Autor: Marta Szpala

Materiały autora

Demonstracja ku pamięci ofiar wypadku, w którym zginęło 15 osób na stacji kolejowej 1 listopada w Nowym Sadzie. Serbia, 1 grudnia 2024 r. // Fot. Aleksandar Savanovic / Anadolu / East News

Serbia eksplodowała. Tragedia w Nowym Sadzie wywołała protesty i aresztowania

Marta Szpala
Katastrofa budowlana na dworcu w Nowym Sadzie to nie tylko tragedia rodzin ofiar. Inwestycje będące symbolem sukcesu serbskiego reżimu zamiast dumy przynoszą…
Amerykanie z sił pokojowych KFOR pilnują budynku władz gminy Leposavić w północnym Kosowie, 2 czerwca 2023 r. / GEORGI LICOVSKI / EPA / PAP

Kosowski węzeł gordyjski

Marta Szpala
W poniedziałek 29 maja w Kosowie znów wybuchły zamieszki. W starciach serbskich bojówek z żołnierzami sił pokojowych KFOR zostało rannych ponad 80 osób, w tym…
Szkoła podstawowa im. Vladislava Ribnikara, w której doszło do strzelaniny. Belgrad, 4 maja 2023 r. / TOMAS TKACIK / SOPA / GETTY IMAGES

Tragedia, która wstrząsa Serbią

Marta Szpala
Reakcja władz w Belgradzie na masowe strzelaniny ukazała charakter reżimu, który opiera się na strachu i polaryzacji. I wyprowadziła na ulice tysiące…
Prace wydobywcze w kopalni odkrywkowej w Majdanpeku. Serbia, styczeń 2023 r. / ALAMY / BE&W

Gdy jest cicho, słychać, jak góra płacze. Reportaż z Serbii

Marta Szpala
Wielka chińska inwestycja miała pomóc górniczemu miastu Majdanpek. Zamiast tego zmobilizowała mieszkańców do walki – także z własnym rządem.
Belgrad, czerwiec 2022 r. / ZORANA JEVTIC / REUTERS / FORUM

Serbia balansuje między Wschodem a Zachodem. Jak długo jeszcze?

Marta Szpala
Zdawało się, że atak Rosji na Ukrainę zada temu kres. Jednak jej prezydent wciąż unika wprowadzenia sankcji – i zarazem utrzymuje z Zachodem bliskie relacje.
Sali Berisha, przywódca opozycyjnej Demokratycznej Partii Albanii (były członek partii komunistycznej, a później prezydent i premier kraju), przemiawia na wiecu w Tiranie, 1 kwietnia 1991 r. / TOMASZ WIERZEJSKI / FOTONOVA

Lea Ypi: Głos albańskiego pokolenia

LEA YPI, Marta Szpala
LEA YPI, filozofka: Moje życie było podzielone na pół. Pierwszą część naznaczył komunizm, drugą liberalna transformacja. Oba systemy okazały się porażką,…
Żołnierze NATO w pobliżu serbskiej barykady, Zubin Potok, Kosowo, 1 sierpnia 2022 r. / ARMEND NIMANI / AFP / EAST NEWS

Kosowo: gry eskalacyjne

Marta Szpala
Oto jak w nowej europejskiej rzeczywistości lokalny incydent przerodził się w doniesienia o kolejnej wojnie na Bałkanach, agresji Serbii na Kosowo, a nawet…
Żołnierze NATO w Kosowie, 1 sierpnia 2022 r. / FOT. ARMEND NIMANI/AFP/East News /

Kosowo i gry eskalacyjne. Co dzieje się na Bałkanach?

Marta Szpala
Oto jak w nowej europejskiej rzeczywistości lokalny incydent przerodził się w doniesienia o nowej wojnie na Bałkanach, agresji Serbii na Kosowo, a nawet…
Plac Marszałka Tity (obecnie plac Macedonii) w Skopje, koniec lat 70. / POCZTÓWKA Z ARCHIWUM KINGI NETTMANN-MULTANOWSKIEJ // „WARSZAWA RYSUJE SKOPJE”

Jak Polacy kreślili Skopje

Marta Szpala, KINGA NETTMANN-MULTANOWSKA
Odbudowa macedońskiej stolicy 60 lat temu to nie tylko triumf polskiej myśli urbanistycznej, ale też wyznaczenie wzorców dla wykorzystywania socjologii w…
Protest przeciwko rosyjskiej agresji na Ukrainę. Prisztina, Kosowo, 25 lutego 2022 r. / FERDI LIMANI / GETTY IMAGES

Patrząc z daleka, widzę siebie. Mieszkańcy Bałkanów myślą o wojnie

Marta Szpala
Atak na Ukrainę obudził wśród nich wspomnienia i lęki – te najgorsze, bo z czasu tutejszych wojen. A wraz z nimi obudziły się stare podziały.

