Tygodnik Powszechny Nr 27/2024

Data wydania:
Numer wydania:
27
Rok wydania:
2024

„Potężny kryzys zdrowia psychicznego wśród dzieci i młodzieży jest faktem. Nie ma jednoznacznych naukowych dowodów, że winne temu są media społecznościowe. Ale przesłanki są wyjątkowo mocne. Co naprawdę wiemy o ich wpływie na najmłodsze pokolenie?” – pytają Agata Kaźmierska i Wojciech Brzeziński.

W numerze ponadto: Przemysław Wilczyński kreśli portret Janiny Ochojskiej. Piotr Śmiłowicz pyta, czy Trzecia Droga przetrwa. Anna Goc przepytuje Jakuba Pankowiaka o reakcję skrzywdzonych w Kościele na list biskupów. Agnieszka Zielińska opisuje hiszpański spór o corridę. A Piotr Kofta opowiada o królu kryminałów. 

Edytorial

/

Przerażeni tym, co się dzieje na granicy białoruskiej, żyjemy i siedzimy cicho. Janina Ochojska cicho nie siedziała

Ks. Adam Boniecki
Często dokonania Ochojskiej i PAH wydawały się niemożliwe. Nie zmieniały, co prawda, świata, ale ratowały ludzi, i to wielu. A może właśnie tak świat się…
Przemysław Wilczyński, redaktor prowadzący wydanie TP27/2024 // Fot. Grażyna Makara

Role i rolki: pokolenia Zet i Alfa prześcigają już w niektórych obszarach swoich rodziców

Przemysław Wilczyński
– Uczyłem się dziś nagrywania rolek! – powiedział przekraczając próg domu ponad 40-letni redaktor do swej 15-letniej córki, choć nie padło wcale pytanie: „Co…

Obraz tygodnia

Ursuląa von der Leyen i Emmanuel Macron podczas spotkania przy okrągłym stole na szczycie UE. Bruksela, 27 czerwca 2024 r. // Fot. Olivier Hoslet / AP / East News

Zakulisowe deale, obietnice „przez bibułkę” i egzotyczne sojusze: liderzy państw Unii ustalili, kto będzie nią kierować. Co nam to mówi o Europie?

Paweł Bravo
Szefowie unijnych państw podejmują decyzje, respektując przy wiele różnych krzyżujących się parytetów: między partyjnymi „rodzinami”, między różnymi regionami…
Marine Le Pen w siedzibie partii Zjednoczenie Narodowe po głosowaniu w pierwszej turze wyborów we Francji. Paryż, 30 czerwca 2024 r. // Fot. Cyril Marcilhacy / Getty Images

Francja: pierwszą turę wygrała skrajna prawica, ale ostrożnie z prognozami

Szymon Łucyk
Pierwszą turę przyspieszonych wyborów wygrała skrajna prawica Marine Le Pen. Ma dużą przewagę nad blokiem lewicy i radykalnej lewicy oraz rządzącą partią…
Grafiki Marty Frej nt. definicji gwałtu wystawione w Sejmie w ławach posłów lewicy. Warszawa, 26 czerwca 2024 r. // Fot. Adam Burakowski / East News

Nowe prawo będzie chroniło ofiary gwałtów

Anna Goc, Maria Beisert
Prof. Maria Beisert, seksuolożka: Zadaniem ofiary jest przeżyć. Każdy sposób, także znieruchomienie, może być skuteczny.
Paulina Matysiak Razem Lewica

Rząd nie zrealizował dotąd żadnych postulatów lewicy. Czy grozi to rozpadem koalicji? Czy partia Razem negocjuje z posłami PiS?

