Instytut Statystyki Kościoła Katolickiego opublikował nowe dane. Co z nich wynika?

Instytut Statystyki Kościoła Katolickiego opublikował dane na temat praktyk religijnych Polaków. Większość wskaźników ma niewielkie spadki. 29 proc. katolików uczęszczało w 2023 r. na niedzielną mszę. Wskaźnik tzw. dominicantes spadł w stosunku do 2022 r. o 0,5 pkt. proc., a w stosunku do roku 2019, czyli ostatniego roku przed pandemią, o niecałe 8 pkt. Wskaźnik communicantes, czyli przystępujących do komunii, wynosił w ubiegłym roku 14 proc. W stosunku do 2022 r. oznacza to wzrost o 0,1 pkt. proc., a w stosunku do 2019 r. spadek o 2,7 pkt. 

48 proc. obecnych na mszy przyjmuje komunię. 

W tym roku ISKK wprowadził wskaźnik „communicantes względny”, informujący o procencie osób przyjmujących komunię względem liczby osób obecnych na mszy. Pokazuje on, że w perspektywie ostatnich lat rośnie w Polsce odsetek katolików przystępujących do komunii. Communicantes względny w 2015 r. wyniósł 43 proc., a w 2023 r. 48 proc.

Tradycyjna religijność silnie zależna jest od regionu: frekwencja na niedzielnych mszach najwyższa jest w południowo-wschodniej Polsce (powyżej 45 proc.), a najniższa w północno-zachodniej (poniżej 20 proc.). Od wielkości miasta i od regionu zależna jest frekwencja na lekcjach religii.

11 proc. mniej kleryków uczy się w seminariach.

Kryzys Kościoła uwidacznia się w spadku powołań. W 2023 r. liczba kleryków wynosiła 1039, co stanowi spadek o 11 proc. w porównaniu z rokiem 2022 i niemal 40 proc. w porównaniu z rokiem 2019. Nie przekłada się to na razie na malejącą liczbę księży, która procentowo jest jedną z najwyższych na świecie.

Ciekawe wnioski przynoszą dane dotyczące udzielanych sakramentów. W 2023 r. chrztu udzielono 267 tys. osób, a rok wcześniej 302 tys., natomiast w 2019 r. aż 373 tys. Jeśli chodzi o sakrament małżeństwa, to w 2023 r. zawarło go 77 tys. par, w 2019 r. zaś – 125 tys. Spadki są zatem duże. Ale te dane niewiele mówią o samej religijności, gdyż nie uwzględniają zmian demograficznych. Gdy te liczby porównamy z ogółem zawieranych małżeństw, okaże się, że w 2023 r. tylko 53 proc. ślubów było zawieranych w Kościele katolickim, w 2022 r. – 56 proc., a w 2019 r. – 68 proc. Wygląda na to, że z roku na rok coraz mniej nominalnych katolików zawiera małżeństwo w kościele. Spadki są znaczne: w stosunku do czasów sprzed pandemii aż o 15 pkt. proc.

90 proc. urodzonych dzieci jest chrzczonych.

Sytuacja jest jednak inna, jeśli chodzi o sakrament chrztu. Raport pokazuje procent dzieci ochrzczonych w pierwszym roku życia w stosunku do dzieci urodzonych w danym roku. W 2023 r. prawie 90 proc. wszystkich urodzonych było chrzczonych, a w ostatnim roku przed pandemią – 94 proc. W pandemii liczba chrztów dzieci spadała z oczywistych względów do poziomu ok. 80 proc.

Coraz więcej nominalnych katolików boi się zatem zawierać sakrament małżeństwa albo im na nim przestaje zależeć, natomiast swoim dzieciom zdecydowana większość Polaków chce na wszelki wypadek zapewnić otwartą drogę do transcendencji, bo prawdopodobnie tak jest postrzegany sakrament chrztu.