Autor: Rafał Matyja

Politolog, publicysta, wykładowca Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie. W wydawnictwie Karakter wydał niedawno książkę „Miejski grunt. 250 lat polskiej gry z nowoczesnością”. Stale współpracuje z „Tygodnikiem Powszechnym”.

Materiały autora

Bielsko Biała, listopad 2022 r. // Oleksii Pyrogov / Shutterstock

Opowieść o dwóch podbeskidzkich miastach

Rafał Matyja, Michał Sowiński

Rafał Matyja, historyk: Jeżeli ktoś chciałby się wyprowadzić z metropolii – to moim zdaniem Bielsko-Biała jest pierwszą propozycją do rozważenia. Istnieje…

Widok na dawny Hotel Forum i "Cracow Eye". Kraków, 8 maja 2024 r. // Fot. Jacek Taran

Rafał Matyja: Gdy opowiadam krakowskim znajomym o wycieczkach na Kurdwanów, patrzą na mnie podejrzliwie: „Przecież tam nic nie ma”

Michał Sowiński, Rafał Matyja

Rafał Matyja: To miasto zbudowane jest z wielu stereotypów. Jeśli je porzucimy, wyłoni się oblicze przestrzeni, w której – na naszych oczach – zachodzi wielka…

Borys Budka i Donald Tusk przed 1. posiedzeniem Sejmu X kadencji, Warszawa, 21 listopada 2023 r. / Fot. Zbyszek Kaczmarek / Forum

Narracja pilnie poszukiwana. Co połączy nowy rząd?

Potrzebujemy takiej doktryny sprawowania władzy, która byłaby własnością całego rządzącego układu, a nie tylko jednego z jego ośrodków czy też jednej z partii…

Westybul w Muzeum Archeologicznym w Neapolu. / FRANCESCO GUSTINCICH / ALAMY / BE&W

Państwo bez inteligencji

Uciekła na lepiej płatne posady, wypchnięto ją z polityki, oddała własne bastiony, wybrała seksowniejsze etykiety: profesjonalistów, klasy średniej. Czy …

Renowacja tzw. ławki patriotycznej, która uległa zniszczeniu po opadach deszczu, Poznań, wrzesień 2022 r. / ŁUKASZ GDAK / EAST NEWS

Matyja: Koniec elit, jakie znamy

Zegar elit został uregulowany przez doświadczenia epoki przełomu i transformacji, nie uległ zmianom nawet po wejściu do Unii. Cały czas wierzą one we względnie…

Cmentarz Rakowicki w Krakowie. GRAŻYNA MAKARA / GRAŻYNA MAKARA

Cmentarz do czytania. Opowieść o krakowskich Rakowicach

Krakowska nekropolia Rakowice jest jak otwarta księga z opowieściami. Trzeba ich tylko posłuchać.

Otwarcie obwodnicy w Konarzycach, styczeń 2020 r. / MAREK MALISZEWSKI / REPORTER

Obecna kadencja samorządu jest najtrudniejsza w historii

Utrzymanie wpływu w miastach jest pokusą dla każdej ekipy rządowej. Ale obecna jest pierwszą, która świadomie generuje kryzysy i napięcia.

/ JOZEF MICIC / ADOBE.STOCK.COM

Rafał Matyja: Polska do zmiany

Wojna przynosi złudne nadzieje, ale też uczy, że świata nie buduje się dla coraz większych przyjemności. Wojna przywraca społeczeństwom horyzont, jakim jest…

Spadochroniarze z flagami Ukrainy i Polski nad Łodzią, 6 marca 2022 r. / Jakub Włodek / Agencja Wyborcza.pl

Rafał Matyja: Najlepszą odpowiedzią Putinowi jest dbanie o jedność

Rafał Matyja, Michał Okoński

Wzmacnianie podziałów to dziś zbrodnia. Najlepszą odpowiedzią Putinowi jest dbanie o jedność: Zachodu i naszą. To też nie czas na cytaty z Mickiewicza, lecz na…

Obchody 610. rocznicy bitwy pod Grunwaldem z udziałem prezydenta Andrzeja Dudy i premiera Mateusza Morawieckiego. 15 lipca 2020 r. / ADAM CHEŁSTOWSKI / FORUM

