Tygodnik Powszechny Nr 48/2024

Data wydania:
Numer wydania:
48
Rok wydania:
2024

Co nas czeka w tej kampanii? Przedstawienie kandydatów na prezydenta przez PiS i PO wprowadza nową jakość do trwającej od 20 lat politycznej wojny między nimi – komentuje Piotr Śmiłowicz. A socjolog Jarosław Flis kreśli mapę polskiej polityki na najbliższe miesiące. 

W numerze także: Krajobraz po COP29 i wyborze Trumpa: czy czas rozwiać złudzenia co do globalnej polityki klimatycznej? | Jaka przyszłość czeka kierownictwo Ministerstwa Kultury obciążonego serią wpadek? | Boskie cnoty na Adwent: Małgorzata Lebda o miłości | Czeski Trump: Andrej Babiš chce wrócić do władzy | Dlaczego chodzimy na dwóch nogach? | Wizyta w gaju oliwnym: właśnie trwa sezon!

Edytorial

ks. Adam Boniecki / Fot. Grażyna Makara

Miłość jest dla mnie najmocniejszym dowodem na istnienie Boga

Ks. Adam Boniecki
Jak mam miłować bliźniego, który wyrządził mi krzywdę? Są przecież ludzie, którzy tak nas zranili, że nie jesteśmy w stanie myśleć o nich bez tych wspomnień.
Michał Kuźmiński, dziennikarz Tygodnika Powszechnego

Kandydaci na prezydenta odnalezieni

Michał Kuźmiński
Skupieni na ogłaszaniu przez dwie największe partie kandydatów na prezydenta, nie przegapmy finału szczytu klimatycznego COP29. Tam się czają „konkretne…

Obraz tygodnia

Konwencja obywatelska PiS „Polska - Przyszłość", podczas której ogłoszono kandydata partii na urząd Prezydenta RP. Kraków, 24 listopada 2024 r. // Fot. Beata Zawrzel / East News

Czy Nawrocki ma szanse na prezydenturę? Wybory 2025 nie będą powtórką z 2015 roku

Piotr Śmiłowicz
Przedstawienie kandydatów na prezydenta przez PiS i PO wprowadza nową jakość do trwającej od 20 lat politycznej wojny między nimi. PiS, stawiając na człowieka…
Jarosław Kaczyński na konwencji obywatelskiej PiS „Polska - Przyszłość", podczas której ogłoszono kandydata partii na urząd Prezydenta RP. Kraków, 24 listopada 2024 r. // Fot. Jan Graczyński / East News

Trzaskowski kontra Nawrocki. Jak kandydaci poprowadzą swoje kampanie prezydenckie

Marek Kęskrawiec, Jarosław Flis
Jarosław Flis, socjolog: Nawrocki to człowiek spoza partii, nie pogłębi walk frakcyjnych. Czarnek zwiększałby prawdopodobieństwo rozłamu w PiS.
Benjamin Netanjahu wśród dowódców wojskowych. Strefa Gazy, 19 listopada 2024 r. // Fot. GPO / AFP / East News

Międzynarodowy nakaz aresztowania dla premiera Izraela. Co zarzuca mu Międzynarodowy Trybunał Karny?

Marek Matusiak
Beniamin Netanjahu i były minister obrony Jo’aw Galant dołączyli do grona, w którym są już m.in. Putin i były prezydent Sudanu Omar al-Baszir. Dla Europy –…
Szpitalny Odział Ratunkowy. Legionowo, kwiecień 2024 r. // Fot. Wojciech Olkuśnik / East News

Składka zdrowotna: wiemy, kto zyska najwięcej na zmianach

Marek Rabij
Od 1989 r. dogmatem państwa polskiego pozostaje założenie, że polska gospodarka mikroprzedsiębiorczością stoi i każdy rząd musi trzymać parasol ochronny nad…

Na punkty

Carlo Acutis, zmarł na białaczkę w 2006 r. Przed śmiercią stworzył internetową bazę danych cudów eucharystycznych na całym świecie. // Fot. Maurizio Maule / Abaca / PAP

Papież Franciszek zapowiedział dwie kanonizacje w Roku Jubileuszowym

Artur Sporniak
Dwaj przyszli święci charakteryzowali się głęboką pobożnością, a jednocześnie realizacją zainteresowań charakterystycznych dla młodego wieku. Pytanie, czy…
Fot. Stock-Asso / Shutterstock

