Tygodnik Powszechny Nr 31/2024

Data wydania:
Numer wydania:
31
Rok wydania:
2024

Czy da się uwolnić z pułapki międzypokoleniowych konfliktów, tym intensywniejszych, im szybciej zmienia się świat? Milenialsi zbywają Boomersów pogardliwym „OK boomer”, pracodawcy z pokolenia X narzekają na „przewrażliwione i roszczeniowe” Zetki. Dlaczego w coraz bardziej dynamicznym świecie warto przekuć różnice pokoleniowe w atut? Pisze Marcin Napiórkowski.

W numerze także: Szkołę trzeba wymyślić od nowa * Kamala Harris pobije Trumpa * Zwierzęta w niebie * Moce Taylor Swift

Edytorial

ks. Adam Boniecki / Fot. Grażyna Makara

Schodziłem całe Tatry. Góry pozostały w moim życiu na zawsze

Ks. Adam Boniecki
Jako student ukończyłem kurs taternictwa. To był swoisty amok.
Michał Kuźmiński, dziennikarz Tygodnika Powszechnego

Zanim się znowu oburzymy na Zetki

Michał Kuźmiński
Temat pokoleń przewija się nam przez cały ten numer. A 90. urodziny ks. Adama Bonieckiego przydają tej dyskusji niespodziewanego kontekstu.

Obraz tygodnia

Balon ze zniczem olimpijskim Paryż 2024 nad ogrodami Tuileries. Francja, 28 lipca 2024 r. // Fot. Thibaud Moritz / AFP / East News

Ceremonia otwarcia igrzysk w Paryżu: pochwała różnorodności

Szymon Łucyk
„Fluctuat nec mergitur”, głosi łacińska dewiza Paryża, „nie tonie, choć fale nim miotają”. Można ją śmiało odnieść również do idei igrzysk olimpijskich.
Łukasz Krasoń, pełnomocnik rządu ds. osób z niepełnosprawnościami. Warszawa, 25 lipca 2024 r. // Fot. Filip Naumienko / Reporter

Rząd chce znieść ubezwłasnowolnienia. Nawet 100 tys. osób chorych i niepełnosprawnych może odzyskać głos

Przemysław Wilczyński
Ta zmiana byłaby rewolucją w przestrzeganiu praw człowieka w Polsce.

Na punkty

Pomorska Kolej Metropolitalna. Gdańsk, 2024 r. // Fot. Wojciech Stróżyk / Reporter

Czy grozi nam sabotaż na kolei? Ktoś ukradł elementy cyfrowego systemu Radio Stop

Wojciech Brzeziński
Sprawcę zatrzymano na początku lipca, ale sprzętu nie odzyskano. Co więcej, po kradzieży ktoś próbował wyłudzić dane do jego konfiguracji.
Beczkowóz z wodą pitną dla mieszkańców Poznania. 29 czerwca 2024 r. // Fot. Norbert Rzepka / Reporter

W całej Polsce drożeje woda. W niektórych miastach podwyżki przekraczają 30 proc.

Marek Rabij
Do listy produktów, których ceny obserwujemy z uwagą podszytą niepokojem, dołącza właśnie woda bieżąca i ścieki. Przez Polskę przechodzi fala podwyżek.
Lekarz Polskiej Misji Medycznej pracujący w Strefie Gazy. 25 maja 2024 r. // Materiały prasowe PMM

Jak pracują lekarze w Strefie Gazy? 200 pacjentów dziennie i amputacje, których mogło nie być

Krzysztof Story, Małgorzata Olasińska-Chart
Małgorzata Olasińska-Chart, Polska Misja Medyczna: Tereny, na które ewakuowani są cywile, są bezpieczne tylko z nazwy, tam też spadają bomby. W szpitalu wiele…
Członkowie mniejszości druzyjskiej podczas pogrzebu swoich krewnych zabitych w czasie ataku rakietowego przeprowadzonego przez Hezbollah. Majdal Shams, Izrael, 28 lipca 2024 r. // Fot. Leo Carrea / AP / East News

Jaka będzie odpowiedź na zbrodnię w Madżdal Szams?

