uzależnienia: najważniejsze informacje

// Mvisions / Shutterstock
Wersja audio

Czym jest wysoko funkcjonujące uzależnienie? Myślałam, że piję jak wszyscy

Anna Korytowska
Praca, rodzina, obowiązki. Z zewnątrz wszystko wygląda normalnie. Jednak za fasadą kryje się życie podporządkowane jednemu: jak najszybciej się napić, żeby…
// PRZEMYSŁAW GAWLAS & MICHAŁ KĘSKIEWICZ DLA „TP”
Wersja audio

Relacje zamiast serduszek. Jest sposób, żeby twoje dziecko odłożyło telefon

Martyna Pietrzak-Sikorska
Czy zakaz używania smartfonów w szkołach coś zmieni? To rodzice i dobre relacje mogą ograniczyć szkodliwy wpływ ekranów na dzieci.
Pochód propagandowy zorganizowany przez Polskie Towarzystwo Walki z Alkoholizmem „Trzeźwość” w Warszawie, 1934 r. // Narodowe Archiwum Cyfrowe
Wersja audio

Trzeźwość dla dobra narodu. Jak alkoholizm stał się sprawą publiczną

Adam Woźniak
Na przełomie wieków XIX i XX pijaństwo przestało być na ziemiach polskich sprawą indywidualną, a stało się publiczną, narodową. Jak rodzące się ruchy…
Muniek Staszczyk, zdjęcia z sesji zdjęciowej do książki "Chłopaki (nie) płaczą. Muniek Staszczyk bez ciemnych okularów w rozmowie z Piotrem Żyłką" // Fot. Sebastian Nycz / wydawnictwo Emocje Plus Minus

Muniek Staszczyk: Dzień, w którym bardzo potrzebowałem, żeby ktoś mnie przytulił

Zygmunt „Muniek” Staszczyk, Piotr Żyłka
Moje piosenki są dla mnie często publicznym pamiętnikiem. Skoro wiara jest istotną częścią mojego życia, to logiczne jest, że co jakiś czas w mojej twórczości…
// Fot. Your Hand Please / Shutterstock

Amerykanie testują szczepionkę na fentanyl. Nowa broń w wojnie z opioidami

Bartosz Kabała
Firma biotechnologiczna ARMR Sciences rozpocznie badania kliniczne szczepionki neutralizującej działanie fentanylu, jednego z najgroźniejszych opioidów.
Myśliwiec F-18E przygotowuje się do startu z pokładu lotniskowca USS Gerald R. Ford. 24 września 2025 r. // Fot. Jonathan Klein / AFP / East News

Lotniskowiec USA u brzegu Wenezueli. Co planuje Donald Trump?

Doma Matejko
Faktycznym celem prezydenta USA jest zapewne zmiana rządu w Wenezueli. Liderka wenezuelskiej opozycji María Corina Machado, laureatka tegorocznego Nobla,…
// Fot. Wpadington / Adobe Stock
Wersja audio

Młodzi hazardziści. Ponad trzydzieści tysięcy Polaków gra patologicznie

Marek Rabij
Polski e-hazard to tykająca bomba. Dla wielu młodych to jednak także świat dopaminowych kopniaków, dających nadzieję wyrwania się z szarej rzeczywistości.
Kobieta z plemienia Hakka paląca opium. Chiny, lata 70-te XX w. // Fot. blickwinkel / Alamy / Be&W

Dwa wieki temu zachodni kupcy wpędzili Chiny w opiumowy nałóg. Jak z nim walczono?

Aleksander R. Michalak
Misjonarze na własne oczy widzieli spustoszenia, jakie czyniło opium. Niektórzy z nich z przerażeniem odkrywali, że jest ono w Chinach tak mocno kojarzone z…
Amerykańskie nastolatki: Diana Lagaret i Sahar Kutlu z lalkami Labubu w sklepie The Labu'Tique Shop w Anaheim. Kalifornia, 25 czerwca 2025 r. // Fot. Mark Rightmire / MediaNews Group / Orange County Register / Getty Images

Ulubiony hazard pokolenia Z

Małgorzata Sidz
Kasyna online i zakłady sportowe zyskują na popularności. A to nie wszystko, współczesność obfituje w ukryte formy hazardu, np. w popularnej maskotce Labubu.
// Ilustracja Kasia Kozakiewicz dla „TP"

Jak odłożyć telefon? Mnie pomogło POMO: duma z przegapiania

Magdalena Bigaj, Berenika Steinberg
Magdalena Bigaj, edukatorka higieny cyfrowej: Warto dojść do tego, co stoi za sięganiem po telefon. I co mogę sobie dać w zamian.
Bulwary nad Wisłą w Warszawie. 22 maja 2017 r. // Fot. Jakub Wosik / Reporter
Wersja audio

W liceum piłem jak dorosły. Dlaczego w Polsce alkohol dostępny jest niemal wszędzie?

