Tygodnik Powszechny Nr 33/2024

Data wydania:
Numer wydania:
33
Rok wydania:
2024

Nadchodzi moment, żeby się opamiętać, dać spokój z tym ciągłym pastwieniem się nad sobą. Pora, by pocieszyć się samym życiem - mówi nam Lech Janerka. 

Poza tym w numerze: Czy zmiany klimatyczne rzeczywiście wpływają na sposób, w jaki spędzamy wakacje? Skąd się wzięła polska moda na geopolitykę? Z kim najchętniej pracuje Tusk? Kim naprawdę był John Lennon: prorokiem czy błaznem?

Edytorial

ks. Adam Boniecki / Fot. Grażyna Makara

Chociaż kult Matki Jezusa jest tak stary jak chrześcijaństwo, to łatwo w nim o przesadę czy wypaczenia

Ks. Adam Boniecki
Mam wrażenie, że maryjna religijność jest bardziej pokorna od teologii i pseudoteologii. Jest po prostu to, co w starożytnej modlitwie „Pod Twoją obronę”.
Michał Okoński // Fot. Grażyna Makara / Katarzyna Włoch // Tygodnik Powszechny

„Tygodnik” i inby

Michał Okoński
Nie będę ukrywał: pomysł na wprowadzenie do najnowszego numeru zmieniał się w miarę, jak z upływem kolejnych dni wypełniała się redakcyjna tablica.

Obraz tygodnia

Spotkanie Donalda Trumpa z liderami biznesu, Elon Musk drugi z lewej. Waszyngton, 23 stycznia 2017 r. // Fot. Matt McClain / The Washington Post / Getty Images

Donald Trump i Elon Musk: do czego mogą się razem posunąć?

Agata Kaźmierska, Wojciech Brzeziński
Miliarder mieniący się „absolutystą wolności słowa”, który niedawno deklarował, że „woli się trzymać z dala od polityki”, teraz ogranicza zasięgi Kamali Harris…
Kolumna rosyjskich ciężarówek wojskowych uszkodzonych w wyniku ostrzału przeprowadzonego przez ukraińskie siły zbrojne na autostradzie w rejonie sudżańskim w obwodzie kurskim . Rosja, 9 sierpnia 2024 r. // Fot. Anatolij Żdanow / Kommiersant / AP / East News

Operacja specjalna Ukraińców w Rosji. Jaki jest cel tych działań?

Wojciech Konończuk
Nawet ogłupieni przez propagandę Rosjanie zaczynają pytać, jak to możliwe, że pogardzana ukraińska armia jest w stanie utrzymywać się tyle dni na terytorium…
Barbara Nowacka podczas spotkania z młodzieżą szkół ponadpodstawowych województwa podlaskiego. Białystok, 22 czerwca 2024 r. // Fot. Wojciech Olkuśnik / East News

Szkolne wakaty: brakuje ponad 20 tysięcy nauczycieli, a Barbara Nowacka „mówi Czarnkiem”

Przemysław Wilczyński
By zatrzymać pedagogów, nie wystarczy jedna, nawet znaczna podwyżka pensji.
Podręcznik do nauki religii. // Fot. Zofia Bazak / East News

Katecheci znowu są traktowani przedmiotowo. I przez Kościół, i przez państwo

Ignacy Dudkiewicz
Świeccy katecheci protestują przeciw faktowi i trybowi ograniczania liczby lekcji religii w szkołach.

Na punkty

Muhammad Yunus podczas zaprzysiężenia na tymczasowego premiera rządu Bangladeszu. Dhaka, 8 sierpnia 2024 r. // Fot. Habibul Haque / Drik / Getty Images

Bangladesz: noblista został przejściowym premierem

Marek Rabij
Zgłosili go protestujący studenci, zaakceptowali kontrolujący sytuację generałowie. Za to była premier nazywa go krwiopijcą i obarcza odpowiedzialnością za…
Budynek Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku // Fot. M.Bujak / Materiał prasowy MIIWS

Zmiany w instytucjach kultury

Piotr Kosiewski
Kolejni ministrowie kultury w III RP powoływali dyrektorów bez wcześniejszej organizacji konkursów. Teraz po raz pierwszy zostaną one przeprowadzone jak należy.
Science Photo Library / East News

Szczepienia przeciw HPV w szkołach? Najwyższy czas

Małgorzata Solecka
Pierwsza szczepionka przeciwnowotworowa już jest, tylko Polacy po nią nie sięgają. Poprzednia ekipa rządząca zrobiła sporo, by program nie mógł się powieść.
Fot. Bartłomiej Magierowski / East News

Taryfy dynamiczne za prąd w Polsce. Jak to działa?