Karolina Przewrocka-Aderet
Wojna Izraela z Hezbollahem może być początkiem konfliktu na dużo szerszą skalę, sięgającą aż po Iran.
Biurowiec przy Sloan Avenue 60 w Londynie, sprzedany w 2022 r. za 218 mln euro (kilka lat wcześniej Watykan kupił go za ok. 300 mln euro) // Fot. Daniel Leal / AFP / East News

Papieskie pałace na sprzedaż. Utrzymanie Watykanu jest coraz droższe

Edward Augustyn
Wydatki Watykanu rosną szybciej niż jego dochody, a deficyt pokrywany jest ze sprzedaży nieruchomości. To najważniejsze wnioski z opublikowanego właśnie…
Waran z Komodo // Fot. Nick Garbutt / B&EW

Warany z Komodo mają warstwę żelaza na zębach. Po co największym jaszczurkom świata takie przystosowanie?

Łukasz Kwiatek
Pomarańczowy ślad na zębach smoków z Komodo nie jest objawem próchnicy ani zanieczyszczeniem.
Jacklyn Gates z Lawrence Berkeley National Laboratory podczas prac nad pozyskaniem nowego pierwiastka. // Fot. Marilyn Sargent / Berkeley Lab

Będziemy mieli nowy pierwiastek? Chemicy mówią o przełomie

Marta Lotka
Nowa metoda syntezy superciężkich pierwiastków może rozszerzyć układ okresowy o kolejny (ósmy) rząd. Jak dotąd udało się potwierdzić istnienie 118 pierwiastków…

Bartosz Minkiewicz rysuje

Bartosz Minkiewicz

Temat Tygodnika

ilustracja: MK /MZ // AI

Iksy, milenialsi, zetki i inni: koniec wojny pokoleń

Marcin Napiórkowski
Przed laty boomerzy powtarzali: „Nie ufaj nikomu powyżej trzydziestki”. Dziś sami słyszą pogardliwe: „Dobra, dobra, dziadku”. Czy da się wyjść z generacyjnych…

Kraj

Inauguracja roku akademickiego na Uniwersytecie Ekonomicznym w Krakowie. 3 października 2023 r. // Fot. Konrad Kozłowski / Agencja Wyborcza.pl

Dzisiejsza szkoła nie ma sensu. Jak to zmienić?

Marcin Kędzierski
Polska znajduje się w grupie trzech krajów, w których placówki edukacyjne najszybciej podlegają społecznej i ekonomicznej segregacji. Dzieci z …
Konwencja Koalicji Obywatelskiej pod hasłem "100 konkretów na 100 dni". Tarnów, 9 września 2023 r. // Fot. Beata Zawrzel / Reporter

Bez konkretów. Co zostało z obietnic wyborczych Donalda Tuska

Piotr Śmiłowicz
Koalicja 15 Października nie zawłaszcza państwa w imię partyjnego interesu tak mocno jak PiS. Mniej skutecznie realizuje też własne obietnice. Czy nie zapłaci…
//materiały prasowe

Gdzie jest ORP „Orzeł”? Od 10 lat tropi go grupa pasjonatów

Marek Rabij
Gdyby ten wrak był legendą marynarki holenderskiej, szukałby go cały kraj. ORP „Orzeł” pływał jednak pod banderą państwa, którego historia toczy się na lądzie…

Świat

Kamala Harris podczas kampanii w Milwaukee w stanie Wisconsin. 23 lipca 2024 r. // Fot. Daniel Steinle / Bloomberg / Getty Images

Kamala Harris zmierzy się z Trumpem. Czego możemy się po niej spodziewać? Dlaczego lubi ją pokolenie Z?