Piotr Śmiłowicz
Posłanka Paulina Matysiak powinna dostać nagrodę za zasługi dla lewicy. Tak, właśnie za propozycję stworzenia wspólnego ruchu społecznego z posłem Marcinem…

Na punkty

W biurze prasowym podczas debaty Prezydenta Joe Bidena z republikańskim kandydatem na prezydenta Donaldem Trumpem. Atlanta, 27 czerwca 2024 r. // Fot. Francis Chung / POLITICO / AP / East News

Wyborcy po debacie Biden-Trump: to upokorzenie dla Ameryki

Marta Zdzieborska
Trump wygrał czwartkowy wieczór: tak uważa 67 proc. respondentów oglądających debatę w CNN. Niewiele mniej, bo 57 proc. przyznało, że wątpi w dalszą gotowość…
Ks. Marcin Iżycki // Fot Piotr Molęcki / East News

Dyrektor Caritas został zawieszony w obowiązkach. Episkopat wiele lat ignorował zarzuty

Zuzanna Radzik
Od dawna pod adresem ks. Marcina Iżyckiego kierowane były przez współpracowników poważne zarzuty. Biskupi je ignorowali.
Tomasz Owczarek / Radio Olsztyn

Lekarka i społeczniczka Aleksandra Gabrysiak może trafić na ołtarze

Maciej Müller
To życie inspirowane wiarą i wielką ofiarnością w służbie innym – mówi bp elbląski Jacek Jezierski i prosi o dostarczanie do kurii wszelkich informacji na…
Pomnik Syrenki na warszawskim rynku. // Fot. Zofia Bazak / East News

Jak zmienia się styl życia Polaków? GUS zbadał naszą dobową rutynę

Marek Rabij
Ile czasu poświęcamy na pracę, a ile na sen? Czy przez ostatnią dekadę lat skrócił się czy wydłużył czas, który przeznaczamy na sport, życie towarzyskie,…
Budynek Muzeum Historii Polski // Fot. Rafał Chmielewski / materiały prasowe MHP

Muzeum Historii Polski wyróżnione prestiżową Prix Versailles

Piotr Kosiewski
Oddanie do użytku tego gmachu jest symbolicznym końcem pewnej dekady monumentalnych muzealnych brył, nie tylko planowanych z rozmachem, ale epatujących wręcz…
Detektory ARCA gotowe do użycia. // Fot. KM3NeT Collaboration

Tajemnicze neutrino: tłumaczymy, co odkryli naukowcy

Marta Lotka
Doniesienia z detektora neutrin ARCA, znajdującego się na dnie Morza Śródziemnego, podekscytowały astronomów. Rekordowo energetyczne neutrino, które tam…

Bartosz Minkiewicz rysuje

Bartosz Minkiewicz

Temat Tygodnika

Fot. Daisy Daisy / Shutterstock

Czy media społecznościowe są dzieciom potrzebne do szczęścia?

Agata Kaźmierska, Wojciech Brzeziński
Potężny kryzys zdrowia psychicznego wśród dzieci i młodzieży jest faktem. Nie ma jednoznacznych naukowych dowodów, że winne temu są media społecznościowe. Ale…

Kraj

Janina Ochojska. Warszawa, marzec 2024 r. // Fot. Artur Zawadzki / REPORTER

Nowe życia Janiny Ochojskiej: odtrąca ją polityka, rozstaje się ze swoim PAH-em i ostatecznie pokonuje raka

Przemysław Wilczyński
Tuż przed siedemdziesiątką przeżywa słodko-gorzkie przełomy. Gdzie jest nowe miejsce dla ikony polskiego ruchu pozarządowego?
Szymon Hołownia i Władysław Kosiniak-Kamysz. Skarżysko-Kamienna, 4 kwietnia 2024 r. // Fot. Leszek Szymański / PAP

Trzecia Droga na rozdrożach. Czy alians Hołownia – Kosiniak-Kamysz przetrwa?

Piotr Śmiłowicz
Tak jak 15 października 2023 r. od jej wyniku zależało odsunięcie PiS od władzy, tak teraz jej kondycja zadecyduje o kształcie polskiej sceny politycznej.
Zajęcia w basenie rehabilitacyjnym dla dzieci z nadwagą w Centrum Zdrowia Dziecka w Warszawie. // Fot. Fot. Wojciech Surdziel / Agencja Wyborcza.pl

Dziewięć milionów Polaków ma nadmierną wagę ciała. Jak odchudzić naród?

