Tygodnik Powszechny Nr 43/2024

Data wydania:
Numer wydania:
43
Rok wydania:
2024

Ekscentryczny miliarder przez lata pozował na zbawcę ludzkości. Dziś, za pośrednictwem fake newsów i manipulacji, chce ją zbawić na siłę – piszą w okładkowym tekście Agata Kaźmierska i Wojciech Brzeziński.

Poza tym w numerze: Piotr Śmiłowicz o tym, kto będzie kandydatem PO na prezydenta * Ignacy Dudkiewicz o ks. Popiełuszce * ks. James Martin o katolikach LGBT+  * Agnieszka Pikulicka-Wilczewska o izraelskiej ofensywie oczami Palestyńczyków * Piotr Tarczyński o tym, czy film może zmienić wynik wyborów w USA * Leszek Szaruga: pożegnalny wywiad.

Edytorial

ks. Adam Boniecki / Fot. Grażyna Makara

Do takich postaci jak ksiądz Popiełuszko czy arcybiskup Romero wracamy, żeby zobaczyć siebie w świetle prawdy

Ks. Adam Boniecki
Świadkowie prawdy są wyrzutem sumienia dla nas, którzy znajdowaliśmy sto powodów, żeby milczeć. Niekoniecznie by zgadzać się z tym, czego akceptować nie można…

Będziesz siedział! Siedział i czytał „Tygodnikowe” felietony

Przemysław Wilczyński
W piśmie, którego historia to też korowód gigantów tego gatunku, ich lektura jest jak obowiązek.

Obraz tygodnia

Na ulicy Potrkowskiej w Łodzi. Marzec 2024 r. // Fot. Piotr Kamionka / REPORTER

Raport o polskim ubóstwie: ponad 17 mln Polaków w niedostatku, ponad pół mln dzieci w skrajnej biedzie

Marek Rabij, Przemysław Wilczyński
Po odpakowaniu dzisiejszej Polski z pozłotka nowych autostrad i dalekosiężnych planów na miarę CPK, dostajemy kraj, w którym już co drugi mieszkaniec żyje…
Ośrodek Centralnego Urzędu Imigracyjnego (ZABH) w Brandenburgii. Niemcy, wrzesień 2023 r. // Fot. Odd Andersen / AFP / East News

Europa zmienia optykę. Unijni przywódcy o kryzysie imigracyjnym

Wojciech Pięciak
Wartością jest nie tylko pomaganie ludziom w lesie. Jest nią także staranie o bezpieczeństwo – i państwa, i jego poszczególnych obywatelek i obywateli.
Orędzie prezydenta Andrzeja Dudy Sejmie. Warszawa, 16 października 2024 r. // Fot. Paweł Wodzyński / East News

Andrzej Duda przemówił. Pewien trzeciej kadencji PiS

Piotr Śmiłowicz
W swoim orędziu Andrzej Duda kpił z tych, którzy odliczają czas do sierpnia przyszłego roku, kiedy to upłynąć ma jego kadencja, choć nie wygrali jeszcze…
Marsz Niepodległości 2023 pod hasłem „Jeszcze Polska nie zginęła" zorganizowany przez środowiska narodowościowe. Warszawa, 11 listopada 2023 r. // Fot. Piotr Molęcki / East News

11 listopada: święto niezgody

Marek Kęskrawiec
Problem z marszem jest systemowy. Trzaskowskiego boli to, że skrajne środowiska właściwie zmonopolizowały najważniejsze święto wspólnoty polskiej.

Na punkty

Protest przed Ministerstwem Sprawiedliwości, Warszawa, wrzesień 2024 r. // Fot. Paweł Wodzyński / East News

Czy ks. Olszewski jest prześladowany?

Artur Sporniak
Szykuje się nam nowy „męczennik”. Ks. Michał Olszewski właśnie otrzymał Nagrodę Społeczną bł. ks. Jerzego Popiełuszki w kategorii „Wolność”.
Ofiaromat w kościele św. Józefa w Krakowie, 2021 r. // Fot. Beata Zawrzel / REPORTER

Fundusz Kościelny na razie zostaje. Co mogłaby dać zmiana modelu finansowania Kościołów?

