Tygodnik Powszechny Nr 35/2024

Data wydania:
Numer wydania:
35
Rok wydania:
2024

Nowy numer, nowy rok szkolny. Barbara Nowacka edukacji dopiero się uczy, krytyki nie znosi, jednak komunikacyjnie przerasta poprzedników. Szefową MEN w Temacie Tygodnika portretuje Przemysław Wilczyński. W numerze także: * Narodowa terapia: Michał Bilewicz radzi, jak wydostać się z naszego „traumalandu” * Dlaczego giną u nas ryby: wyjaśnia Marek Rabij * Zapach frontu: korespondencja Antoniny Palarczyk z obwodu kurskiego * Co kryją świadkowie Jehowy * Mój 1 września 1939 r.: opowieść osiemnastoletniej Ireny * Dariusz Rosiak tańczy tango w Buenos Aires  * Król pomidor: skąd pochodzą najlepsze? Odpowiedź w dziale Z Oddechem

Edytorial

ks. Adam Boniecki / Fot. Grażyna Makara

Wyrzucili mnie ze znakomitej szkoły. Mam to wszystko dziś przemyślane, chyba wiem, dlaczego tak się stało

Ks. Adam Boniecki
Na studiach jednych i drugich radziłem sobie już zupełnie dobrze, więc o smętnych trudnościach lat szkolnych długo wolałem nie pamiętać.
Ewelina Burda, redaktorka prowadząca wydanie TP35/2024 // Fot. Grazyna Makara

Jak dobrze pożegnać lato i przygotować się na wrzesień

Ewelina Burda
W tym numerze „Tygodnika”, który wypada na przełom sezonów, a który miałam przyjemność prowadzić, zapraszam na miks wakacyjno-wrześniowy.

Obraz tygodnia

Spotkanie Prezydenta Andrzeja Dudy z Premierem Indii Narendra Modim w Belwederze. Warszawa, 22 sierpnia 2024 r. // Fot. Andrzej Iwanńczuk / REPORTER

Premier Indii Narendra Modi w Polsce. Skutki historycznej wizyty

Marek Rabij
Pierwsza od 45 lat wizyta premiera Indii w Polsce dowodzi raczej wzrostu znaczenia azjatyckiego giganta na arenie międzynarodowej niż rangi, jakiej stosunkom z…
Protest katechetów świeckich, na placu Zamkowym w Warszawie, 21 sierpnia 2024 r. // Fot. Albert Zawada / PAP

„Kościoły źle bronią religii w szkole” – uważa prof. Andrzej Zoll

Artur Sporniak
Upolityczniony Trybunał Konstytucyjny nie rozwiąże problemów z religią w szkole. To fałszywa ścieżka.
Krzysztof Śmiszek i Bartłomiej Ciążyński ( pośrodku ) na Konwencji Nowej Lewicy. Warszawa, 7 sierpnia 2023 r. // Fot. Wojciech Olkuśnik / East News

Cwaniak miał sprzątać po Ziobrze. Standardy lewicy w resorcie sprawiedliwości

Marek Kęskrawiec
Można było się spodziewać, że zdemolowany przez PiS wymiar sprawiedliwości oczyszczać będą wyjątkowo dobrze dobrani ludzie. Tymczasem lewica poszła zupełnie…
Murale przedstawiąjące dzieła sztuki utracone z gdańskich zbiorów publicznych w wyniku II wojny światowej, Gdynia, maj 2024 r. // Adam Warżawa / PAP

Restytucja dóbr kultury: co się kryje za likwidacją departamentu w ministerstwie

Piotr Kosiewski
Zamieszanie wokół Departamentu Restytucji Dóbr Kultury to kolejny przykład poważnego problemu, jaki ma MKiDN z informowaniem o swoich działaniach. Nie to jest…

Na punkty

Kamala Harris podczas narodowej konwencji Partii Deokratycznej, Chicago, 22 sierpnia 2024 r. // Brynn Anderson / AP / East News

„Możecie mi zaufać” – przekonywała Kamala Harris, przyjmując partyjną nominację. Sondaże pokazują jednak, że prezydencki wyścig wciąż jest bardzo wyrównany

Marta Zdzieborska
Konwencja Demokratów w Chicago miała zademonstrować entuzjazm wokół kandydatury Kamali Harris. Propalestyńskie protesty na ulicach tego miasta przypominają…
Duchowni Ukraińskiej Cerkwi Prawosławnej Patriarchatu Moskiewskiej na tle zabudowań Ławry Peczerskiej, przekazanej przez rząd Ukrainy, z końcem 2022 r., pod całkowity zarząd Prawosławnej Cerkwi Ukrainy, Kijów, kwiecień 2023 r. // Fot. Sergy Dolzhenko / PAP

