestle na półce w supermarkecie. San Francisco, 2008 r. // Fot. Justin Sullivan / Getty Images

Precedensowa sprawa w USA: San Francisco pozywa koncerny produkujące przetworzoną żywność

Marta Zdzieborska
W USA aż 70 proc. jedzenia jest ultraprzetworzone. Władze San Francisco chcą, by producenci takiej żywności rekompensowali koszty leczenia chorób związanych ze…
// Larysa / Adobe Stock

Media społecznościowe: trudno się nie zdenerwować

Wojciech Brzeziński
Australia wprowadza jeden z najsurowszych na świecie zakazów korzystania z mediów społecznościowych przez nieletnich. W tym samym czasie słowem roku zostało „…
// Fot. Your Hand Please / Shutterstock

Amerykanie testują szczepionkę na fentanyl. Nowa broń w wojnie z opioidami

Bartosz Kabała
Firma biotechnologiczna ARMR Sciences rozpocznie badania kliniczne szczepionki neutralizującej działanie fentanylu, jednego z najgroźniejszych opioidów.
Ibrahim Mahama. Londyn, 9 kwietnia 2024 r. // Fot. Aaron Chown / PA / Getty Images

Ibrahim Mahama najbardziej znaczącym artystą świata

Piotr Kosiewski
Prestiżowy magazyn „ArtReview” uznał Ibrahima Mahamę, 38-letniego artystę z Ghany, za najbardziej wpływową postać współczesnej sztuki.
// rys. Bartosz Minkiewicz

Bartosz Minkiewicz Rysuje

Bartosz Minkiewicz

Temat Tygodnika

// Ilustracja: Przemysław Gawlas & Michał Kęskiewicz dla „TP”
Wersja audio

Kryzys męskości czy nowa tożsamość? Co wiemy o mężczyznach

Martyna Pietrzak-Sikorska
W Polsce o męskości mówi się dużo i głośno. Surowo krytykuje się to, co do niej „nie pasuje”. Tymczasem ona ewoluuje. Jak wygląda dziś?

Kraj

Fot. Maria Sbytova / Adobe Stock

Gra w klasy po polsku. Czy podziały społeczne nadal kształtują nasze polityczne wybory?

Paweł Marczewski
Przynależność klasowa nie daje się dziś sprowadzić do jednego wymiaru, na przykład dochodowego. Umożliwia to politykom stylizowanie się na przedstawicieli ludu…
Polska posiada 14 MiG-ów-29. Niektóre z nich już niedługo mogą służyć w siłach powietrznych Ukrainy. Na zdjęciu: ćwiczenia wojskowe w bazie w Łasku, 12 października 2022 r. // Fot. Omar Marques / Getty Images

Polska przekaże Ukrainie swoje posowieckie samoloty bojowe

Zbigniew Parafianowicz
Polska przekaże ukraińskim siłom zbrojnym myśliwce MiG-29 oraz udzieli Belgii gwarancji, które pozwolą odblokować zamrożone rosyjskie aktywa. Tymczasem w tle…
// Fot.View Apart / Shutterstock

Pokolenia Y i Z miały mieć w życiu łatwiej. Dlaczego mierzą się z kryzysami?

Martyna Pietrzak-Sikorska
Miało być im łatwiej. Tymczasem coraz częściej mówią o lęku i niepewności. Dlaczego dla przedstawicieli pokolenia Y i Z dorosłość przyniosła rozczarowanie?
Dariusz Mazurkiewicz, prezes Polskiego Standardu Płatności, operatora systemu BLIK // Fot. Aneta Gębska / materiały prasowe partnera
Materiał partnera

Blików nie zabraknie. Rozmowa z prezesem Polskiego Standardu Płatności, operatora systemu BLIK

Dariusz Mazurkiewicz, prezes Polskiego Standardu Płatności, operatora systemu BLIK: To wcale nie takie powszechne, że kraj wielkości Polski ma własny standard…

Świat

Mieszkańcy opuszczają Dahiyeh - południowe przedmieścia Bejrutu po ataku izraelskiej armii, który był wymierzony w szefa sztabu Hezbollahu- Haythama Ali Tabatabai. Liban, 23 listopada 2025 r. // Fot. Adri Salido / Getty Images