Eliza Leszczyńska-Pieniak
W mediach panuje moda na artykuły sugerujące, że pokolenie Z wzięło rozbrat z alkoholem. To nieprawda. Młodzież pije coraz więcej, a dorosłych – w tym władze…
Kadr z filmu "The Outrun", reż. Nora Fingscheidt. Prod. Wielka Brytania 2024. // Materiały prasowe Play Now

„The Outrun”. Mocny film o uzależnieniu

Anita Piotrowska
„The Outrun” to przede wszystkim surowe piękno Orkadów, charyzmatyczna Saoirse Ronan – i brak złudzeń co do choroby alkoholowej.
Fot. Shutterstock

Pornografia zmienia mózg. Pytanie, czy odwracalnie

Anna Goc, Mateusz Gola
Mateusz Gola, psycholog i neurokognitywista: Z naszych badań wynika, że najlepszym czynnikiem, który pozwala dziecku uniknąć w przyszłości nałogowych zachowań…

Demony Ameryki. Jak literatura opowiada nam kryzys opioidowy?

Michał Choiński
Cykl wybitnych reportaży, powieść nagrodzona Pulitzerem i popularny serial – wszystkie one poświęcone są kryzysowi, który wyniszcza amerykańskie społeczeństwo.
Fot. Alessandra Benedetti / Corbis / Getty Images

Podwójne życie księży. Dlaczego dochodzi do seksualnych skandali na plebaniach?

Maciej Müller, Ks. Jacek Prusak SJ
Niedojrzałość księdza przejawia się m.in. w tym, że następuje rozszczepienie seksualności od reszty osobowości. I potem mamy takie skutki, jak wydarzenia w…
Fot. Darwin Brandis / Adobe Stock

Hasło „fentanyl” robi medialną karierę i z całą pewnością jest nadużywane

Małgorzata Solecka
Kilka dni temu media obiegła informacja o lekarce, która wystawiła kilkaset recept na silne opioidy i mogłaby kontynuować proceder, gdyby nie dociekliwy…
Policjanci Komendy Wojewódzkiej Policji w Lublinie zabezpieczają laboratorium narkotykowe w gminie Zambrów. Styczeń 2024 r. // Fot. Materiały prasowe KWP w Lublinie

Media w Polsce polują na fentanyl. Tropią nie ten narkotyk co trzeba

Marek Rabij
Dziennikarze ruszyli do wyścigu, kto pierwszy wytropi w Polsce odpowiednik Tenderloin District w San Francisco, dzielnicy opanowanej przez uzależnionych od…
Fot. Maskot / Alamy Stock Photo

„Możesz odłożyć telefon i porozmawiać z nami?”. Seniorzy uzależnieni od smartfonów

Szymon Żyśko
Samo posiadanie smartfona jest dla mózgu jak aplikacje działające w tle dla telefonu – zużywają mózgową baterię. Z wiekiem pojemność tej baterii maleje.
iększość dorosłych Polaków korzysta z mediów społecznościowych / EAST NEWS

Media społecznościowe uzależniają? Naukowcy sprawdzili

Łukasz Lamża
Często mówi się o „uzależnieniu” od mediów społecznościowych. Ale czy to słowo nie jest aby za mocne?
Fot. Karol Paciorek /

Czy tylko klan Sacklerów jest winien epidemii opioidowej?

Tomasz Stawiszyński
Sacklerowie zachowywali się w sposób skrajnie cyniczny i podły, niemniej ktoś im przecież takie zachowanie latami umożliwiał.
/ ALDONA KARCZMARCZYK / VAN DORSEN ARTISTS

Ja pas

Katarzyna Nosowska, Katarzyna Kubisiowska
KATARZYNA NOSOWSKA, piosenkarka: Cudowne było uświadomienie sobie, że nie zdobędę stuprocentowej akceptacji otoczenia. Szkoda, że tak późno to zrozumiałam.
/ ADOBE STOCK

Leki stały się nową formą „narodowego picia”

