Tygodnik Powszechny Nr 25/2025

Na okładce: Łukasz Orbitowski, Kraków, 11 czerwca 2025 r. // fot.: Grażyna Makara
Data wydania:
Numer wydania:
25
Rok wydania:
2025

Rozstrzygnięcie wyborów prezydenckich przynosi pytania o IPN. Kto zastąpi Karola Nawrockiego w roli prezesa? I czy w Instytucie, po ćwierćwieczu jego działalności i czterech latach urzędowania Nawrockiego, nie czas na gruntowne zmiany - pyta w Temacie Tygodnika Marek Rabij. W numerze także: okładkowa rozmowa o ojcostwie z Łukaszem Orbitowskim, Monika Białkowska o nowych formach polskiej religijności na przykładzie Bożego Ciała, Piotr Śmiłowicz o wszystkich ludziach prezydenta-elekta, Marta Zdzieborska o fali protestów w USA, Bartek Dobroch o przyjeżdżającej w końcu do Polski Alanis Morissette i Nina Bażela o nowych misjach na Księżyc; w Magazynie Conrad przedstawiamy pierwszych gości tegorocznego festiwalu.

Edytorial

ks. Adam Boniecki / Fot. Grażyna Makara

Procesja Bożego Ciała pokazuje, że wiara jest czymś, co musi wyjść z budynków kościoła

Ks. Adam Boniecki
Widziałem wielkie procesje i małe. Chodziłem w procesjach Bożego Ciała w Rwandzie i w niewielkim polskim miasteczku, w czasach restrykcji wobec Kościoła i w…
Michał Okoński // Fot. Grażyna Makara / Katarzyna Włoch // Tygodnik Powszechny

Miejcie nadzieję

Michał Okoński
Cokolwiek Wam ją odebrało: dramaty polityczne, zawodowe czy osobiste – ciąg dalszy nastąpi. W świecie, który postaramy się opowiedzieć.

Obraz tygodnia

Ewakuacja ludności cywilnej po uderzeniu irańskiej rakiety w izraelskie miasto Petah Tikva, na wschód od Tel Awiwu, 16 czerwca 2025 r. // Ft. Jack Guez / AFP / East News

Wojna o wszystko. Jakie są dalsze scenariusze konfliktu między Izraelem a Iranem?

Marek Kęskrawiec
Irański program atomowy to oficjalna przyczyna izraelskiego ataku, ale nie jedyna. Izrael liczy, że skutkiem starcia z Iranem będzie upadek reżimu ajatollahów…
Od stycznia tego roku nieba nad Rzeszowem i hubem logistycznym w Jasionce bronią niemieccy żołnierze wyposażeni w systemy obrony przeciwlotniczej Patriot. Na zdjęciu: ministrowie obrony Polski i Niemiec, Władysław Kosiniak-Kamysz i Boris Pistorius, podczas wizyty w Jasionce, 23 stycznia 2025 r. // Fot. Darek Delmanowicz / PAP

Niemcy kanclerza Merza są wiarygodnym sojusznikiem Polski

Wojciech Pięciak
List otwarty grupy niemieckich socjaldemokratów – w którym domagają się radykalnej zmiany obecnej polityki zagranicznej i obronnej Niemiec, w duchu nowego…

Na punkty

Plakat z briefingu Szymona Hołowni w sprawie wprowadzenia zakazu używania przez uczniów smartfonów w szkołach podstawowych. Kraków, 7 kwietnia 2025 r. // Fot. Beata Zawrzel / REPORTER

Zakaz smartfonów w szkole nie załatwi za nas problemu

Przemysław Wilczyński
Wiceministra edukacji Katarzyna Lubnauer zapowiedziała skierowanie do Sejmu projektu ustawy, w którym zapisana zostanie expressis verbis możliwość szkolnego…
Ksiądz infułat Dariusz Raś na Rynku Głównym w Krakowie. 30 maja 2017 r. // Fot. Jacek Boroń / Reporter

Jędraszewski kontra Raś: o co ta wojna?