Wybory w Serbii: teatr jednego aktora

Marta Szpala
Aby uniknąć mandatu za udział w zakazanym zgromadzeniu, niektórzy organizują protesty rowerowe. Nie zawsze to pomaga. Na zdjęciu: antyrządowy protest w Lublanie, kwiecień 2021 r. / BORUT ZIVULOVIC / Reuters / Forum

Cienie po słonecznej stronie Alp

Marta Szpala
Kiedyś Janez Janša był symbolem walki o demokrację i wolność słowa – teraz sam je ogranicza. Kiedyś zjednoczył społeczeństwo – teraz, aby utrzymać się u władzy…

Więcej szczytów, mniej konkretów

Marta Szpala
Mieszkańcy Starej Planiny i aktywiści usuwają rury z dna rzeki we wsi Rakita, 15 sierpnia 2020 r. / MILAN SIMONOVIĆ / MATERIAŁY PRASOWE OBRONIMO REKE STARE PLANINE

Wielki bunt w małej wsi

Marta Szpala
Apatyczne dotąd serbskie społeczeństwo zmienia się, a motorem zmian jest ekologia. Wspólne działania pomagają odbudować poczucie wspólnoty.
Centrum Prisztiny, Kosowo, 23 czerwca 2021 r. / VISAR KRYEZIU / AP / EAST NEWS

Coś się kończy, coś się zaczyna

Marta Szpala
W Kosowie polityczne trzęsienie ziemi. Dawnych partyzantów odesłano na polityczną emeryturę lub przed sąd w Hadze. Nowy rząd ma być ostatnią szansą na…

Gorzki triumf

Marta Szpala
Patriarcha Porfiriusz (w środku) błogosławi wiernych po mszy inauguracyjnej. Belgrad, 19 lutego 2021 r. / ANDREJ CUKIC / EPA / PAP

Nowy patriarcha, stare problemy

Marta Szpala
Wybierając na swojego zwierzchnika biskupa Porfiriusza, serbska Cerkiew chce zostawić za sobą przeszłość – tyleż trudną, co nierozliczoną.
Pierwszy transport chińskich szczepionek dotarł na lotnisko w Belgradzie, 16 stycznia 2021 r. / OLIVER BUNIC / BLOOMBERG / GETTY IMAGES

Braterska pomoc z Pekinu

Marta Szpala
Dzięki chińskim dostawom Serbia stała się liderem szczepień w Europie i dzieli się dawkami z sąsiadami. W tle toczy się geopolityczna rozgrywka.
Uczestnik antyrządowego protestu z wizerunkiem Goce Dełczewa, jednej z głównych postaci antyosmańskiego powstania w 1903 r., o którego pochodzenie spierają się rządy Bułgarii i Macedonii Północnej. Skopje, 15 września 2020 r. / GEORGI LICOVSKI / EPA / PAP

Wieczny kandydat

Marta Szpala
Bułgaria blokuje rozpoczęcie negocjacji, których celem jest włączenie Macedonii Północnej do Unii Europejskiej. Idzie o historię i tożsamość. Znowu.

Kiedy nowe Dayton

Marta Szpala
Demonstracja antyrządowa przed budynkiem serbskiego parlamentu w Belgradzie. 10 lipca 2020 r. / MARKO DJURICA / REUTERS / FORUM

Gniew na ulicach Belgradu

Marta Szpala
W Serbii historia zatacza koło: znów mamy gwałtowne protesty, jednego lidera, media pod kontrolą i zamknięte granice. Ostatnim razem doszło do rewolucji. Jak…

Stare grzechy mają długie cienie

Marta Szpala
Od wojny o niepodległość w 1999 r., w której USA wsparły Kosowian przeciw Serbii, Stany cieszyły się tu wielką sympatią. Na zdjęciu: dowódca drużyny strażackiej wciąga na maszt flagę USA obok pomnika ówczesnego prezydenta Billa Clintona. Prisztina, 2 maja / VALDRIN XHEMAJ / EPA / PAP

Wszystkie kryzysy Kosowa

Marta Szpala
Donald Trump chciał zakończyć konflikt między Serbią i Kosowem. Zamiast tego przyczynił się do upadku rządu, z którym mieszkańcy najmłodszego – i bardzo…
Wypędzeni przez serbskie wojska mieszkańcy wsi Junuj w Kosowie po przekroczeniu granicy z Albanią, czerwiec 1998 r. / LOUISA GOULIAMAKI

Sługa złej sprawy

Marta Szpala
Radość z Nobla dla Olgi Tokarczuk przysłoniła w Polsce emocje, które na świecie wzbudziło wyróżnienie Petera Handkego. Nagroda dla austriackiego pisarza…