Maciej Müller
Wygląda na to, że temat finansowania Kościołów należy do kategorii spraw nie do załatwienia przed przyszłorocznymi wyborami prezydenckimi.
Otwarcie nowej linii produkcyjnej w fabryce silników Opla w Tychach, 2019 r. // Fot. Tomasz Kawka / East News

Polski eksport przegonił rosyjski. Czy jest się z czego cieszyć?

Marek Rabij
Po raz pierwszy w najnowszych dziejach Polska wyprzedziła Rosję na liście największych eksporterów globu, awansując w ten sposób do czołowej dwudziestki.
Papież Franciszek na sesji XVI Zgromadzenia Ogólnego Synodu Biskupów w Auli Pawła VI. Watykan 17 października 2024 r. // Fot. Alessandra Tarantino / AP / East News

Synod na ostatniej prostej: przesilenie i próba sił

Edward Augustyn
Synod – dotąd ospały i monotonny – odzyskuje energię. Delegaci zobaczyli cel zmagań, a postawa prefekta Dykasterii Nauki Wiary podrażniła ich ambicje.
Krater Barringer po upadku meteorytu przed 50 tys. lat, dobrzez zachowany w suchym klimacie płaskowyżu Kolorado // Fot. USGS National Map Data / Robert Simmon / NASA

Większość meteorytów pochodzi z rozpadu kilku asteroid

Anna Łosiak
Większość docierających na Ziemię meteorytów pochodzi z rozpadu zaledwie kilku szczególnych planetoid. Właśnie znaleźliśmy na to dowody.
Minister zdrowia Izabela Leszczyna na sali plenarnej Sejmie. Warszawa, 18 października 2024 r. // Fot. Toamasz Gzell / PAP

Nie na wszystko stać NFZ. Niektórzy pacjenci poczekają na leczenie

Małgorzata Solecka
Pacjenci odbijają się od szpitali oraz poradni specjalistycznych i słyszą, że wyczerpały się tegoroczne limity.

Bartosz Minkiewicz Rysuje

Bartosz Minkiewicz

Temat Tygodnika

Elon Musk na wiecu wborczym Donalda Trumpa w Butler Farm Show. Pensylwania, 5 października 2024 r. // Fot. Alex Brandon / AP / East News

Świat według Muska. Dlaczego miliarder poparł Trumpa?

Agata Kaźmierska, Wojciech Brzeziński
Ekscentryczny miliarder przez lata pozował na zbawcę ludzkości. Dziś, za pośrednictwem fake newsów i manipulacji, chce ją zbawić na siłę.

Kraj

Donald Tusk i Radosław Sikorski przed spotkaniem z delegacją ukraińską. Warszawa, 28 marca 2024 r. // Fot. Paweł Wodzyński / East News

Kampania na azylanta. Tusk zmienił prezydenckie opcje

Piotr Śmiłowicz
Słowa Donalda Tuska o zaostrzeniu polityki migracyjnej są nie tylko wyrazem doraźnej taktyki, ale też elementem szerszej strategii. Jej najważniejszym skutkiem…
Uszkodzona zapora w Stroniu Śląskim. 17 września 2024 r. // Fot. Michał Ryniak / Agencja Wyborcza.pl

Wielkie zapory w Polsce są w dobrym stanie. Mniejsze obiekty to często tykające bomby

Marek Rabij
Ani jedna z 68 wielkich zapór na terenie Polski nie zagraża bezpieczeństwu mieszkańców. W przypadku mniejszych tam powtórki scenariusza, jaki ziścił się w…
Przed Szkołą Podstawową im. Janusza Korczaka. Józefosław, 4 pażdziernika 2024 r. // Fot. Mateusz Skwarczek / Agencja Wyborcza.pl

Pogłębia się izolacja ukraińskich dzieci w naszym systemie edukacji

Przemysław Wilczyński
Polska szkoła szybko i sprawnie znalazła miejsce dla dziesiątek tysięcy Ukraińców. Ale dwa i pół roku po wybuchu pełnoskalowej wojny nie bardzo wie, jak…
Od tej walki MMA Mariusza Pudzianowskiego i Marcina Najmana wszystko się zaczęło. Warszawa, 12 grudnia 2009 r. // Fot. Piotr Piwowarski / East News

Klatki na oczach. Dlaczego Polacy kochają freak fighty?

