Europa Środkowa: najważniejsze informacje

Péter Magyar 15 kwietnia 2026 r. w Budapeszcie / fot. Attila KISBENEDEK / AFP

Péter Magyar po Orbánie. Więcej ciągłości niż zmiany

Dominik Héjj
Magyar nie objął jeszcze urzędu, ale już pokazuje kierunek swoich rządów. W wielu kluczowych sprawach – od energetyki po politykę historyczną – bliżej mu do…
Amerykański wojskowy śmigłowiec Black Hawk w bazie lotniczej Mihail Kogălniceanu nad Morzem Czarnym. Rumunia, 25 listopada 2025 r. // Fot. Robert Ghement / EPA / PAP

Rumunia i program SAFE. Miliardy na armię, autostrady i spór o europejską obronę

Jan Pocheć
Rumunia dostanie 16,5 mld euro z programu SAFE na obronność, drogi i odporność cywilną. Pieniądze budzą jednak także spory: o dług, krajowy przemysł oraz o…
Region winiarski Tokaj nad rzeką Cisą // Fot. pngking / Adobe Stock

Wreszcie przestaną nas uwierać wyrzuty przy mangalicy i bikaverze

Paweł Bravo
Oczywiście, te wyrzuty były irracjonalne, bo karanie jak leci wszystkich producentów z danego kraju jest tylko przykładem odpowiedzialności zbiorowej.
Plakat uderzający w ekipę Orbana z napisem "Pokorni słudzy Moskwy". Budapeszt, 12 kwietnia 2026 r. // fot. Jaap Arriens / Getty Images

Klęska Orbána. Władza, która manipuluje regułami, sama wpada w pułapkę

Jarosław Flis
Przegrana Viktora Orbána to lekcja także dla Polski. Sukces Pétera Magyara pokazuje, że nadużywanie reguł demokracji – w tym manipulacja ordynacją – często…
„Nie pozwól, aby Zełenski śmiał się ostatni” – taki przekaz widzą codziennie mieszańcy Budapesztu na reklamach wyborczych Fideszu. Węgry, 19 marca 2026 r. // Fot. Jaap Arriens / NurPhoto / Getty Images

Węgry przed wyborami. Rosja i Ukraina zdominowały końcówkę kampanii Orbána

Marcin Żyła
Relacje z Rosją i Ukrainą zdominowały ostatnie dni kampanii na Węgrzech. Orbán mobilizuje strachem, a opozycja unika proukraińskiej etykiety. Relacja z…
Marta Szymańska podczas pracy nad wystawą "Wspólnie - 20 lat kolektywu Sputnik Photos" w krakowskim MuFo. 21 marca 2026 r. // Fot. Jacek Taran

Wystawa „Wspólnie” w MuFo. 20 lat kolektywu Sputnik Photos w Krakowie

Jacek Taran, Marta Szymańska
20 lat kolektywu Sputnik Photos to historia współpracy i zmieniającego się języka fotografii – o wystawie „Wspólnie” w krakowskim MuFo mówi jej kuratorka,…
Protesty w 8 rocznicę zabójstwa Jána Kuciaka i Martiny Kušnirovej. Bratysława, 21 luty 2026 r. // Fot. Dano Veselsky / TASR / AP / East News

Zabójstwo Jána Kuciaka. Osiem lat później Słowacja wciąż nie rozliczyła tej zbrodni

Patrycja Bukalska
Słowacja jest przygnębiona. Osiem lat po zabójstwie Jána Kuciaka i Martiny Kušnirovej nie doszło do spodziewanej odnowy kraju, za to przed sądem znów toczy się…
Peter Ondrejička w pektaklu „Threeema" w bratysławskim teatrze Divadlo bez Masky, opowiadający o władzy, korupcji i decyzjach, które zapadają z dala od oczu obywateli // Fot. Bara Podola

„System, który doprowadził do morderstwa Jána Kuciaka, wciąż istnieje”

Patrycja Bukalska, Martin Krč
Słowacki dramatopisarz Martin Krč opowiada o spektaklu „Threeema”, inspirowanym sprawą zabójstwa dziennikarza Jána Kuciaka.
Czeski miliarder Michal Strnad podczas debiutu giełdowego w Amsterdamie. Holandia, 23 stycznia 2026 r. // Fot. Piroschka Van De Wouw / Reuters / Forum

Bogaty jak Czech. Dlaczego Czechy mają najwięcej miliarderów w Europie Środkowej

Krzysztof Dębiec
Majątek tej czwórki stanowi równowartość jednej piątej całego czeskiego PKB. Jak doszli do takich fortun, niespotykanych w innych krajach Europy Środkowej?…
Sekretasz Stanu USA Marco Rubio i premier Viktor Orbán na konferencji prsasowej. Budapeszt, 16 lutego 2026 r. // Fot. Balint Szentgallay / NurPhoto / AFP / East News