Angielski po polsku: mówimy w języku Szekspira lepiej niż Szwajcarzy i Hiszpanie

Przemysław Wilczyński
Wśród stu szesnastu krajów całego świata Polska zajmuje 15. miejsce w posługiwaniu się współczesną lingua franca.
Zakład Karny w Tarnowie. 19 maja 2024 r. // Fot. Tadeusz Koniarz /Reporter

Więzienia są przeludnione, ale nie można tego zmieniać decyzją administracyjną

Jacek Taran, Paweł Moczydłowski
„Nie powinno się na stałe przyjmować zasady, że więzień zawsze musi odbyć karę od początku do końca” – twierdzi ekspert w dziedzinie więziennictwa, Paweł…
Adam Bodnar na konferencji „Sprawne sądy" w Ministerstwie Sprawiedliwości. Warszawa, 21 listopada 2024 r. // Fot. Anita Walczewska / East News

Bodnar planuje cyfrową transformację sądów. Czy sprawy przestaną ciągnąć się latami?

Piotr Sołowij
Do zrobienia jest wiele: świadczy o tym np. fakt, że jeden z zaplanowanych punktów to... przygotowanie procesu skanowania papierowych akt.
Msza św. w parafii zamieszkanej przez Tsotsil w Chajtoj, diecezja San Cristobal de las Casas, Meksyk, luty 2016 r. // Fot. Eduardo Verdugo / AP / East News

Watykan zatwierdza nową liturgię dla Majów. Co się zmieni?

Edward Augustyn
Po raz drugi od ostatniego soboru Watykan wpisał tradycyjne zwyczaje do liturgii Kościoła. Część z nich oburzyła przywiązanych do tradycji katolików.
Samica komara (Culex pipiens) // Fot. Kim Taylor / B&EW

Malaria: czy komary rozniosą szczepionkę?

Łukasz Kwiatek
Eksperyment medyczny pokazał, że komary mogłyby pomóc walczyć z malarią. Jeśli zarażą nas niegroźnym dla nas pasożytem, to nasz organizm dobrze przygotuje się…

Bartosz Minkiewicz Rysuje

Temat Tygodnika

Plakaty z tegorocznej wystawy plakatów o tematyce ekologicznej autorstwa wykładowców i studentów kierunku „Komunikacja wizualna” na Wydziale Sztuk Projektowych Politechniki Bydgoskiej. 2024 // Autorzy: Julia Klomfas, Michał Dyakowski i Katarzyna Cibor

Diagnoza Polski i świata po COP29. Kto nie chce płacić za walkę z globalnym ociepleniem?

Agata Kaźmierska, Wojciech Brzeziński
Szczyt COP29 był farsą, przyszły prezydent USA nie wierzy w globalne ocieplenie, Europa kłóci się o pieniądze, a Donald Tusk mówi, że ograniczenia emisji…

Kraj

Fot. Jakub Porzycki / Agencja Wyborcza.pl // Montaż „TP"

Problemy Ministerstwa Kultury. Czy Hannę Wróblewską czeka dymisja?

Piotr Śmiłowicz
Prawie roczny dorobek resortu kultury w rządzie Donalda Tuska to zaskakująca lista wpadek, takich jak skandal wokół odejścia dyrektor PISF Karoliny Rozwód czy…
„Wigilia nie w pracy, a z rodziną! Czas ustanowić 24 grudnia dniem ustawowo wolnym od pracy!", Agnieszka Dziemianowicz-Bąk, Anna Maria Żukowska i Katarzyna Ueberhan podczas konferencji prasowej Sejmie. Warszawa, 8 listopada 2024 r. // Fot. Leszek Szymański / PAP

Co zrobić z Wigilią? Argumenty obu stron sporu o dzień wolny są słuszne

Mateusz Perowicz
Zamiast kłócić się o kolejny wolny dzień, zawalczmy raczej o prawo wyboru, w które z licznych świąt pracownicy chcieliby odpoczywać albo pielęgnować swe…
Fot. GRAFStock / stock.adobe.com

Ukraińscy 18-latkowie opuszczający w Polsce domy dziecka mało kogo obchodzą

Przemysław Wilczyński
Polska się nimi nie zajmie, bo są z Ukrainy. Ukraina nie dostrzeże, bo trwa wojna; organizacje dziecięce stracą z oczu, bo nie są dziećmi. W ten sposób 18-…
Fot. Maciej Wolny // Materiały prasowe partnera
Materiał promocyjny