Jerzy Dziekoński
Wyobraźmy sobie, że nikt nie leczy większości chorych na raka, albo nie zajmuje się 99 procentami wad serca. Tak właśnie jest z otyłością, na którą cierpi już…
Chiara Zonta / archiwum prywatne / materiały prasowe Pomagam.pl
Materiał partnera

Trochę lepszy świat

Kinga Dawidowicz
Badania pokazują, że aktywne pomaganie – nawet drobny gest skierowany w stronę drugiego człowieka – potrafi zmniejszyć poczucie samotności. Pomagając,…

Rozmowa

Targowisko w Błoniu k. Warszawy. 16 września 2022 r. // Fot. Nate Cook Photography / materiały prasowe

Aleksandra Wasilkowska, architektka cienia: „Przestrzenią można leczyć. Parki i ogrody zabaw to nie tylko huśtawki, ale ważne miejsca dla zdrowia”

Aleksandra Wasilkowska, Jacek Taran
Wcześnie zostałam samodzielną matką. Wózek z dzieckiem i zakupami wnosiłam na trzecie piętro, w parkach nie było toalet, a w zasięgu pieszym – bazarów. Dlatego…

Świat

Od 2014 r. miasto Torećk leży przy linii frontu w obwodzie donieckim. Do niedawna było tu względnie spokojnie. W ostatnich dniach Rosjanie zaczęli jednak na tym odcinku działania ofensywne i ostrzał miasta. Część mieszkańców ewakuowano, inni odmawiają opuszczenia domów. 25 czerwca 2024 r. // Fot. Roman Pilipey / AFP / East News

Szczyt NATO to okazja: zróbmy krytyczny przegląd polityki Zachodu wobec Ukrainy i Rosji. Co zobaczymy, gdy spojrzymy bez różowych okularów?

Wojciech Konończuk
Zachód wciąż miota się, jak nie dopuścić do klęski Ukrainy – zamiast dążyć do jej zwycięstwa. To błąd. Nic bowiem nie prowokuje Rosji bardziej niż polityka…
Wolontariusz André West w Donbasie. Ukraina, 7 czerwva 2024 r. // Fot. Antonina Palarczyk

André przyjechał z Niemiec i za własne pieniądze remontuje drogi w Donbasie

Antonina Palarczyk
Po tym, jak wcześniej zajmował się przez rok ewakuowaniem cywilów z ostrzeliwanych wsi, łatanie drogowych dziur może wydać się zajęciem relaksującym. Gdyby…
Walki byków na arenie La Maestranza w Sewilli, 24 kwietnia 2023 r. // Fot. Cristina Quicler / AFP / East News

Hiszpańska lewica spiera się z tradycjonalistami: czy zakazać walk byków? Odwiedziliśmy szkołę torreadorów w Almerii

Agnieszka Zielińska
Areny, zwane plaza de toros, są w niemal każdym hiszpańskim mieście, a corrida uznawana jest w Hiszpanii ustawowo za dziedzictwo kulturowe. „Kup bilet, a twoje…
Rosnące koszty i problem wysokich cen nieruchomości, wcześniej typowy dla dużych miast jak Nowy Jork i San Francisco, dziś dotyczy całych Stanów. N/z Atlanta w stanie Georgia, wrzesień 2023 r. // Elijah Nouvelage / Bloomberg / Getty Images

Kupno domu było w USA wyznacznikiem prosperity. Amerykanów coraz rzadziej na to stać – to zły sygnał dla Bidena

Marta Zdzieborska
26-letnia Nikayla Jefferson czuje się opuszczona przez rząd i nie wyklucza, że odpuści sobie listopadowe wybory prezydenckie. „Jestem z Kalifornii, więc mój…

Wiara

Jakub Pankowiak. Poznań, 4 lipca 2020 r. // Fot. Adam Ciereszko / AFP / East News

Jesteśmy gotowi. Delegacja osób skrzywdzonych w Kościele weźmie udział w zebraniu episkopatu

Anna Goc, Jakub Pankowiak
Jakub Pankowiak, jeden z inicjatorów listu skrzywdzonych: Nie zastanawiam się nad tym, jak będę się czuł, stojąc przed tak dużą grupą biskupów. Jeszcze kilka…
Koronka do Miłosierdzia Bożego odmawiana na ulicach Lublina. 28 września 2021 r. // Fot. Jacek Szydłowski / Forum

O co chodzi w koronce do Miłosierdzia Bożego?