Czy Orbán uzna porażkę? Węgry przed decydującymi wyborami

Dominik Héjj
Zagrożony klęską Orbán podgrzewa atmosferę konfliktu. Czy to przygotowanie gruntu pod wariant ekstremalny? Na razie to political fiction, ale same spekulacje…
Przełom Żelaznej Bramy na pograniczu serbsko-rumuńskim,-miejsce gdzie kończą się Karpaty // Fot. Slavica Stajic / Adobe Stock

Karpaty bez granic: górska wolność i historia bez stolic

Marcin Żyła, Maciej Janowski
„Granica nas przekroczyła” — mówią Węgrzy z Siedmiogrodu. Maciej Janowski opowiada o Karpatach jako przestrzeni górskiej wolności, mobilności i intensywnej…
Polscy kibice podczas meczu meczu Polska - Islandia w piłce ręcznej. Kristianstad, Szwecja, 18 stycznia 2026 r. // IPA Sport / ABACA / East News

Polski zwrot na Północ. Społeczeństwo oraz kultura wyprzedziły dyplomację i inwestycje

Piotr Oleksy, Damian Szacawa
Analizując relacje Polski z państwami nordyckimi, zapominamy często o więziach społecznych tworzonych przez liczną emigrację. W Norwegii, Szwecji, Danii i…
Prezydent Czech Petr Pavel oraz Andrej Babiš (z lewej), lider partii ANO, podczas jego nominacji na nowego premiera Czech. Praga, 9 grudnia 2025 r. // Fot. Michal Cizek / AFP // East News

Andrej Babiš premierem Czech. Czy to koniec Grupy Wyszehradzkiej?

Martyna Wasiuta
Nowy premier Czech chce poprawy relacji w Grupie Wyszehradzkiej. Ale jeśli ma to polegać na zacieśnianiu relacji ze Słowacją i Węgrami, do których Babišowi…
Centrum Handlowe Forum w Popradzie na Słowacji, lipiec 2022 r. // Fot. Jan Rychetsky / CTK / PAP

Polskie firmy idą w świat. Muszą, mogą czy chcą?

Bartłomiej Mayer
Coraz więcej i chętniej inwestujemy za granicą. W regionie Europy Środkowej polscy przedsiębiorcy są już potentatami, ale apetyty mają większe.
Akcja duńskich służb przy lotnisku w Kastrup koło Kopenhagi po pojawieniu się nad nim obcych dronów. Dania, 22 września 2025 r. // Fot. Steven Knap / AFP / East News

Bezzałogowce nad Europą. Co jest celem rosyjskiej „dyplomacji dronów”?

Marek Rabij
Rosyjskie drony nad Europą nie zniechęcą jej do wspierania Ukrainy. Mogą jednak sprawić inne problemy, których skutki odczujemy wszyscy.
Muzeum w Szadowie, na pierwszym planie odnowiony kirkut. Litwa, sierpień 2025 r. // Fot. Wojciech Konończuk

W Szadowie na Litwie powstało jedno z najciekawszych nowych muzeów w Europie

Wojciech Konończuk
Historia tego prywatnego projektu muzealnego – poświęconego pamięci o żydowskim sztetlu i zrealizowanego w sennym miasteczku na litewskiej prowincji –…
Dwujęzyczna (w jęz. niemieckim i dolnołużyckim) tablica z nazwą ulicy w Cottbus, Niemcy // Fot. Schoening / Alamy / BE&W

Słowianie przybyli ze wschodu. Badania genetyczne rzucają światło na ich początki

Łukasz Kwiatek
Migracja Słowian do Europy środkowo-wschodniej miała miejsce od VI do VIII w. Na terenie Polski i Niemiec przybysze ze wschodu zastąpili dotychczasową…
Kadr z filmu "Rodziny takie jak nasza", reż. Thomas Vinterberg // Fot. Julia Vrabelowa / materiały prasowe Canal+

Dania padła. W serialu „Rodziny takie jak nasza” zobaczysz apokalipsę

Anita Piotrowska
Co by było, gdyby państwo duńskie przestało istnieć? – pyta w swoim miniserialu twórca „Na rauszu”. Robi to na poważnie, bez odniesień do Trumpa i bez kostiumu…
Antyrządowy protest w Bratysławie 7 lutego 2025 r. Pod oskarżeniem o kolaborację z Rosją widnieją podobizny premiera Ficy (z prawie) i liderów ugrupowań koalicyjnych: Matúša Eštoka (partia Hlas; z lewej) i Andreja Danko (Słowacka Partia Narodowa; w środku). Słowacja 7 lutego 2025 r. // Fot. Tomas Benedikovic // AFP / East News