Michał Walkiewicz
Związek przemocy i sławy stanowi centrum popularności freak fightów. Co powiedzieć o patostreamerce w kryzysie alkoholowym, która w klatce zmierzyła się z byłą…

Świat

Protesty przeciwko tzw. ustawie o zagranicznych agentach przed parlamentem Gruzji. Tbilisi, 14 maja 2024 r. // Fot. Andrey Rudakov / Getty Images

Gruzja przed wyborami. Młode Gruzinki mówią o swoich marzeniach i strachu

Stasia Budzisz
Tamuna i Maiko mają po 31 lat i wierzą, że ich kraj przynależy do Europy i Zachodu. Jednak ostatnio coraz częściej czują się jak kolorowe ptaki zamknięte w…
Fotografie bohaterów Palestyny na ścianie w Sztili. Na plakacie z Arafatem napis: "Droga Palestyny ​​nie jest usiana różami, lecz wybrukowana krwią męczenników". Szatila, Bejrut, 13 października 2024 r. // Fot. Agnieszka Pikulicka-Wilczewska

Palestyńczycy w Libanie. Żyjący tam od pokoleń uchodźcy mówią o izraelskiej inwazji

Agnieszka Pikulicka-Wilczewska
Choć od tamtej pierwszej ucieczki minęło ponad 75 lat, kolejne ich pokolenia żyją w miejscach zwanych nadal obozami. Bez własnego państwa, ich dzieci i wnuki…
Irlandzkie „błękitne hełmy” patrolują okolice wsi Mardż Ujun, zamieszkanej w większości przez libańskich chrześcijan. Liban południowy, 5 października 2024 r. // Fot. Carl Court / Getty Images

Siły ONZ w Libanie ostrzeliwane przez Izrael. Irlandzcy żołnierze jak żywe tarcze w wojnie z Hezbollahem

Patrycja Bukalska
Choć Irlandczycy uczestniczą w libańskiej misji ONZ od samego jej początku (od 1978 r.), to nigdy nie budziło to na Zielonej Wyspie takich emocji jak dziś, gdy…
Anne Nivat // Fot. Eric Fougere / Corbis / Getty Images

Wraz z wojną wszystko przestaje istnieć. Rozmowa z reporterką wojenną Anne Nivat

Szymon Łucyk, Anne Nivat
Wojna obala wszystkie ludzkie wartości i relacje. Nie możesz już posłać dzieci do szkoły, nie masz domu ani poczucia bezpieczeństwa.

Wiara

Beatyfikacja ks. Jerzego Popiełuszki. Świątynia Opatrzności Bożej w Wilanowie. Warszawa, 6 czerwca 2010 r. // Fot. Łukasz Miechowicz / REPORTER

40. rocznica męczeństwa ks. Jerzego Popiełuszki. Opowieść o żywotach równoległych jego i abp. Oscara Romero z Salwadoru

Ignacy Dudkiewicz
Obaj bronili ubogich i zapłacili za to tę samą cenę. Byli też kontestowani przez Kościół swoich czasów, a ich przesłanie nie straciło na aktualności.
Przygotowania do ceremonii beatyfikacyjnej biskupa Opus Dei Álvaro del Portillo. Madryt, 26 września 2024 r. // Fot. Andres Kudacki / AP / East News

Argentyńskie Opus Dei oskarżone o handel ludźmi. Dowody są porażające

Doma Matejko
Po dwóch latach tajnego i bezprecedensowego śledztwa argentyński wymiar sprawiedliwości oskarżył sześciu duchownych najwyższego szczebla Opus Dei, którzy…
Ksiądz James Martin // Fot. Kerry Weber / CC BY-SA 4.0

Homoseksualność jest faktem, nie ideologią. Rozmowa z ks. Jamesem Martinem SJ

Piotr Dziubak, O. James Martin SJ
Ks. James Martin, jezuita, duszpasterz osób LGBT+: Czasami, gdy widzę katolików LGBT+, którzy wytrwali w Kościele, myślę o tym, co Jezus powiedział o rzymskim…

Czytania

Fot. GRAŻYNA MAKARA /

Gdzie leżą szczątki Mojżesza?

