Nagroda Kustosz Pamięci Narodowej

Miejsce patriotów walczących o niepodległość zajmowali ludzie służący interesom obcego mocarstwa; to oni trafiali do podręczników i na pomniki. Ale żyli też wtedy ludzie, którzy nie godzili się na zakłamywanie historii: pielęgnowali pamięć o bohaterach narodowych, ważnych dla naszej historii wydarzeniach, dokumentowali trud zwykłych ludzi, podejmowany w imię wolnej Rzeczypospolitej.

Honorując nagrodą Kustosz Pamięci Narodowej ich biografie i ich pracę, z której dziś mogą korzystać młode pokolenia, IPN chce pokazać skomplikowaną historię naszych najnowszych dziejów. Nagroda została ustanowiona w lipcu 2002 r. przez ówczesnego Prezesa IPN prof. Leona Kieresa, z inicjatywy dyrektora Oddziału IPN w Krakowie Janusza Kurtyki. Ma charakter honorowy i jest przyznawana corocznie osobom, instytucjom bądź organizacjom społecznym za szczególnie aktywny udział w upamiętnianiu historii Polski lat 1939-1989, a jej laureaci otrzymują tytuł Kustosza Pamięci Narodowej. Nagroda ma przywrócić szacunek dla narodowej przeszłości, chronić wartości, dzięki którym Polska przetrwała przez lata zniewolenia.

Nagrodę przyznaje Kapituła, w skład której wchodzą także kolejni jej laureaci. Kapitule przewodniczy prezes IPN, wiceprzewodniczącymi są osoby pełniące funkcje przewodniczącego Rady IPN i dyrektora Biura Udostępniania i Archiwizacji Dokumentów IPN. Do kapituły należą też dyrektor Oddziału IPN w Krakowie Marek Lasota; prokurator Dariusz Gabrel; prof. Albin Głowacki (badacz polskich dziejów na Wschodzie po 17 września 1939 r.); Andrzej Kostrzewski (żołnierz AK, działacz WiN, wiceprezes Instytutu Katyńskiego); dr Tadeusz Krawczak (historyk w Naczelnej Dyrekcji Archiwów Państwowych, wykładowca w Papieskim Wydziale Teologicznym); Jerzy Woźniak (żołnierz ZWZ-AK, kurier WiN, skazany na karę śmierci w 1948 r., więziony do 1956 r., w latach 1998-2001 podsekretarz w Urzędzie ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych); Irena Makowska i Paweł Kurtyka.