Słowacy się buntują. W odpowiedzi na protesty premier Fico oskarża opozycję o próbę puczu

Patrycja Bukalska
Kolejne protesty przeciw rządowi Roberta Ficy, który atakuje Ukraińców i flirtuje z Rosją, są coraz liczniejsze. Równocześnie pogłębia się podział Słowacji na…
Premier Indii Narendra Modi podczas obchodów Dnia Niepodległości, New Delhi, 15 sierpnia 2024 r. // Fot. Harish Tyagi / EPA / PAP

Narendra Modi w Polsce i Ukrainie: cel wizyty premiera Indii

Wojciech Jagielski
To pierwsza od prawie pół wieku wizyta szefa rządu tego kraju w Polsce. Prężnie rozwijające się mocarstwo za swoich partnerów uważało zachodnie potęgi: USA,…
Zabiegając o zachodnie kredyty, podczas wizyty w Nowym Jorku w grudniu 1988 r. Michaił Gorbaczow zapowiedział jednostronną redukcję armii sowieckiej i ograniczenie jej sił w krajach Europy Środkowej. Na zdjęciu od prawej: wiceprezydent USA George Bush, prezydent Ronald Reagan i przywódca Związku Sowieckiego, 7 grudnia 1988 r. W tle Statua Wolności. // World History Archive / BE&W

Agresja Rosji na Ukrainę uświadamia, jak pomyślnie dla nas potoczyły się wydarzenia lat 1989-91. Dlaczego Kreml odpuścił wtedy Europę Środkową?

Łukasz Kamiński
Gdy w marcu 1985 r. władzę w sowieckim imperium obejmował Michaił Gorbaczow, nic nie było przesądzone. Peany chwalące jego reformy ukazywały się nawet na…
Protest przeciwko rządowemu planowi likwidacji Prokuratury Specjalnej. Bratysława, 19 grudnia 2023 r. / Fot. Radovan Stoklasa / Reuters / Forum

„Nie chcemy skończyć jak Węgry” – mówi „Tygodnikowi” pisarz Michal Hvorecký, uczestnik protestów na Słowacji

Patrycja Bukalska
Po świątecznej przerwie do pracy wracają słowaccy posłowie, aby obradować nad kontrowersyjnymi zmianami forsowanymi przez rząd Roberta Fica. A na ulice wracają…
/ JOE KLAMAR / AFP / EAST NEWS

Powrót zimy

WP
Pierwszy tydzień kwietnia mijał w Europie Środkowej pod znakiem nawrotu zimy.
Na okładce: transparent podczas Aksamitnej Rewolucji w Pradze pokazywał emocje demonstrujących / NAF DEMENTI

Jak Michaił Gorbaczow przegrał Europę Środkową

Łukasz Kamiński
Jego celem nie był rozpad, lecz ocalenie Związku Sowieckiego. Ceną, jaką był gotów za to zapłacić, była „finlandyzacja” Europy Środkowej. Ale 30 lat temu…
Demonstracja w Pradze, 11 grudnia 1989 r. 18 dni później bohater tłumówfaktycznie został prezydentem Czechosłowacji. / KHOL PAVEL / CTK / PAP

Havlowe dzieci, Havlowe wnuki

Patrycja Bukalska
– Idąc na spotkania do szkół, czuję się jak stary partyzant. Ale to trzeba robić – mówi 72-letnia Petruska Sustrova, przed 1989 r. opozycjonistka, potem…
Chorwaccy piłkarze witani w Zagrzebiu, 17 czerwca 2018 r. / SANDRA SIMUNOVIĆ / XINHUA / EAST NEWS

Ukryte pod szachownicą

Dariusz Kałan
Futbol przyciąga radykałów. Na Bałkanach, gdzie pamięć konfliktów etnicznych jest świeża, gospodarka stoi w miejscu, a historia wywołuje wielkie spory, widać…
Obchody 100-lecia odzyskania niepodległości przez Litwę, aleja Giedymina, Wilno, 16 lutego 2018 r. / SEAN GALLUP / GETTY IMAGES

Toast za niepodległość

Dominik Wilczewski
Szukając sojuszników, Litwa nie zapomina o Polsce. Choć atmosfera w naszych relacjach w ostatnich latach była zła, dziś powoli zmienia się na lepsze.
W centrum Bratysławy, 26.02.2018 r. / FOT. VLADIMIR SIMICEK / AFP/EAST NEWS

Po zabójstwie dziennikarza Słowacja wrze

Patrycja Bukalska
Śmierć Jána Kuciaka, 27-letniego słowackiego dziennikarza i jego narzeczonej Martiny Kušnírovej może doprowadzić do upadku rządu i wcześniejszych wyborów.
W centrum Bratysławy, 26.02.2018 r. / FOT. VLADIMIR SIMICEK / AFP/EAST NEWS