Jarema Piekutowski
Krytykowana przez niektórych księży, broniona przez świeckich – koronka do Miłosierdzia Bożego jest dla wszystkich.
Indika / Materiały prasowe 11 bit studios

Nie wiadomo, kto wymyślił zasady i dlaczego powinniśmy ich przestrzegać. Gramy w „Indikę”

Monika Ochędowska
Oto ludzie, posłuszni wobec władzy, krok po kroku przyzwyczajają się do życia w strachu. Opresyjną przestrzeń reprezentuje żeński zakon, umieszczony gdzieś na…
Ingres biskupa Tadeusza Wojdy w Katedrze Oliwskiej. Gdańsk, 28 marca 2021 r. // Fot. Karol Makurat / Reporter

Skrzywdzeni w Kościele ponownie odpowiadają biskupom. Publikujemy cały list

Anna Goc
W drugim liście do członków Rady Stałej KEP skrzywdzeni wykorzystaniem seksualnym w Kościele wracają z apelem o zawieszenie abp. Tadeusza Wojdy,…

Czytania

Fot. GRAŻYNA MAKARA /

Godność na ochotnika, czyli Biblia i męskie imiona

Małgorzata Kordowicz
Gdybym – nie zważając na konsekwencje dla dzieci, które zazwyczaj chcą się nie wyróżniać – pragnęła nadać męskiemu potomkowi oryginalne hebrajskie imię,…
Ks. Wacław Oszajca // Fot. Grażyna Makara

Jak zwyciężyć demona pośpiechu

O. Wacław Oszajca SJ
Zdarza się, że inny zabiera nam trochę naszego cennego czasu.

Ewangelizacja domaga się naszego słowa i czynu

Kard. Grzegorz Ryś
Głoszone słowo nie tylko informuje, ale także formuje. Przekształca, zmienia, uzdrawia, wskrzesza, stwarza, zbawia.

Widzenia

Wybrał Piotr Sikora
Shutterstock

CZYTANIA LITURGICZNE (7 – 14 VII)

Historia

niemiecki oddział specjalny miał zniszczyć brytyjski rurociąg w Persji; akcja nie udała się. // Domena publiczna

Awanturnicza opowieść o tym, jak niemieccy orientaliści i archeolodzy zamienili się w szpiegów i dywersantów. Ruszyli z misjami do Egiptu, Bagdadu, Kabulu. Co z tego wynikło?

Aleksander R. Michalak
Pierwsza wojna światowa, która wybuchła w lipcu 1914 roku, ogarnęła także Bliski Wschód i Azję. Berlin i Londyn stanęły przed pokusą, aby wzbudzić burzę w…

Nauka

Profesor Andrzej Udalski dyrektor Obserwatorium Astronomicznego Uniwersytetu Warszawskiego. // Fot. Andrzej Hulimka / Forum

OGLE: wielki polski program obserwacji nieba i jego odkrycia

Wojciech Brzeziński, Andrzej Udalski
Prof. Andrzej Udalski, astronom, kierownik OGLE: Nadal nie wiemy, czym jest ciemna materia. Ale wykluczyliśmy najbardziej nośne hipotezy, że ciemną materię…

Z oddechem

Ks. Adam Boniecki i Anna Goc w redakcji „Tygodnika Powszechnego". Kraków, 28 czerwca 2024 r. // Fot. Grażyna Makara

Zapytaj Adama, część I: Pytają Michael Schudrich, Bogdan de Barbaro i inni Czytelnicy i Czytelniczki

Ks. Adam Boniecki, Anna Goc
Czy wraca do książek z dzieciństwa? Jak głosić prawdę? Czy ekumenizm jest zagrożeniem? Co zabawnego pamięta z czasu, gdy był generałem marianów?

Kultura

Pierre Lemaitre. Paryż, grudzień 2019 r. // Fot. Franck Ferville / Agence VU / East News

Pierre Lemaitre i jego kryminał doskonały

Piotr Kofta
„Pogodziłem się z myślą, że jestem marnym pisarzem. Spotkałem jednak na swojej drodze kobietę, która myślała dokładnie coś przeciwnego” – tak tłumaczy początki…
Audioriver Festival - festiwal muzyki elektronicznej. Płock, 31 lipca 2022 r. // Fot. Paweł Skraba / East News

Muzyka klubu. Jak się rodziła polska scena techno

Jan Błaszczak
Imprezy techno w latach 90. organizowano w barach, basenach, a nawet pralniach. Dziś mają swoje festiwale. Na jednym z nich w te wakacje zagra MONO, łódzki DJ…
Sylvain Savoia, Marzena Sowa, „Marzi. Dzieci i ryby głosu nie mają”, Egmont Polska, 2018 r.