Maria Banaszak, Dominika Tworek
Maria Banaszak, terapeutka uzależnień: Leki psychotropowe przepisywane są ze zbyt dużą łatwością. Ludzie wymieniają się informacjami o tym, który lekarz bez…
Konferencja prasowa i podpisanie umowy sponsorskiej pomiędzy PZPN a firmą bukmacherską STS. Warszawa, 29 lipca 2014 r. Fot. Leszek Szymański / PAP /

Jak bukmacherzy skopali piłkę

Przemysław Wilczyński
PRZED CZASEM | Pojedynek bukmacherów z przeciwnikami sportowego hazardu to mecz do jednej bramki nie tylko w czasie mundialu: duże pieniądze i sportowi…
David Teniers Młodszy, Trzej pijacy w tawernie, ok. 1650-1670 r. / WIKIMEDIA / DOMENA PUBLICZNA

Czy odkryliśmy obwód w mózgu odpowiedzialny za uzależnienia?

Wojciech Brzeziński
U części pacjentów, którym udar uszkodził pewne obszary mózgu, nieoczekiwanie znikła potrzeba zapalenia papierosa.
fot. Romas/easyfotostock/Eastnews /

Nowe czasy, nowe nałogi

Krzysztof Story
Uzależnienie od gier trafiło do klasyfikacji chorób WHO. Od 2008 roku liczba osób leczących się z uzależnienia od hazardu wzrosła trzykrotnie. Era powszechnego…
Poświąteczne wyprzedaże, Warszawa, 31 grudnia 2021 r. / WŁODZIMIERZ WASYLUK / FORUM

Upadłem na raty. Zakupy stały się nałogiem

Marek Rabij
REPORTAŻ MARKA RABIJA | Czasem śnię, że jestem w centrum handlowym, nonszalancko przechadzam się wśród wystaw, a potem wychodzę bez zakupów. Czuję się wtedy…
/ ALESSANDRO BIASCIOLI / ADOBE STOCK

Zapłać i wygraj

Krzysztof Story
W klasyfikacjach chorób pojawiają się już „zaburzenia związane z grami”. A te są projektowane tak, byśmy grali jak najdłużej i wydali jak najwięcej. Zwłaszcza…
/ JOANNA RUSINEK

W czasie pandemii wszyscy chętniej uprawialiśmy cyberseks. Także nad Wisłą

Monika Ochędowska
Narastający niepokój i lęk przed śmiercią, potrzeba ucieczki od rzeczywistości – prowadzą do większej konsumpcji pornografii. To nie jest tylko problem czasu…

Koniec „mentoli”, polskiej specjalności

Marcin Napiórkowski
/ ANDREW BRET WALLIS / GETTY IMAGES

Kasyno w każdej komórce

Krzysztof Story
To nieprawda, że mężczyźni obstawiają więcej niż kobiety. Dla każdego nałogowca stawka jest taka sama: przegrywa tyle, ile tylko może.
/ IL. JOANNA RUSINEK

Narkotyki biorą dzieci

Krzysztof Story
Szesnaście procent licealistów eksperymentowało z substancjami psychoaktywnymi. Większość z nich się nie uzależni, nie zniszczy sobie życia. Będą brać…
/ IL. JOANNA RUSINEK

Być wystarczająco blisko

Konrad Markiewicz, Przemysław Wilczyński
Konrad Markiewicz, psychoterapeuta: Kiedyś używki bywały dodatkiem do wspólnego życia, rodzajem towarzyskiego eksperymentu. Teraz częściej stają się środkiem…
/ WOJCIECH STRÓŻYK / REPORTER

Co nam pływa w kieliszku

Marek Rabij
W Polsce spożycie alkoholu na głowę nie należy do najwyższych w Europie. A mimo to najważniejsze pytanie o picie wciąż brzmi u nas: „ile?”, a nie – „po co?”.
/ LECH MAZURCZYK

Do dna

Krzysztof Brzózka, Marek Rabij
Krzysztof Brzózka: Jeśli chodzi o alkohol, jesteśmy w tym samym miejscu, w którym przemysł tytoniowy był w latach 70. Kowboj w reklamie jeszcze się uśmiecha z…
/

Przeciwnik wasz, diabeł, krąży

Ks. Adam Boniecki
Irytuje mnie przypisywanie polskiemu Kościołowi ogromnego wpływu na społeczeństwo – a więc i odpowiedzialności za jego wszystkie naganne postawy.
/ STEPHANE DE SAKUTIN / AFP / EAST NEWS