Państwo hybrydowe

Cena, jaką przyjdzie nam zapłacić za kolejne zwycięstwo PiS, wciąż rośnie. Istotą tych rządów jest dewastacja struktur państwowych i samorządowych, a także…

Prezydent Krakowa Jacek Majchrowski (pierwszy z lewej), konsul generalny USA w Krakowie Patrick T. Slowinski (obok) oraz przedstawiciele Rady Miasta Krakowa otwierają rondo imienia Herberta Hoovera, Kraków, lipiec 2020 r. / / BEATA ZAWRZEL / REPORTER

Pod maską pragmatyzmu

Bezpartyjność samorządu skrywa zwykle umiarkowaną centroprawicę, budującą miasta dla klasy średniej, dbającą o dobre stosunki z Kościołem, ekosceptyczną i…

Nowy rok Rzeszów uczcił wchłaniając kolejną wieś – tym razem Pogwizdów. Na zdjęciu ustępujący prezydent Tadeusz Ferenc, po jego prawej rekomendowany przezeń kandydat na następcę Marcin Warchoł. / PATRYK OGORZAŁEK / AGENCJA GAZETA

Rozdarcie w polskiej Bawarii

Odchodzący prezydent Rzeszowa godził szybki rozwój miasta z ludowym konserwatyzmem części mieszkańców. Żaden z kandydatów takiej syntezy dziś nie obiecuje.

Wybory parlamentarne w komisji wyborczej w salach katechetycznych przy kościele Trójcy Przenajświętszej. Katowice, październik 2015 r. / DAWID CHALIMONIUK / AGENCJA GAZETA

Polska bez łaski

Musimy wyplenić z życia społecznego paternalizm. Nowe relacje państwa z Kościołem to tylko jeden z wymiarów takiej zmiany, ale z różnych powodów kluczowy.

/ ADAM CHEŁSTOWSKI / FORUM

Inna IV RP

Władza straciła zdolność definiowania celów istotnych dla całej wspólnoty. Opozycja musi mieć horyzont wykraczający poza wygranie wyborów. Czas pomyśleć o…

Warszawa, 16 maja 2020 r. / ŁUKASZ SZELĄG / REPORTER

Zobaczmy, co się z nami stało

Restrykcje związane z epidemią przyjęliśmy, bojąc się losu północnych Włoch, a nie z lęku przed autorytetem władzy. To dobry punkt wyjścia do zdefiniowania…

Lotnisko Chopina, Warszawa, wrzesień 2019 r. / / JAKUB KAMIŃSKI / EAST NEWS

Połącz kropki

Państwo polskie od lat ma kłopot z wiedzą – z jej porządkowaniem i wykorzystywaniem w polityce. Za chwilę ten problem nabierze dramatycznego wymiaru.

Jarosław Kaczyński w siedzibie PiS, Warszawa, 5 września 2019 r. / TOMASZ RADZIK / SUPER EXPRESS / EAST NEWS

W sidłach superkontroli

Co zostanie po PiS? Kilka tysięcy karier, dających większy komfort życia ludziom związanym z tą partią, i kilkadziesiąt napompowanych podmiotów, stanowiących…

Spotkanie mieszkańców Lublina z Beatą Szydło, wrzesień 2018 r. / JAKUB ORZECHOWSKI / AGENCJA GAZETA

Nasza plemienna demokracja

Psychologiczny aspekt jesiennych wyborów jest niezwykle ważny. Chodzi w nich nie tyko o władzę, ale również, mówiąc najłagodniej: o satysfakcję. O poczucie…

Konferencja prasowa PiS na kilka dni przed publikacją przez „Gazetę Wyborczą” nagrań Jarosława Kaczyńskiego, Warszawa, 26 stycznia 2019 r. / PIOTR MOLĘCKI / EAST NEWS

Państwo dla frajerów

Jarosławowi Kaczyńskiemu partia nie wystarcza. Wśród narzędzi oddziaływania są także media, wpływowe środowiska kościelne czy akademickie. Ale sam dla swobody…

Roberta Biedronia czeka już na początku przyszłego roku test z manewrowania wśród personalnych ambicji i urazów na lewicy. / WITOLD SPISZ / REPORTER

