Tygodnik Powszechny Nr 46/2025

// ilustracja na okładce: APAYO / Przemysław Gawlas i Michał Kęskiewicz dla „TP”

Data wydania:

12.11.2025

Numer wydania:

46

Rok wydania:

2025

„Gdy Ameryka Trumpa i ruchu MAGA zajęta jest sobą, miejsce globalnego hegemona zajmują Chiny. Prezydent Xi ma nie tylko atuty w postaci metali ziem rzadkich. Ma też wizję” – pisze Bogdan Góralczyk. W numerze także m.in.: Stefan Sękowski pyta, czy Polsce potrzebni są imigranci z Unii Europejskiej * Ignacy Dudkiewicz rozmawia z niedoszłymi księżmi * Dariusz Kosiński pisze o przedstawieniu Mai Kleczewskiej

W numerze także dodatek specjalny: Orędzie pojednania: 60 lat później >>>

Edytorial

Ks. Adam Boniecki, wrzesień 2021 r. // fot. Grażyna Makara

Dzisiejsi księża i księża na jutro

Ks. Adam Boniecki

Może taki jest pomysł Pana Boga, że nie wszystko muszą robić duchowni? Może nowa epoka Kościoła jest epoką świeckich?

Czy ksiądz Jan Kaczkowski dziś też chciałby być księdzem?

Przemysław Wilczyński

Aniśmy się obejrzeli, a w katolickiej Polsce kapłaństwo zaczyna się wiązać nie z prestiżem, ale z ryzykiem społecznego wyobcowania.

Obraz tygodnia

Sudańczycy, którym udało się uciec z obleganego miasta Al-Faszir, witają się z bliskimi w obozie dla uchodźców w miejscowości Al-Dabba w północnym Sudanie. // Fot. El Tayeb Siddig / Reuters / Forum

Dramat Sudanu. Oblężone miasto miejscem zbrodni wojennych

Agata Kaźmierska

Historia sudańskiej prowincji Darfur zatacza makabryczne koło. Niektórzy twierdzą, że dochodzi tam dziś do najgorszej katastrofy humanitarnej. Byli też tacy,…

Nowy burmistrz Nowego Jorku, Zohran Mamdani, świętuje podczas wieczoru wyborczego w Nowym Jorku, 4 listopada 2025 r. // Fot. Angela Weiss / AFP / East News

Zohran Mamdani i seria zwycięstw Demokratów w USA. Co to oznacza dla Trumpa?

Marta Zdzieborska

Kampania wyborcza Zohrana Mamdaniego – populistyczna w swoim charakterze – przypomniała Demokratom, że ich obóz polityczny potrzebuje nowych i młodszych…

Marszalek Sejmu Szymon Hołownia, wicemarszałek sejmu Wlodzimierz Czarzasty, drugi dzień pierwszego posiedzenia sejmu X kadencji. Warszawa, 14 listopada 2023 r. // Fot. Sławomir Kamiński / Agencja Wyborcza.pl

Marszałek Włodzimierz Czarzasty: zawiłe losy mistrza partyjnych gier

Marek Kęskrawiec

Rozprawił się z wewnętrzną opozycją i przykleił do Donalda Tuska. Jako wierny sojusznik KO Czarzasty wchodzi na najwyższe stanowisko w swojej karierze.

Papież Leon XIV przed figurą Matki Bożej podczas mszy kanonizacyjnej Carla Acutisa i Pier Giorgio Frassatiego. Watykan, 7 września 2025 r. // Fot. Massimo Valicchia / Getty Images

Nie będzie piątego dogmatu maryjnego. Dla Watykanu Matka Boża nie jest Współodkupicielką

Watykan porządkuje kult maryjny i przypomina, że zbawia tylko Bóg. Jaką zatem rolę w katolicyzmie odgrywa Maryja?

Papież Leon XIV. Watykan. 1 listopada 2025 r. // Fot. Grazia Picciarella / Rex Features / East News

Leon XIV prosi o wrażliwość na osoby, które zmagają się z myślami samobójczymi

Ks. Jacek Prusak SJ

Po raz pierwszy papieska intencja modlitewna dotyczy osób rozważających samobójstwo. Leon XIV zauważa, że w takiej sytuacji może znaleźć się każdy.

