Autor: Jerzy Jarniewicz

Jerzy Jarniewicz // Fot. Grażyna Makara

Jerzy Jarniewicz - polski filolog angielski, profesor nauk humanistycznych (2015), poeta, krytyk literacki i tłumacz (głównie literatury anglojęzycznej, m.in. Jamesa Joyce’a, Philipa Rotha, Craiga Raine’a).

Materiały autora

Bruce Springsteen podczas koncertu zorganizowanego w proteście przeciwko działaniom agentów federalnych w Minnesocie. Minneapolis, 30 stycznia 2026 r. // Fot. Alex Kormann / Zuma Press / Forum

„Streets of Minneapolis” Bruce’a Springsteena to coś więcej niż gniew

Jerzy Jarniewicz
Utwór Springsteena nagrany po zabójstwach dokonanych przez agentów ICE okazał się światowym hitem. Czym w amerykańskiej tradycji są protest songi?
Krzysztof Bartnicki, „Tłumaczenia Jana Kochanowskiego”, ilustracje Kaja Renkas, Wydawnictwo Biblioteki Śląskiej // materiały prasowe

Krzysztof Bartnicki: twórca transliteratury, który udowadnia, że przekład ma moc stwórczą

Jerzy Jarniewicz
Najcudowniejsze przykłady pracy translatorskiej to przekłady tekstów nieistniejących. To przekłady, które nie kopiują, tylko powołują do życia.
Thomas Pynchon w księdze rocznikowej swojego liceum. 1953 r. oraz „Pierwsze od dekad zdjęcia notorycznego odludka (81 l.)”. Strona z amerykańskiego tabloidu „National Enquirer” z 14 stycznia 2019 r. // Domena publiczna

Thomas Pynchon: mistrz czytania chaosu

Jerzy Jarniewicz
Nikt bardziej wiarygodnie niż Thomas Pynchon nie sportretował współczesnego chaosu. I nikt nie oddał lepiej naszej obsesyjnej potrzeby odnajdywania w nim…
John Lennon // Fot. Penny Tweedie / CORBIS / Getty Images

John Lennon i „lmagine”: modlitewnik czy manifest

Jerzy Jarniewicz
John Lennon nie był prorokiem kontrkultury, ale jej błaznem. Nie był rewolucjonistą, ale dywersantem. Doprowadzenie Pentagonu do lewitacji? Nominacja dla…
Nowojorski pisarz i poeta Charles Reznikoff // YouTube

„Muzykant” Charlesa Reznikoffa: odnaleziona powieść nowojorskiego poety

Jerzy Jarniewicz
Reznikoff nie musi stawiać znaków zapytania, by pytać. Jego świat ufundowany jest na niepewności.
18. Nagroda Literacka Gdynia

18. Nagroda Literacka GDYNIA

Jerzy Jarniewicz
W ciągu osiemnastu lat udało się Gdyni wyłowić niejedną książkę intrygującą czy wręcz znakomitą. To cieszy, ale i niepokoi, bo takim odkryciom towarzyszy…
/ GRAŻYNA MAKARA

Jerzy Jarniewicz: Ryzyko osobiste

Grażyna Makara, Jerzy Jarniewicz, Katarzyna Kubisiowska
JERZY JARNIEWICZ, poeta: Mężczyzna do starości i noszenia kałduna ma prawo, kobieta musi się ze starości czy nadwagi tłumaczyć. Żyjemy tak, jakby czas się dla…
/

Nagroda Literacka Gdynia 2022

Jerzy Jarniewicz
Jerzy Jarniewicz / MACIEJ HEN / ARCHIWUM PRYWATNE AUTORA

Punkt zwrotny: Jerzy Jarniewicz

Katarzyna Kubisiowska, Jerzy Jarniewicz
Jerzy Jarniewicz, poeta i tłumacz: „Znalazłem w jakimś piśmie nekrolog: »Zmarł profesor X, wybitny specjalista od spółgłosek miękkich«. Gdy zobaczyłem, że…
/