Edward Augustyn
Bez względu na to, kto ma rację, to pieniądze, władza, ambicje i personalne urazy okazują się ważniejsze od dobra Kościoła, na które obie strony chętnie się…
Posiedzenie Sejmu X kodencji. Przemówienie premiera Donalda Tuska przed głosowaniem w sprawie wotum zaufania dla rządu. Warszawa, 11 czerwca 2025 r. // fot. Adam Burakowski / East News

Po wotum zaufania dla rządu: Tusk toczy poprzednią wojnę

Piotr Śmiłowicz
Akcja z wotum zaufania była przede wszystkim politycznym rytuałem, który jednak nie zmienia sytuacji politycznej i nie rozwiązuje żadnego problemu „koalicji 15…
Budowa mieszkań deweloperskich w Łodzi. Kwiecień 2025 r. // Fot. Piotr Kamionka / Reporter

Banki nieprzygotowane na falę pozwów o WIBOR. Gra toczy się o odsetki od nawet 400 mld zł

Marek Rabij
Co zagraża polskim bankom? Głównie klienci – taką diagnozę przynosi najnowsza edycja raportu o stabilności polskiego systemu finansowego, przygotowana przez…
// Fot. Kittyfly / Shutterstock

Mózg, komputer i mowa: technologiczny przełom

Piotr Durka
Naukowcy z Uniwersytetu Kalifornijskiego w Davis ogłosili technologiczny przełom: stworzony przez nich eksperymentalny system pozwolił pacjentowi, który…
Michał Probierz podczas meczu eliminacyjnego Polska - Finlandia. Helsinki, 10 czerwca 2025 r. // Fot. Markku Ulander / East News

Selekcjoner Michał Probierz składa dymisję. Zagrał va banque i przegrał

Michał Okoński
Pozbawiając Roberta Lewandowskiego kapitańskiej opaski, selekcjoner postawił wielką stawkę i przegrał. Komunikacyjna katastrofa nie pozwoliła skupić się na…
// rys. Bartosz Minkiewicz

Bartosz Minkiewicz Rysuje

Bartosz Minkiewicz

Temat Tygodnika

Kampania billboardowa Oddziału IPN w Bialymstoku z okazji Narodowego Dnia Pamięci Żołnierzy Wylętych. Białystok, 28 lutego 2025 r. // Fot. Anatol Chomicz / Forum
Wersja audio

IPN w czasie bezkrólewia. Kto zastąpi Nawrockiego?

Marek Rabij
Rozstrzygnięcie wyborów prezydenckich przynosi pytania o Instytut Pamięci Narodowej. Kto zastąpi Karola Nawrockiego w roli prezesa? I czy w Instytucie – po…

Kraj

Od lewej Przemysław Czarnek, Paweł Szefernaker, Karol Nawrocki. Warszawa, 18 marca 2025 r. // Fot. Jacek Domiński / Reporter

Kancelaria Karola Nawrockiego szykuje się do boju

Piotr Śmiłowicz
W nadchodzących miesiącach czeka nas brutalna wojna o władzę i pogłębianie rowów między milionami wyborców zwaśnionych stron. To fatalna prognoza dla Polski,…
Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej we Wrocławiu. Wrocław, 1 sierpnia 2024 r. // Fot. Magdalena Pasiewicz / East News

Czy rząd Tuska podniesie zasiłki i wprowadzi asystencję osobistą?

Przemysław Wilczyński
Z PiS-owskim prezydentem na karku koalicja nie spełni wielu obietnic, na czele ze związkami partnerskimi i liberalizacją aborcji. Jej szansą stają się projekty…
Bulwary nad Wisłą w Warszawie. 22 maja 2017 r. // Fot. Jakub Wosik / Reporter
Wersja audio

W liceum piłem jak dorosły. Dlaczego w Polsce alkohol dostępny jest niemal wszędzie?

Eliza Leszczyńska-Pieniak
W mediach panuje moda na artykuły sugerujące, że pokolenie Z wzięło rozbrat z alkoholem. To nieprawda. Młodzież pije coraz więcej, a dorosłych – w tym władze…

Świat

Protesty w Los Angeles, 8 czerwca 2025 r. // Fot. Ringo Chiu / AFP / East News

Trump kontra Kalifornia. Dlaczego prezydent USA angażuje się w tłumienie protestów w Los Angeles?