Fot. Andrzej Zbraniecki / East News

Czy rząd wzmocni Państwową Inspekcję Pracy? Chciałby, ale się boi

Pracodawcy podnieśli larum, że polskiej gospodarce, w znacznej mierze bazującej nadal na niskich kosztach pracy, nowe przepisy o PIP wyrwą zęby.

Jolanta Sobierańska-Grenda na posiedzeniu rządu. Warszawa, 21 pażdziernika 2025 r. // Fot. Filip Naumienko / REPORTER

48 tysięcy złotych. Czy taki będzie sufit lekarskich płac?

Jerzy Dziekoński

Wysokie zarobki lekarzy od lat budzą emocje. Jednak to nie medycy ustalają stawki – źródło problemu tkwi w systemie stworzonym przez polityków.

Fot. Vadim / Adobe Stock

Zwyrodnienie plamki żółtej: nowa terapia daje nadzieję na przywrócenie wzroku

W Polsce około 2 mln osób ma jakąś postać zwyrodnienia plamki żółtej. Dotąd nie istniała żadna skuteczna terapia. Sytuacja może się jednak odmienić.

Laurent Mauvignier, laureat nagrody Goncourtów, po otrzymaniu wyróżnienia. Paryż, 4 listoopada 2025 r. / Fot. Michel Euler / AP Photo / East News

Dom pełen opowieści. Laurent Mauvignier wyróżniony Nagrodą Goncourtów

W „La maison vide” („Pustym domu”) Laurent Mauvignier buduje wielopiętrową sagę, przedstawiając historię rodzinną na tle historii Francji i Europy. Pisze o…

// rys. Bartosz Minkiewicz

Bartosz Minkiewicz Rysuje

Bartosz Minkiewicz

Temat Tygodnika

Ilustracja: APAYO / Przemysław Gawlas & Michał Kęskiewicz dla „TP”

Wersja audio

Świat w objęciach chińskiego smoka. Jaką geopolitykę dyktuje Pekin

Bogdan Góralczyk

Gdy Ameryka Trumpa i ruchu MAGA zajęta jest sobą, miejsce globalnego hegemona zajmują Chiny. Prezydent Xi ma nie tylko atuty w postaci metali ziem rzadkich. Ma…

Kraj

// Fot. Mark Bowden / Adobe Stock

Dlaczego tak niewielu obcokrajowców z Unii Europejskiej pracuje w Polsce

Stefan Sękowski

Najłatwiej integrują się z nami ludzie pochodzący z Unii Europejskiej. Wciąż jednak niewielu z nich chce u nas pracować. Co zrobić, aby to zmienić?

Fot. Piotr Kamionka / REPORTER

Polska nie trzeźwieje. Od sarmackiego mitu po nocną prohibicję

Ostatnie lata przyniosły wysyp badań naukowych o fatalnym wpływie alkoholu na ludzki organizm. Polski dyskurs o piciu toczy się tymczasem w rytm argumentów…

Małgorzata i Włodek Mendelewscy od 45 lat opiekują się córką – niezdolną do samodzielnego funkcjonowania Pauliną w spektrum autyzmu i z niepełnosprawnością intelektualną // Fot. Archiwym rodzinne

Jak wygląda życie rodziców osób dorosłych z niepełnosprawnościami

Martyna Pietrzak-Sikorska

Wieloletnia praca bez wytchnienia, dyspozycyjność cała dobę siedem dni w tygodniu. Chroniczne zmęczenie i ciągły lęk o przyszłość. To ich codzienność.

// Fot. Materiały prasowe

Materiał promocyjny

Wartość kontra chciwość. Open Eyes Economy Summit 2025

Dziesięć lat OEES to nie tylko tysiące uczestników i setki debat, lecz przede wszystkim konsekwentna próba odpowiedzi na pytanie: jak budować gospodarkę, która…

Świat

Kwiaty złożone w hołdzie ofiar katastrofy w Nowym Sadzie, w tle budynek dworca, Nowy Sad, 1 listopada 2025 r. // Fot. Juliusz Pielichowski

Protesty w Serbii nie ustają. Czy jest nadzieja na zmianę?

Juliusz Pielichowski

Po dwunastu miesiącach protestów Serbowie zadają pytanie: co dalej? Czy ruch obywatelski może odsunąć obóz rządzący? Czy jest to możliwe bez przemocy?