Zbawienne obszary wątpliwości

Jerzy Jarniewicz
Gęstniejąca mapa nagród nie powinna niepokoić, o ile nagrody mają uchwytną tożsamość.
Joan Didion / LISA CARPENTER / WRITER PICTURES / BEW

W odśrodkowym wirze

Jerzy Jarniewicz
Joan Didion nie ocenia, to byłoby zbyt łatwe. Próbuje za to słuchać, patrzeć i zapisywać. W obserwowaną rzeczywistość wchodzi z zaangażowaniem. Jest kimś z…
John Lennon, Szwajcaria, 1965 r. / TONY EVANS / GETTY IMAGES

Słowa piromana

Jerzy Jarniewicz
John Lennon był tak przejęty swoim literackim debiutem, że na wieczorze promocyjnym – on, urodzony gaduła i zwierzę sceniczne – nie wydusił z siebie ani słowa.
Alice Oswald, sierpień 2012 r. / GERAINT LEWIS / BEW

Trzecia możliwość

Jerzy Jarniewicz
Oswald obnaża absurd, jakim jest prawodawstwo traktujące kulturę jak prywatną własność czy dochodowy towar.
/ MARCIN STĘPIEŃ / AGENCJA GAZETA

Bunt, który cenię. Jerzy Jarniewicz z Nagrodą Nike 2022

Jerzy Jarniewicz, Katarzyna Kubisiowska
Jerzy Jarniewicz, pisarz i tłumacz: „Nie zawsze ma rację ten, kto ma rację. Ważniejsze od posiadania racji jest budowanie i podtrzymywanie więzi”. Przypominamy…
Londyn, 1967 r. / Fot. Evening Standard / GETTY IMAGES

Swingujący Londyn

Jerzy Jarniewicz
Książka Piotra Szaroty jest portretem ponadpokoleniowej generacji: cyganeryjnej wspólnoty artystów dawnych i młodych, świadomych, że tworzą ruch. Więcej:…
Bob Dylan i Suze Rotolo, Greenwich Village, Nowy Jork, styczeń 1962 r. / Fot. Ted Russell / EAST NEWS

Noblista: święty, goły i turecki

Jerzy Jarniewicz
Tłumacz Filip Łobodziński sprowadził do Polski nie jednego, ale kilkunastu Bobów Dylanów. Było z czego wybierać, bo wydany niedawno w Ameryce tom utworów…
Sylwia Chutnik w sukni barokowej; zdaniem Jerzego Jarniewicza pisarka mogłaby uwspółcześnić dzieło Franciszki Urszuli Radziwiłłowej. / Fot.: Jean Auguste Dominique / Daniel Kozak // Montaż „TP”

Literatura w niebycie

Jerzy Jarniewicz
Arcydziełom przeszłości, jeśli się je uwspółcześni, nie grozi unicestwienie. Są nam potrzebne, tak jak my im jesteśmy potrzebni.

Szczygieł bez skrzydeł

Jerzy Jarniewicz
„Krzywdę robią!” – zakrzyknęła recenzentka w obronie atakowanej „szczególnie w Polsce” powieści Donny Tartt „Szczygieł”. Zostałem wywołany, choć nie po…

Wszystko jak obrazek

Jerzy Jarniewicz
Konwencja? Schematy? U jednego z największych literackich outsiderów? Tak, a gdyby ktoś miał wątpliwości, przypomnę, że powieść zaczyna się i kończy formułą…
Timothy Leary przemawia do tłumu hipisów podczas akcji „Human Be-In”, Golden Gate Park, San Francisco, Kalifornia, 1967 r. / Fot. Robert W. Klein / AP / EAST NEWS

Powidoki kontrkultury

Jerzy Jarniewicz
Nie brakowało jej rozmachu. Zakwestionowała porządek polityczny, gospodarkę, szkolnictwo, psychiatrię, sztukę, religię, moralność. Co po sobie zostawiła?
Płoną płyty Beatlesów. Waycross, Georgia, USA, 12 sierpnia 1966 r. / Fot. Bettmann / CORBIS

