Tygodnik Powszechny Nr 11/2025

Emmanuel Macron // fot. Antoine Gyori / Corbis / Getty images
Data wydania:
Numer wydania:
11
Rok wydania:
2025

Rosja kontra Europa - czy w tym starciu poradzimy sobie bez pomocy USA? Czy miejsce słynnego artykułu 5. w polskiej doktrynie obronnej zajmą gwarancje atomowe ze strony Francji? 

W numerze również: co zrobić z polskimi podatkami, by wystarczyły do budowy nowoczesnego państwa * Niespodziewany powrót chorób wenerycznych * Kto, jak i po co fałszuje kursy przedmałżeńskie * Kolibry, czyli agresja pełna wdzięku * Peja - czyli żywot artysty totalnego * Michał Okoński jedzie na mecz angielskiej siódmej ligi.

Edytorial

ks. Adam Boniecki / Fot. Grażyna Makara

Nie ma takich kursów, które by przygotowały do wspólnego życia

Ks. Adam Boniecki
Kiedy przychodzi kryzys, nie ma już żadnych kursów ani nauk. Wtedy potrzebne jest coś bardziej osobistego.

Europa, choć wiekowa, ma wciąż czym kąsać

Marek Rabij
Polską ocenę realności zagrożenia ze strony Rosji i pilność związanych z tym wyzwań podzielają już nie tylko kraje bałtyckie, ale także Niemcy, Francja oraz…

Obraz tygodnia

Parking przed terminalem celnym na granicy kanadyjsko-amerykańskiej w pobliżu mostu Peace Bridge w Fort Erie w Ontario w Kanadzie. 4 marca 2025 r. // Fot. Christopher Katsarov Luna / Getty Images

USA próbują wojny handlowej. Mogą na niej więcej stracić, niż zyskać

Marek Rabij
Świat zadrżał z obawy przed wojną handlową. Na razie decyzje administracji Donalda Trumpa w sprawie ceł robią bałagan. Głównie w amerykańskiej gospodarce.
Otwarte spotkanie Sławomira Mentzena z mieszkańcami Łęcznej. 6 marca 2025 r. // Fot. Stach Antkowiak / Reporter

Nawrocki mówi Mentzenem i mimowolnie przysparza mu głosów

Marek Kęskrawiec
Jeśli rozpad TD zbiegnie się z dalszym spadkiem notowań rządu, możemy się liczyć z usunięciem Władysława Kosiniaka-Kamysza z funkcji prezesa PSL.
Ogólnopolski Dzień Widoczności Osób Transplciowych. Poznań, 13 kwietnia 2024 r. // Fot. Łukasz Gdak / East News

Dylemat Bodnara. Jak wykorzysta orzeczenie Sądu Najwyższego ws. osób transpłciowych?

Piotr Śmiłowicz
Minister sprawiedliwości może sięgnąć po nią np. w sporze z najbardziej radykalnymi środowiskami sędziowskimi.

Na punkty

Tymczasowy prezydent Syrii Ahmed al-Szaraa przemawiający w Damaszku 9 marca 2025 r. // Fot. AFP / East News

Krwawy weekend w Syrii. Czy grozi jej nowa wojna domowa?

Wojciech Jagielski
Walki wybuchły w czwartek 6 marca niedaleko miasteczka Dżebla, gdy zwolnieni z wojska i policji alawici – członkowie mniejszości, z której wywodzi się także…
Arcybiskup Tadeusz Wojda, metropolita gdański. Gdańsk, 9 marca 2025 r. // Fot. Wojciech Stróżyk / Reporter

Przewodniczący episkopatu chce storpedować powstanie niezależnej komisji badającej pedofilię w Kościele

Artur Sporniak
Komisja niezależnych ekspertów byłaby niewątpliwie przełomem w polskim Kościele, a nawet mogłaby go uczynić na powrót wiarygodnym.
Modlitwy za papieża Franciszka pod kliniką Gemelli. Rzym, 9 marca 2025 r. // Fabio Cimaglia / Zuma Press / Forum

Cztery scenariusze na czas choroby papieża

Edward Augustyn
W świetle obowiązującego prawa najlepszym – czyli najprecyzyjniej ujętym w przepisy – sposobem odejścia papieża z urzędu jest jego śmierć. Pozostałe…
Aleksandra Suzi / Shutterstock

Media społecznościowe i serwisy pornograficzne nie mają barier dla dzieci. Jak to możliwe?