Ponad 120 mln zł dla organizacji pozarządowych

Ruszył nabór w ramach programów NIW-CRSO

Świat

Hector z mamą przed lokalem w Borger, październik 2024 r. // Fot. Jan Radomski

Republikańska Ameryka. Zapytaliśmy dobrych ludzi z Teksasu o Trumpa i politykę

Jan Radomski
W oczach Europejczyków polityczna mapa Ameryki jest prosta: Stany Zjednoczone są mocno podzielone, na regiony czerwone i niebieskie – barwy Republikanów i…
Szef partii ANO Andrej Babiš w drodze do lokalu wyborczego w Pruhonicach, wrzesień 2024 r. // Fot. Michaela Rihova / CTK / PAP

Czechy: Jak Andrej Babiš kreuje się na „czeskiego Trumpa”

Martyna Wasiuta
Rozczarowani drożyzną, Czesi są gotowi oddać na powrót władzę w ręce miliardera, który już raz rządził, traktując państwo jak własną firmę. Wielu obawia się…
Gerhard Schroeder i Władymir Putin - graffiti w East Side Gallery w Berlinie, kwiecień 2022 r. // Fot. Anne Barth / Reuters / Forum

Zaślepieni Rosją. Europejscy politycy między naiwnością a arogancją

Szymon Łucyk, Sylvie Kauffmann
Pomysł, aby USA dogadały się z Rosją w sprawie Ukrainy bez udziału Europejczyków, byłby czymś dramatycznym. Liczę na zryw Europy w dziedzinie obronności i…
"Zwycięstwo Trumpa stawia pod znakiem zapytania kenijsko-amerykańskie rozmowy handlowe" - tytuł w Business Daily, Nakuru, Kenia, 7 listopada 2024 r. // Fot. James Wakibia / SOPA Images / Getty Images

Wielu polityków z Afryki wita powrót Trumpa z uśmiechem. Ale Zachód traci wpływy na tym kontynencie

Tadeusz Michrowski
O ile europejscy przywódcy patrzą na perspektywę prezydentury Trumpa zazwyczaj z obawami, o tyle nadzieje i obawy przywódców krajów Afryki są bardziej…

Wiara

Małgorzata Lebda. Beskid Sądecki, maj 2024 r. // Fot. Rafał Siderski

Równanie emocji, czyli cnota miłości dzisiaj

Katarzyna Kubisiowska, Małgorzata Lebda
Małgorzata Lebda, poetka: Dla mnie miłość do siebie oznacza, że nie muszę być perfekcjonistką, zadowalać każdej osoby. Słucham swojej intuicji.
Briefing prasowy po spotkaniu biskupów z skrzywdzonymi w Kościele. Od lewej: bp Artur Ważny, ks. Leszek Gęsiak, rzecznik prasowy KEP, abp Wojciech Polak, Robert Fidura i Jakub Pankowiak, Jasna Góra, 19 listopada 2024 r. // Fot. BP KEP / materiały prasowe

Po spotkaniu ze skrzywdzonymi w Kościele: co biskupi mieli do powiedzenia? Z czym przyszli na spotkanie na Jasnej Górze?

Anna Goc
Uczestnicy przygotowywanego od kilku miesięcy spotkania osób skrzywdzonych wykorzystaniem seksualnym z biskupami nazwali je historycznym. Czy takie było?
Castel San Pietro, Werona, 2019 r. // Fot. Toni Anzenberger / Anzenberger / Forum

Dlaczego Księga Koheleta omal nie wypadła z kanonu biblijnego?

Paweł Rakowski
Ciesz się ulotnym życiem! – taki jest główny przekaz autora prawdopodobnie niesłusznie nazywanego największym pesymistą biblijnym.
Laureaci sponsorzy Gali Nagrody Znaku i Hestii im. ks. Józefa Tischnera. Kraków, 21 listopada 2024 r. // Fot. Sobiesław Pawlikowski / Materiały prasowe orgnizatora
Materiał promocyjny

Nagroda Tischnera 2024 przyznana

Wojciech Bonowicz
Laureatami 24. Nagrody Znaku i Hestii im. ks. Józefa Tischnera zostali Jarosław Hrycak za książkę „Ukraina. Wyrwać się z przeszłości” oraz Robert Drogoś,…

Czytania

Fot. GRAŻYNA MAKARA /

Skąd się wziął kamień Kaaba w Mekce?