Na stos

Jerzy Jarniewicz
Sztuka musi zmierzać się z tabu i naruszać normy, jest bowiem konieczną dla każdej wspólnoty przestrzenią praktykowania wolności – nie tylko w Starym Teatrze.
Od lewej: Philip Roth, Cormac McCarthy / Fot. Adam Nadel / POLARIS / EAST NEWS; Derek Shapton / WRITER PICTURE / FORUM

Ósmy krzyżyk

Jerzy Jarniewicz
Czy to przypadek, że dwóch wybitnych prozaików amerykańskich na progu ósmej dekady życia uznało za właściwe sięgnąć do tego samego wiersza i wyjętym z niego…
Jerzy Jarniewicz w obiektywie Cato Leina (ur. 1957), jednego z najbardziej znanych skandynawskich portrecistów, specjalizującego się w zdjęciach pisarzy. Jego wystawę „Spojrzenia” oglądać można do 12 maja w gdańskiej Galerii Güntera Grassa. / Fot. Cato Lein

Tłumaczom wara!

Jerzy Jarniewicz
Nie muszę nawet namawiać do rewolucji, która by tłumaczom pozwoliła być autorami. Nie jest nam potrzebna: „tłumacz jako autor” to nie przewrót pałacowy, lecz…
Zadie Smith, 2. Festiwal Czesława Miłosza, Kraków 2011 r. / Fot. Tomasz Wiech

Wielokrotne kradzieże

Jerzy Jarniewicz, Agnieszka Pokojska
Zadie Smith, pisarka: Żeby pisać, trzeba nabrać odrobiny ordynarności i zaprzyjaźnić się z porażką. Kradnie się z tak wielu źródeł, że trudno nawet powiedzieć…
Fotografia z cyklu „Po drugiej stronie”, 2012 r. / Fot. Grażyna Makara

Gdzie jest tłumacz?

Jerzy Jarniewicz
Przekłady literackie w Polsce funkcjonują w bardzo specyficzny sposób. W powszechnym przekonaniu one po prostu nie istnieją – tłumaczenie jest traktowane jak…

Twarze podczas burzy, wizje w huraganie

Jerzy Jarniewicz
Człowiek we wczesnych powieściach Woolf, które nie tak dawno ukazały się w języku polskim, jest zmienną, fragmentaryczną istotą, chwilową jak błysk pioruna,…

Z trafiką w sercu

Jerzy Jarniewicz
Nowy Jork w prozie Paula Austera jest tajemniczy, ale nie kryje w sobie tajemnicy. Jest mapą nieistniejącego miejsca. Znakiem, który oderwał się od znaczenia.

Wędrówki po opowieściach

Jerzy Jarniewicz
Choć Bruce Chatwin rzeczywiście wędrował po wszystkich kontynentach, najważniejsze podróże podejmował w zaciszu bibliotek, księgarń i antykwariatów. Jego…

Choroba jako wyzwolenie

Jerzy Jarniewicz
Virginia Woolf to mistrzyni kłopotliwych pytań. We „Własnym pokoju” pytała, dlaczego w historii literatury tak skromne miejsce zajmują kobiety. W eseju „O…

Palec biografa

Jerzy Jarniewicz
Czy można napisać dziś biografię bez głębokiego poczucia, że ukaże ona zaledwie jeden z możliwych profili jej bohatera, a być może pokaże tylko samą siebie,…

Poeta w sombrero

Jerzy Jarniewicz
Wybór wierszy Wallace’a Stevensa ­­w przekładach Jacka Gutorowa, to pierwsza tak poważna w Polsce prezentacja klasyka nowoczesnej poezji.

Marionetki w potrzasku

Jerzy Jarniewicz
Pisarka, która sama stworzyła własny rozpoznawalny styl, w ostatniej powieści jawi się jako sceptyczka, która nie wierzy w mówienie od siebie. Wpadliśmy w…

Te wiersze są precyzyjne jak szwajcarskie zegarki

Jacek Dehnel, Jerzy Jarniewicz
Jakub Winiarski: Jakie są dla czytelnika współczesnego i przyszłego pożytki z poety tak posępnego jak Philip Larkin?

