Tygodnik Powszechny Nr 13/2026

Grafika na okładce: Przemysław Gawlas & Michał Kęskiewicz dla „TP”
Data wydania:
Numer wydania:
13
Rok wydania:
2026

Nowa wojna sprawiła, że myślimy o ropie. Jednak ważniejsza walka – ta, od której zależy przyszłość Europy – toczy się o metale ziem rzadkich. 

Dlaczego ją przegrywamy – pisze Marcin Żyła

Ponadto w numerze:

CZYTAJ WIĘCEJ >>>

Sprawdź dodatek >>> Bielsko-Biała. Polska Stolica Kultury 2026

 

Edytorial

Ks. Adam Boniecki, wrzesień 2021 r. // fot. Grażyna Makara

W Wielkim Poście pracuję nad pogodą ducha. W przypadku ludzi starych to nie byle co

Ks. Adam Boniecki
Wielkopostne umartwienie nie zawsze oznacza post i wyrzeczenia. Czasem jest nim pogodzenie się ze starością i zachowanie pogody ducha mimo słabości ciała.
Michał Okoński // Fot. Grażyna Makara / Katarzyna Włoch // Tygodnik Powszechny

Metale ziem rzadkich. Dlaczego bez nich nie masz smartfona

Michał Okoński
Trump zmienił chaos w metodę rządzenia. Tym bardziej powołaniem poważnych mediów jest zauważanie procesów długofalowych. Jak gra o metale ziem rzadkich.

Obraz tygodnia

Kardynał Grzegorz Ryś w Marszu Pamięci z okazji 83. rocznicy likwidacji krakowskiego getta, Kraków 15 marca 2026 r.

Awantura o oczywistości. Co Kościół mówi o Żydach i antysemityzmie

Michał Okoński
List Episkopatu o Żydach i antysemityzmie nie przynosi żadnej doktrynalnej rewolucji. Czemu więc wywołał gwałtowną reakcję?
Donald Trump podczas konferencji prasowej przed wejściem na poklad Air Force One. Palm Beach, 23 marca 2026 r. // Fot. Mark Schiefelbein / AP / East News

Obraz tygodnia: najważniejsze wydarzenia od 17 do 23 marca

Toniemy w powodzi newsów, trudno oddzielić sprawdzone od fejków, o zhierarchizowaniu ich wagi nie wspominając. Te były, naszym zdaniem, najważniejsze.
Ministra klimatu Paulina Hennig-Kloska i prezeska Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Dorota Zawadzka-Stępniak na konferencji w sprawie kierunku zmian w systemie ETS. Warszawa, 19 marca 2026 r. // Marcin Obara / East News

System handlu emisjami ETS ma wady. Trzeba go zmienić, ale mądrze

Jakub Wiech
Zrzucanie na ETS winy za całe zło panujące na rynkach energii nie rozwiązuje żadnego problemu. Oto trzy błędy, jakie popełniono w tej debacie.
Upamiętnienie Kamilka w czasie rozprawy w Sądzie Okręgowym w Częstochowie. 30 czerwca 2025 r. // Fot. Przemysław Gluma / Super Express / East News

Państwo polskie zareagowało na śmierć Kamilka. A potem zapomniało

Przemysław Wilczyński
Trzy lata temu bezradni eksperci pytali: co jeszcze musi się stać, byśmy zaczęli chronić dzieci? Dziś to pytanie trzeba niestety powtórzyć.
Festiwal Czasu Wolnego Laba w Domkach Fińskich na Jazdowie w Warszawie // Fot. Mateusz Grochocki / East News

Pragniesz szczęścia? Zamieszkaj tam, gdzie ludzie tworzą silne wspólnoty

Marek Rabij
Gdzie mieszkają najszczęśliwsi ludzie? Co daje szczęście Polakom, a jak postrzegają je inne nacje? Odpowiedzi przynosi najnowsza edycja The World Happiness…
// rys. Bartosz Minkiewicz

Bartosz Minkiewicz Rysuje

Bartosz Minkiewicz

Temat Tygodnika

// il. Przemysław Gawlas & Michał Kęskiewicz dla „TP”
Wersja audio

Metale ziem rzadkich. W tym wyścigu Europa przegrywa

Marcin Żyła
Nowa wojna sprawiła, że wszyscy myślimy o ropie. Jednak ważniejsza walka – ta, od której zależy przyszłość Europy – toczy się o inne surowce. Na razie w niej…