Delegalizacja rosyjskiej Cerkwi prawosławnej. Ukraina uczyniła ważny krok

Wojciech Konończuk
W sondażach dwie trzecie Ukraińców domaga się zakazu działalności Cerkwi prawosławnej Patriarchatu Moskiewskiego – do niedawna największej struktury cerkiewnej…
Kościół św. Dominika w Urbino. Z prawej kontrowersyjny plakat zapraszający na mszę // Fot. Mauro Flamini / Getty Images i materiały prasowe

Msza i aperol: dwa w jednym. Niefortunne hasło przyczyną problemów zakonnika

Edward Augustyn
Proboszcz o. Andrea Ricatti musi się bardzo starać, żeby zachęcić młodych parafian do niedzielnej mszy. Jego najnowszy pomysł nie wszystkim jednak przypadł do…
Kwiaty i znicze w pobliżu miejsca ataku na festiwalu ulicznym w Solingen, w którym zginęły trzy osoby, a osiem zostało rannych. Niemcy, 26 sierpnia 2024 r. // Fot. Ina Fassbender / AFP / East News

Zamach w Solingen wstrząsa Niemcami i wymusza pytania o ich politykę azylową i imigracyjną

Wojciech Pięciak
Po ataku terrorystycznym, którego sprawcą okazał się Syryjczyk starający się o azyl, niemieckie społeczeństwo i politycy dyskutują o jego okolicznościach i…
Protest przed ambasadą Francji w Moskwie przeciwko aresztowaniu Pawła Durowa. Uczestnicy wpinają w ogrodzenie papierowe samoloty, symbol platformy Telegram. Moskwa, 25 sierpnia 2024 r. // Fot. Andriej Davankov / Telegram / AFP / East News

Twórca Telegrama aresztowany we Francji. Kreml i Elon Musk protestują równie energicznie

Agata Kaźmierska, Wojciech Brzeziński
To precedensowe postępowanie, które dotyczy nie tylko Pawła Durowa i założonego przez niego Telegrama. Może ono zmienić sposób, w jaki w Europie funkcjonują…
Elektroniczna gra w pongo. Games Week 2014 w Mediolanie // Fot. Tinxi / Shutterstock

Grudka żelu nauczyła się grać w prostą grę wideo. Co z tego może wyniknąć?

Łukasz Lamża
Nie ustają starania, by jak najlepiej uczyły się komputery tradycyjne, czyli wydrukowane na krzemowym wafelku. Ale trwa też wyścig o odkrycie układów, które…
Bartosz Minkiewicz rysuje

Bartosz Minkiewicz rysuje

Bartosz Minkiewicz

Temat Tygodnika

Ministerra Edukacji Barbara Nowacka na uroczystośći pożegnania absolwentów VI Liceum Ogólnokształcącego im. Tadeusza Reytana w Warszawie. 25 kwietnia 2024 r. // Krzysztof Żuczkowski / Forum

Edukacji dopiero się uczy, krytyki nie znosi, jednak komunikacyjnie przerasta poprzedników. Kim jest Barbara Nowacka?

Przemysław Wilczyński
„Anty-Czarnek” – mówią o niej ci, dla których najważniejsze było pożegnanie z poprzednią edukacyjną władzą. „Czarnek, tylko z uśmiechem” – dodają tacy, którzy…

Kraj

80 rocznica wybuchu Powstania Warszawskiego. Warszawa, 1 sierpnia 2024 r. // Fot. Jacek Szydłowski / Forum

Polacy w cieniu wojny: jak wyjść z „traumalandu”

Michał Bilewicz, Wojciech Bonowicz
Michał Bilewicz, psycholog społeczny: Nie ograniczajmy naszej historii do dziejów bezradności i porozumień wrogich mocarstw. Nawet straumatyzowani,…
Odławianie śniętych ryb z jeziora Dzierżno Duże. Rzeczyce, 20 sierpnia 2024 r. // Fot. Beata Zawrzel / Reporter

Dzierżno Duże nie będzie ostatnie. Państwo polskie w kwestii wody skapitulowało

Marek Rabij
Dwa lata temu Odra. Teraz zbiornik Dzierżno Duże. Kolejne ekologiczne katastrofy są tylko kwestią czasu, bo porządek prawny, jaki Polska zaprowadziła na swoich…
Marcin Mastalerek i prezydent Andrzej Duda podczas otwarcia Domu Polskiego w czasie Igrzysk Olimpijskich w Paryżu. 26 lipca 2024 r. // Fot. Andrzej Iwańczuk / Reporter

Z tylnego siedzenia. Kto ma największy wpływ na politycznych liderów?