Milczący marsz pamięci ofiar katastrofy w Nowym Sadzie, 1 listopada 2025 r. // Fot. Juliusz Pielichowski

Serbią rządzi mafia. Miłosz Waligórski o władzy Aleksandara Vučicia

Juliusz Pielichowski, Miłosz Waligórski

W Serbii władza skupiona jest w rękach jednego człowieka, stojącego na czele grupy przestępczej, w którą wciągnięta jest połowa społeczeństwa.

Nigel Farage, lider partii Reform UK, kreuje się na typowego Brytyjczyka. Tu ostentacyjnie pali przed pubem w reakcji na zapowiedź rządu Starmera, że chce zaostrzyć przepisy dotyczące palenia w pubach. Londyn, sierpień 2024 r. // Fot. Carl Court/ Getty Images

Koniec starej Anglii. Rewolucja Farage’a w drodze na Downing Street

Patrycja Bukalska

Brytyjczycy są rozczarowani starymi elitami. Tak bardzo, że w kraju szykuje się rewolucja. Kolejnym premierem może zostać prawicowy populista Nigel Farage,…

Steve Crawshaw „Ukarać bezkarnych" // Fot. Materiały prasowe

Materiał promocyjny

Lekcja dla Zachodu. Jak Polska i Niemcy mogą zakończyć epokę „Westplainingu” i zmienić myślenie Europy o bezpieczeństwie

Europa stoi dziś przed wyborem: dalej patrzeć na Wschód z góry czy wreszcie zrozumieć jego perspektywę. Polskie i niemieckie doświadczenia mogą pomóc zbudować…

Wiara

zień otwarty w Wyższym Metropolitalnym Seminarium Duchownym św. Jana Chrzciciela // Fot. Lech Gawuc / REPORTER

Wersja audio

Z daleka od seminarium. Dlaczego młodzi mężczyźni nie decydują się na kapłaństwo

Ignacy Dudkiewicz

Seminaria duchowne świecą pustkami. Czy to „kryzys powołań”, czy może instytucji, która nie radzi sobie z przemocą i klerykalizmem?

Pielgrzymi wchodzący przez Porta Santa do bazyliki św. Piotra w Rzymie w Roku Jubileuszowym 2025 // Fot. Philippe Lissac / GODONG / Universal Images Group / Forum

Czy średniowieczna praktyka odpustów ma dzisiaj jeszcze sens?

Ks. Dariusz Piórkowski SJ

Nauka o odpustach domaga się głębokiego teologicznego przepracowania. Język miłości z pewnością bardziej dociera do współczesnego katolika niż język prawa i po…

Czytania

Przyszłość księży nie rysuje się najlepiej. Z czego będą się utrzymywać?

O. Wacław Oszajca SJ

Może nadszedł czas, abyśmy my, duchowni, idąc za przykładem Pawła Apostoła, zaczęli na własne utrzymanie zarabiać własnymi rękami.

Czy warto umierać za jedność? Nowy dokument Kościołów Europy

Kard. Grzegorz Ryś

„Karta ekumeniczna” to niewątpliwie najważniejszy dokument opisujący komunię życia i misję Kościołów w Europie dramatycznie podzielonej i dotkniętej wojną.

Nauka

Bielenie koralowców na Lizard Island u wybrzeży Australii, w rejonie Wielkiej Rafy Koralowej, kwiecień 2025 r. // Fot. David Gray / AFP / East News

Wersja audio

Koralowce przetrwały pięć masowych wymierań. Tym razem mogą mieć trudniej

Agata Kaźmierska, Wojciech Brzeziński

Rafy koralowe w przeszłości pojawiały się i znikały wielokrotnie, za każdym razem odbudowując się dzięki koralowcom zamieszkującym głębiny. Ale ten plan…

Kultura

„Sublokatorka” na podstawie prozy Hanny Krall, reż. Maja Kleczewska, Teatru Powszechny w Warszawie // Fot. Karolina Jóźwiak / Teatr Powszechny w Warszawie

Nuda Zagłady. „Sublokatorka” Kleczewskiej wytrąca widzów z równowagi

Dariusz Kosiński

Wszyscy jesteśmy sublokatorkami – świat i historia wciąż nam o tym przypominają. Męczące przedstawienie Mai Kleczewskiej jest także o tym.