Kraj

// Fot. Natalia Deriabina / Shutterstock

Poród z marzeń. Czy można rodzić po ludzku we współczesnej Polsce

Jola Szymańska
Zamykane porodówki, strach przed brakiem prywatności i bólem, a z drugiej strony wyidealizowane vlogi z nagraniami z prywatnych klinik. Jak wygląda…
Symboliczne przecięcie płotu granicznego przez uczniów szkół polskich i niemieckich w związku z przystąpieniem Polski do strefy Schengen. Świnoujście, 21 grudnia 2007 r. // Fot. Daniel Szysz / Reporter

Kwestia niemiecka. Dlaczego nie da się od niej uciec

Marcin Kędzierski
Relacje Warszawy z Berlinem od lat układają się źle, bez względu na polityczne zmiany po obu stronach Odry. Tyle że bez Niemiec nie da się dziś myśleć ani o…
// Fot. Shutterstock
Wersja audio

To nie „normalna starość”. Jak rozpoznać depresję u seniora

Martyna Pietrzak-Sikorska
W Polsce żyje coraz więcej starszych osób doświadczających smutku, lęku i depresji. I choć świadomość problemów psychicznych rośnie, to w przypadku seniorów…

Rozmowa

Hanna Krall // Fot. Mateusz Skwarczek / Agencja Wyborcza.pl

Hanna Krall: Czytelnik musi uwierzyć, że historia, którą opowiadam, jest prawdziwa

Anna Goc, Hanna Krall
„Z pamięcią jest tak, że musi nastąpić czas jej powrotu. Pamięć schowana przez lata, czasami przez całe życie, zaczyna się dopominać” – mówi Hanna Krall,…

Świat

Viktor Orbán podczas wiecu przed wyborami parlamentarnymi. Budapeszt, 15 marca 2026 r. // Fot. Akos Stiller / Getty Images

Wybory na Węgrzech. Orbán może stracić władzę, ale nie kontrolę nad państwem

Dominik Héjj
Na Węgrzech zbliżają się wybory, które mogą zakończyć epokę Orbána. Sondaże dają przewagę opozycyjnej Tiszy Pétera Magyara. Dlaczego jej sukces wcale nie musi…
Atak irańskich dronów na instalacje naftowe w Fudżajrze. Zjednoczone Emiraty Arabskie, 14 marca 2026 r. // Fot. Altaf Qadri / AP Photo / East News

Ormuz, ropa, gaz i Mesjasz. Dlaczego wojna z Iranem może wywołać globalną katastrofę

Marek Kęskrawiec
To nie jest tylko kolejna odsłona konfliktu na Bliskim Wschodzie. W grze są światowe dostawy ropy i gazu, a także religijna mobilizacja. Realny staje się…
Hawana bez prądu, 21 lutego 2026 r. // Fot. Yamil Lage / AFP / East News

Kubańska dyktatura dogorywa. Upadek reżimu to wciąż wielka niewiadoma

Maciej Stasiński
Kuba pogrąża się w kryzysie gospodarczym i energetycznym. Coraz więcej wskazuje na schyłek reżimu. Jednak nie wiadomo, jak miałby wyglądać jego upadek. Oraz…
Pracownicy National Park Service instalują ponownie ekspozycję o niewolnictwie w w President’s House Site. Filadelfia, 19 lutego 2026 r. // Fot. Hannah Beier / Reuters / Forum

Trump czyści historię USA. Cenzura w amerykańskich muzeach i parkach narodowych

Marta Zdzieborska
Administracja Donalda Trumpa usuwa z muzeów, parków narodowych i miejsc pamięci w USA treści o niewolnictwie i rasizmie. Przed 250. rocznicą niepodległości…

Wiara

Ks. Piotr Studnicki. Kraków, marzec 2026 r. // Fot. Grażyna Makara

Ks. Piotr Studnicki o skrzywdzonych, archiwach i decyzjach Jana Pawła II

Anna Goc, Ks. Piotr Studnicki
Ks. Piotr Studnicki, rzecznik prasowy krakowskiej kurii: Z kryzysu przestępstw seksualnych w Kościele albo wyjdziemy ze skrzywdzonymi, albo nie wyjdziemy wcale.
Krzyż, zasłonięty w 5. Niedzielę Wielkiego Postu, będzie odsłonięty dopiero w Wielki Piątek. Schody w krakowskim klasztorze dominikanów // Fot. Grażyna Makara

Przewodnik po Triduum, czyli zmysły zanurzone w sacrum

Artur Sporniak
Tajemnicy Zmartwychwstania nie da się w pełni wyrazić słowami. Pomagają symbole i zaangażowanie zmysłów w przeżywanie liturgii wypełnionej treścią.
Akademickie Gorzkie Żale w Kościele Franciszkanów w Poznaniu, 18 lutego 2024 r. // Fot. Lech Paluszczak / Forum
Wersja audio