Małgorzata Kordowicz
Według tradycji Proroka miał pogrzebać sam Bóg.
Ks. Wacław Oszajca // Fot. Grażyna Makara

Mój prywatny poczet świętych

O. Wacław Oszajca SJ
Co ich łączy, skoro byli wyznawcami różnych religii, a niektórzy ateistami? Uważność na drugiego człowieka.

Co nam podpowie Duch Święty w chwili próby?

Kard. Grzegorz Ryś
Być może coś zupełnie odwrotnego, niż wymyślilibyśmy sami...
Shutterstock

Widzenia

Wybrał Piotr Sikora
Shutterstock

Czytania liturgiczne (27 X – 3 XI)

Historia

Żołnierze 17. pułku piechoty Honwedu, sierpień 1914 r. Na czapkach i karabinach kwiaty, na mundurach kokardy w węgierskich barwach – takie pożegnalne zdjęcia robiono przed wymarszem na front. 110 lat temu pułk ten walczył pod Krakowem. // Ze zbiorów Jarosława Klai

Archeolodzy pod Goszczą szukali śladów z pradziejów. Znaleźli żołnierza z I wojny światowej

Krzysztof Pięciak
Choć od I wojny światowej mija 110 lat, w lasach i górach dawnej Galicji i Kongresówki wciąż odkrywane są jej ofiary. Czasem udaje się ustalić ich tożsamość –…
Materiał promocyjny

O wojnie z wrażliwością. Książki, które trzeba przeczytać

Znamy tegorocznych zwycięzców Międzynarodowej Nagrody im. Witolda Pileckiego.

Nauka

Posągi Moai na Wyspie Wielkanocnej / Fot. F. Vnoucek / B&EW

Zagadka Wyspy Wielkanocnej rozpracowana. Było inaczej niż w filmie „Rapa Nui”

Kamil Kopij
Mieszkańcy Wyspy Wielkanocnej mieli nadmiernie eksploatować środowisko i doprowadzić swoją cywilizację na skraj zagłady. Ich historia miała być przestrogą dla…
Ogłoszenie nazwisk laureatów nagrody Nobla z ekonomii, Sztokholm, 14 października 2024 r. // Fot. Atila Altuntas / Anadolu / East News

Dobrobyt nie idzie w parze z wyzyskiem. Co badania noblistów mówią o Polsce?

Stefan Sękowski
Tegoroczni nobliści z ekonomii przekonują, że o bogactwie narodów decydują reguły kierujące życiem politycznym i gospodarczym. Z ich badań płyną wnioski, które…

Kultura

Maria Bakalova jako Ivana Trump oraz Sebastian Stan jako Donald Trump w filmie "Wybraniec", reżyseria Ali Abbasi, 2024 r. // Fot. Materiały prasowe M2 Films

„Wybraniec”: czy film o Trumpie może wpłynąć na wynik wyborów w USA?

Piotr Tarczyński
Po premierze „Wybrańca” na festiwalu w Cannes (przyjętej ośmiominutową owacją) prawnicy Trumpa wysłali list domagający się wstrzymania amerykańskiej premiery…
Winfried George Maximilian Sebald (1944-2001). Paryż, 8 września 1999 r. // Fot. Ulf Andersen / Getty Images

W.G. Sebald: pisarz z nieuchwytną biografią

Piotr Paziński
W.G. Sebald nie tylko utożsamiał się z innymi ludźmi, ale niejako wchłaniał ich los. Ile było w tym autentycznego współczucia, ile narcyzmu – trudno przesądzać.
Joséa Guedje w filmie Dahomej, reż. Mati Diop, 2024 r. // Materiały prasowe Nowe Horyzonty