Marek Rabij
W nowym systemie rozliczeń chodzi o to, by najbardziej energochłonne zadania domowe przeprowadzać wtedy, gdy prąd jest najtańszy – czyli zwykle w nocy i w…
Wygnany separatystyczny przywódca Katalonii Carles Puigdemont na wiecu zwolennikow. Barcelona, 8 sierpnia 2024 r. // Fot. Manaure Qiuntero / AFP / East News

Hiszpania: pięć minut Carlesa Puigdemonta, czyli wielki powrót i brawurowa ucieczka byłego premiera Katalonii

Kalina Błażejowska
Puigdemont w obstawie współpracowników pojawił się w Barcelonie pod Łukiem Triumfalnym, gdzie z flagami niepodległej Katalonii czekał na niego kilkutysięczny…
Papież Franciszek z książką o afgańskich kobietach na pokładzie samolotu do Budapesztu. 12 września 2021 r. // Fot. Tiziana Fabi / AFP / East News

Księża do książek: list papieża o pożytkach z czytania

Edward Augustyn
Boże objawienie jest polifoniczne – pisze papież – a kontakt z literaturą, także niereligijną, pozwala nam tego doświadczyć.

Bartosz Minkiewicz rysuje

Bartosz Minkiewicz

Temat Tygodnika

Piyapat / stock.adobe.com

Bartosiak i inni: skąd się wzięła polska moda na geopolitykę

Jakub Dymek
Chcemy odnaleźć niezmienne reguły i skryte zależności rządzące światem. Dzisiejsze masowe zainteresowanie geopolityką to wołanie o klucz do chaosu. Kto nam go…

Kraj

Wakacja na Półwyspie Helskim. 20 sierpnia 2022 r. // Fot. Tadeusz Koniarz / Reporter

„Coolcations” to mit. Zmiany klimatyczne nadal nie wpływają na sposób, w jaki spędzamy wakacje

Marek Rabij
Możliwe, że mamy do czynienia z próbą budowy popytu przez dużych touroperatorów, a polskie media odważnie wspierają ten proces swoją niekompetencją.
Agnieszka Rucińska (na pierwszym planie) przed konferencją prasową Donalda Tuska. Warszawa, 17 sierpnia 2023 r. // Fot. Adam Chełstowski / Forum

Donald Tusk od kilku lat stawia na kobiety

Piotr Śmiłowicz
Ludzie znający premiera tłumaczą, że uważa je za bardziej lojalne. Poza tym boi się wyhodować własnego „Brutusa”, a ma przekonanie, że kobieta nigdy nim nie…
ze złotym medalem Igrzysk Olimpijskim w spinaczce sportowej. Paryż, 8 sierpnia 2024 r. // Fot. Franck Fife / AFP / East News

Złota Ola: skąd się wzięły olimpijskie sukcesy polskich wspinaczek

Bartek Dobroch
Mamy nowy sport narodowy. Stolicami wspinania na czas są Tarnów i Lublin. Królową: Aleksandra Mirosław.

Świat

Premier Wlk. Brytanii Keir Starmer podczas rozmowy z funkcjonariuszami West Midlands Police Force, Solihull, 8 sierpnia 2024 r. // Fot. Joe Giddens / Reuters / Forum

Skutki Southport: nastroje antyimigracyjne stają się głównym problemem nowego rządu Wielkiej Brytanii

Patrycja Bukalska
Zamieszki po tragedii w Southport to nieoczekiwany test dla premiera Keira Starmera. Ale mało który z polityków jest do tego tak przygotowany jak on.
Rajana z gratnikiem RPG-7 na pologonie w obwodzie donieckim, lipiec 2024 r. // fot. Antonina Palarczyk

Szeregowiec Rajana: ochotniczka w hidżabie walczy o wolną Ukrainę

Antonina Palarczyk
W cywilu była instruktorką tajskiego boksu. Na wojnę chciała iść dobrze przygotowana. Ukończyła specjalne kursy i zamieniła bokserski sprzęt na konsolę do…
Yusuf Dikec, zdobywca srebrnego medalu olimpijskiego dla Turcji w strzelaniu drużyn mieszanych, Paryż, 2 sierpnia 2024 r. // Fot. Utku Ucrak / Anadolu / ABACA / East News