Gorzkie Żale. Barokowe nabożeństwo o kojącym działaniu

Edward Augustyn
Zrodzone ze sporu, od wieków łączą ludzi. Napisane archaicznym językiem do dziś wzruszają wiernych. Poznaj historię Gorzkich Żalów – nabożeństwa pełnego…

Czytania

Ks. Wacław Oszajca // Fot. Grażyna Makara

Dwa grzechy Jezusa, czyli klęska zmieniona w zwycięstwo

O. Wacław Oszajca SJ
Jezus prowokował przeciwników, nie liczył się z głosem ludzi. Wszyscy wiemy, jak skończył. Zadziwia jednak to, że zwyciężył.
Kardynał Grzegorz Ryś // Fot. Grażyna Makara

Kim jest Jezus? I skąd bierze się Jego wolność

Kard. Grzegorz Ryś
.Ewangelia stawia pytanie o to, kim jest Jezus. Odpowiedzi nie trzeba jednak szukać w Jego ziemskim pochodzeniu, lecz w najgłębszej relacji z Ojcem.

Historia

Winston Churchill, premier z czasu II wojny światowej i jedna z najbardziej popularnych postaci brytyjskiej historii, na pięciofuntowym banknocie; obok podobizna króla Karola III. // Fot. Richard Baker / In Pictures / Getty Images

Churchill zniknie z brytyjskich banknotów? Na funtach mogą pojawić się zwierzęta

Patrycja Bukalska
Bank Anglii chce odejść od wizerunków historycznych postaci. Na funtach mogą pojawić się borsuk, bóbr czy lis. Spór o pamięć, naturę i historię już rozpala…

Nauka

Nasz chronotyp określa to, kiedy osiągamy szczyt fizycznego i intelektualnego funkcjonowania i kiedy jest nam najtrudniej. Zależy on wielu czynników - w tym tych wrodzonych. Londyn, 17 grudnia 2025 r. // Fot. Richard Baker / In Pictures / Getty Images

Kto rano wstaje? Jak preferencje dobowe wpływają na nasze życie

Maria Hawranek, Maciej Stolarski
Maciej Stolarski, psycholog: Mamy bardzo silne przekonania na temat chronotypów. Osoby wieczorne uważamy za mniej zdolne, mniej sprawne, mniej pracowite, a…

Kultura

Denis Johnson podczas prób do sztuki wg jego opowiadania „Hellhounds on My Trail”. San Francisco, 2010 r. // Fot. Liz Hafalia / San Francisco Chronicle / AP / East News

Czytamy pierwszą biografię Denisa Johnsona. Co nam mówi o pisarzu?

Piotr Kofta
Zmarły dekadę temu amerykański pisarz wciąż nie daje o sobie zapomnieć. Miejmy nadzieję, że to nie koniec naszej przygody z Johnsonem.
Serial „Piekło kobiet” w reż. Anny Maliszewskiej oraz wg scenariusza Magdaleny Franczuk i Ewy Popiołek dostępny jest na platformie HBO Max // Fot. Agnieszka Jurek-Opalińska / materiały prasowe

„Piekło kobiet”. Serial o Polsce sprzed wieku, który okazuje się boleśnie aktualny

Monika Ochędowska
Oglądając ten serial pamiętajmy, że każdego dnia ponad 100 kobiet szuka informacji o antykoncepcji i przerywaniu ciąży – i to tylko w ramach jednej organizacji…
Hyo i Hyuk Lee // Fot. fot. Bartek_Barczyk / materiały prasowe

Zaczyna się 30. Wielkanocny Festiwal Ludwiga van Beethovena

Jakub Puchalski
Wielka symfonika, kameralistyka, recitale solowe, sławne nazwiska i konferencje. Wydarzenia Wielkanocnego Festiwalu Ludwiga van Beethovena odbędą się w kilku…
Xue Mo, ŁUSKANIE BOBU W ŚWIETLE KSIĘŻYCA, tłum. Marta Torbicka, ArtRage // materiały prasowe

„Łuskanie bobu w blasku księżyca”: Xue Mo po raz pierwszy po polsku

Jakub Szymczak
Xue Mo opowiada o sprawach fundamentalnych. Surowe tło trudnego życia na prowincji, w pobliżu pustyni, daje pretekst do opowieści o miłości i nadziei.
Rowan Jacobsen, „Dzikie kakao. Wyprawa do źródeł czekolady”, przeł. Aleksander Gomola, Bo.wiem // materiały prasowe

„Dzikie kakao”: czy nowa fala czekolady może ocalić Amazonię?