Marta Zdzieborska
Reakcja Donalda Trumpa na zamieszki w Mieście Aniołów jak na dłoni pokazuje modus operandi za jego rządów. Prezydent testuje granice władzy wykonawczej i karze…
Florida Panthers - Edmonton Oilers, drugi mecz w finale Pucharu Stanleya. Edmonton, Kanada, 6 czerwca 2025 r. // Fot. Steph Chambers / Getty Images

Emocje na buliku. Trump dzieli Amerykanów i Kanadyjczyków także na lodowisku

Maciej Jakubowiak
Napięcia między USA i Kanadą odbijają się nieoczekiwanie w hokeju na lodzie – w trwającym właśnie finale Pucharu Stanleya. Znów okazuje się, że stwierdzenie,…
Protest przeciw wprowadzeniu euro. Sofia, 31 maja 2025 r. // Fot. Borislav Troshev / EPA / PAP

Najbiedniejszy kraj UE przyjmuje wspólną walutę. Dlaczego Bułgaria ucieka w euro?

Piotr Oleksy
Państwo, które przez cztery lata funkcjonowało bez stabilnego rządu, osiągnęło wyniki ekonomiczne pozwalające dołączyć do wspólnej unijnej waluty. Jak to było…
Domu nie da się spakować, zniszczone mieszkanie Natalji. Charków, 26 marca 2022 r. // Fot. Paweł Pieniążek

Czy można oswoić wojnę? Rozmowa z Pawłem Pieniążkiem

Anna Goc, Paweł Pieniążek
Nauczyłem się, by nie przebywać za długo tam, gdzie jest niebezpiecznie. Gdy czułem, że mój strach się przytępia, że przestaję się bać, wiedziałem, że…

Wiara

Procesja Bożego Ciała w parafii św. Tomasza Apostoła w Kietrzu. Opolszczyzna, 28 maja 2024 r. // Fot. Edyta Gonet

Jak się zmienia Boże Ciało: pobożność ludowa szuka własnego języka

Monika Białkowska
Boże Ciało pokazuje, że pobożność eucharystyczna w Polsce nie umiera. Ale zmienia się, tak jak wiara, jeśli jest żywa. Każde pokolenie wyraża ją własnym…
Maria Valtorta, 1912 r. // Domena publiczna
Wersja audio

Tajemnica Marii Valtorty. Watykan wydał werdykt

Artur Sporniak
Mistyczka, antysemitka o szokujących poglądach na seks, jednocześnie posiadająca niezwykłą wiedzę nie wiadomo skąd. O objawieniach Marii Valtorty wypowiedział…
Prymas Polski abp. Wojciech Polak podczas zebrania Konferencji Episkopatu Polski. Katowice, 11 czerwca 2025 r. // Fot. Michał Meissner / PAP

Oszukani przez biskupów. Skrzywdzeni komentują decyzję KEP

Anna Goc
Prymas Wojciech Polak nie będzie już odpowiedzialny za tworzenie komisji, która miała zbadać przypadki wykorzystania seksualnego w Kościele.

Czytania

Ks. Wacław Oszajca // Fot. Grażyna Makara

Niecierpliwi was to, że Jezus nie wraca?

Wacław Oszajca
Trzeba się z tym światem przeprosić i na nowo uwierzyć, że również „teraz trwają wiara, nadzieja i miłość”.

Nie głoś Jezusowej prawdy tym, których nie kochasz na Jezusowy sposób

Kard. Grzegorz Ryś
Jezus modli się za tych, którym przekazuje swoją misję. Na czym ona polega?

Historia

Gry retro na targach gier video Gamescom. Kolonia, 23 sierpnia 2023 r. // Fot. Ina Fassbender / AFP / East News

Stare gry komputerowe przeżywają renesans. Co to mówi o nas samych?