Jan Smoleński
W polityce zagranicznej można spodziewać się po niej kontynuacji tego, co zaczął Joe Biden. Jako wiceprezydentka Harris umacniała więzi atlantyckie, podzielała…
Wołodymyr Zełenski i Kamala Harris podczas Monachijskiej Konferencji Bezpieczeństwa. Monachium, 17 lutego 2024 r. // Fot. Tobias Schwarz / AFP / East News

Wypchnąć USA, odzyskać wpływy w Europie Środkowej: cele Putina pozostają niezmienne

Anna Łabuszewska
Dla Władimira Putina prowadzenie wojny stało się dziś narzędziem sprawowania władzy. Natomiast wojna w Ukrainie jest postrzegana przez Kreml jako szansa na…
Pomnik Machna w centrum Hulajpola. Marzec 2024 r. // Fot. Antonina Palarczyk

Nestor Machno to ikona globalnych anarchistów. A jak pamięta o nim Ukraina? Odwiedziliśmy jego rodzinne miasto i krewnych

Antonina Palarczyk
„Mój dziad ze strony mamy to był starszy brat Nestora” – wylicza Jurij, gdy siadamy w piwnicy, która od ponad dwóch lat jest jego domem. Rosyjska inwazja…

Wiara

Wioska Tash-Dyobyo koło Biszkeku, Kirgistan, październik 2020 r. // Fot. Vladimir Voronin / AP / East News

Przepaść dzieląca człowieka od zwierzęcia może być płytsza, niż nam się wydaje. To zmusza do znacznie istotniejszych pytań niż to o „umieranie” i „zdychanie”

Artur Sporniak, Łukasz Kwiatek, Piotr Popiołek
Jeśli tylko człowiek ma wolną wolę, to tylko on może się świadomie odwrócić od Boga. Stworzenia tego nie potrafią, dlatego ich zbawienie jest nawet bardziej…
Kaplica prawosławna wybudowana w 2015 r. przez uchodźców z Erytrei i Etiopii w w obozie w Calais, czerwiec 2016 r. // Fot. Br. Johannes / archiwum prywatne

Mnich w dżinsowym habicie. Pracował w obozie dla uchodźców w Calais, dziś pomaga im w Londynie

Zuzanna Radzik
– Kochasz Boga tak bardzo, jak kochasz osobę, którą kochasz najmniej – mówi zakonnik z Belgii.
Patrole brazylijskiego wojska w fawelach Rio de Janeiro, sierpień 2018 r. // Fot. Pilar Olivares / Reuters / Forum

Jak to możliwe, że w Brazylii członkowie narkotykowych gangów uważają się za osoby głęboko wierzące?

Doma Matejko
Fawelami Rio rządzi samozwańczy pastor i mafijny boss w jednej osobie.

Czytania

Fot. GRAŻYNA MAKARA /

Feministki Starego Testamentu

Małgorzata Kordowicz
Kobiety miały nie dostać niczego. Jednak miast pochylić głowę przed nieomylnością autorytetów, delikatnie acz stanowczo rzucają rękawicę patriarchalnemu status…
Ks. Wacław Oszajca // Fot. Grażyna Makara

Nie przychodźcie do kościoła w szortach – wezwał pewien ksiądz. Moją uwagę zwrócił jeden z komentarzy pod jego wpisem

O. Wacław Oszajca SJ
Dobrze, że ktoś nas czasem wybije z dobrego samopoczucia.

Jezusa łatwo utracić. Na szczęście z pomocą przychodzi pewna Boża obietnica

Kard. Grzegorz Ryś
Jaki pomysł ma Bóg na sytuację, kiedy nasza wiara przestaje być miłością, a staje się przyzwyczajeniem i obowiązkiem?
Shutterstock

Widzenia

Wybrał Piotr Sikora
Shutterstock

CZYTANIA LITURGICZNE (4 – 11 VIII)

Historia

Kasię i jej męża Zbigniewa Kusocińskich, czyli powstańcze małżeństwo nad morzem

Powstanie było u nich sprawą rodzinną. Poszły walczyć wszystkie kobiety: Katarzyna, jej dwie siostry i mama

Patrycja Bukalska
Siadamy przy stole: Kasia, która w sierpniu 1944 r. miała 15 lat, ja oraz jej córki Monika i Joanna. Chcę porozmawiać, jak to się stało, że w powstaniu…
Konferencja "Spektakl", Warszawa, 3 lipca 2024 r. // Fot. materiały prasowe Muzeum Powstania Warszawskiego

Gdy 20 lat temu powstawało Muzeum Powstania Warszawskiego, wielu powstańców było sceptycznych. Jak się do niego przekonali?