Izraelskie drony nad Bejrutem. Z Libanu dla „Tygodnika” Zbigniew Rokita

Zbigniew Rokita
Libańczycy są przekonani, że ich kraj czeka nowa wojna z Izraelem, gorsza od tej z 2024 roku. Strefa Gazy jest dla nich strasznym memento.
Smog nad stolicą Kirgistanu, Biszkek, 4 lutego 2025 r. // Fot. Vyacheslav Oseledko / AFP / East News

Kryptowaluty w Kirgistanie: miliardowe zyski, poważne skutki

Agnieszka Pikulicka-Wilczewska
W tym postowieckim kraju „kopalnie” kryptowalut generują miliardowe obroty, lecz pogłębiają kryzys energetyczny i zanieczyszczenie powietrza.
Estefanía Herrer z nagrodą Tour Femenino de Colombia 2024 // Fot. Anderson Bonilla

Kolumbijska mistrzyni kolarstwa. Jej kariera to historia jak z filmu

Doma Matejko
W dzieciństwie doświadczyła wojny domowej, masakr i głodu. Dziś 31-latka jest jedną z najlepszych kolarek w Kolumbii. Powtarza, że życie zawsze można zmienić…

Wiara

Ministranci na Ogólnopolskich Spotkaniach Młodych w Lednicy, czerwiec 2024 r. // Fot. Karol Porwich / East News

Ministrantki i ministranci – kim są i jak się czują przy ołtarzu

Stanisław Zasada
Ministrantami byli znani aktorzy, politycy i piłkarze. Oraz tysiące zwykłych chłopców, a dziś coraz częściej także dziewczyn. Co ich ciągnie do ołtarza?
Helena Bławatska, 1887 r. // Domena publiczna

Medytacja w Europie: początki i wkład Towarzystwa Teozoficznego

Maciej Bielawski
Nie da się zrozumieć popularności medytacji na Zachodzie, nie wspominając działającej w XIX wieku grupki ludzi zafascynowanych duchowością Wschodu.
// Ilustracja: Blanka Biernat dla „TP"
Wersja audio

Plastr miodu Samsona. Opowiadanie Katarzyny Groniec

Katarzyna Groniec
Idę wysoką boczną nawą. Staram się nie walić butami w marmurową posadzkę ani nie szurać, żeby nie ściągać na siebie niczyjej uwagi. Trochę mi łyso, bo nie…

Czytania

Czasami nie widzimy niczego poza mrokiem. Dlatego bardzo potrzebujemy Adwentu

Kard. Grzegorz Ryś
Pan wokół nas jest i działa. Kłopotem jest nasz wzrok – Izajasz mówi, że zniewolony mrokiem i ciemnością. Tak. Czasami nie widzimy niczego poza mrokiem i…

Marnując tę niby mniej ważną doczesność, marnujemy wieczność

O. Wacław Oszajca SJ
Trudno Adwent sprowadzić do oczekiwania na powtórne przyjście Chrystusa, gdy takie czekanie może się okazać marnowaniem czasu i sprzeniewierzaniem się Bogu.

Historia

Miłośniczki Jane Austin pozują z dziesięciofuntowych banknotem przedstawiającym pisarkę, przed katedrą w Winchesterze. Anglia, 18 lipca 2017 r. // Fot. Steve Parsons / PA / Getty Images
Wersja audio

Jane Austen: rozważna, romantyczna czy ponadczasowa

Piotr Hapanowicz
250 lat temu urodziła się Jane Austen. Wciąż ma wierne wielbicielki i wielbicieli, a jej książki o miłości – oraz powstałe na ich podstawie filmy – cieszą się…

Nauka

Młoda panda olbrzymia // Fot. Jak Wonderly / Adobe Stock

Panda olbrzymia: jak symbol Chin stał się narzędziem dyplomacji

Łukasz Sakowski, Piotr Parzymies
Piotr Parzymies, biolog: Pandy wyewoluowały w Europie, Azję skolonizowały później. Mogło żyć ich nawet sto tysięcy. Dzisiaj niespełna dwa tysiące.
Materiał promocyjny