Krajobraz po remisie

Sprawa KNF nie pogrzebie szans PiS-u na utrzymanie władzy za rok. O tym, kto ją weźmie, zdecydują nie tylko losy głównych obozów, ale też to, jak poradzą sobie…

Prezydent Katowic Marcin Krupa przekazuje swój fotel w ramach akcji dobroczynnej, wrzesień, 2016 r. / GRZEGORZ CELEJEWSKI / AGENCJA GAZETA

Samorządy w kleszczach partii

W wielu miastach walka o prezydenturę wyjdzie poza logikę wojny PO z PiS. Po wyborach centroprawicowa orientacja władz lokalnych i regionalnych nie będzie…

Grzegorz Schetyna na Radzie Krajowej PO, Warszawa, 24 lutego 2018 r. / MICHAŁ DYJUK / FORUM

Polityka zaciśniętych zębów

Zbliża się moment weryfikacji strategii przyjętej przez opozycję po 2015 r. Jesienią dowiemy się czegoś o zmianie preferencji politycznych ze źródła innego niż…

Szkolenie nt. wirtualnej symulacji w bezpieczeństwie publicznym, Szczecin, listopad 2016 r. / DARIUSZ GORAJSKI / FORUM

Najważniejsza gra przyszłego roku

Los polskiego samorządu nie sprowadza się tylko do wyniku wyborów. Chodzi o to, czy potrafimy go wymyślić na nowo i dostosować do rzeczywistości.

Jarosław Kaczyński i posłowie PiS w Sejmie, Warszawa, 20 lipca 2017 r. / JACEK DOMIŃSKI / REPORTER

Wrogowie ludu

PiS nie ma projektu ustrojowego. Chce się odegrać na przeciwnikach, podporządkować sobie wszystkie organy państwa poprzez wymianę kadr i uruchomić…

Grzegorz Schetyna, Ryszard Petru, Mateusz Kijowski, Barbara Nowacka i Władysław Kosiniak-Kamysz. Demonstracja KOD, Warszawa, maj 2016 r. / Fot. Andrzej Iwańczuk / REPORTER

Ale PO co?

Główna partia opozycji nie potrafi nadać polityce pozytywnego sensu. By skutecznie rywalizować z PiS, musi być czymś więcej niż tylko najsilniejszym…

Jarosław Kaczyński wraz z najbliższymi współpracownikami malował pisanki przed Świętami Wielkanocnymi. Od lewej: R. Czarnecki, A. Zalewska, D. Jackiewicz, J. Kaczyński, A. Hofman, J. Wiśniewska, A. Duda i B. Piecha. Warszawa, 2014 r. / Fot. Andrzej Iwańczuk / REPORTER / EAST NEWS

Sezon Kaczyńskiego

Najwyższa pora przestać liczyć czas historyczny „od początku transformacji”. Taka jest lekcja wynikająca z pierwszych dziewięciu miesięcy samodzielnych rządów…

Demonstracja opozycji, plac Piłsudskiego w Warszawie, 7 maja 2016 r. / Fot. Mariusz Gaczyński / EAST NEWS

Opozycja w stanie hipnozy

Realna alternatywa dla PiS, na razie trudna do wyobrażenia, kiełkuje zapewne poza Sejmem.

Zakończenie strajku w stoczni im. Lenina w Gdańsku, zdjęcie ikoniczne. Od lewej: ks. Henryk Jankowski, Lech Wałęsa, Tadeusz Mazowiecki. 12 maja 1988 r. / / Fot. Anna Beata Bohdziewicz / REPORTER

Dziecięca rewolucja

Rafał Matyja: III RP istnieje nie jako zbiór faktów, tylko jako mit – dla jednych świetlany, dla drugich złowrogi. Traktując ją w ten sposób, nie uczymy się na…

Pod pomnikiem Józefa Piłsudskiego: Jolanta Szczypińska, Stanisław Piotrowicz, Jarosław Kaczyński, Joachim Brudziński, Izabela Kloc i inni. Warszawa, 13 grudnia 2012 r. / Fot. Adam Chełstowski / FORUM

Jarosław i jego drużyna

O losach projektu PiS zdecyduje nie tylko polityczna przewaga partii, ale też trwałość szerszego obozu, który musi kontrolować jej prezes. Chodzi o stworzenie…

Donald Tusk przekazuje Ewie Kopacz „talizman" – wyborczy szalik Platformy. Warszawa, 8 listopada 2014 r. / Fot. Stanisław Kowalczuk / EAST NEWS

Coś pękło, nic się nie skończyło

Kryzys na szczytach władzy nie oznacza żadnego przełomu. A wyjście z niego na pewno nie będzie dziełem pani premier.