Wyznanie jako wyzwanie: polski komiks autobiograficzny

Remigiusz Różański
Polscy komiksiarze od ponad dwudziestu lat biorą się za bary z gatunkiem memuaru, wzbogacając księgarniane półki ilustracjami ważnych momentów historycznych i…
Gene Hackman w filmi "Rozmowa", reż. Francis Ford Coppolla, USA 1974 r. // Reset / materiały prasowe

„Rozmowa” Francisa Forda Coppoli wraca do kin. Mija pół wieku od premiery tego arcydzieła

Anita Piotrowska
Film, który Coppola ceni najwyżej w swym dorobku, jest doskonale opowiedzianą historią ludzkiego błądzenia czy wręcz filozoficzną przypowieścią o…
Tomasz Fiałkowski - Lektor - Książki Tygodnia

Książki tygodnia: o dwóch powieściach ukraińskiego „rozstrzelanego odrodzenia”

Lektor
Te książki pokazują, że współcześni pisarze ukraińscy mają za sobą bogatą modernistyczną tradycję. I że niszczenie kultury ukraińskiej przez Moskwę też ma…

Felietony

Karol Paciorek dla TP

Śmiejecie się z zapałek Jana Pawła II? Prymat słuszności i poprawności nad rzetelnością zawsze wiedzie na manowce. Nie tylko w teologii

Tomasz Stawiszyński
Z teologicznej nowomowy najgłośniej śmieją się przedstawiciele zaangażowanych nurtów humanistyki spod znaku tych albo tamtych studies, korzystający z…
Zuzanna Radzik // Fot. Grażyna Makara

Bunt Hagar: ta charakterna kobieta z marginesu opowieści o Abrahamie zasługuje na większą uwagę

Zuzanna Radzik
Hagar też rusza w drogę. Nie dlatego, że ktoś jej kazał, ale dlatego że upokorzona przez Sarę, nie chce dać się tak traktować.
Eliza Kącka // Fot. Grażyna Makara

Trzeba mieć dzieci

Eliza Kącka
Dwie w wieku licealnym. „Napisz mu, że to przemoc”. „Ale on mnie tylko oznaczył w poście”. „Tylko?! Napisz mu, że to przemoc”. „Ale on się pewnie chce umówić…
Olga Drenda / fot. Maciej Zienkiewicz dla TP

Niech wszyscy zobaczą. Czy w czasach wyścigu o uwagę nawet najgorsza sława jest lepsza niż żadna?

Olga Drenda
Łatwo zrzucać winę za usterki naszego świata na rzeczywistość zapośredniczoną przez ekrany i sterowaną przez algorytmy. Ale co wtedy, gdy ten sposób zawodzi?
Stanisław Mancewicz / Fot. Grażyna Makara / Katarzyna Włoch // Tygodnik Powszechny

Łączy nas zmyłka

Stanisław Mancewicz
Najlepszym określeniem sumującym polską piłkę, od oświadczeń PZPN, poprzez ubiór selekcjonera, po sposób zbliżania się do piłki przez naszego piłkarza wszech…

Smaki

Fot. VolumeThings / Adobe Stock

Pijcie cappuccino, kiedy chcecie. Skąd się wziął mit, że wolno je pić tylko rano?

Paweł Bravo
Włosi chętnie epatowali aurą depozytariuszy cywilizacyjnych porannych rytuałów, które odkryli, kiedy reszta świata jeszcze chodziła w skórach i piła wodę z…

Zmysły

Food market w centrum Prisztiny. 16 sierpnia 2023 r. // Fot. VX Pictures / Alamy / B&EW

Kosowo: jak nazwać bałkańską teraźniejszość

Zbigniew Rokita
Prisztina wygląda tak, jak gdyby ktoś rozrzucił nieco materii nieożywionej, aby wywróżyć z niej kosowską przyszłość, a następnie nie zdradzając wróżby…

Dodatki w numerze Nr 27/2024