Wojciech Brzeziński
Zniechęceni do współczesnych gier komputerowych, drogich i powtarzalnych, gracze coraz częściej sięgają po te sprzed lat. Retrogaming – jak nazwano ten fenomen…

Nauka

Program lądownika księżycowego Argonaut Europejskiej Agencji Kosmicznej, wizualizacja eksploracji księżyca. // ESA–ATG

Dlaczego wszyscy lecą na Księżyc?

Nina Bażela
Przez najbliższe dwa lata na Srebrnym Globie wyląduje więcej łazików niż od początku XXI w., a kolejne misje księżycowe będą startować średnio co miesiąc. O…

Kultura

Alanis Morissette podczas koncertu noworocznego. Nowy Jork, 31 grudnia 2024 r. // Fot. Gilbert Flores / Getty Images

Cisza i wrzask Alanis Morissette

Bartek Dobroch
Należy do nielicznych gwiazd, które w Polsce świeciły dotąd światłem widocznym z oddali – 19 czerwca na warszawskim Torwarze Alanis Morissette zagra po raz…
Kadr z serialu „Mountainhead", USA 2024 r. // materiały prasowe MAX

Logan Roy nie miał hamulców? Po „Sukcesji” pora na „Mountainhead”

Jakub Majmurek
W serialu „Sukcesja” widzieliśmy, jak tradycyjne media, kierując się interesami i uprzedzeniami swoich właścicieli, są w stanie wpływać na świat. Film „…
„FENICKI UKŁAD” („The Phoenician Scheme”) – reż. Wes Anderson. Prod. Niemcy/USA 2025. Dystryb. UIP // materiały prasowe

„Fenicki układ”: czego brakuje w nowym filmie Wesa Andersona

Anita Piotrowska
„Fenicki układ” to sprawdzona mieszanka staroświeckiego wdzięku, awanturnictwa i absurdu. Doskonale działająca w poszczególnych wątkach i obrazach, choć…
Wydawnictwo Austeria, Kraków-Budapeszt-Syrakuzy 2025 // materiały prasowe

Książka tygodnia: „Skazany na kino” – rozmowa z Krzysztofem Gieratem

Lektor
W trudnych czasach nadzieję dają filmy. Na kino zawsze będzie zapotrzebowanie.
Maciej Dobosiewicz, Laszowanie // materiały prasowe

„Laszowanie”: cegiełka do urealniania opowieści o współczesnych mężczyznach

Adam Woźniak
Maciej Dobosiewicz nie tylko dokłada cegiełkę do opowieści o współczesnych mężczyznach, ale też wypracowuje osobny idiom, którego podstawą jest budowanie…
Marek Górlikowski, Ilustrator. Prawdziwe przygody ojca Koziołka Matołka. Tylko dla dorosłych. Wydawnictwo ZNAK, 2025 r. // materiały prasowe

Polska miała swojego Disneya. Narysował nam Koziołka Matołka

Jacek Taran
Jak to możliwe, że zapomnieliśmy o kimś, kogo rysunki znało jeszcze niedawno każde dziecko?
Patrick Horvath, Pod drzewami, gdzie nikt nie widzi. // materiały prasowe

Komiks tygodnia: „Pod drzewami, gdzie nikt nie widzi” Patricka Horvatha

Remigiusz Różański
Komiks Horvatha jest na wskroś pulpową opowieścią, lecz jej przesłanie obfituje w niuanse, wszak zwierzęce postaci reprezentują naturę, która według autora…

Felietony

Olga Drenda // Fot. Grażyna Makara
Wersja audio

Jak żyć wśród rozproszeń

Olga Drenda
Żeby chciało nam się starać, trzeba czuć, że warto. Z kolei sam wysiłek bez przyjemności wynikającej z tego, że coś się nam udało, jest sztuką dla sztuki.
Wojciech Bonowicz // Fot. Grażyna Makara

Nie chcemy być nieustannie szarpani i zaczepiani

Wojciech Bonowicz
Kiedy jeżdżąc w różne miejsca, słucham, co ludzie mówią, widzę, jak bardzo medialny obraz społeczeństwa odbiega od tego, co rzeczywiste.
Stanisław Mancewicz / Fot. Grażyna Makara / Katarzyna Włoch // Tygodnik Powszechny