Niebezpieczne opioidy

MOC
Nawet 130 osób umiera dziennie w USA na skutek przedawkowania opioidów (silnych leków przeciwbólowych).
Melania Trump przy pomniku ofiar kryzysu opioidowego, który jest częścią kampanii Krajowej Rady Bezpieczeństwa, Waszyngton, kwiecień 2018 r. / ANDREA HANKS / ZUMA / FORUM

Ameryka w kryzysie opioidowym

Marta Zdzieborska
Najpierw uzależniają się od leków przeciwbólowych, potem sięgają po mocniejsze środki. Z przedawkowania opioidów w USA umiera 130 osób dziennie. Firmy…
STEVE WERNER: Myślałem, że to tylko doraźne leczenie. LAURA DELANO: Jesteśmy nauczeni, że pigułka jest lepsza niż zmierzenie się z własnym bólem. / STEPHEN NARENS / ARCHIWUM PRYWATNE // ARCHIWUM PRYWATNE

W moich żyłach płynie lexapro

Marta Zdzieborska
Bez nich nie położą się spać. Przynoszą im ulgę i pozwalają przetrwać kolejny dzień. Antydepresanty ratują życie, ale – nadużywane – potrafią z niego uczynić…
/ MARC STPIERRE / ALAMY STOCK PHOTO / BEW

Wyjątkowo długie dwie i pół minuty

Tomasz Guzik
Coraz lepiej znamy struktury mózgu odpowiadające za postrzeganie czasu. Co ciekawe, są one też uwikłane w rozwój uzależnień. Co łączy nasz wewnętrzny zegar ze…
/ JOANNA RUSINEK

Promile w emocjach

Katarzyna Kubisiowska
W przypadku mężczyzny uzależnienie to diagnoza, w przypadku kobiety – ocena moralna.
/ Fot. Cris Faga / NURPHOTO / GETTY IMAGES

Nałogowi użytkownicy

Mariusz Sepioło
Biorą świadomie, gromadzą wiedzę, uczą innych. Ich wspólnym domem jest forum istniejące od dwudziestu lat. Narkomani-konsumenci.
Ksiądz Bogdan Peć, dyrektor Katolickiego Ośrodka Dom Nadziei w Bytomiu, styczeń 2014 r. / Fot. Dawid Chalimoniuk / AGENCJA GAZETA

Osiemdziesiąt procent sukcesu

Katarzyna Piotrowiak
Od prawie 21 lat w Katolickim Ośrodku Dom Nadziei w Bytomiu z uzależnieniem od narkotyków i alkoholu walczą nastolatki. – To moi parafianie – mówi dyrektor…
/ il. Marcin Bondarowicz

Pacjenci doktora Gugla

Mariusz Sepioło
W internecie poszukują zaprzeczenia, że nie cierpią na śmiertelną chorobę. Ale im więcej czytają, tym więcej mają wątpliwości.
/ Fot. Grażyna Makara

Gorzki smak leków

Ewa Woydyłło, Michał Kuźmiński
Dr Ewa Woydyłło-Osiatyńska, psychoterapeutka: Łykamy farmaceutyki i równocześnie żyjemy niezdrowo. Nie chodzi nam o zdrowie, lecz o to, żeby się dobrze poczuć.
/ Il. Kamila Zarembska

Polak łyknie wszystko

Przemysław Wilczyński
Gdyby zdrowie zależało od ilości przyjmowanych leków i suplementów, bylibyśmy jednym ze zdrowszych narodów Europy.
Ks. Adam Boniecki / / Fot. Grażyna Makara

Przed użyciem zapoznaj się z treścią ulotki

Ks. Adam Boniecki
Szkoda – myślę czasem – że takie ostrzeżenie jest doklejane tylko do reklam medycznych. Dobrze by było – myślę czasem – gdyby podobne wezwanie obowiązywało np…
Marek Łagodziński, Warszawa, czerwiec 2015 r. / Fot. Rafał Siderski dla „TP”

Przebaczyć „złemu”

Marek Łagodziński, Adrian Stachowski
Marek Łagodziński, prezes Fundacji „Sławek”: Nasi podopieczni, więźniowie, zawodzili wiele razy. Ale ja też zawodziłem rodzinę, gdy piłem.
/ Rys. Tomasz Wawer / FORUM

Prawdziwy problem, fałszywy wstyd

Mariusz Sepioło
Kapłaństwo to samotność. Picie i kapłaństwo to samotność podwójna – mówi uzależniony ksiądz.