Tygodnik Powszechny Nr 50/2024

Data wydania:
Numer wydania:
50
Rok wydania:
2024

Chrześcijaństwo z jego realizmem antropologicznym, dyscypliną myślenia, szacunkiem dla wolności sumienia i godności osoby wydaje się „wystarczająco dobrym” projektem życiowym, odtrutką na fake newsy i polaryzację - mówi w okładkowej rozmowie Tomasz Stawiszyński * Ponadto w numerze: Polityczna gra w pojednanie * Reforma szkoły: PiS-bis * Zdrowie milenialsów * Kozacy kontra Rosja * Szerszeń da się lubić * Powrót podwieczorku

Edytorial

ks. Adam Boniecki / Fot. Grażyna Makara

Czas odrodzenia chrześcijaństwa będzie mniej spektakularny niż czas oczyszczania z win, którymi przesiąkł Kościół. Ale spokojnie

Ks. Adam Boniecki
Obyśmy, oślepieni złem, nie przegapili rodzącej się nowej ery chrześcijaństwa.
Monika Ochędowska // Fot. Grażyna Makara / Katarzyna Włoch // Tygodnik Powszechny

Chcę wierzyć

Monika Ochędowska
Myślę sobie, że plakat z napisem „I want to believe” powinien wisieć przede wszystkim w pokojach nauczycielskich. Jeśli cokolwiek się w polskich szkołach…

Obraz tygodnia

Radość obywateli Syrii po upadku Asada. Damaszek, 8 grudnia 2024 r. // Fot. Ugur Yildirim / Getty Images

Upadek Asada zmienia nie tylko Syrię, ale także Bliski Wschód. Kto zyskuje, a kto traci?

Krzysztof Strachota
Po 14 latach wyniszczającej wojny reżim Baszara al-Asada upadł w ciągu zaledwie dwunastu dni. Co czeka teraz Syrię? I jakie skutki mogą mieć wydarzenia w Syrii…
Telewizyjne orędzie prezydenta Francji Emmanuela Macrona po dymisji rządu Michela Barniera. Paryż, 5 grudnia 2024 r. // Fot.Barbara Neyman/ Imago / East News

Francja popada w chroniczny kryzys. Czy liderem Unii Europejskiej zostanie Polska?

Szymon Łucyk
Zdaniem ekspertów zbiegające się w czasie kryzysy w Berlinie i Paryżu oznaczają przegrupowanie sił wewnątrz Unii.
Wiec protestacyjny w Tbilisi przeciwko decyzji rządu o zawieszeniu rozmów na temat przystąpienia do Unii Europejskiej. Gruzja, 7 grudnia 2024 r. // Fot. Irakli Gedenidze / Reuters / Forum

Gruzja: władze brutalnie pacyfikują protesty, rzecznik praw obywatelskich obawia się wojny domowej

Wojciech Jagielski
Policja i bojówki zamaskowanych pracowników prywatnych agencji ochrony rozpędzają demonstrantów z wyjątkową brutalnością. Atakowani i bici są także przywódcy i…
Prezes PiS Jarosław Kaczyński podczas briefingu prasowego przed Pomnikiem Ofiar Tragedii Smoleńskiej. Warszawa, 10 listopada 2024 r. // Fot. Piotr Nowak / PAP

Immunitety Kaczyńskiego i Ziobry. Czy politycy umieją prowadzić śledztwa?

Marek Kęskrawiec
Tanie igrzyska mogą zadowolić elektorat najzagorzalszego antypisu, ale nie tych, którzy przesądzają o wyniku wyborów i patrzą na swe rosnące rachunki.

Na punkty

Magdalena Biejat podczas obrad komisji sesjmowej w sprawie wolnej Wigilii. Warszawa, 18 listopada 2024 r. // Fot. Marysia Zawada / Reporter

Lewica w poszukiwaniu swojego prezydenta. Kto ma odwagę kandydować?

Piotr Śmiłowicz
W środowisku lewicy nikt się specjalnie nie pali do wyścigu prezydenckiego. Wynik Roberta Biedronia w ostatnich wyborach przeraża potencjalnych nominatów.
Fot. Mediaphotos / Adobe stock

Czy kasy samoobsługowe uczą nas kraść?

Marek Rabij
Przy kasach samoobsługowych wielu z nas niepokojąco łatwo przełamuje dziś tabu przestępstwa. Znacząco wzrosła liczba pracowników sklepów, którzy do listy…
Floriber Bwana Chui // Vatican News

Floribert Bwana Chui, męczennik walki z korupcją

Maciej Müller
Papież beatyfikuje młodego Kongijczyka, który zginął, ponieważ przeciwstawił się nieuczciwym handlarzom.
Fot. Antonio Gravante / Shutterstock

Instytut Statystyki Kościoła Katolickiego opublikował nowe dane. Co z nich wynika?

