Słowianie przybyli ze wschodu. Badania genetyczne rzucają światło na ich początki

W VI w. w Europie środkowej i wschodniej zaczęła kształtować się nowa kultura – słowiańska. Nie było jasne, czy narodziła się ona lokalnie, została sprowadzona przez populację migrującą z innych terenów, czy też była efektem zmieszania się przybyszów z tubylczymi społecznościami. 

Ślady po Słowianach

Odpowiedzi nie ułatwiał fakt, że pierwsi Słowianie wiedli proste życie (budowali skromne chaty, nie ozdabiali swojej ceramiki, nie zostały też po nich żadne pisma), a przede wszystkim rzadko zabierali swoje tajemnice do grobów, skąd współczesne metody badawcze mogłyby je im wydrzeć – praktykowali kremację zmarłych.

Dzięki współpracy kilku ośrodków naukowych (także z Polski), udało się przeprowadzić szeroko zakrojone analizy genetyczne – obejmujące blisko 600 osób żyjących w interesującym nas okresie – które pozwalają rzucić światło na początki Słowian.

Słowiański zastrzyk genów w centrum Europy

Jak donoszą w „Nature” Joscha Gretzinger i współpracownicy, od VI do VIII w. na tereny ciągnące się od wschodnich Niemiec po zachodnią Ukrainę i północne Bałkany faktycznie przybywała ludność ze wschodu – prawdopodobnie z terenów między Dniestrem i Donem.

W części regionu doszło wówczas do zastąpienia dotychczasowej populacji – zaobserwowano wymianę nawet 80 proc. puli genetycznej, głównie na terenach Polski (zamieszkiwanej wcześniej przez ludność wywodzącą się znad Bałtyku i Skandynawii) oraz wschodnich Niemiec. 

Na Bałkanach zaobserwowano więcej dowodów na zlewanie się przybyszów z dotychczasowymi mieszkańcami. Nie była to zatem migracja jednorodna. 

Jak migrowali Słowianie

„Mieliśmy do czynienia z ekspansją wielu grup, z których każda adaptowała się i integrowała z lokalnymi populacjami na własny sposób” – napisała w komunikacie prasowym jedna z liderek badań, Zuzana Hofmanová. 

Gdy badaczka przedstawiła wstępne wyniki tych analiz w maju podczas festiwalu Copernicus w Krakowie, wspomniała m.in. o Łużycach, gdzie Słowianie budowali społeczności oparte na wielopokoleniowych rodzinach. Do dzisiaj widzimy tego skutki – współcześni Łużyczanie nadal zachowali wysokie pokrewieństwo genetyczne z pierwszymi Słowianami.

Autorzy badań przekonują, że to ostatnie europejskie wielkoskalowe wydarzenie, które ukształtowało strukturę populacyjną kontynentu, miało przebieg pokojowy. Gdyby chodziło o podbój, geny słowiańskie przynieśliby na nowe tereny głównie mężczyźni-wojownicy, którzy płodziliby dzieci z lokalnymi kobietami. Słowianie migrowali jednak całymi rodzinami.