Anna Golus
Ekspertka: „Jednym z głównych wyzwań w ochronie małoletnich w sieci jest edukacja dorosłych”.
Natali Shuvalova / Alamy / B&EW

Szukaj, korzystaj, wycofaj się. Jak mózg steruje zachowaniem

Łukasz Kwiatek
Naukowcy odkryli w mózgu myszy strukturę, która decyduje o tym, czy zwierzę odda się eksploracji, będzie powtarzać znane zachowanie, czy też zrezygnuje z…
Listonosz duńskiej poczty PostNord na ulicy Kopenhagi. Dania, 31 sierpnia 2020 r. // Fot. Christian Lindgren / AFP / East News

Duńczycy nie wyślą listów. Tamtejsza poczta wycofuje tę usługę

Maciej Müller
Duńska PostNord ogranicza swoją ofertę i już w tym roku przestanie dostarczać listy. Według kierownictwa poczty decyzję podyktowały zachowania klientów.
Bartosz Minkiewicz Rysuje

Bartosz Minkiewicz Rysuje

Bartosz Minkiewicz

Temat Tygodnika

Żołnierze z brytyjsko-niemieckiego batalionu inżynieryjnego forsują Wisłę pod Gniewem podczas międzynarodowych ćwiczeń „Dragon 24. 6 marca 2024 r. // Fot. Sean Gallup / Getty Images

Damy radę bez Trumpa. To nieprawda, że Europa bez USA jest bezbronna wobec Rosji

Agata Kaźmierska, Wojciech Brzeziński
Jak Europejczycy mogą wybić się na militarną samodzielność? Jakie atuty ma tutaj Europa? Jak uczynić ją znów silną? I dlaczego prezydent USA coraz bardziej…

Kraj

Budowa nowych osiedli mieszkaniowych w Warszawie. Październik 2024 r. // Fot. Leszek Szymański / PAP

Czy w Polsce płacimy wysokie podatki

Stefan Sękowski
Żeby mieć sprawną armię oraz zadowalającą edukację i opiekę zdrowotną, potrzebujemy pieniędzy. Podatek katastralny to bardzo dobry sposób na ściągnięcie…
Przemysław Czarnek podczas 175 miesięcznicy katastrofy smoleńskiej. Warszawa, 10 grudnia 2024 r. // Fot. Filip Naumienko / REPORTER

Slalom PiS wokół Trumpa staje się coraz trudniejszy

Piotr Śmiłowicz
PiS nie wie, jak pogodzić sympatię dla prezydenta USA z jego gestami sprzyjającymi Putinowi. Czy wpłynie to na wybory prezydenckie, a po nich przyspieszy nowe…
Popularnosć aplikacji randkowych przyczynia się do wzrostu zapadalności na choroby weneryczne // Shutterstock

Rzeżączka, kiła, chlamydioza. Choroby weneryczne mają się w Europie coraz lepiej

Maciej Müller
Co to mówi o naszym zdrowiu i obyczajach seksualnych?

Świat

Przewodniczący Rady Europejskiej Antonio Costa, prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełenski i przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen na szczycie UE w Brukseli. 6 marca 2025 r. // Fot. Omar Havana / AP / East News

To moment założycielski nowej Unii Europejskiej: świadomej swej siły, asertywnej i uzbrojonej

Olaf Osica
Nadzwyczajny szczyt unijny pokazuje, że jesteśmy na początku czegoś nowego w historii współpracy europejskiej. Czegoś, co – bez względu na przyszłość wojny i…
Prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełenski, premier Wielkiej Brytanii Keir Starmer i prezydent Francji Emmanuel Macron podczas szczytu w Lancaster House. Londyn, Wielka Brytania, 2 marca 2025 r. // Fot. Justin Tallis / Getty Images

Prezydent Francji wyrasta na lidera Europy i oferuje jej ochronę jądrową

Szymon Łucyk
Od chwili załamania się relacji Europa-USA francuski prezydent nie schodzi z dyplomatycznego frontu. Zagrzewa Stary Kontynent do zbrojeń, próbuje godzić Trumpa…
Aktualna polityczna satyra zawsze towarzyszy pochodom karnawałowym, które tuż przed Środą Popielcową przechodzą tradycyjnie ulicami niemieckich miast. Na zdjęciu: na pochodzie w Düsseldorfie, 3 marca 2025 r. // Fot. Hesham Elsherif / Getty Images

Putin pozwala Trumpowi popełniać kolejne błędy i spokojnie czeka na efekty jego ignorancji i arogancji

Wojciech Konończuk
Rosja jest w euforii i zamierza bezwzględnie wykorzystać zabiegi Trumpa, który bardzo chciałby doprowadzić do „resetu” amerykańsko-rosyjskiego. Ukraina zaś ma…
Antyrosyjski protest na Downing Street podczas szczytu organizowanego przez premiera Wielkiej Brytanii. Na banerze napis nawołujący do ponownego wstąpienia Wielkiej Barytanii do Unii Europejskiej. Londyn, 2 marca 2025 r. Frank Augstein / AP / East News

Trump zachwiał sojuszem niezmiennym od czasów Churchilla. Czy Starmer zdoła go uratować?