Jeremy Allen White jako Bruce Springsteen w filmie „Springsteen: Ocal mnie od nicości” w reż. Scott Cooper // materiały prasowe

Bruce Springsteen: głos ludu, milioner, nostalgik. Jakie historie opowiada nam Boss?

Bard peryferii i małych ojczyzn, a jednocześnie wróg Republikanów. Milioner pragnący być głosem Pasa Rdzy. Do kin trafił film o dwóch kluczowych latach z jego…

Theresa Weber, „The great camouflage; The plant, free, silent, proud, 2025” // Fot. Alina Żemojdzin / Bałtycka Galeria Sztuki Współczesnej

Nadmorskie galerie stają się ważnym punktem na mapie polskiej sztuki

Nad Bałtyk przyjeżdżają dziś twórcy z różnych stron świata. Tematy ich prac rozciągają się od portów po głębiny, od międzyludzkich relacji po infrastrukturę…

„Heweliusz”: ta katastrofa udała się polskiemu kinu

Anita Piotrowska

Serial „Heweliusz” to imponująca produkcja, która nie idzie utartymi ścieżkami filmowego heroizmu.

Dalia Mikulska, „Kiedyś wszyscy byliśmy tu ludźmi”. Reportaże z Palestyny. Wydawnictwo Filtry // materiały prasowe

„Kiedyś wszyscy byliśmy tu ludźmi”: Palestyńczycy opowiadają o okupacji

Maciej Augustyn

Narracyjną osią „Reportaży z Palestyny” Mikulskiej jest życie byłego, zresocjalizowanego bojownika Hamasu. Za opublikowany przed rokiem wywiad z nim autorkę…

Ilona Wiśniewska, „Hjem. Na północnych wyspach”, Wydawnictwo Czarne // materiały prasowe

„Hjem” Ilony Wiśniewskiej: czy istnieją miejsca, w których jesteśmy bezpieczni

Ilona Wiśniewska po raz pierwszy napisała o miejscu, które może nazwać swoim. Domy, siedliska, przystanie – to znaczy w języku norweskim tytułowy „Hjem”.

Od lewej Aidan Delbis jako Don, Jesse Plemons jako Teddy i Emma Stone jako Michelle w filmie „BUGONIA” reż. Yórgos Lánthimos. Dystryb. UIP // Fot. Atsushi Nishijima / Focus Features

„Bugonia” Lánthimosa: a jeśli wyznawcy teorii spiskowych mają rację?

Anita Piotrowska

„Bugonia” jest brawurową opowieścią o buncie, który wyrasta z bezsilności. Ale karmiony niezaleczoną traumą i teoriami spiskowymi staje się własną parodią…

Julia Szychowiak, „Wyrazy współczucia”, Biuro Literackie // materiały prasowe

Książka tygodnia: „Wyrazy współczucia” Julii Szychowiak

Nowy tom Julii Szychowiak to poezja oszczędna i czuła zarazem — o śmierci, naturze i nieuchronnym odchodzeniu. „Wyrazy współczucia” są tu nie tylko tytułem,…

Felietony

Olga Drenda // Fot. Grażyna Makara

Wersja audio

Czy ludzie dzisiaj w ogóle mogą się lubić? Co tracimy przez „jakościowe relacje”

Czy wiecie, z iloma osobami można utrzymywać kontakt, żeby zoptymalizować liczbę „nierokujących” znajomości? Jeśli wiecie, zapomnijcie o tym jak najprędzej.

Zuzanna Radzik // Fot. Grażyna Makara

Warto zrobić sobie rekolekcje z Europy. O co w niej naprawdę chodziło?

Przez osobności, nacjonalistyczne dumy, separatyzmy tracimy z oczu to, o co chodziło ludziom zakładającym Unię Europejską.

Bogdan Rymanowski. Warszawa, 2023 r. // Fot. Jacek Domiński / Reporter

Nauka w czasach polifonii: czego nas uczy burza wokół Rymanowskiego

Tomasz Stawiszyński

Przeciwdziałanie rozprzestrzenianiu się pseudonauki i teorii spiskowych nie może polegać na uciszaniu, piętnowaniu i nakręcaniu wirtualnych histerii. Jest inny…

Smaki

// Fot. rh2010 / Adobe Stock

Człowiek jest tym, czego nie je: o lękach, tabu i kulturze jedzenia

Obrzydzenia jedzeniowe wiele mówią o naszej kulturze. W pokładach lęku lęgną się zawsze bujne uprzedzenia. Społeczne, religijne, polityczne.