Małgorzata Kordowicz
I tradycja żydowska, i muzułmańska wspominają odwiedziny Abrahama u jego syna Izmaela.
Ks. Wacław Oszajca // Fot. Grażyna Makara

Nie czekamy na koniec świata, ale na dalsze jego istnienie

O. Wacław Oszajca SJ
Bóg nie potrzebuje przychodzić, gdyż nigdy nigdzie nie odszedł. On zna tylko jedną formę czasownika „być” – Jestem. Jeśli ktoś do kogoś ma przychodzić, z kimś…

W jaki sposób mówi Bóg

Kard. Grzegorz Ryś
Bóg nie mówi po to, by sobie „pogadać”. Słowo Boga jest mocne. Stwórcze. Zbawcze. Nawracające. Zwycięskie. Jednak ktoś powie: Nie zawsze to widać…
Shutterstock

Czytania liturgiczne (1 – 8 XII)

Shutterstock

Widzenia

Wybrał Piotr Sikora

Historia

Demonstracja w 25 rocznicę tragedii w Bhopal, 2 grudnia 2009 r. // Fot. Reinhard Krause / Reuters / Forum

Fabryka Union Carbide w Bhopalu: od walki z głodem do największej katastrofy przemysłowej w historii

Marek Rabij
W nocy z 2 na 3 grudnia 1984 roku w indyjskim Bhopalu wyciek toksycznych gazów zabił kilkanaście tysięcy ludzi. Kolejne tysiące miały umrzeć potem. Skutki tej…

Nauka

Fot. Ljupco Smokovski / Adobe Stock

Dlaczego chodzimy na dwóch nogach?

Łukasz Kwiatek
Ewolucja dwunożności poprzedziła pojawienie się pozostałych cech, które odróżniają nas od innych zwierząt. Wciąż jednak nie wiemy, co pchnęło naszych małpich…

Kultura

Jan P. Matuszyński na planie fimu "Minghun", 24 lutego 2023 r. // Fot. Łukasz Bąk / Materiały prasowe

Jan P. Matuszyński: kino we wszystkich przypadkach

Michał Walkiewicz
Jan P. Matuszyński to jeden z najlepszych polskich reżyserów filmowych. Docenia kino gatunków, ufa scenarzystom i wierzy, że przypadek może być zawodowym…
Scena ze spektaklu "Ciało dziewczyny" w reżyserii pani Pameli Leończyk. Łódź, 24 października 2024 r. // Fot. HAWA / Materialy prasowe Teatru Nowego

Reżyserki Ewa Platt i Pamela Leończyk wkrótce mogą nadawać ton polskiemu teatrowi

Dariusz Kosiński
Twórczynie dwóch niedawnych premier wkrótce mogą nadawać ton polskiemu teatrowi. Może nie wiodący, ale czysty i oryginalny. Mimo wielu różnic ich spektakle…
Kadr z gry "Cyberpunk 2077" // Materialy prasowe CD Projekt

Krótka historia polskich gier wideo

Hubert Sosnowski
Po latach nieustannego wzrostu branża gamingowa powoli wyhamowuje. Ale gry wideo to najmocniejszy i najbardziej dochodowy sektor polskiej kultury.
Kadr z filmu „Kąpiel diabła”, reż. Veronica Franz, Severin Fiala. Prod. Austria/Niemcy 2024 r. // Materiały prasowe Velvet Spoon

„Kąpiel diabła” należy do tych filmów grozy, w których prawdziwy koszmar rozwija się w naszych głowach

Anita Piotrowska
Już prolog tego folkowego horroru, w którym kobieta zrzuca płaczące niemowlę wprost do huczącego wodospadu, ma w sobie intrygujący baśniowy klimat. Aczkolwiek…
Fragment okładki książki Bambino autorstwa Ingi Iwasiów / Wydawnictwo Drzazgi

Książka tygodnia: „Bambino” Ingi Iwasiów

Lektor
Gęsta opowieść o emocjach, zawiedzionych nadziejach, prywatnych klęskach. Oraz o ciężarze przeszłości, której nie da się wymazać, nawet kiedy buduje się nowe…