Patrycja Bukalska
Premier Keir Starmer próbuje ratować special relationship z Ameryką, kontynuując zarazem pomoc dla Kijowa. Może tu liczyć na społeczeństwo: większość…
Tymczasowy pomnik polskich ofiar II wojny światowej ma powstać w miejscu, gdzie kiedyś stała Opera Krolla. To w niej Adolf Hitler 1 września 1939 r. poinformował o ataku niemieckich wojsk na Polskę. // Materiały prasowe Ambasady RP w Berlinie

Przełom w sprawie pomnika polskich ofiar II wojny światowej w Berlinie

Łukasz Grajewski
W maju, w 80. rocznicę zakończenia II wojny światowej, w Berlinie zostanie odsłonięty pomnik polskich ofiar II wojny światowej – ustalił niemiecki korespondent…
Materiały prasowe // © UNICEF / Mulala
Materiał promocyjny

Kształtujemy lepszy świat – rozmowa z Renatą Bem, dyrektor generalną UNICEF Polska

Jacek Taran, Renata Bem
Dzięki środkom od darczyńców UNICEF zmienia jakość życia dzieci na świecie i w Polsce. W ten sposób wszyscy mamy szansę zrobić coś dobrego.

Wiara

Zbigniew Nosowski // Fot. Maciej Zienkiewicz dla „TP"

Kiedyś w mojej modlitwie było dużo gadania, teraz najważniejsza jest cisza

Zbigniew Nosowski, Marcin Tusiński
Zbigniew Nosowski, redaktor naczelny „Więzi”: Czasem trzeba akceptować rzeczywistość, czasem ją zmieniać.
Willigis Jäger // Fot. Daniel Peter

Benedyktyński mnich i mistrz zen. Opowieść o Willigisie Jägerze

Piotr Sikora
Setna rocznica urodzin Willigisa Jägera, benedyktyna i mistrza zen, którego historia życia odzwierciedla ewolucję katolicyzmu XX i XXI wieku.
Pani Młoda na festiwalu Pol'And'Rock w Kostrzynie nad Odrą. 1 sierpnia 2019 r. // Fot. Krzysztof Zatycki / Forum

Podrobione zaświadczenia o kursie przedmałżeńskim: wiele par obchodzi kościelne wymogi

Joanna Gierak-Onoszko
Katechezy przedmałżeńskie to nawet tuzin cotygodniowych spotkań. By zdążyć przed „sezonem ślubnym”, trzeba zacząć już wczesną wiosną. Wiele par szuka drogi na…

Czytania

Ks. Wacław Oszajca // Fot. Grażyna Makara

Życie widziane z wysoka

O. Wacław Oszajca SJ
Po wielu wiekach wzajemnego zwalczania się wreszcie odkrywamy, że my, żydzi, chrześcijanie i muzułmanie, mamy wspólnego ojca, Abrahama. A on jawi się jako…

Co to znaczy, że gdy Pan jest moim pasterzem, niczego mi nie braknie?

Kard. Grzegorz Ryś
Budujemy wokół siebie świat pełen rzeczy. Ale tylko relacja z Osobą jest w stanie nas nasycić.

Historia

John Henry Patterson oraz Orde Wingate // domena publiczna / Getty Images

Chrześcijańscy żołnierze Izraela. Opowieść o ludziach, którzy pomogli Żydom stworzyć swoje państwo

Aleksander R. Michalak
Choć państwo żydowskie to przede wszystkim dzieło świeckich syjonistów, do jego powstania przyczynili się również chrześcijanie. Zafascynowani Biblią, wsparli…

Nauka

Furczak długopióry (Ocreatus underwoodii), jeden z wielu gatunków kolibrów zamieszkujących Amerykę Południową. Długie, ozdobne ogony, występują wyłącznie u samców // Fot. Lucas Bustamante / Be&W

Kłótliwe, agresywne i wściekle głodne. Czego nie wiesz o kolibrach

Maria Hawranek, Christopher Clark
Chris Clark, zoolog: Są agresywne, gdy strzegą kwiatów. Ale kolibry nie zaczynają od dziobo- i łapoczynów. Najpierw wydają ostrzegawczy komunikat głosem: „nie…

Kultura

Ryszard Andrzejewski "Peja". Warszawa, 13 stycznia 2023 r. // Fot. Piotr Molecki / East News