Strzelec Yusuf Dikeç to nie jedyny bohater tureckich kibiców

Marcelina Szumer-Brysz
Turecki zawodnik podbił serca kibiców na całym świecie. Ale w jego kraju kocha się i wspiera sportowców niezależnie od ich wyników.
Plac Kim Il Sunga w Pyongyangu, luty 2024 r. // Fot. Kim Won Jin / AFP / East News

Adrian Hong: aktywista, który chciał obalić północnokoreański reżim Kima. Teraz musi się ukrywać przed służbami różnych krajów

Bradley Hope, Roman Husarski
„Ten kraj jest przekleństwem każdej amerykańskiej administracji. Zbyt niebezpieczny, by go ignorować, zbyt mały, by podporządkowywać mu politykę” – mówi…

Wiara

Vlastimil Hofman, Madonna ze szpakiem, 1909 r. // Własność: Fundacja im. Raczyńskich przy Muzeum Narodowym w Poznaniu

Matka Boża z krwi i kości

Zuzanna Radzik
Czy Maryja wymodelowana na zakonnicę może być siostrą, wzorem i modelem dla seksualnie aktywnych, świeckich kobiet?
Figura Matki Boskiej w Sanktuarium Matki Bożej Łaskawej w Osjakowie // Fot. Fot. Karol Porwich / East News

Co pieśni maryjne zrobiły z wizerunku Matki Bożej?

Estera Baksik-Majnusz
Są takie pieśni, które oblewają Maryję różowym lukrem, seksualizują, a z Boga robią surowego brutala, przed którym Matka ma obronić.
Karolina i Mieszko Stanisławscy z córką Roską. // Fot. Tori Ferenc

Spotkanie ze sobą: czym jest Vision Quest

Marcin Tusiński
Siedzę w lesie, głodny, w kręgu z patyków o promieniu kilku metrów, którego nie opuszczę przez cztery doby. Nie mam książek, telefonu, zegarka. Mam swoje myśli…

Czytania

Fot. GRAŻYNA MAKARA /

O co warto poprosić Boga

Małgorzata Kordowicz
Salomon nie stara się o bogactwo ani zaszczyty, ale idzie śladem Mojżesza.
Ks. Wacław Oszajca // Fot. Grażyna Makara

Co robić, kiedy modlitwa do Michała Archanioła nie działa?

O. Wacław Oszajca SJ
Święty Paweł radzi, co robić, zamiast się obrażać na rzeczywistość, która nam się nie podoba.

Dlaczego Jezus schronił się wśród pogan?

Kard. Grzegorz Ryś
Kluczową metodą misji jest dialog. Nie ma go tam, gdzie mówić chce tylko jedna strona, przekonana, że jest „depozytariuszem prawdy” i że od nikogo nie może się…
Shutterstock

Widzenia

Wybrał Piotr Sikora
Shutterstock

CZYTANIA LITURGICZNE (18 – 25 VIII)

Historia

Józef Piłsudski, ilustracja z "L'Album de la Guerre 1914-1919", Paryż 1924 r. // Fot. The Print Collector / BE&W

Gdyby nie Piłsudski i zwycięstwo pod Warszawą, Litwa stałaby się częścią sowieckiej Rosji już w 1920 r.

Alvydas Nikžentaitis, Zbigniew Rokita
Jak w ciągu minionych 35 lat zmieniało się spojrzenie Litwinów na sporną polsko-litewską historię XX wieku? Czy polsko-litewski konflikt o Wilno z lat 1919-21…
Tańce na weselu, Stanisławów, Rawskie, lata 50. Zbiory fundacji Muzyka Odnaleziona / materiały prasowe
Materiał partnera

Zbiory archiwów społecznych: nietrwałe ślady, życiodajne słowa

Ewa Grochowska
Nie ma opowieści nieważnych. Historia rodzinna, pieśń z wesela czy fotografia talerza w zbiorach archiwów społecznych niosą w sobie okruchy naszych doświadczeń…

Nauka

Międzynarodowa Stacja Kosmiczna ISS na tle Ziemi, 2021 r. // Fot. NASA.gov

Międzynarodowa Stacja Kosmiczna zniknie z orbity

Wojciech Brzeziński
NASA podjęła właśnie istotne decyzje w sprawie Międzynarodowej Stacji Kosmicznej. Agencja zamówiła od SpaceX holownik, który zniszczy kosmiczne laboratorium.

Z oddechem

Lech Janerka, lipiec 2024 r. // Fot. Grażyna Makara

Lech Janerka: nie musisz się zmuszać

Grażyna Makara, Lech Janerka, Katarzyna Kubisiowska
Lech Janerka, muzyk: Nadchodzi moment, żeby się opamiętać, dać spokój z tym ciągłym pastwieniem się nad sobą. Pora, by pocieszyć się samym życiem.