Artur Sporniak
Nowo opublikowane dane na temat praktyk religijnych Polaków pozwalają zobaczyć, w jakich obszarach życia religijnego zaszły zmiany. Czy doszło do spadku…
Afgańskie kobiety na ulicy w Mazar-i-Sharif. Afganistan, 4 grudnia 2024 r. // Fot. Atif Aryan / AFP / East News

Talibowie zamykają przed kobietami szkoły medyczne. Dla Afganek to droga do cierpienia i śmierci

Jagoda Grondecka
Władze Islamskiego Emiratu Afganistanu przekazały szkołom kształcącym kobiety w pielęgniarstwie, położnictwie i innych kierunkach medycznych, że kursy dla pań…
Nicoleta Ionescu / Shutterstock

Pogoda nie musi zaskakiwać. Google już nad tym pracuje

Wojciech Brzeziński
Są szanse, że kiedyś zima nie zaskoczy drogowców. Sztuczna inteligencja radzi sobie z prognozami pogody lepiej niż superkomputer.

Bartosz Minkiewicz Rysuje

Bartosz Minkiewicz

Temat Tygodnika

Pojednanie Aleksandra Kwaśniewskiego i Lecha Wałęsy podczas uroczystośći pogrzebowych Jana Pawła II. Na zdjęciu też Tadeusz Mazowiecki i Marek Belka. Rzym, 8 kwietnia 2005 r. // Fot. Grzegorz Rogiński / Reporter

Politycy znów obiecują zakończenie wojny polsko-polskiej. Na dotrzymanie obietnic trudno liczyć

Piotr Śmiłowicz
Na starcie kampanii prezydenckiej politycy znów wzywają do zakończenia wojny polsko-polskiej. Ich konflikt obejmuje jednak kolejne obszary państwa, więc to…

Kraj

Spotkanie z ministrą edukacji Barbarą Nowacką „Po co nam kolejna reforma edukacji?” na Uniwersytecie Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy (prowadzi: prof. dr hab. Roman Leppert), 18 listopada 2024 r. // Fot. Tytus Żmijewski / PAP

Taka reforma edukacji, jaką przygotowuje ministra Nowacka, jest nam niepotrzebna

Przemysław Wilczyński, Roman Leppert
Prof. Roman Leppert, pedagog: Tak jak Anna Zalewska, likwidując gimnazja, cofnęła nas do lat 60. XX wieku, tak Barbara Nowacka w myśleniu o szkolnych…
Posłowie PiS - Jarosław Kaczyński, Ryszard Terlecki, Jacek Sasin i Anna Krupka - podczas konferencji prasowej w Sejmie, Warszawa, listopad 2024 r. // Fot. Paweł Wodzyński / East News

PiS od roku w opozycji. Skutecznie się broni, kiepsko atakuje

Paweł Musiałek
Jarosław Kaczyński jest w wystarczająco dobrej formie, by przewodzić partii. Jednocześnie nie jest w stanie tchnąć w nią odrobiny świeżości. PiS czeka bardzo…
Billboard promujący akcję "Profilaktyka 40 Plus", Olsztyn, lipiec 2021 r. // fot. Artur Szczepański / REPORTER

Jak NFZ zbada cię po czterdziestce? Zaglądamy w zęby programu Profilaktyka 40+

Maciej Müller
W dbaniu o zdrowie chodzi o znacznie więcej niż gromadzenie wyników badań. Tyle można powiedzieć na pożegnanie programu Profilaktyka 40+.
Ocieplanie budynku w programie "Czyste powietrze", Lubliniec, listopad 2018 r. // Fot. Daniel Dmitriew / Forum

Nieczyste zagrania wokół programu „Czyste powietrze”

Marek Rabij
Nie jest jasne, dlaczego ekipa, która do wyborów szła z hasłem walki o czyste powietrze, zawiesiła program o takiej nazwie, uruchomiony jeszcze przez rząd…

Świat

Demonstracja ku pamięci ofiar wypadku, w którym zginęło 15 osób na stacji kolejowej 1 listopada w Nowym Sadzie. Serbia, 1 grudnia 2024 r. // Fot. Aleksandar Savanovic / Anadolu / East News

Serbia eksplodowała. Tragedia w Nowym Sadzie wywołała protesty i aresztowania

Marta Szpala
Katastrofa budowlana na dworcu w Nowym Sadzie to nie tylko tragedia rodzin ofiar. Inwestycje będące symbolem sukcesu serbskiego reżimu zamiast dumy przynoszą…
Przywódcy opozycji składają wniosek o impeachment prezydenta Korei Południowej Yoon Suk Yeola w Zgromadzeniu Narodowym. Seul, 4 grudnia 2024 r. // Fot. Yonhap / AFP / East News

Korea Południowa: najkrótszy stan wojenny świata. Dlaczego doszło do tych wydarzeń i co teraz czeka prezydenta?