Polska nauka z napędem AI

Sztuczna inteligencja stała się siłą napędową zmian w polskiej nauce – wyznacza kierunki rozwoju dużych infrastruktur badawczych i przyspiesza przełomowe prace…

Kultura

Barbara Ziembicka, „Sowa” (fragment) - cykl Bestiariusz albo sceny z życia zwierząt, 2025 akwarela 38 × 33 cm // materiały prasowe wystawy „Owocowanie", Nowohuckie Centrum Kultury

Od baśni Andersena do obrazów dla wnuków: Barbara Ziembicka o życiu i sztuce

Katarzyna Kubisiowska, Barbara Ziembicka
Barbara Ziembicka, artystka: Pod wpływem lektury Andersena zaczęłam rysować piórkiem i czarnym tuszem. Niektóre baśnie przepisywałam odręcznie i jednocześnie…
Serial „Wednesday”, Netflix // Helen Sloan / Netflix

Kto się boi Wednesday Addams? Królowa grozy skazana na sukces

Paweł Kicman
Światy pełne grozy uczą akceptacji dla odmienności. Potworem, którego naprawdę mamy prawo się bać, jest w tym uniwersum ksenofobia.
John Porter / Porter Band, HELICOPTERS, GAD Records // materiały prasowe

„Helicopters” Johna Portera: prawdziwych artystów czas omija szerokim łukiem

Katarzyna Kubisiowska
Ten album namieszał w polskiej muzyce rockowej. Teraz ukazuje się w odświeżonej, zremasterowanej z oryginalnych taśm wersji.
Tim Robison jako Ron w serialu KRZESŁA („The Chair Company”), Tim Robinson, Zach Kanin, HBO // materiały prasowe

„Krzesła”: świetny serial z Timem Robinsonem w roli głównej

Grzegorz Bogdał
Twórcy „Krzeseł” zgrabnie łączą gatunki i wyprowadzają widzów w pole. Jesteśmy w trakcie komedii biurowej, by za chwilę znaleźć się w środku naturalistycznego…
Józef Mehoffer, „Cynie” (fragment), 1911 r., Muzeum Narodowe w Warszawie // materiały prasowe wystawy „Ukryte znaczenia”, Muzeum Narodowe w Poznaniu

Wnętrza w sztuce: ciekawa wystawa w poznańskim Muzeum Narodowym

Piotr Kosiewski
„Ukryte znaczenia” to przede wszystkim wystawa o zmianach społecznych i kulturowych. O przestrzeniach publicznych i prywatnych, w których żyły kolejne…
Jennifer Lawrence w filmie ZGIŃ KOCHANIE („Die My Love”) – reż. Lynne Ramsay. Prod. USA 2025. Dystryb. Monolith // materiały prasowe

„Zgiń kochanie”: dlaczego tak trudno wyjść z depresji poporodowej

Anita Piotrowska
Ten film doskonale przejmuje punkt widzenia młodej matki, która traci grunt pod nogami i orientację w terenie.
Jerzy Jarniewicz, "Trans czyli tranfer, transgresja, translacja", wydawnictwo Officyna // materiały prasowe

Książka tygodnia: „Trans” Jerzego Jarniewicza o sztuce przekładu

Lektor
Wreszcie uznano, że rola tłumacza nie jest tylko służebna, ale i współtwórcza. A jak to współtwórstwo może wyglądać – pokazuje Jarniewicz.

Felietony

Olga Drenda // Fot. Grażyna Makara

Brońmy rzeczy niepotrzebnych, na przykład pluszaka Labubu

Olga Drenda
Nigdy nie kupiłam popfilozofii minimalizmu i nieprzywiązywania się do przedmiotów. W kategorii „niepotrzebnego” kryje się okrucieństwo.
Zuzanna Radzik // Fot. Grażyna Makara
Wersja audio

Duchowość młodej matki. Czy może się odwołać do macierzyństwa Maryi?

Zuzanna Radzik
Myśl, że Bóg był taki, jak ta bezradna kluska w moich ramionach, była porażająca. Na wszystkie niedole ludzkości odpowiedział niemowlakiem. Strasznie to jednak…
Tomasz Stawiszyński // Fot. Karol Paciorek

Kup na prezent książkę zapomnianą, spoza kanonu i głównego nurtu

Tomasz Stawiszyński
Są książki, które pojawiają się w naszym życiu dokładnie w tym momencie, w którym pojawić się powinny. Na pewno macie swoje ulubione.