Michał Kuźmiński
Ta książka to istna wyprawa po złote runo, gdzie śmiałków niosą wzburzone wody, a czyhają na nich nie tylko smoki (w tej roli kajmany), ale i zbójcy.
Film „TAJNY AGENT” („O Agente Secreto”) – reż. Kleber Mendonça Filho. Dystryb. Gutek Film. // materiały prasowe

„Tajny agent”. Dyktatura w świetnym brazylijskim thrillerze

Anita Piotrowska
Kleber Mendonça Filho zamienia pamięć i traumę w świetny thriller. „Tajny agent” opowiada o brazylijskiej dyktaturze wojskowej z rozmachem, zmysłowo i bez…
Jacek Dehnel, HISTORIE ŁAJDACKIE, Znak Literanova // materiały prasowe

Książka tygodnia: mroczne „Historie łajdackie” Jacka Dehnela

Lektor
Korzyść z lektury nowych książek jest i taka, że skłaniają one do sięgnięcia po inne, dawniej czytane. Tak było z opowiadaniami Dehnela.

Felietony

Olga Drenda // Fot. Grażyna Makara

Odnalezione po latach: co mi dało słuchanie „Kto tu jest niewinny” Małgorzaty Paneckiej

Olga Drenda
Podobno po trzydziestce niektórych przestaje interesować muzyka. A przecież to narzędzie, które pozwala bronić się przed naporem rzeczywistości.
Eliza Kącka // Fot. Grażyna Makara

Kołdra na wieczność. Wykosztowałam się, zapłaciłam, a dali za krótką

Eliza Kącka
Ludzie gadają o powołaniu. Że to i tamto. Że za dużo zarabiamy, bo to powołanie. A ja myślę, że lekarze z powołania to są ci, co się nie zgadzają. Na śmierć.
Tomasz Stawiszyński // Fot. Karol Paciorek

Co to znaczy być dobrym człowiekiem? Do odpowiedzi potrzeba wyobraźni, w tym religijnej

Tomasz Stawiszyński
„Ziemia Ulro” to jedna z najciekawszych książek Miłosza. Dlaczego do niej teraz wracam?

Smaki

// Fot. Letterberry/ Shutterstock

Nowe trendy żywieniowe, czyli błonnik, babka i jelita

Paweł Bravo
W ramach cyklicznych zmian na piedestale jedzeniowego bożka, teraz będzie dużo gadania o jelitach. Spróbujmy im dogodzić.

Zmysły

The Tonight Show, prowadzący Jimmy Fallon i gość aktorka Margaret Qualley, 14 sierpnia 2025 r. // Fot. Todd Owyoung / NBC / Getty Images
Wersja audio

Co śmieszy Amerykę? Za kulisami amerykańskich late night shows

Dawid Iwaniec
Dopóki Ameryka śmieje się ze swoich przywódców i siebie samej, dopóty nasza demokracja ma się całkiem nieźle. Przynajmniej tego wieczoru.

Psyche

Natalia de Barbaro // Fot. Mateusz Skwarczek / Agencja Wyborcza.pl

Rozmowa z Natalią de Barbaro: o wierze w miłość, nowej książce i trosce o siebie

Ewelina Burda, Natalia de Barbaro
Istnieje zależność między zgodą na siebie a zgodą na innych. Zajmowanie się sobą jest też po to, by otworzyć oczy na to, co poza mną - mówi psycholożka,…

Tygodnik Czytelników

Fot. delillah / Adobe Stock

Brak publicznych toalet: wreszcie ktoś przebił bańkę fizjologicznego wstydu

Czasem mam ochotę, żeby jak Jessa w serialu „Dziewczyny” bez żenady kucnąć na środku ulicy. Może jeśli wszystkie zaczniemy tak protestować, doczekamy się…

Dodatki w numerze Nr 13/2026

Na okładce fragment bramy wejściowej secesyjnej kamienicy „Pod Żabami”, zbudowanej w 1903 r. // fot. Jakub Dodek / Archiwum UM Bielsko-BiałaBielsko-Biała. Polska Stolica Kultury 2026

Bielsko Biała, listopad 2022 r. // Oleksii Pyrogov / Shutterstock

Opowieść o dwóch podbeskidzkich miastach

Rafał Matyja, Michał Sowiński
Rafał Matyja, historyk: Jeżeli ktoś chciałby się wyprowadzić z metropolii – to moim zdaniem Bielsko-Biała jest pierwszą propozycją do rozważenia. Istnieje…
Zbigniew Preisner na koncercie „Requiem dla mojego przyjaciela”, w trzydziestą rocznicę śmierci Krzysztofa Kieślowskiego. Bielsko-Biała, 13 marca 2026 r. // Fot. Lucjusz Cykarski // Bielskie Centrum Kultury