Piotr Śmiłowicz
Polska polityka to nie tylko nazwiska z pierwszych stron gazet. To także dzieje doradców i szarych eminencji, których rola, najczęściej ukryta przed opinią…

Świat

Sudża, 21 sierpnia 2024 r. // Fot. Antonina Palarczyk

Zapach frontu. Nasza relacja z obwodu kurskiego

Antonina Palarczyk
Pytane o drogę, rosyjskie babuszki odpowiadają uprzejmie i dalej spokojnie prowadzą swoje rowery. Wracają z punktu, gdzie wydawana jest woda pitna. Wyglądają…
Wiec wyborcz AfD w Erfurcie. 21 sierpnia 2024 r. // Fot. Łukasz Grajewski

Radykałowie zmierzają po władzę w Turyngii. Postkomunistyczne landy zachwycone AfD

Łukasz Grajewski
Björn Höcke, lider Alternatywy dla Niemiec, zapowiada m.in. zakończenie finansowania ze środków publicznych organizacji pozarządowych i utrudnienie im…
Kamala Harris, Barack Obama i Luther King na muralu artysty „4eene Vision”. Los Angeles, 19 sierpnia 2024 r. // Fot. Agustin Paullier / AFP / East News

Skąd się wzięła Kamala Harris?

Jakub Szumski
Wychowała się w kalifornijskim Berkeley, które jest symbolem młodzieżowego buntu lat 60. XX wieku. Dla centrowych wyborców, którzy wahają się między nią a…

Wiara

Doroczny Kongres Świadków Jehowy na stadionie Legii Warszawa. 24 czerwca 2023 r. // Fot. Leszek Szymański / PAP

Zaginionej Izabeli szukało 120 świadków Jehowy. Dlaczego wykluczenie z ich społeczności jest tak radykalne?

Łukasz Gamrot
Już niedługo z powierzchni Ziemi znikną sklepy, żłobki, sierocińce oraz ty i twoja rodzina. Chyba że jesteś świadkiem Jehowy. To mocna motywacja, żeby trwać we…
Prof. Francis Gonsalves (w środku), Rektor Pontifical Athenaeum Jnana Deepa, przy stole z pracującymi w seminarium siostrami (pierwsza z lewej - s. Patricia), Pune, lipiec 2023 r. // Fot. Pontifical Athenaeum w Pune / materiały prasowe

Feministyczna teologia w każdym seminarium. To się dzieje w Indiach

Zuzanna Radzik
Początkowo siostra Santos wcale nie chciała studiować teologii feministycznej ani nawet dołączyć do ruchu kobiecego. Myślała, że są w nim kobiety, które mają…
Ks. Marián Kuffa w rozmowie z Mimi Šramovou, znaną blogerką parlamentarną (i asystentką posła Słowackiej Partii Narodowej), Bratysława, wrzesień 2023 r. // Rozhovory s Mimi Šramovou / YouTube

Słowacja: jak religia miesza się z polityką

Tomasz Maćkowiak
W polaryzującej się Słowacji coraz większą rolę odgrywa skrajnie katolicka rodzina Kuffów, próbująca wciągać Kościół do polityki. Ks. Tomáš Halík mówi o „…

Czytania

Fot. GRAŻYNA MAKARA /

W jaki sposób Biblia nazywa deszcz

Małgorzata Kordowicz
Opady atmosferyczne są nieodzowne dla przetrwania większości społeczności agrarnych, nic więc dziwnego, że w języku starożytnych Izraelitów znajdziemy niejedno…
Ks. Wacław Oszajca // Fot. Grażyna Makara

Jeśli Bóg nie spieszy się z zaspokajaniem naszych błagań, nie mnóżmy nabożnych praktyk

O. Wacław Oszajca SJ
U Jakuba Apostoła znajdziemy wskazówki, na czym polega bycie człowiekiem religijnym.

Doskonałość ukazuje się w relacjach, w byciu z innymi

Kard. Grzegorz Ryś
Unikając spotkania z ubogimi, uciekam od doskonałości – nawet jeśli z zegarmistrzowską precyzją przestrzegam przykazań.
Shutterstock