Roman Husarski
O ryzyku wprowadzenia stanu wojennego mówiono już we wrześniu. Na dowód wskazywano zarządzone przez prezydenta zmiany w kluczowych instytucjach bezpieczeństwa…
Rekonstrukcja wieży obronnej i palisady. W tle widok zapory zaporoskiej elektrownie. 16 listopada 2024 r. // Fot. Antonina Palarczyk

Rosyjska armia stoi u wrót Zaporoża. To serce Kozaczyzny, dla historii Ukrainy miejsce wyjątkowe

Antonina Palarczyk
Wkrótce minie 250 lat, kiedy caryca Katarzyna II zlikwidowała Sicz Zaporoską i wcieliła jej ziemie do swojego imperium. Czy tamta historia ma się dziś…
Graffiti z kosmitą na ulicy w centrum Roswell. 26 października 2020 r. // Fot. Jan Radomski

Nowy Meksyk widział już bombę atomową i kosmitów. Czy teraz udźwignie Trumpa?

Jan Radomski
Polacy kojarzą go głównie z seriali, takich jak „Breaking Bad”. Tymczasem Nowy Meksyk jest nieuchwytny: gdy wydaje się, że już trochę go poznaliśmy, ucieka,…

Wiara

Tomasz Stawiszyński // Fot. Karolina Golis

Tomasz Stawiszyński: Nie rozstrzygam, czy Bóg istnieje, ale sądzę, że warto postawić na chrześcijaństwo

Tomasz Stawiszyński, Michał Okoński
Tomasz Stawiszyński: Chrześcijaństwo z jego realizmem antropologicznym, dyscypliną myślenia, szacunkiem dla wolności sumienia i godności osoby wydaje się „…
Fot. evin.business / Shutterstock

Bezbronnym dorosłym możesz być ty. Jak działa przemoc duchowa?

Ks. Jacek Prusak SJ
Osoba staje się bezbronna nie tylko z powodu jakiegoś swojego niedoboru – intelektualnego czy fizycznego, ale także przez patologiczne struktury umożliwiające…
Od lewej o. Tomasz Zamorski i o. Tomasz Nowak w klasztornej kuchni, 2020 r. // Fot. Sebastian Nycz / materiały prasowe

Dominikanie opuszczają Zieloną w Łodzi. To było jedno z najciekawszych miejsc w polskim Kościele

Stanisław Zasada
W zlaicyzowanej Łodzi dominikanie przyciągali ludzi. Właśnie zamykają klasztor.

Czytania

Fot. GRAŻYNA MAKARA /

Co robi Bóg od czasu, gdy stworzył niebo i ziemię?

Małgorzata Kordowicz
Odpowiedź znajdziemy w midraszach.
Ks. Wacław Oszajca // Fot. Grażyna Makara

Jak się radować w takim świecie, jaki mamy?

O. Wacław Oszajca SJ
Zastanówmy się, w której grupie mieszkańców ziemi jestem, wśród przestraszonych i straszących, czy tych, którzy mimo oporów i lęku idą tam, gdzie dzieje się…

Jak wypełniać niemożliwe do wypełnienia wymogi Ewangelii?

Kard. Grzegorz Ryś
Wiara nie jest bezdusznym katalogiem nierealnych przykazań. Wiara jest życiową wspólnotą z Jezusem.
Shutterstock

Widzenia

Wybrał Piotr Sikora
Shutterstock

Czytania liturgiczne (15 – 22 XII)

Historia

Józef Uznański / archiwum prywatne

Czy Józef Uznański naprawdę skoczył z kolejki na Kasprowy? Prześwietlamy legendę

Bartek Dobroch
Brawurowa ucieczka Józefa Uznańskiego po 80 latach nadal jest przedmiotem dyskusji. Czy rzeczywiście umknął hitlerowcom skokiem z kolejki linowej na Kasprowy…

Nauka

Fot. Rainer Fuhrmann / Adobe Stock

Alkohol jest dla zwierząt trucizną. Ale nie dla szerszeni

Maria Hawranek, Eran Levin
Karmiliśmy szerszenie 20-procentowym roztworem alkoholu. Przekładając to na ludzkie doświadczenie, to tak, jakby człowiek pił sake cały dzień. I co? I nic. -…

Kultura

Mateusz Pakuła w Teatrze "Łaźnia Nowa". Kraków, 3 grudnia 2024 r. // Fot. Jacek Taran

Rodzina, eutanazja i niewygodne tematy. Rozmowa z reżyserem Mateuszem Pakułą

Anna Goc, Mateusz Pakuła
Mateusz Pakuła, reżyser teatralny: Rodzina nie ma współcześnie dobrych notowań. Chciałem pokazać, że może być wspaniała. Pewnie dlatego publiczność po…
Projekty afiszów z kina Leningrad, 1974–1979, pudełko zapałek dla skali. // Przemek Dębowski / materiały prasowe Wydawnictwa Karakter