Strzały na Słowacji

Patrycja Bukalska
Ján Kuciak, 27-letni dziennikarz, został zastrzelony razem ze swoją partnerką Martiną Kušnírovą. Zdaniem szefa policji, była to egzekucja. Ta śmierć…
Romskie getto w Předlicach, przedmieściu Uścia nad Łabą, Czechy, 2017 r. / JANA PLAVEC

Lęki środkowej Europy

Patrycja Bukalska
Czesi czują się w swym kraju bezpiecznie jak nigdy. Ale ich politycznymi wyborami rządzi strach: przed uchodźcami i imigrantami. Zjawisko to rozlało się po…

Przechadzka dla przerażonych

Zuzana Schreiberová, Jan Dítko, Patrycja Bukalska
ZUZANA SCHREIBEROVÁ I JAN DÍTKO, Wielokulturowe Centrum Praga: Stosunek do muzułmanów czy Romów służy budowaniu negatywnej tożsamości Czechów – oni mają…
Na poboczu. Spotkanie z Andrzejem Stasiukiem/ Fot. Hasenien Dousery

Pobocze Europy

Michał Sowiński
„Chciałem jeździć, nie obchodziło mnie nic innego” – mówił Andrzej Stasiuk podczas Festiwalu Conrada, wspominając swoje podróże autostopem w młodości.
Z flagą Socjalistycznej Republiki Słowenii (kiedyś części Jugosławii) i marszałkiem Tito na koszulce: podczas demonstracji przeciwko korupcji wśród polityków. Lublana, 2013 r. / Fot. Jure Makovec / AFP PHOTO / EAST NEWS

Jugo retro

Damian Buraczewski
Choć od uzyskania przez Słowenię niepodległości minęło 25 lat, nostalgia za Jugosławią i marszałkiem Tito jest silna – zwłaszcza w średnim pokoleniu.
Prezydent Andrzej Duda i zespół ludowy Sołonczanka podczas spotkania z rumuńską Polonią. Bukareszt, listopad 2015 r. / Fot. Jacek Turczyk / PAP

Nowe życie Międzymorza

Piotr Oleksy
Region Europy Środkowej nabiera znaczenia w polskiej polityce, a idea sojuszu państw między Bałtykiem, Adriatykiem i Morzem Czarnym znów jest nośna. Czy jest…

Europa Środkowa: przyszłość przeszłości

Wojciech Pięciak
Najpierw demonstranci domagali się wolności, demokracji i ukarania winnych poprzedniego reżimu. Wkrótce potem, gdy reżim zaczął się chwiać, przyszła kolej na…

Uczyłem się od Polaków

Roland Jahn
ROLAND JAHN, nowy szef "niemieckiego IPN": Kontynuując dziś rozliczenia z komunizmem, powinniśmy stale mieć przed oczami pytanie: dlaczego to robimy…

Buntownik z polską flagą

Joachim Trenkner
Choć od upadku NRD minęły 22 lata, rozliczenia z komunizmem są w Niemczech nadal prowadzone. Gwarantuje to nie tylko prawo, ale też nowy szef "…

Laureaci Nagrody Kustosz Pamięci Narodowej 2011

Adam Borowski

Nagroda Kustosz Pamięci Narodowej

Przez kilkadziesiąt lat rządzący Polską komuniści tworzyli własną wersję historii, opartą na kłamstwie.

Kustosz Pamięci Narodowej 2002-2010

Rok 2002

Historia (ciągle) trudna

Łukasz Kamiński
Dziedzictwo komunizmu do dziś ciąży nad państwami Europy Środkowo-Wschodniej. Żadna z wielu prób jego rozliczenia nie zakończyła się pełnym sukcesem.

Wspólnie o historii

Wojciech Pięciak
Po 1989 r. wszystkie kraje Europy Środkowej stanęły wobec pytania, jak postąpić z archiwami tajnych służb. Czy i jak zinstytucjonalizować rozliczenia z…

Ciąg dalszy trwa?

TP
Rumunia

Naród najbliższy...

Ks. Adam Boniecki
... a jednocześnie daleki. Bliski, bo "za miedzą", a także dzięki historii. Wspólnej, a przecież często odmiennie ocenianej. Np. o tym, że chrzest Litwa…

Nigdy się nie poddałem

Valdas Adamkus
Valdas Adamkus

Dwadzieścia dat z historii Litwy

Wilno, styczeń 1991 r. Demonstranci broniący parlamentu przed sowieckimi żołnierzami /

Śpiewem i krwią

Jacek Borkowicz
Byłem 13 stycznia 1991 r. pod wileńską wieżą telewizyjną, gdy sowieccy komandosi masakrowali jej obrońców. Widziałem płaczących Litwinów, gdy w budynku…

Litwa w pigułce