Film „Dahomej” to dowód na to, ile dzisiaj znaczy kino dokumentalne

Anita Piotrowska
Wydarzenie, jakim był zwrot Republice Beninu dwudziestu sześciu cennych obiektów, złupionych przez Francuzów w czasach kolonialnych, stało się pretekstem dla…
materiały prasowe

Książka tygodnia: „Opowieści niesamowite z języka czeskiego”

Lektor
Świetna i piękna seria sprzed lat – objęła wtedy prozę francuską, rosyjską i niemiecką – została wznowiona i poszerzona. Dołączyły tomy zawierające opowieści…
Aplikacja Legimi na czytniku e-booków. // Fot. Piotr Skórnicki / Agencja Wyborcza.pl

Legimi nie płaci za sprzedawane i wypożyczane książki – twierdzą wydawcy

Monika Ochędowska
Każdego miesiąca biblioteki udostępniały swoim czytelnikom setki dostępów do Legimi, płacąc za nie z publicznych pieniędzy. Tymczasem w rozliczeniach Legimi z…

Felietony

Karol Paciorek dla TP

Czy w październiku 2024 skończyła się w Polsce polaryzacja, skoro PO i PiS w sprawie migrantów mówią jednym głosem?

Tomasz Stawiszyński
Wobec deklaracji premiera, który zapowiada „zawieszenie prawa do azylu” i nieoglądanie się na europejskie wytyczne, nie da się dłużej dawać wiary opowieściom,…
Zuzanna Radzik // Fot. Grażyna Makara

Jak z apostołki zrobiono grzesznicę, czyli co wynika z rozmowy Jezusa z Samarytanką

Zuzanna Radzik
Coś się w tej historii nie zgadza. Tamta dyskutująca z nieznajomym kobieta nie wygląda na zalęknioną niewiastę, potępioną i ukrywającą się przed swoją wioską.
Eliza Kącka // Fot. Grażyna Makara

Przyjemność kontrolowania bliźnich

Eliza Kącka
Pociąg do Poznania. Młodzi w sąsiedniej pakamerze: „Zagadałeś mnie i nie widziałam w końcu Chrystusa. Nie zaliczyłam Świebodzina, nie zaliczyłam”. „No i git.…
Olga Drenda // Fot. Grażyna Makara

Czy naprawdę średniowiecze było lepsze od współczesności?

Olga Drenda
Nasz świat nie przypomina, niestety, gry RPG, w której zostaje się łotrzykiem, wojownikiem albo mnichem i zbiera kolejne punkty many. No i nie ma w nim mistrza…
Stanisław Mancewicz / Fot. Grażyna Makara / Katarzyna Włoch // Tygodnik Powszechny

Jest tylko jedna rzecz, która cieszy nas bardziej od aresztowania politycznego wroga: grzybobranie

Stanisław Mancewicz
Sporo z tego, co mówią ludzie władzy, mogłoby świadczyć, że chcieliby rychło komuś ją oddać. Kłopot w tym, że ci, którzy chcieliby ją odzyskać, nie robią nic…

Smaki

Fot. mari00sh / stock.adobe.com

Są na świecie całkiem zdrowe rzeczy, od których się puchnie. Ale tylko chwilowo

Paweł Bravo
W Ameryce triumfalnie ogłaszają początek końca epidemii otyłości. Korelacja czasowa z powszechnym stosowaniem ozempicu jest oczywista. Czy naprawdę jest się z…

Zmysły

Leszek Szaruga, grudzień 2023 r. // Fot. Mikołaj Grynberg

Ostatni wywiad z Leszkiem Szarugą: pora na zmianę przesądów

Justyna Dąbrowska, Leszek Szaruga
Leszek Szaruga, poeta: Chciałbym odwlec koniec nie dlatego, że się boję, tylko żeby pozamykać to, co zacząłem. Moja mama mówiła, że trzeba pozawiązywać za sobą…