Widzenia

Wybrał Piotr Sikora
Shutterstock

Czytania liturgiczne (1 – 8 IX)

Historia

Irena Zarembianka z narzeczonym Pawłem Łucykiem, lato 1939 r. // Fot. Archiwum rodzinne

Irena 1 września 1939 roku miała 18 lat. Tego dnia wzięła ślub

Irena Łucyk
Znów wycie syren. Na ulicy przerażony tłum. Krzyk, płacz. W bramie przeczekujemy jeden, drugi alarm. Jest późne popołudnie, gdy docieramy do kościoła. Okazuje…

Nauka

Leniwiec trójpalczasty // Fot.Tom Ingram / Alamy / Be&W

Myślicie, że największym osiągnięciem ewolucji jest człowiek? To popatrzcie na leniwce!

Łukasz Kwiatek
Całe ciała leniwców to ogromny zbiór adaptacji do ich wyśnionego stylu życia. Futro, ścięgna, klatka piersiowa pomagają im w wypełnianiu najważniejszej misji:…

Z oddechem

Sortownia pomidorów na targu w Dhunat Upazila w Bangladeszu. // Fot. Abdul Momin / East News

Warzywo, które zmieniło kuchnie świata. Najlepszych pomidorów wcale nie uprawiają Włosi

Bartek Kieżun
Nie da się bez niego żyć, przyznacie. Szczególnie teraz, w sezonie, raduje na śniadanie, obiad i kolację. I każdy z nas ma swoje sekretne źródło, z którego…

Kultura

Jerzy Fedorowicz. Kraków, sierpień 2024 r. // Fot. Grażyna Makara

Jerzy Fedorowicz: Latami grałem amantów, byłem ciacho. Aż zobaczyłem, że moje miejsce jako aktora jest w drugim szeregu

Jerzy Fedorowicz, Katarzyna Kubisiowska, Grażyna Makara
Sam siebie w duchu upominam: „Fedor, przestań”. Bo widzę, że inni mają gorzej. I są ode mnie młodsi, bardziej pogubieni. To jest podstawa: nie użalać się nad…
Elvis Costello w Mediolanie, 31 sierpnia 2023 r. // Fot. Sergione Infuso / Corbis / Getty Images

Dlaczego nie kochamy Elvisa

Filip Łobodziński
Zgryźliwie przygląda się światu, społeczeństwu, życiu ludzi – oraz przemysłowi muzycznemu. Nigdy nie miał ochoty tańczyć branżowego kadryla i bić się o słupki…
„Gwiezdne wojny: Skywalker. Odrodzenie”, reż. J.J. Abrams, 2019 r. // Materiały prasowe Disney+

Jak fandomy zmieniają kino

Michał Walkiewicz
Kością niezgody między fandomami a Hollywood jest reakcja branży filmowej na zmieniającą się obyczajowość. Największy grzech to poświęcanie kanonu na ołtarzu…
Benoît Magimel i Juliette Binoche w filmie "Bulion i inne namiętności", reż. Trần Anh Hùng, 2023 r. // Materiały prasowe Gutek Film

„Bulion i inne namiętności”: po tym filmie nie zjesz już zupki z proszku

Anita Piotrowska
Ta kostiumowa historia miłosna w reżyserii Trana Anh Hunga jest ucztą dla zmysłów. I to dla wielu naraz. Gotowanie na dużym ekranie rzadko bywa aż tak…
Fragment okładki książki „Artystyczne kręgi, miłosne trójkąty. Virginia Woolf i grupa Bloomsbury” // Fot. Wydawnictwo Znak / Materiał prasowy

Książka tygodnia: „Artystyczne kręgi, miłosne trójkąty. Virginia Woolf i grupa Bloomsbury” Amy Licence

Lektor
Pisząc o wielkiej Virginii, jej siostrze, malarce Vanessie Bell i całym środowisku, któremu nadano nazwę od pewnej londyńskiej dzielnicy, Amy Licence…

Felietony

Karol Paciorek dla TP

Czy jesteś podatny na polaryzację? Oto prosty test

Tomasz Stawiszyński
Nienawidzimy się coraz bardziej, a polityka dzieli nas bardziej niż rasa, religia czy pochodzenie. Wbrew pozorom oraz utartym przekonaniom – wykształcenie,…
Zuzanna Radzik // Fot. Grażyna Makara

Charakteryzowały go koniunkturalizm, dyplomatyczna sprawność, rozpusta i łapówkarstwo. Nie jest to modelowy biskup, ale tak też bywa

