Tygodnik Powszechny Nr 48/2023

Data wydania:
Numer wydania:
48
Rok wydania:
2023

Marszałek słyszy wszystko. W tym numerze rozmawiamy z Szymonem Hołownią tuż po jego wyborze na marszałka Sejmu, przyglądamy się kierunkowi, w jakim zmierza w Polsce narracja o prostytucji. Śledzimy nowe teorie na temat zamachu na prezydenta Kennedy’ego. Wyjaśniamy, dlaczego latem do przedniej szyby samochodu przykleja się coraz mniej martwych owadów. Zastanawiamy się, jak odzyskać kulturę dla ludzi kultury po ośmiu latach rządów PiS. Na koniec zaś zagadka. Co gra dom? Odpowiedź na to pytanie przynosi materiał w dziale Zmysły.

Miłej lektury!

Edytorial

/ Fot. Maciej Zienkiewicz dla TP

Czytajmy ze zrozumieniem. Zwłaszcza Biblię

Ks. Adam Boniecki
Był czas, że krytyczne opracowania o Piśmie Świętym obkładano karami kościelnymi, a na czytanie ich trzeba było mieć pozwolenie biskupa.

Obraz tygodnia

Arcybiskup Stanisław Gądecki podczas mszy świętej w Bazylice św. Piotra. Watykan, 16 października 2023 r. / Fot. Andrzej Lange / PAP

Arcybiskup Gądecki kontra papież

Piotr Sikora
Przewodniczący polskiego episkopatu nie chce, by Kościół przejął od liberalnej demokracji transparentność procedur. Dlatego krytykuje Synod, a w konsekwencji…
Lekcja religii w XXIV LO w Warszawie. / fot. Grzegorz Jakubowski / PAP

Skończmy z dyktatem dyrektorów, proboszczów i biskupów w sprawie lekcji religii

Przemysław Wilczyński
Wiadomo już, że nowa sejmowa koalicja nie wyprowadzi religii ze szkół: postulat Lewicy jest politycznie ryzykowny, a prawnie utopijny.

Biden i Xi wreszcie się spotkali. Jednak na istotną poprawę najważniejszej relacji na świecie nie ma co liczyć

Piotr Bernardyn
Amerykanie naciskają na Chiny, aby pomogły rozwiązać konflikty w Europie Wschodniej i na Bliskim Wschodzie. Ale Pekin, choć deklaruje wobec nich neutralność, w…

Na Punkty

Rzecznik praw dziecka Mikołaj Pawlak. Warszawa, 30 maja 2023 r. / Wojciech Olkuśnik / EAST NEWS

Dla kogo właściwie ten rzecznik?

Maciej Müller
Odchodzący Rzecznik Praw Dziecka Mikołaj Pawlak nieraz zwracał uwagę mediów, ale nie skuteczną ochroną praw dzieci.
Ukraińscy dziennikarze oddają hołd rosyjskiej dziennikarce Annie Politkowskiej przed ambasadą rosyjską. Kijów, 10 października 2006 r. / SERGEY SVETLITSKIY / REPORTER / EAST NEWS

Mordercy idą na front, a potem na wolność

Anna Łabuszewska
Rosja wysyła na ukraiński front przestępców, którzy po zakończeniu kontraktu są amnestionowani przez Putina. Ostatnio na jaw wyszło, że z tej ścieżki do…
Posiedzenie Sejmu X kadencji. Warszawa, 13 listopada 2023 r. / Piotr Molecki / EAST NEWS

Prawo i Sprawiedliwość: ambitne plany, niespójna taktyka

Marek Kęskrawiec
Mogli wszystko, a teraz nie mogą nic. Największy klub parlamentarny został przez nową większościową koalicję zepchnięty do narożnika, choć trzeba przyznać, że…
Izraelscy żołnierze podczas nalotu na obóz uchodźców Balata, na wschód od Nablusu na Zachodnim Brzegu, 19 listopada 2023 r. / JAAFAR ASHTIYEH / AFP / EAST NEWS

„Gdy błagałem, by przestali, bili mocniej”. Jak izraelscy żołnierze i osadnicy traktują Palestyńczyków na Zachodnim Brzegu Jordanu

Katarzyna Malarowska
Ponad 200 Palestyńczyków zginęło w ostatnich tygodniach na okupowanym Zachodnim Brzegu. Władze izraelskie nakładają kolejne restrykcje, a żydowscy osadnicy…
Skonfiskowane rowery na granicy rosyjsko-fińskiej w Nuijamaa. Finlandia, 15 listopada 2023 r. / VESA MOILANEN / AFP / EAST NEWS