Psyche

Fot. Adobe Stock

Wstyd to narzędzie rozwoju. Problemem jest, gdy zaczyna niszczyć

Karolina Krawczak, Marcin Tusiński

Prof. Karolina Krawczak: Wstydzimy się rzeczy widocznych. Jeżeli osoby, na których opinii nam zależy, nie wiedzą, cośmy nabroili, raczej po nas to spłynie.

Dodatki w numerze Nr 46/2025

Pojednanie polsko-niemieckie

Tadeusz Mazowiecki i Helmut Kohl w Krzyżowej, 12 listopada 1989 r. // Fot. Andrzej Ślusarczyk / Fundacja „Krzyżowa" dla Porozumienia Europejskiego

Od „linii” do granicy. Polska i Niemcy nad Odrą i Nysą

W listopadzie 1990 r. Polska i zjednoczone Niemcy podpisały traktat o granicy. Była to realizacja celu, o który zabiegali także polscy uczestnicy oddolnego…

Kardynał Wojtyła, prymas Wyszyński i przewodniczący niemieckiego Episkopatu kard. Joseph Höffner podczas wizyty delegacji polskiego Episkopatu w Niemczech Zachodnich, tuż przed konklawe. Fulda, wrzesień 1978 r. // Fot. DPA / PAP

Od wojny do dialogu. Henryk Muszyński o drodze pojednania

Abp Henryk Muszyński, Monika Białkowska

„Tam, gdzie jest doświadczenie życia Ewangelią, nie będzie miejsca na nacjonalizm czy niechęć do innych narodów” – mówi w rozmowie z „Tygodnikiem” abp Henryk…

Kardynał Bolesław Kominek // Archiwum Fundacji Obserwatorium Społeczne

Czy katolicy z Polski i Niemiec pamiętają, o co chodziło w Orędziu z 1965 roku?

Ks. Michał Mraczek, Wojciech Iwanowski

Wobec obecnych napięć między Polską a Niemcami, Fundacja Obserwatorium Społeczne postanowiła sprawdzić, czy polscy i niemieccy katolicy z różnych pokoleń w…

Obchody 25-lecia polskiej organizacji kościelnej na ziemiach poniemieckich: w środku Bolesław Kominek, obok z prawej prymas Stefan Wyszyński, z lewej Karol Wojtyła. Plac Katedralny we Wrocławiu, 3 maja 1970 r. // Ryszard Rzepecki / PAP

Przebaczamy i prosimy o przebaczenie. List biskupów, który zmienił Europę

Modne jest dziś podważanie dialogu między Polakami a Niemcami przed 1989 r. Mówi się, że jego polscy uczestnicy byli naiwni. Tymczasem dialog ten łączył…

Redaktorzy „TP” Mieczysław Pszon i Krzysztof Kozłowski w Berlinie, lata 60. XX w. // Fot. Archiwum TP

Boży szaleńcy. Pionierzy polsko-niemieckiego pojednania

Polsko-niemieckie pojednanie nie było wydmuszką ani kiczem, jak twierdzi dziś prawica. Nie było też cudem, jak głosi bezrefleksyjnie powtarzany slogan.…

Dr Georg Bätzing jest biskupem diecezji Limburg i od 2020 r. przewodniczącym Niemieckiej Konferencji Biskupów. // Fot. Marko Orlovic / Deutsche Bischofskonferenz

Biskup Georg Bätzing: Polacy i Niemcy wobec agresji Putina

Bp Georg Bätzing

W 60. rocznicę wymiany listów między biskupami polskimi i niemieckimi z 1965 r. stoimy przed nowym wyzwaniem: wojna wywołana przez Putina zbliża nas do siebie…

Trafiłeś do serwisu TygodnikPowszechny.pl, ale wygląda na to, że w przeglądarce masz wyłączoną obsługę JavaScript.

Ponieważ zakłóca to działanie serwisu, włącz obsługę JavaScript w swojej przeglądarce, aby strona działała prawidłowo.

Oferty specjalne