Peja: jestem ikoną

Jan Błaszczak, Ryszard „Peja” Andrzejewski
Peja: Nie mam, jak gwiazdy, tych sprzedanych stadionów, ale mam coś, czego wielu z nich raczej nie osiągnie.
Elio Vittorini. Mediolan, marzec 1955 r. // Fot. UIG / Mondadori Portfolio / B&EW

Elio Vittorini i literatura sycylijska

Maciej Miłkowski
Premiera netfliksowej ekranizacji „Lamparta” zwraca uwagę na literaturę sycylijską. Po polsku ukazały się niedawno „Miasta świata” Elia Vittoriniego –…
Tau Lewis, Angelus Mortem, 2021 r. // Fot. Alicja Szulc / Materiały prasowe MSN

„Wystawa niestała” w MSN. W środku jest doskonale

Piotr Kosiewski
Muzeum Sztuki Nowoczesnej to dziś jedyne miejsce w Warszawie, w którym można zobaczyć twórczość powstałą od lat 60. ubiegłego stulecia, i jedyne w kraju, które…
Nasienie świętej Figi, reż. Mohammad Rasoulof. Prod. Niemcy/Iran/Francja 2024 // Materiały prasowe M2 Films

Kiedy ten irański film trafił do Cannes, twórcy musieli uciekać z kraju

Anita Piotrowska
Irańskie „Nasienie świętej figi” to film, którego historia powstania jest nie mniej sensacyjna od tej opowiedzianej w scenariuszu.
Książka tygodnia: Stefan Zweig i koniec świata

Książka tygodnia: „Niemożliwe wygnanie. Koniec świata i Stefan Zweig”

Lektor
„Ludzkość, zawsze ten sam błąd, całkowity brak wyobraźni” – zanotował jesienią ’39 w dzienniku. Może historia tego pisarza jest właściwą lekturą na te czasy.
Fragment ekspozycji „Afrotopie” // Fot. Przemyslaw Walczak / Materiały prasowe PME
Materiał promocyjny

Afryka poza stereotypami

Michał Sowiński, Magdalena Wróblewska
Magdalena Wróblewska, dyrektorka Państwowego Muzeum Etnograficznego w Warszawie: Fotografia od zawsze była narzędziem utrwalania kolonialnych narracji. Dlatego…

Felietony

Olga Drenda // Fot. Grażyna Makara

Skąd się biorą głupcy

Olga Drenda
Słyszeliście o brzytwie Hanlona? Jej ofiarą może być każdy, również ludzie zasadniczo roztropni.
Zuzanna Radzik // Fot. Grażyna Makara

Niebieskie oczy, długie włosy, uroda – kto powiedział, że Jezus tak wyglądał?

Zuzanna Radzik
Czy to tak wiele oczekiwać w XXI wieku, że Jezus z domu Dawida, zrodzony z matki Żydówki z Nazaretu, nie będzie dejudaizowany?

Polska jest najlepszym w Europie miejscem do przesiadki

Stanisław Mancewicz
Jeszcze niedawno uważano, że przysłowiowy polski pech to wina naszego miejsca na Ziemi. Teraz okazuje się, że przeciwnie. Uznano, że Polska jest najlepszym w…
Tomasz Stawiszyński // Fot. Karol Paciorek

Czy Wołodymyr Zełenski popełnił błąd

Tomasz Stawiszyński
Niezależnie od tego, jak bardzo negatywnie oceniamy zachowanie Trumpa i Vance’a, musimy zaakceptować prostą prawdę: także szlachetni ludzie, walczący w dobrej…
Eliza Kącka // Fot. Grażyna Makara

Dokonałem się wielu zdrad

Eliza Kącka
Autobus 118, wieczór, wracam z późnej odsiadki w Bibliotece Uniwersyteckiej. Obok mnie dwóch nieco młodszych. Pierwszy: „Ja bym kebaba jeszcze zaliczył”. „…

Smaki

Winnice w Łazie koło Zielonej Góry. 24 kwietnia 2024 r. // Fot. Władysław Czulak / Agencja Wyborcza.pl

Wino cierpi na old people problem: kojarzy się staroświecko, drętwo i niezdrowo

Paweł Bravo
Człowiek pochodzi od wina. Pisze tak najlepszy – jeśli nie w ogóle jedyny – poeta wśród polskich winiarzy Krzysztof Fedorowicz, znany wielu z was jako ten,…

Zmysły

Mecz pomiędzy Dulwich Hamlet i Hempstead Town na Champion Hill. Londyn, 14 marca 2020 r. // Fot. Linnea Rheborg / Getty Images

Jak przestałem kochać Premier League. Prawdziwy futbol jest gdzie indziej

Michał Okoński
To miała być wyprawa na mecz najlepszej ligi świata. Miałem zobaczyć klub, któremu kibicuję całe życie, w starciu z wyznaczającym dotąd standardy współczesnego…