Patrycja Bukalska
Pamiętam jego otwarcie latem 2004 roku: tłumy i nastrój uniesienia. Ludzi, którzy przynosili swoją historię rodzinną. Wzruszonych powstańców, już wiekowych,…
Jan Ołdakowski, dyrektor Muzeum Powstania Warszwawskiego // Fot. Michał Zajączkowski / Muzeum Powstania Warszawskiego

Dyrektor Muzeum Powstania Warszawskiego: „Wierność ideałom, przyjaźń, honor: takie wartości są ważne również w czasie pokoju”

Patrycja Bukalska, Jan Ołdakowski
JAN OŁDAKOWSKI: Dyskusja o powstaniu warszawskim to także dyskusja o wartościach. Stawianie oporu złu jest ważne także dziś. Zwłaszcza że nasza część świata…
Ucieczka z rejonu bombardowania, ok. 2 września 1944 r. // Fot. Sylwester „Kris” Braun / Muzeum Warszawy
Materiał partnera

Sylwester Braun: fotograf wojennej Warszawy

Kinga Dawidowicz
Jego zdjęcia to nie tylko unikalne obrazy tragicznej historii stolicy, ale również okazja do dyskusji o tym, jak powinniśmy dbać o zbiorową pamięć.

Nauka

Bakteriofag T-4 i komórka bakterii Escherichia coli. Kolorowany obraz z mikroskopu elektronowego. Cząstki wirusa (kolor zielony), z "główką" i "ogonem", zawierającym materiał DNA, docierają do komórki bakterii (brązowa). Bakteriofag T-4 jest pasożytem żerującym na komórkach bakterii. Powiększenie: x63,000 (przy rozmiarze zdjęcia 5x7cm) // Fot. Science Photo Library / East News

Jakie terapie mogą nam pomóc w walce z lekoopornymi bakteriami

Anna Bartosik
Dziś, gdy bakterie coraz trudniej zwalczać antybiotykami, powraca pomysł znany już od stu lat.

Z oddechem

Plaża w okolicy miejsowości Løkken na Jutlandii. // Fot. Robert Harding / Alamy / B&EW

Dorthe Nors, pisarka: Bałtyk jest ostry, twardy. A Morze Północne to wszechobecny wędrujący piasek, jest uspokajające

Adam Robiński, Dorthe Nors
Są ludzie, dla których widok rozległego horyzontu i nieba bywa nie do zniesienia. Ja nie potrafię bez nich żyć.
Ks. Adam Boniecki i Anna Goc w redakcji „Tygodnika Powszechnego". Kraków, 28 czerwca 2024 r. // Fot. Grażyna Makara

Zapytaj Adama, część IV: Czy myślał o apostazji? Czy miał zwierzęta? Jak pokazać bliskiej osobie, że warto żyć? Jakiej muzyki słucha? Czy wierzy w potwory?

Anna Goc, Ks. Adam Boniecki
Adam Boniecki

Tu i teraz. Tak ks. Adam Boniecki świętował 90. urodziny

Jacek Taran
„Ten wieczór będę nosił w sercu przez długie lata” – obiecał ks. Adam Boniecki. Urodziny naszego redaktora seniora świętowaliśmy w gronie przyjaciół,…

Kultura

Taylor Swift podczas występu dla ponad pięćdziesięciu tysięcy widzów w Johan Cruijff Arena. Amsterdam, 4 lipca 2024 r. // Fot. Robin van Lonkhuijsen / East News

Moce Taylor Swift. Oto cztery powody jej niezwykłej popularności

Monika Ochędowska
Co takiego sprawia, że wśród gwiazd swojego pokolenia to właśnie trzydziestopięcioletnia piosenkarka z Pensylwanii osiągnęła taką sławę?
Andrzej Wajda podczas prac nad spektaklem "Biesy" w Teatrze Starym, 1971 r. // Fot. Wojciech Plewińśki / Forum