Finlandia zamyka granicę z Rosją

Wojciech Pięciak
Władze na Kremlu ponownie uruchomiły arktyczny szlak migracyjny, prowadzący przez Rosję do Finlandii. Fińscy politycy i media komentują, że to „kara” za…
Magma przemieszczająca się pod skorupą ziemską uszkodziła drogi i budynki w mieście Grindavik. Islandia, 13 listopada 2023 r. / KJARTAN TORBJOERNSSON / AFP / EAST NEWS

Magma napiera. Islandii grozi wieloletni epizod wulkanizmu

Łukasz Lamża
Zakończyła się ewakuacja 4 tysięcy mieszkańców islandzkiego miasta Grindavík, którzy 10 listopada usłyszeli nakaz opuszczenia gospodarstw w obliczu rosnącego…

Genetyczne nożyczki naprawią hemoglobinę

Bartosz Kabała
Agencja odpowiadająca za regulację leków w Wielkiej Brytanii (MHRA) dopuściła do użytku pierwszą terapię z wykorzystaniem CRISPR-Cas9 – molekularnego narzędzia…

Bartosz Minkiewicz rysuje

Bartosz Minkiewicz

Temat Tygodnika

Szymon Hołownia i posłowie KP Polska 2050 w parlamencie. Warszawa, 26 października 2023 r. / fot. Wojciech Olkuśnik / EAST NEWS

Szymon Hołownia: marszałek, który nie jest politykiem

Piotr Śmiłowicz
Szymon Hołownia jest pierwszym od 18 lat marszałkiem Sejmu spoza PiS i PO. Ma szansę uczynić z Trzeciej Drogi prawdziwą trzecią siłę. Nie jest przecież…
Marszałek Sejmu Szymon Hołownia na sali sejmowej. Warszawa, 13 listopada 2023 r. / PAP / Radek Pietruszka

Hołownia: „Cierpliwości nauczyły mnie dzieci”

Piotr Śmiłowicz, Szymon Hołownia
SZYMON HOŁOWNIA: Nie jestem w drużynie Tuska ani w drużynie Hołowni. Jestem państwowcem, który stworzył ugrupowanie pragnące wejść do tego rządu. Ale to musi…

Kraj

Gdańsk, 8 marca 2023 r. / Fot. Wojciech Stróżyk / Reporter

Seks na pełen etat. Czy prostytucja może być normą?

Anna Golus
Prostytucja jako zwyczajna praca, wolny wybór i wyzwolenie kobiet. Absurd? Nie dla sporej części polskich feministek, badaczek oraz mediów.
Prezydent Andrzej Duda, Warszawa, listopad 2015 r. / Fot. Aleksandra Szmigiel-Wiśniewska / REPORTER

Wyzwania gospodarcze nowej władzy. Nie będzie łatwo

Piotr Wójcik
PiS oddaje opozycji gospodarkę w stanie lepszym, niż gotowi są przyznać publicznie sami politycy obozu nowej władzy. Polsce nie grozi brak pieniędzy w budżecie…
Fot. Maskot / Alamy Stock Photo

„Możesz odłożyć telefon i porozmawiać z nami?”. Seniorzy uzależnieni od smartfonów

Szymon Żyśko
Samo posiadanie smartfona jest dla mózgu jak aplikacje działające w tle dla telefonu – zużywają mózgową baterię. Z wiekiem pojemność tej baterii maleje.

Świat

Symbol ormiańskiej klęski: prezydent Ilham Alijew wciąga na maszt flagę Azerbejdżanu w centrum Stepanakertu/Chankendi, stolicy Karabachu. 15 października 2023 r. / Abaca Press / Forum

Odwracają się sojusze na Kaukazie Południowym. Ofiarą może paść Armenia

Wojciech Konończuk
Przegrana wojna, trwający konflikt z Azerbejdżanem i zdrada ze strony Rosji: Ormianie stanęli przed największym wyzwaniem i zagrożeniem od momentu odzyskania…
Karel Schwarzenberg podczas spotkania z mediami w siedzibie koalicji „SPOLU” podczas wyborów parlamentarnych. Praga, 9 października , 2021 r. / MICHAL CIZEK / AFP / EAST NEWS

Karel Schwarzenberg: książę, który chciał służyć

Patrycja Bukalska
W rubryce „zawód” wpisywał przekornie: „leśnik i hotelarz”. Jeden z ostatnich już europejskich polityków, w których życie wpisały się główne momenty historii…
Żołnierze armii niemieckiej podczas ćwiczeń NATO Griffin Storm w obozie Adrian Rohn w Podgrodziu na Litwie. 25 czerwca 2023 r. / Andrey Rudakov