Zbigniew Preisner: dlaczego Bielsko-Biała jest wyjątkowym miejscem dla kultury

Michał Sowiński, Zbigniew Preisner
Kultura w Polsce nigdy nie była tylko dodatkiem do życia społecznego. Ona była jednym z jego fundamentów. I dobrze, że wciąż są miejsca, które o tym pamiętają…
Beskidy, widok z Szyndzielni, grudzień 2025 r. // Fot. Filozofgrecki / Adobe Stock

Początki osadnictwa: od lasu do ośrodka przemysłowego

Michał Sowiński
Bielsko-Biała to miasto, które przez setki lat rosło dzięki przemysłowi, ale nigdy nie odwróciło się od przyrody.
Bielsko-Biała, lipiec 2024 r. // Fot. Hotomaster / Shutterstock

Za górami, za lasami: bielskie poszukiwania tożsamości

Zbigniew Rokita
Bielsko-Biała to jedna z największych w kraju białych plam. Tego miejsca nie niesie żadna z wielkich polskich fal tożsamościowych, mieści się w wielu zbiorach…
Inscenizacja „Dziadów” Adama Mickiewicza. Sala Ceremonii na cmentarzu żydowskim, Bielsko Biała, 30 października 2024 r. // Fot. Piotr Bieniecki

Cmentarz żydowski w Bielsku-Białej: historia, pamięć i powrót do życia

Sonia Brożek
Powstał w czasie epidemii cholery jako nagła konieczność. Dziś staje się miejscem, w którym historia żydowskiej społeczności wraca – także poprzez teatr i…
„Reksio Kompozytor”, 1979 r., reż. Józef Ćwiertnia, oprac. plast. Lechosław Marszałek // Studio Filmów Rysunkowych

Skąd wziął się Reksio, Baltazar Gąbka oraz Bolek i Lolek?

Beata Chomątowska, Patryk Oczko
Patryk Oczko, historyk sztuki: Studio Filmów Rysunkowych w Bielsku-Białej testowało różnych bohaterów – profesora Filutka, Koziołka Matołka, gąskę Balbinkę.…
Budynek Teatru Polskiego i poczty głównej w Bielsku-Białej // Fot. Miłosz Maślanka / Shutterstock

Bielsko-Biała. Teatr na pograniczu kultur i języków

Janusz Legoń
Teatr w Bielsku wyrósł z napięć językowych i podziałów społecznych. Dziś łączy historię z nową dramaturgią, pozostając miejscem, w którym wciąż rozgrywa się…
Koncert Epokowe balety, czyli z tańcem przez epoki. Bielsko Biała, 29 sierpnia 2025 r. // Fot. Lucjusz Cykarski / UM w Bielsku-Białej

Polska Stolica Kultury 2026 – kalendarz wydarzeń wiosennych

Program Polskiej Stolicy Kultury 2026 w Bielsku-Białej imponuje rozmachem. Pokazujemy wydarzenia na trzy najbliższe miesiące – to tylko fragment. Do końca roku…
Okładka Dodatku Bielsko-Biała // fot.Jakub Dodek / Fot. Lucjusz Cykarski //Archiwum UM Bielsko-Biała

Bielsko-Biała – Polska Stolica Kultury 2026. Miasto z energią większą niż metropolie

Michał Sowiński
To miejsce, które nie próbuje nikogo naśladować. Łączy różne tradycje i doświadczenia, budując własny rytm i energię – widoczne szczególnie w sposobie, w jaki…
Fabryka Samochodów Małolitrażowych, produkcja Polskiego Fiata 126p. Bielsko-Biała, listopad 1973 r. // Fot. Janusz Rosikoń / PAP

„Maluch” i droga do nowoczesności w Polsce lat 70. i 80.

Michał Sowiński
Historia „malucha” to coś więcej niż opowieść o samochodzie. Fiat 126p zmieniał nie tylko sposób poruszania się, ale też życie społeczne, codzienność i…
Dave Holland i Lionel Loueke. 28 na Bielskej Zadymce Jazzowaej– Orlen Jazz Festiwal, 19 marca 2026 r. // Fot. Paweł Sowa / Wydział Prasowy UMBB

Bielsko-Biała. Tu jazz stał się częścią codzienności

Marta Kula
Ma być blisko ludzi, powinien stać się elementem codziennego życia. Tylko wtedy jazz może naprawdę wyznaczać rytm życia miasta.