Kultura

John Lennon // Fot. Penny Tweedie / CORBIS / Getty Images

John Lennon i „lmagine”: modlitewnik czy manifest

Jerzy Jarniewicz
John Lennon nie był prorokiem kontrkultury, ale jej błaznem. Nie był rewolucjonistą, ale dywersantem. Doprowadzenie Pentagonu do lewitacji? Nominacja dla…
Antonina Nowacka podczas występu na festiwalu Unsound 2021. Synagoga Tempel, Kraków, październik 2021 r. // Fot. Filip Preis / Unsound Festival 2024 / Materiał prasowy

Antonina Nowacka: śpiew wprowadzający w błogostan

Jan Błaszczak
Najnowszy album Antoniny Nowackiej nabrał kształtów podczas wizyty w peruwiańskim Paracas. Dalekie podróże wokalistki owocują wspaniałą muzyką. Najbliższą…
Film pt. „Obcy Romulus” z 2024 r. w reżyserii Fede Álvareza // Fot. 20th Century Studios / Materiał prasowy

„Obcy” wraca do kin. Czy wraz nim wróci też wielki strach z początków serii?

Michał Walkiewicz
Cykl liczy już niezliczoną ilość gier wideo, planszówek, komiksów i książek. Na Obcym zarobiła branża zabawkarska i odzieżowa, w swoje progi zaprosili go…
Kadr z filmu pt.„Ja, kapitan” w reżyserii Matteo Garrone. // Fot. Aurora Films/ Materiały prasowe

„Ja, kapitan”: karawaną przez piekło

Anita Piotrowska
Na pytanie, co należałoby zrobić, aby Sahara i Morze Śródziemne nie stały się jednym wielkim cmentarzem, reżyser „Ja, kapitan” mówi „nie wiem”. Po prostu…

Książka tygodnia: „Nowele filmowe” Wernera Herzoga

Lektor
Prozaikiem jest równie świetnym jak reżyserem. A więc: czytajcie Herzoga, a najlepiej czytajcie i oglądajcie.

Felietony

Zuzanna Radzik // Fot. Grażyna Makara

Lobbing? W Kościele uprawia się raczej dworskie gry na korytarzach, snuje intrygi, wyświadcza przysługi

Zuzanna Radzik
Trochę mnie połechtało, że wpływowy kardynał uznał kobiety domagające się reform w Kościele za grupę lobbystyczną. Potem jednak ogarnął mnie pusty śmiech.
Eliza Kącka // Fot. Grażyna Makara

Tu jest darmowo

Eliza Kącka
W czytelni, skwar, okno otwarte na Krakowskie Przedmieście. „Pszepani, co to za muzeum?”. Z ulicy zagląda przez okno gość i wskazuje na gablotki: „Z jakiej ery…
Olga Drenda // Fot. Grażyna Makara

„A kim jest w ogóle ten artysta?”: kiedyś zadzierałam nosa, dziś nie mówię, że nie chcę czegoś poznać

Olga Drenda
Odkąd zwrócono mi uwagę, że prawie w każdym utworze mogą trafić się dwie sekundy godne przeobrażenia w świetnego sampla, mój świat stał się bogatszy.…
Karol Paciorek dla TP

Co o nas mówi moda na horrory

Tomasz Stawiszyński
Skokowy wzrost zainteresowania kinem i literaturą grozy to fenomen ostatnich dziesięciu-piętnastu lat. Z czego wynika?

Smaki

FotoHelin / stock.adobe.com

Odchodzi ostatnie pokolenie krytyków kulinarnych. Żaden nie uzbierałby takich zasięgów jak Książulo

Paweł Bravo
Parametry oceny ma proste, bo cóż oceniać w kebabie? Ale lubię go za to, że sprawdza rzetelność lokali. Gdyby tylko jego filmy nie były aż tak rozwlekłe... Pół…

Zmysły

Jakub Kochanowski podczas meczu półfinałowego ze Stanami Zjednoczonymi. Paryż, 7 sierpnia 2024 r. // Fot. Matthew Stockman / Getty Images

To nie chęć „nap...lania” przeciwników zapewniła siatkarzom olimpijski sukces. Czego możemy się od nich nauczyć?

Dariusz Kosiński
Kibicując polskim siatkarzom, oklaskujemy też siebie samych – potrafiących sobie poradzić mimo wszystko. Mamy z czego się cieszyć, a nawet: być dumni. Nawet…

Dodatki w numerze Nr 33/2024