Litwa czeka na niemieckich żołnierzy. Oraz buduje kolejne Lidle

Tomasz Otocki
Gdy w języku niektórych polskich polityków słowo „niemiecki” używane jest dziś jak obelga, Litwini szykują się do przyjęcia stałego już niemieckiego…
Prezydent John F. Kennedy na kilka minut przed zamachem. Teksas, 22 listopada 1963 r. / fot. Walter Cisco / Universal History Archive / Getty Images

Sześć sekund, które wstrząsnęły Ameryką. Były agent Secret Service po 60 latach od zamachu na Kennedy'ego przedstawia swoją wersję wydarzeń

Marta Zdzieborska
Żadne wydarzenie w historii Stanów Zjednoczonych nie spowodowało takiego wysypu teorii spiskowych, jak zamach na JFK. Do dziś poświęcono mu 40 tysięcy książek…

Wiara

Jezus na fresku z XI w. w katedrze Sweti Cchoweli. Mccheta, Gruzja, 28 września 2023 r. / fot. Agnieszka Cynarska-Taran

Bóg nie jest okrutny, czyli nie czytajmy Biblii po łebkach

Paweł Rakowski
Wiedza pomagająca dostrzegać niuanse Pisma Świętego nie zagraża wierze. Pozwala natomiast obnażać błędy takich książek, jak „Chrześcijaństwo. Amoralna religia”.
Biskup Felix Gmur podczas mszy za rekrutów Szwajcarskiej Gwardii Królewskiej. Watykan, 6 maja 2017 r. / Massimigliano Migliorato / EAST NEWS

Jak świeccy w Szwajcarii zmusili biskupów do podjęcia walki z wykorzystywaniem nieletnich przez duchownych

Marcin Choduń
Świeccy dysponujący funduszami z podatku kościelnego w szwajcarskim kantonie Lucerny zagrozili biskupowi, że wstrzymają połowę pieniędzy, jeśli kuria nie…
Julia Osęka / archiwum prywatne

Najmłodsza uczestniczka Synodu: „Chciałabym, żebyśmy mieli siłę trwać w kryzysie”

Paulina Model, Julia Osęka
Julia Osęka, uczestniczka Synodu o synodalności: Fascynujące jest śledzenie przemian Kościoła w jego tożsamości i tego, jaki wpływ mają na to kobiety.

Czytania

Fot. GRAŻYNA MAKARA /

Dwie życiowe drogi

Małgorzata Kordowicz
Bliźniacy – Jakub i Ezaw – mieli do wyboru dwa światy: na tym jest dużo jedzenia, picia i fizycznych przyjemności, w przyszłym obcuje się z Bogiem.

Król w łachmanach zamiast król w tiarze

O. Wacław Oszajca SJ
Przebraliśmy Chrystusa w niby-królewskie szatki-szmatki, na głowę nałożyliśmy trzypiętrową koronę, uzbroili w miecz i posadzili na tronie, by chronił nasz…

Lekcja zarządzania od Pana Jezusa

Kard. Grzegorz Ryś
W Łukaszowej przypowieści to, czym dysponujemy z woli Jezusa, wydaje się bardzo skromne, a zarządzać tym trzeba w nieprzyjaznym środowisku, narażając się na…

Widzenia

Piotr Sikora

CZYTANIA LITURGICZNE (26 XI – 3 XII)

Historia

Wacław Felczak na Węgrzech, 10 kwietnia 1939 r / Archiwum Nauki PAN i PAU

Kurier i więzień, historyk i wychowawca: uczniowie wspominają Wacława Felczaka

Jacek Taran
U schyłku komunistycznej PRL pewien historyk z Krakowa ukształtował poglądy licznej grupy ludzi, Polaków i Węgrów. Minęło 30 lat od jego śmierci, a oni wciąż…
Marta Madejska autorka ksiazki pt "Aleja włókniarek" / Fot. Marcin Stępień / Agencja Wyborcza.pl
MATERIAŁ PARTNERA

Troska i trwanie. Dwanaście lat przygody z archiwistyką społeczną w Łodzi

Marta Madejska
Archiwistyka społeczna może pomóc nam się nauczyć, jak być społecznością. Dokumenty nie tylko opowiadają historię, są przede wszystkim świadectwem życia.