Skąd się wzięły twoje zbiory? O książce „Patrz pod nogi”

Łukasz Najder
Kora Tea Kowalska napisała książkę o zbieraniu w ogólności, jak i w konkretnych miejscach i czasach. Bo inaczej pozyskuje się upragnione przedmioty dzisiaj,…
Mateusz Witkowski i Bartek Przybyszewski tworzą duet "Podcastex" // Fot. Ola Nowak / IG @ kola_pics / Podcastex materiały prasowe

Malcolm XD, Małgorzata Halber, Wiesławiec Deluxe i twórcy „Podcastexu”. Dlaczego wydają książki

Magdalena Nowicka-Franczak
Dlaczego ci, którzy osiągnęli sukces w sieci, przechodzą do mediów analogowych, choć ich odbiorcy doskonale sobie radzą bez książek i telewizji?
Kadr z filmu „CROSSING” – reż. Levan Akin. Prod. Szwecja/Dania/Francja/Turcja/Gruzja 2024 r.

„Crossing” to film dla tych, którzy lubią błądzić po zaułkach nieznanych miast, z dala od turystycznych szlaków

Anita Piotrowska
W tym mieście o zapachu morza, spalin i pieczonych kasztanów krzyżują się wszystkie ścieżki.
albert camus świadek wolności

Książka tygodnia: „Świadek wolności” Alberta Camusa

Lektor
Kraje, które po II wojnie znalazły się pod kontrolą Moskwy, miały w autorze „Dżumy” konsekwentnego adwokata.
Próba spektaklu "Wiera Gran", reż. Damian Josef Neć. Grudzień 2024 r. // Fot. M. Zakrzewski / Materiały prasowe teatru
Materiał promocyjny

Przeżyła

Michał Sowiński, Damian Josef Neć
Damian Josef Neć, reżyser: Historia Wiery Gran to nie tylko opowieść o wybitnej artystce, ale także o niszczycielskiej sile plotek, uprzedzeń i bezpodstawnych…
Pomnik Marii i Piotra Curie autorstwa Aliny Ślesińskiej przy szpitalu w Lublinie. 2012 r. // Fot. domena publiczna
Materiał promocyjny

Malarki, rzeźbiarki i anarchistki

Kinga Dawidowicz
Przywracanie pamięci o kobietach w historii kultury i nauki to temat wciąż aktualny, podobnie jak analizowanie samych mechanizmów wykluczania. Tego właśnie…

Felietony

Karol Paciorek dla TP

Chaotyczny potok chamskich przytyków, rechotów i przekręcanych wypowiedzi. Słuchając „If Books Could Kill”

Tomasz Stawiszyński
Nie o to chodzi, żeby innego zrozumieć i podjąć z nim dialog, ale o to, żeby uczynić zeń karykaturę, a następnie rytualnie obwieścić swoje nad nim zwycięstwo.…
Wojciech Bonowicz // Fot. Grażyna Makara

Te książki z rzadka bywają nominowane do nagród. Nie są zresztą przeznaczone do czytania

Wojciech Bonowicz
Piotr Matywiecki i Andrzej Szuba przemawiają z miejsca osobnego, a jednocześnie wspólnego.
Olga Drenda // Fot. Grażyna Makara

Internet miał być nieskończony i nieskończenie zajmujący

Olga Drenda
„You are the media now” – obiecywał użytkownikom swojej platformy Elon Musk, ale brzmi to jak cyniczny żart. Bo na dawnym Twitterze, Facebooku, TikToku owszem…
Stanisław Mancewicz / Fot. Grażyna Makara / Katarzyna Włoch // Tygodnik Powszechny

Prezes przerywa milczenie

Stanisław Mancewicz
J. Kaczyński wydał oświadczenie: „Nie wyrażam zgody na pociągnięcie mnie do odpowiedzialności za wykroczenie w wyżej wskazanej sprawie...”. A co, jeśli…

Smaki

Alesio Orru' / Adobe Stock

Wigilia z cateringu? Do niedawna był to temat tabu, dziś chyba tama pękła

Paweł Bravo
Bardzo mnie to interesuje, bo nigdy w życiu nie ulepiłem porządnego pieroga.

Zmysły

Kadr z filmu "Krzysiu, gdzie jesteś", 2018 r. // Materiały prasowe Disney Studio

Nie da się żyć bez podwieczorku

Dorota Malina
Podwieczorek to synonim wyczekiwanego spotkania – chodzi o to, by zrobiło się milutko. Nawet w deszczowe dni, które, jak słusznie zauważył Mikołajek, też mogą…

Dodatki w numerze Nr 50/2024