Felietony

Karol Paciorek dla TP

Nie wolno tego zlekceważyć: „ministrem zdrowia” USA zostanie zwolennik teorii spiskowych

Tomasz Stawiszyński
Zapowiedź nominacji Roberta F. Kennedy’ego Jr. na stanowisko sekretarza Departamentu Zdrowia i Opieki Społecznej to ukoronowanie procesu, o którym nieraz już…
Wojciech Bonowicz // Fot. Grażyna Makara

Nadchodzą wybory, nadchodzi czas słów okrągłych. A mnie od okrągłych sformułowań nieprzyjemnie się robi

Wojciech Bonowicz
Słowo „niezależność” jest piękne i można się o nie wygodnie oprzeć. Czy dla jakości widowiska wystarczy, że bohaterowie będą mieć wygodne oparcia? Bo my,…
Olga Drenda // Fot. Grażyna Makara

Nie przepadamy za obrazami wygenerowanymi przez AI. Czy da się je oswoić?

Olga Drenda
Jestem przekonana, że jeszcze możemy się spodziewać natężonego i zdeterminowanego ruchu w obronie wiarygodności obrazów, jakiegoś cyfrowego ikonoklazmu –…
Stanisław Mancewicz / Fot. Grażyna Makara / Katarzyna Włoch // Tygodnik Powszechny

Każdy wie, że aby wystartować w wyborach i je wygrać, nie można mieć żadnego programu

Stanisław Mancewicz
Osobników z programami gremia wyłaniające kandydatów na funkcje obieralne w wyborach powszechnych zrzucają natychmiast ze skał, defenestrują, podają im czarną…

Smaki

Anna Shepulova / Adobe Stock

Targowy sondaż. Czy zakupy muszą być od razu deklaracją polityczną?

Paweł Bravo
Towar na targu ma ludzką twarz, owszem, ale w tej twarzy czai się też chytrość i chęć zysku. W tych warunkach nie ma miejsca na marketingowe czary i nakręcanie…

Zmysły

Tłocznia oliwy // Fot. grafvision / Alamy / Be&W

Gorzki dar bogini: właśnie teraz przypada czas tłoczenia oliwy

Bartek Kieżun
Kulinarne marzenia bywają różne. Jedni chcą, by kolację ugotował im Massimo Bottura, inni pragną nauczyć się piec chleb. Moje było prostsze: pojawić się w gaju…

Dodatki w numerze Nr 48/2024

Ocalone dziedzictwa. Regionalne Izby Pamięci Ziem Zachodnich i Północnych

Opiekun izby pamięci w Brzegu Dolnym, pan Tadeusz Barecki. Brzeg Dolny, 5 grudnia 2024 r. // Fot. Marcin Biodrowski / Materiały prasowe partnera
Materiał promocyjny

Izby pamięci chronią lokalną historię, a wciąż mają nieuregulowany status prawny

Michał Sowiński, Wojciech Kucharski
Wojciech Kucharski, historyk: Zabawka z kiosku Ruchu czy mydło lub papierosy z banderolą sprzed 40 lat – wokół takich przedmiotów można budować historię życia…
Pióro hrabiego Hansa Heinricha Strachwitza // Materiały prasowe partnera
Materiał promocyjny

Pióro hrabiego

Jacek Taran
Pośród wielu artefaktów Śląskiej Izby Pamięci w Otmicach szczególnie jeden mocno wiąże się z historią rodu Strachwitzów – wieloletnich właścicieli majątku w…
Uczniowie zwiedzają Izbę Śląską w Szkole Podstawowej w Otmicach. Pani Jolanta Lamm w środku. 2008 r. // Archiwum prywatne
Materiał promocyjny

Zapach historii – izba śląska w Otmicach

Jacek Taran
Izby pamięci definiują to, kim jesteśmy, jak ukształtowała nas historia. Pomagają budować naszą tożsamość i więź z regionem.
Izba regionalna w Orzeszkowie. Listopad 2023 r. // fot. Marcin Dzwonek / Materiały prasowe partnera
Materiał partnera

Ocalone dziedzictwo – po co nam izby pamięci?

Marcin Musiał
Projekt „Ocalone dziedzictwa. Regionalne Izby Pamięci Ziem Zachodnich i Północnych” wyrasta z przekonania, że lokalne kolekcje są istotnym elementem…