„Notesy” Andrzeja Wajdy pokazują nieznane oblicze reżysera

Jakub Majmurek
Na planie „Człowieka z marmuru” notuje w trakcie wydarzeń radomskiego czerwca: „Nie przyszło mi do głowy, by nie pracować w ten dzień. Robię film ważny, nie…
Ołeksandr Rojtburd (19612021), montaż wideo ujęć z „Pancernika Potiomkin" Sergieja Eisensteina, 1998 r. // Fot. Jacek Taran

„Odesa. Długi wiek XX w sztuce”: nowa wystawa w Krakowie

Piotr Kosiewski
W ukraińskiej tożsamości zachodzą zmiany. O tym, w jaki sposób Ukraina opowiada na nowo o swej przeszłości i buduje tożsamość, jak radzi sobie z kolonialnym…
Kristen Stewart (z lewej) oraz Katy O’Brian w filmie “Love Lies Bleeding.”, 2024 r. // Materiały prasowe Gutek Film

„Love Lies Bleeding”: oby świat już nigdy nie wyglądał tak, jak w ejtisach

Anita Piotrowska
Bohaterki piją z tylu zatrutych studni, że efektem musi być melanż seksu, przemocy i czarnego humoru.

Książka tygodnia: „Furia i inne opowiadania” Silviny Ocampo

Lektor
Czarny humor, groza pod powierzchnią zwyczajnego życia, straszne dzieci – to Państwa czeka w tych 34 bardzo krótkich, gęstych opowiadaniach.

Felietony

Kamala Harris

Mysogynoir: seksizm i rasizm w jednym, czyli co czeka Kamalę Harris

Zuzanna Radzik
Trump już nazywa ją „śmiejącą się Kamalą”, kpiąc z jej spontanicznego śmiechu. Za tym idzie nazywanie jej wariatką, niewystarczająco skromną, zbyt mało…
Eliza Kącka // Fot. Grażyna Makara

Magda Mołek nie może czekać

Eliza Kącka
Poczta przy Chełmskiej. Dwie kiele pięćdziesiątki: „Słuchaj, czy to nie Magda Mołek gada w komórkę?”. „Oceniam, że Mołek”. „Ale co ona robi przy naszej poczcie…
Olga Drenda // Fot. Grażyna Makara

Gdy zamiast „bo ty uważasz” zaczynam słyszeć „bo wy uważacie”

Olga Drenda
Powiedzieć komuś „pan się myli”, „głupio gadasz” albo nawet „Kowalski ma kiełbie we łbie” to nieefektywny wydatek energii. Co innego, gdy wraz z Kowalskim…
Profesor Jerzy Bralczyk. Warszawa, listopad 2023 r. // Fot. Artur Zawadzki /

Dlaczego Bralczyk, sędziwy i lubiany językoznawca, stał się nagle obiektem najdzikszego hejtu?

Tomasz Stawiszyński
Mam wrażenie, że splotło się tutaj kilka spraw. Dokładniej rzecz biorąc – trzy. Po pierwsze, postępująca niezdolność do uznawania, że inni mają odmienne…

Smaki

fot. Katarzyna Hurova / Shutterstock

Apostoł Filip patronem cateringu: jak ogarnąć żywienie w wiosce olimpijskiej

Paweł Bravo
Do wyboru jest opcja francuska, azjatycka, „światowa” oraz halal. Aferę zrobili Brytyjczycy, gdy zabrakło im jajek na śniadanie i grillowanego kurczaka.

Zmysły

Piazza Bellini w Neapolu, czerwiec 2018 r. // Fot. Pablo Castagnola / Anzenberger / Forum

Neapol: mistrz Włoch

Bartek Kieżun
Dowiedziałem się, że świętowanie zwycięstwa odbędzie się w weekend. Nie dałem po sobie nic poznać. Głupio byłoby zapytać, co w takim razie odbywa się w mieście…