Amerykański Dionizos

Jerzy Jarniewicz
Wkraczał wżycie publiczne Ameryki jako błazen kpiący zjej wartości, jako dywersant wysadzający wpowietrze jej święte pomniki, jako inkwizytor gotów poddawać ją…
Doris Lessing /

Literatura jako uczestnictwo

Jerzy Jarniewicz
Jeżeli istnieje odrębny gatunek "pisarzy noblowskich, to Doris Lessing z pewnością do nich należy. Tegoroczny Nobel dla nikogo, kto choć trochę zna tę…

Komar na źdźble trawy

Jerzy Jarniewicz
Autorka odwraca się od wielkich wydarzeń historycznych, nie dokonuje też autoanalizy. W samym akcie pisania tworzy tytułowe chwile wolności: obszar, w którym…
Rembrandt van Rijn, "Kąpiąca się" /

Uśmiech Hendrickje

Jerzy Jarniewicz
Zakwestionowawszy zarówno teorie emancypacyjne, jak i zachowawcze, autorka nie przyjmuje bezładnego relatywizmu, ale szuka wartości gdzie indziej i znajduje je…

Historia przemienienia

Jerzy Jarniewicz
Powinowactw znaleźć by można wiele, ale jedno narzuca się szczególnie silnie. Najnowsza powieść Joyce Carol Oates współgra - nie formą ani gatunkiem, ale…
/

W mroku i w ciszy

Jerzy Jarniewicz
Autor garściami czerpie z katalogu tropów, tematów i motywów powieści wiktoriańskiej. To punkt odniesienia, potrzebny mu do snucia własnej, już współczesnej…
Martin Amis, rok 1973 /

Próba życia

Jerzy Jarniewicz
To apologia pewnego pokolenia, ale także zapis jego końca; autobiografia i zarazem portret ojca autora; polemika z Czwartą Władzą i przezwyciężenie narzucanych…
Grafika Krzysztofa Skórczewskiego /

Historia linii prostej

Jerzy Jarniewicz
Pynchon obsesyjnie drąży temat ukrytego sensu. Jego narracje dynamizuje detektywistyczna praca mająca na celu wydobycie na jaw rzekomych podziemnych sieci,…

Wyjście z azylu

Jerzy Jarniewicz
Niewielu intelektualistów komentuje dziś na bieżąco rozgrywające się na naszych oczach wydarzenia; normą staje się spojrzenie zdystansowane. Zmarła w ubiegły…

Ciągle niepoprawny

Jerzy Jarniewicz
Ktoś mógłby powiedzieć, że to powieść skażona brudną pianą gazet, skoro tak bezwstydnie zajmuje się skandalem, w który uwikłany jest prezydent, “chłoptyś z…

Obszary niepewności

Jerzy Jarniewicz
Granice języka nie wyznaczają granic światu. Są obszary ludzkiego doświadczenia, wobec których język kapituluje. Lektura wierszy angielskiego poety, Philipa…

Świat z wielu perspektyw

Jerzy Jarniewicz
Jest rzeczą równie rozsądną ukazać jakiś rodzaj uwięzienia przez inny, jak ukazać coś, co istnieje rzeczywiście, przez coś innego, co nie istnieje. Tym mottem…

Czy Anglia istnieje

Jerzy Jarniewicz
Od pewnego czasu Wielka Brytania coraz chętniej odsłania nam swój mozaikowy świat. Co jeszcze kilkadziesiąt lat temu dało się opisać jednym językiem, dziś…

Talerze i widelczyki

Jerzy Jarniewicz
„Pani Dalloway”, druga powieść Virginii Woolf i jej pierwsze wielkie dzieło, miała pierwotnie nosić tytuł „Godziny” – monologi głównych postaci łączył bowiem…

Trójkąt przemian

Jerzy Jarniewicz
Julian Barnes, rocznik 1946, debiutował w latach 70., razem z „potężną gromadką” pisarzy - Salman Rushdie, Ian McEwan, Martin Amis, Graham Swift - którzy…