Czego tak naprawdę brakuje do diakonatu kobiet

Musiałam przerwać czytanie tej wiadomości, żeby iść głosić Słowo i udzielić komunii w dwóch domach opieki. W parafii są dwaj księża i trzech diakonów, ale żadnego z nich nie widziałam posługujących w tych instytucjach” – napisała jedna z amerykańskich katoliczek, która formalnie i nieformalnie służy w Kościele od pół wieku. 

To chyba najbardziej adekwatny komentarz do raportu watykańskiej komisji, która uznała, że nie ma możliwości diakonatu kobiet, ale zachęca do dalszych studiów i poszerzenia ich dostępu do innych posług. Powołana przez papieża Franciszka w 2020 r. tzw. Komisja Petrocchiego (od nazwiska kardynała przewodniczącego) zakończyła prace w lutym. We wrześniu przesłała nowemu papieżowi siedmiostronicowy raport, który Leon XIV upublicznił pod koniec ubiegłego tygodnia.

Watykańska biurokracja od ćwierć wieku skutecznie zamraża temat diakonatu kobiet. Komisja Petrocchiego miała kontynuować pracę wcześniejszej komisji z 2016 r., która zajmowała się posługą diakonatu w starożytności i której wniosków nie poznaliśmy. 

Jeszcze wcześniej tematem diakonatu stałego, w tym kobiet, zajmowała się Międzynarodowa Komisja Teologiczna, która swoje badania – chyba najbardziej kompetentne – podsumowała w dokumencie z 2002 roku.

O składzie Komisji Petrocchiego, której syntezę i wyniki głosowań właśnie poznaliśmy, wiemy jedynie, że oprócz przewodniczącego i sekretarza było w niej pięć kobiet i pięciu mężczyzn (dwóch stałych diakonów z USA i trzech księży).

W dyskusji o wprowadzeniu diakonatu stałego dla kobiet zderzają się dyscyplina Kościoła, jego teologia, uprawiana na patriarchalnych założeniach, i praktyka, bo w wielu miejscach świata praca duszpasterska Kościoła jest oparta na nienazwanej, niedocenionej i często nieodpłatnej pracy kobiet.

Być może zatem wobec kontrowersji związanych z brakiem diakonatu kobiet powinniśmy stawiać inne pytania. Na przykład, jak to możliwe, że kobiety sprawują w parafiach te same role, co diakoni stali, tyle że bez święceń? Czy to znaczy, że święcenia nie są potrzebne i nic nie wnoszą? Czy w związku z tym diakonat jest adekwatną globalnie formą posługi? I czy pod względem doktrynalnym nadal jest traktowany jako stopień do święceń kapłańskich?

Przywrócenie diakonatu stałego po Soborze Watykańskim II było swego rodzaju kościelnym laboratorium: stworzeniem możliwości i nakłanianiem do obserwacji, jak ten pomysł sprawdzi się w życiu Kościoła. Był to jednak eksperyment z tezą, że na nowe potrzeby Kościoła odpowiedzą tylko mężczyźni. W praktyce stało się inaczej.

Skoro Watykan traktuje wszystkie święcenia – diakonatu, prezbiteratu i episkopatu – jako spójne i konsekwentnie dla kobiet niedostępne, skoro sama myśl o wyświęcaniu kobiet do jakiejkolwiek posługi go paraliżuje, może najwyższy czas przestać liczyć na wyjątek dla diakonatu. Może trzeba żądać pełnej równości we wszystkich święceniach?

Kolejne wezwania do dalszych studiów i poszerzania dostępu do innych, niezwiązanych ze święceniami posług to dowód tchórzostwa i niedostatków duszpasterskiej wyobraźni. W przypadku diakonatu kobiet nie chodzi o brak wiedzy historycznej czy teologicznej. Ale o brak odważnego przywództwa.