Donald Tusk podczas Drugiego Kongresu Wolności w Internecie. Warszawa, luty 2013 r. / Fot. Bartosz Krupa / EAST NEWS

Długie trwanie Platformy

Nie dajmy się zwieść sondażom. PiS nie dysponuje dziś polityczną i programową świeżością. Nie ma atutów w walce z osłabioną PO.

Domki z kart

Mimo socjaldemokratycznych deklaracji premiera i ogłoszenia nowego programu PiS, główne partie nie skręcają na lewo. Ich zmęczeni liderzy stawiają raczej na…

Warszawa, 14 czerwca 2013 r. / Fot. Witold Rozbicki / REPORTER

Turniej miast

Dopóki jedynym przeciwnikiem Tuska było PiS, mógł on liczyć na to, że zmobilizuje przeciwników tej partii i wygra kolejne wybory. Pierwszym miejscem, gdzie…

Rafał Matyja / fot. Władysław Gumulak /

Prawdziwy koniec IV RP

Rafał Matyja: Kiedy Platforma wygrała wybory prezydenckie i przypieczętowała to sukcesem w wyborach samorządowych, los PiS został przesądzony. Rozmawiał Cezary…

Omijany temat

Dlaczego we współczesnej Polsce dyskutowanie o postawach inteligencji między rokiem 1945 a 1989 jest czynnością mało popularną, raczej omijaną?

Komu przeszkadza IPN?

Za dwadzieścia lat trudno będzie tłumaczyć studentom, o co chodziło w sporze o IPN. Podstawową barierą będzie trudność zrozumienia emocji, jakie towarzyszyły…

Czas na kontrkulturę

Ku peryferiom spycha nas mentalność elit, a nie zbyt wolno zmieniające się postawy społeczeństwa.

Smutek, że dobro jest trudne

Wielu ludzi zaangażowanych w tworzenie gwarancji dla PRL- -owskich elit broniło własnej przeszłości.

Słabość naszej wolności

Z perspektywy dwudziestolecia istotniejsze wydają się ustrojowe i kulturowe skutki braku rozliczeń z komunizmem niż same kwestie indywidualnej bezkarności.

/rys. Mirosław Owczarek /

Ukryte sprężyny

Słowa byłego szefa UOP Gromosława Czempińskiego, przyznającego się do inspirowania powstania Platformy Obywatelskiej, nie wywołały politycznej ani medialnej…

Rys. Mirosław Owczarek /

Żeby PO chciała chcieć

Donald Tusk chce wygrywać wybory. Do tego celu nie potrzebuje kontroli nad telewizją publiczną. Znacznie bardziej skuteczne jest osłabienie jej roli - na rzecz…

Kapitalizm nasz realny

Jaki model gospodarczy zbudowano w Polsce w ciągu minionych 20 lat? I jakie miało to skutki nie tylko dla życia gospodarczego, ale dla rozwoju społecznego?

Wielki Pracodawca

Kryzys sprawił, że los obecnego premiera i rządzącej partii interesuje mnie dziś znacznie mniej niż jeszcze rok temu. Rząd zdaje się być równie niepewny i…

/ rys. Mateusz Kaniewski /

Wojna na bańki mydlane

Bardzo ważną dyskusję o kondycji państwa trzeba wyprowadzić ze ślepego zaułka, do którego trafiła w latach 2005-07. Za emocje tamtych lat wiele środowisk…

Szaleństwo i metoda

rys. MARCIN WICHA

Trafiłeś do serwisu TygodnikPowszechny.pl, ale wygląda na to, że w przeglądarce masz wyłączoną obsługę JavaScript.

Ponieważ zakłóca to działanie serwisu, włącz obsługę JavaScript w swojej przeglądarce, aby strona działała prawidłowo.

Oferty specjalne