W Polsce nie trzeba być członkiem żadnej wyimaginowanej elity, by pogardzać kimkolwiek i czymkolwiek

Stanisław Mancewicz
Połowa Polaków nie uznaje kosmosu za kosmos, skoro jeździć ma po nim Sławosz Uznański. Nic z tego, co uczyni na orbicie mąż posłanki Platformy Obywatelskiej,…
Tomasz Stawiszyński // Fot. Karol Paciorek

Czy Trump z Muskiem jeszcze się pogodzą

Tomasz Stawiszyński
Dwie potężne persony – systematycznie oddalające się od realiów, pogrążające się w iluzjach na temat siebie i świata, przekonane o swojej doskonałości i…

Smaki

Brokuł gałązkowy // Fot. Adobe Stock
Wersja audio

Dwanaście razy pepperoni może być groźne. Światowe kryzysy z perspektywy pizzerii

Paweł Bravo
Prawidłowość wychwycili w czasach zimnej wojny rosyjscy szpiedzy. Uważne monitorowanie ruchu w pizzeriach pozwalało im ustalić moment, kiedy Ameryka szykowała…

Zmysły

Łukasz Orbitowski z synem Julianem. Kraków, 11 czerwca 2025 r // Fot. Grażyna Makara

„Mam syna, który jest ode mnie mądrzejszy i lepszy”. Łukasz Orbitowski o ojcostwie i boksie

Łukasz Orbitowski, Katarzyna Kubisiowska, Grażyna Makara
Łukasz Orbitowski, pisarz: Zorientowałem się, że zaczynam strofować i pouczać Julka tak, jak mnie strofował i pouczał mój ojciec. I zrozumiałem, że choć mój…

Dodatki w numerze Nr 25/2025

Grafika na okładce: Marcin Wolny / Conrad FestivalMagazyn Conrad nr 1/2025

Klaus Vedfelt / Getty Images

Nadzieja radykalna, czyli życie to coś więcej niż jedynie przeżycie. Idea przewodnia Festiwalu Conrada 2025

Olga Drenda
Koniec – i co dalej? Coś się skończyło, lecz istnienie nadal trwa. Odnajdujemy się w rzeczywistości, która przestaje być znajoma; wygrzebujemy się na…
Kamel Daoud w jednej z paryskich księgarń. Francja, 2 maja 2025 r. // Fot. Eric Fougere / Getty Images

Kamel Daoud oddaje głos ofiarom wojny domowej w Algierii, ale budzi też sporo kontrowersji

Dorota Malina
Krytyka laureata Goncourtów to już we Francji uświęcona tradycja: Annie Ernaux rzekomo pisze nudno i płasko, Brigitte Giraud „nie ma stylu”, a Jean Baptiste-…
Vincenzo Latronico // Fot. Maria Rodenas Sáiz de Baranda / materiały prasowe Wydawnictwa Czarne

Vincenzo Latronico, kronikarz pokolenia milenialsów: Nie jesteśmy szczęśliwi, bo szczęście daje tylko wspólnota

Krzysztof Katkowski, Vincenzo Latronico
Termin „hipster”, w każdym jego użyciu, klasyfikuje ludzi na podstawie ich nawyków konsumpcyjnych. W książce próbuję przyjrzeć się przyczynom i skutkom tych…
Michał Sowiński na spotkaniu z Gabrielem Krauze. Festiwal Conrada 2024 / Marek Bednarz

Festiwal Conrada 2025: co nas czeka podczas tegorocznej edycji?

Michał Sowiński
Nadzieja jest dziś potrzebna jak nigdy, a literatura pozwala jej szukać w szczególny sposób. Dzięki niej możemy wyobrazić sobie rzeczy pozornie niemożliwe –…
Emily Mandel // Ulf Andersen / Getty Images

Postapokalipsa nie musi być fantazją o przemocy. Czego nas uczy Emily St. John Mandel

Michał Sowiński
U Mandel wszystko się rozpada: czas, pamięć, tożsamość. A jednak właśnie w tym rozpadzie bohaterowie uczą się żyć – nie pomimo katastrofy, ale dzięki niej.