Nauka

Pszczoły. / Fot. Easaint / Stockimo / Alamy / Be&W

Niepokojąco czysta szyba: jeszcze możemy pomóc owadom

Justyna Kierat
Wielu kierowców zauważa, że kiedyś na ich autach rozbijało się więcej owadów niż dziś. Solidna nauka wydaje się mówić to samo. Gdzie te owady i co możemy…
MATERIAŁ PARTNERA

Polscy badacze pracują nad fundamentami technologii przyszłości

Od epoki brązu po czasy nadprzewodników, postęp technologiczny napędzają odkrycia nowych materiałów. Pracuje nad nimi Międzynarodowe Centrum Sprzężenia…

Kultura

Aktorka Lidia Bogaczówna wita widzów na 130. urodzinach Teatru im. Juliusza Słowackiego, Kraków, październik 2023 r. / Fot. Beata Zawrzel / Reporter

Zmiana jest możliwa, czyli jak odzyskać kulturę

Piotr Kosiewski
Osoba, która zastąpi Piotra Glińskiego, musi na nowo zdefiniować politykę kulturalną państwa i funkcje ministerstwa. Nie może to być powrót do sytuacji sprzed…
„Zagłada rodu Uscherów” (odc. 5). Od lewej: Mary McDonnell jako Madeline, Bruce Greenwood jako Roderick i Ruth Codd jako Juno / materiały prasowe Netflix

Poe na nasze czasy: gdy diabeł przychodzi po big pharmę

Jakub Majmurek
Po co o kryzysie opioidowym opowiadać w konwencji horroru? Głównie po to, by dostarczyć widzom fantazji o zemście na bogaczach.
Kadr z filmu „Skąd Dokąd" w reżyserii Macieja Hameli. / Fot. So FILMS / materiał prasowy

„Skąd dokąd”: nagradzany na całym świecie dokument Macieja Hameli wchodzi do kin

Anita Piotrowska
Ten film wytrąca ze zobojętnienia i rutyny patrzenia. Pułapek, w które łatwo wpaść nawet patrząc na grozę wojny.
Joseph Conrad Nostromo - recenzja Lektora, Tygodnik Powszechny

Władza i srebro: „Nostromo” Josepha Conrada

Lektor
Prawdziwie hipnotyczne doświadczenie lekturowe – a teraz jeszcze lepiej się czyta. Może więc i was olśni.

Felietony

Zuzanna Radzik / FOT. GRAŻYNA MAKARA /

Zuzanna Radzik: Czego nauczył mnie Fra Filippo Lippi

Zuzanna Radzik
Inspirowanie feministycznej teologii pewnie nie było planem Fra Filippo. Może potrzebowałam po prostu pretekstu.
Fot. Karol Paciorek /

Świat bez namysłu. Sami to sobie odebraliśmy

Tomasz Stawiszyński
Tragizm konfliktu Izrael-Gaza sprawia, że każdy wyrazisty sąd trzeba natychmiast opatrywać jakimś mniej lub bardziej istotnym „ale”.
/

Polska, kraj wizjonerów. „Sama Matka Boska załatwiła nam ten rząd, a myśmy się sprzeniewierzyli”

Eliza Kącka
„Jeszcze ludzie zrozumią ten błąd wyborczy”. „Myśli Pani?”. „Ja nie myślę, ja wiem z objawienia”.
Olga Drenda - Felieton w "Tygodniku Powszechnym"

Nasza chata nie jest z kraja. To nieprawda, że wydarzenia „gdzieś daleko” nie odbijają się na nas

Olga Drenda
Kiedy nie wiemy, komu wierzyć, łatwiej uznać, że nic nas nie obchodzi jakiś inny kawałek globu. Wstrzymamy się przed udzieleniem pomocy czy wsparcia, nie chcąc…

Marszałkini nieznosząca feminatywów. Ona jest z innego świata

Stanisław Mancewicz
Wygląda na to, że na innej planecie znajduje się cały zespół towarzyszący p. J. Kaczyńskiemu i nieco jego wyborców i wielbicieli.

Smaki

Spaghetti con broccoli

Paweł Bravo: ciężko nam o zieleń

Paweł Bravo
Są za to odcienie szarości i brązu nakrapiane jeszcze na żółto ostatnimi ocalałymi na gałęziach liśćmi. Również końcówka tego listopada mało sprzyja zieleni:…

Zmysły

Bogusław Barnaś przed Małopolską Chatą Podcieniową, uznaną za najpiękniejszy dom na świecie w 2021 r. / materiały prasowe BXB Studio

Droga architekta. Od blokowiska w Mielcu po najpiękniejsze polskie domy

Jacek Taran, Bogusław Barnaś
Bogusław Barnaś, architekt: Legalizujemy coś dopiero, kiedy zostanie docenione na Zachodzie. I jak już będzie w podręcznikach, powiemy, że chcemy mieć i w…

Tygodnik Czytelników

Dla dzieci polskich i ukraińskich

Agnieszka Szyluk
Organizujemy Mikołaja dla najmłodszych z rodzin polskich i ukraińskich, z Krakowa oraz z Ukrainy – bardzo prosimy o Wasze wsparcie!

Dodatki w numerze Nr 48/2023