Smaki

// Fot. Gnublin / Adobe Stock

Gwiazdy architektury i gwiazdki Michelin – Frank Gehry, Bilbao i Książulo

Paweł Bravo
Fine dining to nadmiar słów i znaczeń. Niuanse, pianki, redukcje i kropelki? „W takich pierdołach czuć, za co płacimy” – powiada Książulo.

Psyche

Park Wodny Moczydło w Warszawie, piątek 1 lipca 2022 r. // Fot. Andrzej Hulimka / Forum

Czterodniowy tydzień pracy. Polityczna fanaberia czy cenny eksperyment?

Marek Rabij
Kończę ten tekst w piątkowe popołudnie, to wciąż dzień pracujący. W styczniu rusza pilotaż, mający sprawdzić, czy zmęczonym Polakom można skrócić czas pracy o…

Dodatki w numerze Nr 50/2025

Książki w Tygodniku 3/2025

Krzysztof Bartnicki, „Tłumaczenia Jana Kochanowskiego”, ilustracje Kaja Renkas, Wydawnictwo Biblioteki Śląskiej // materiały prasowe

Krzysztof Bartnicki: twórca transliteratury, który udowadnia, że przekład ma moc stwórczą

Jerzy Jarniewicz
Najcudowniejsze przykłady pracy translatorskiej to przekłady tekstów nieistniejących. To przekłady, które nie kopiują, tylko powołują do życia.
Bogdan Szymanik podczas obchodów 30-lecia Wydawnictwa Bosz, październik 2024 r. // materiały prasowe

Bogdan Szymanik, wydawca: Nasi artyści są na świecie niedocenieni. Powód? Marketing państwa

Katarzyna Kubisiowska, Bogdan Szymanik
MSZ zwróciło się do mnie kiedyś z prośbą o wzięcie do dystrybucji wydanego przez nich dwutomowego albumu o Polsce. Wszystko tam było zrobione źle.

Pomarańczowa kropka

Melchior Mordęga
Fenomenalna organizacja fali zwolnień, stanowcze odejście od pracy zdalnej, kary finansowe za wyjście pięć minut przed siedemnastą i wyjątkowa czujność na zbyt…
Paweł Pieniążek, Marta Hermanowicz, Michał Bilewicz / okladki ksizek

Zmarli zostają z nami na zawsze. Polska literatura wciąż mówi o wojnie

Max Cegielski
Nie ma kolacji czy imprezy, na której dyskusja nie schodzi na pytanie: co zrobisz, kiedy Rosja zaatakuje Polskę? Pójdziesz do wojska czy wyjedziesz?
József Debreczeni, „Zimne krematorium”, przeł. D. Warmuz, FILIA, Poznań 2025 // materiały prasowe

„Zimne krematorium”: reportaż, który zachwyca powściągliwością i jednocześnie przeraża

Kinga Piotrowiak-Junkiert
Wydana właśnie w języku polskim książka Józsefa Debreczeniego stawiana jest już obok dzieł Imre Kertésza i Primo Leviego.
Kadr z filmu "Wielki Gatsby", reż. Baz Luhrmann, USA 2013 r. // Materiały prasowe Netflix

Kim jest Wielki Gatsby. Nowe tłumaczenie klasycznej powieści

Piotr Paziński
W Ameryce nuworyszowi wolno mniej. Wobec prawdziwie wielkich tego świata milioner z awansu nigdy nie przestanie być petentem.
Keith Haring maluje wnętrza klubu Palladium w Nowym Jorku, 1985 r. // Fot. Bernard Gotfryd / Library of Congress

Keith Haring i sztuka dla każdego. Rozmowa z biografem artysty

Mateusz Demski, Brad Gooch
Brad Gooch: Zamiast wsiadać do pociągów, Keith siadał na ławce i pozwalał wagonikom przejeżdżać. Twierdził, że wystarczy zejść do metra na kwadrans, by…

Książki w Tygodniku 3/2025