Zuzanna Radzik
Między leniwe wakacyjne przyjemności wplątali mi się, a jakże, biskupi. I to biskupi o bardzo różnych obliczach. A wraz z nimi kawał historii Kościoła.
Eliza Kącka // Fot. Grażyna Makara

Kapusta po horyzont i inne widoki Szkocji

Eliza Kącka
Ruda podtyka filmiki z podróży dziadkowi. Ten miga się: „Ja już takich rzeczy nie zobaczę”. Ruda na oburzeniu: „Co ty, Nora, mówisz. Przecież to widzisz!”. „Co…
Olga Drenda // Fot. Grażyna Makara

Wbrew odruchom: dlaczego czasem wspaniale jest mieć umysł pokemona

Olga Drenda
Coraz częściej zastanawiam się nad potrzebą rozwijania w sobie niemodnej roztropności i rozwagi. Nie ma ona nic wspólnego ani z modnym programowym minimalizmem…
Prezydent Andrzej Duda na otwarciu Domu Polskiego w Paryżu podczas XXXIII Letnich Igrzysk Olimpijskich, 26 lipca 2024 r. // Fot. Andrzej Iwańczuk / REPORTER

Czy memiczność Andrzeja Dudy będzie coś warta, gdy nie będzie on już prezydentem?

Stanisław Mancewicz
Podstawową kwalifikacją naszego prezydenta jest nieokiełznana osobista memiczność. Czy to wystarczy na przyszłość? Czy memiczność może zapewnić godne życie?…

Smaki

Gulasz wołowy z warzywami // Fot. Anna Shepulova / stock.adobe.com

Hodowla krów przyczynia się do zmiany klimatu, ale wołowina ma ogromną zaletę – mniej szlachetne części dają więcej radości niż te kosztowne

Paweł Bravo
Odbijający się półtora miliardowi krów metan jest poważnym czynnikiem zmiany klimatu. A gdyby znaleźć sposób na to, żeby krowy emitowały go mniej?

Zmysły

Kibice Klubu Boca Juniors przed stadionem „La Bombonera". Buenos Aires, 28 listopada 2023 r. // Fot. IMAGO / imago sport / Forum

Między futbolem i tangiem: jak Buenos Aires porwało serce autora „Raportu o stanie świata”

Dariusz Rosiak
Uczestniczyłem w rytuale, którego zasad nie rozumiałem, jak odkrywca, który nagle dotyka nieznanego. Byłem w środku bajki.

Dodatki w numerze Nr 35/2024

Nagroda Literacka GDYNIA 2024

Spotkanie z nominowanymi do 18. Nagrody Literackiej GDYNIA w kategorii Proza. Od lewej: prowadząca spotkanie redaktorka naczelna Dwutygodnika, Zofia Król oraz: Mateusz Górniak, Zyta Rudzka, Agnieszka Jelonek, Wiktoria Bieżuńska i Małgorzata Żarów, sierpień 2023 r. // Fot. Anna Rezulak / Materiały prasowe NLG

Komu wolno pisać

Dorota Kozicka
Sięgając do pudeł z książkami, które przychodzą do kapituły Nagrody Literackiej GDYNIA, czuję się jak poszukiwaczka skarbów. Otwieram kolejne z dreszczykiem…
Fot. Damian / stock.adobe.com

Zawód: pisarz

Zuzanna Sala
Pisarze i pisarki powinni nieść na sztandarach 800+, niski wiek emerytalny, komunalne mieszkalnictwo. Środowisko literackie powinny rozgrzewać dyskusje o…
Eliza Kącka // Fot. Grażyna Makara

Ja chcę brać udział!

Eliza Kącka
Im bliżej naszych czasów, tym bardziej – wbrew pozorom – tężeje klimat zawodowstwa i solidność bariery dzielącej konfraternię literacką od utrapionych amatorów…
Materiały prasowe NLG

Okiem wydawcy: po godzinach

Konrad Nowacki
Niewielka część publikacji przynosi wydawcy literatury korzyści. Zyski są konsumowane przez dystrybutorów, a porozumienie wydawców, by się im przeciwstawiać,…
W oczekiwaniu na spotkania Festiwalu Miasto Słowa w Gdyni, sierpień 2023 r.

Okiem wydawcy: zawartość skrzynki i portfela

Filip Fierek
Przyjmując, że średni nakład książki w Polsce wynosi około dwóch tysięcy egzemplarzy, a osoba pisząca otrzymuje zazwyczaj tantiemy w wysokości kilkunastu…