Tygodnik Powszechny Nr 26/2024

Data wydania:
Numer wydania:
26
Rok wydania:
2024

Największy wpływ na nominację następcy abp. Jędraszewskiego mają nuncjusz abp Antonio Guido Filipazzi i kard. Grzegorz Ryś. Gdyby wybór zależał tylko od predyspozycji, liderem krakowskiego Kościoła zostałby bp Damian Muskus – piszą Artur Sporniak i Edward Augustyn. Czego możemy się spodziewać?

W numerze ponadto: Jakub Dymek o tym, gdzie jeździmy na wakacje. Marek Rabij sprawdza, dlaczego znikają akademiki. Paweł Bravo portretuje Giorgię Meloni. Autorka książek dla dzieci, Justyna Bednarek, opowiada o łobuzach, które poszły do nieba. A Maja Hawranek zdradza, o czym naprawdę trąbią słonie.

Edytorial

ks. Adam Boniecki / Fot. Grażyna Makara

Jeśli – jak wierzymy – istnieje jakaś rzeczywistość po tamtej stronie śmierci, to dobry Bóg nie będzie się dziwił naszemu niedowiarstwu

Ks. Adam Boniecki
Wobec ludzi pewnych, że po śmierci nie ma nic, ludziom wierzącym pozostaje przekonanie, że uczciwa wiara zawsze jest więcej warta aniżeli udawanie, więc i po…

Obraz tygodnia

Kibice Niemiec świętują po tym, jak Niclas Fullkrug strzelił wyrównującą bramkę w meczu ze Szwajcarią na Euro 2024. Berlin, 23 czerwca 2024 r. // Liesa Johannssen / Reuters / Forum

Euro 2024: mamy co świętować

Michał Okoński
Dzięki piłkarskiemu turniejowi przeżywamy czas karnawału. Pod narodowymi flagami, ale bez nacjonalistycznych skrajności, oglądamy świetne mecze.
Granica polsko-niemiecka w Osinowie Dolnym. Grudzień 2020 r. // Fot. Robert Stachnik // Reporter

Incydent z Osinowa, gdzie niemieccy policjanci zawrócili do Polski afgańską rodzinę, można interpretować bardziej jako przejaw nerwowości niż arogancji

Łukasz Grajewski
Należy się spodziewać, że działania Niemiec wobec nielegalnej imigracji będą coraz bardziej rygorystyczne. Społeczeństwo domaga się od rządu Olafa Scholza…
Leonore Gewessler na „Austriackim Światowym Szczycie” w Wiedniu. Austria, 20 czerwca 2024 r. // Fot. EPA / PAP

Tusk stchórzył na zielono. Weto Polski w sprawie Nature Restoration Law jest symbolem polityki przyrodniczej tego rządu

Krzysztof Story
Wygrała polityczna kalkulacja – premier i resort rolnictwa wciąż pamiętają protesty rolników i społeczną złość na „Zielony Ład”.
Carlo Viganò // YouTube

Watykan oskarża o schizmę zbuntowanego biskupa

Edward Augustyn
Kurialiści są zaskoczeni radykalizacją biskupa, który jeszcze do niedawna sumiennie i wiernie pracował dla Stolicy Apostolskiej.

Na punkty

Władimir Putin i Kim Jong Ung podczas oficjalnej wizyty prezydenta Rosji w Korei Północnej. 20 czerwca 2024 r. // Fot. KNS / AFP / East News

Putin z wizytą w Korei Północnej: co przywiózł w darze, a z czym wróci?

Anna Łabuszewska
Traktat o partnerstwie strategicznym pomiędzy Rosją i Koreą Północną to demonstracyjne podważenie zasad systemu bezpieczeństwa międzynarodowego przez duet…
Ćwiczenie Combat Medic na poligonie w Czernikowie k. Torunia. 22 czerwca 2024 r. // Fot. Tytus Żmijewski / PAP

Zwiększa się deficyt: czy Komisja Europejska obejmie Polskę specjalną procedurą?

Marek Rabij
Dofinansowanie dla Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i dla samorządów terytorialnych oraz wydatki na obronność – na te cele od 1 stycznia państwo polskie wydało…
Fot. Kaspars Grinvalds / Shutterstock

Media społecznościowe powinny mieć takie ostrzeżenia, jak na paczkach papierosów?

Agata Kaźmierska, Wojciech Brzeziński
Ile naprawdę wiemy o tym, czy i jak social media szkodzą nieletnim?
Otwarcie Mediateki MeMo, nowoczesnej multimedialnej filii Biblioteki Miejskiej w Łodzi. 22 listopada 2022 r. // Fot. Andrzej Zbraniecki / East News

Lubimy biblioteki: w zeszłym roku wypożyczyliśmy prawie 100 mln książek

Monika Ochędowska
Najczęściej biblioteki odwiedzają Polacy w wieku 25-44 lat. Nic dziwnego – według badań młodzi rodzice coraz chętniej towarzyszą dzieciom w czytaniu.
Jeden z projektów ornatu autorstwa Jeana-Charlesa de Castelbajaca // Notredamedeparis / Instagram

Podczas ponownego otwarcia Notre Dame biskupi włożą ornaty projektanta mody, który współpracował z Madonną i Lady Gagą

Maciej Müller
Jean-Charles de Castelbajac dobierając kolorystykę ornatów, wzorował się na kolorach katedralnych witraży. Żywe barwy mają symbolizować odrodzenie czy wręcz „…
Makak królewski (Macaca mulatta) // Fot. Pradeep Soman / Alamy / B&EW

Jak huragan sprawił, że małpy stały się mniej agresywne i bardziej tolerancyjne

Łukasz Kwiatek
Kiedy kataklizm spustoszył karaibską wysepkę Cayo Santiago, od ośmiu dekad zamieszkiwaną przez kolonię makaków, małpy straciły wiele miejsc, w których mogły…

Bartosz Minkiewicz rysuje

Bartosz Minkiewicz

Temat Tygodnika

Po mszy w czasie zebrania plenarnego Konferencji Episkopatu Polski. Warszawa, 11 czerwca 2024 r. // Fot. Adam Burakowski / East News

Arcybiskup Marek Jędraszewski złożył rezygnację z urzędu. Kto po nim posprząta?

Artur Sporniak, Edward Augustyn
Największy wpływ na nominację następcy abp. Jędraszewskiego mają nuncjusz abp Antonio Guido Filipazzi i kard. Grzegorz Ryś. Gdyby wybór zależał tylko od…

Kraj

"Polskie Malediwy" - kąpielisko na terenach nieczynnego kamieniołomu w Jaworznie, maj 2024 r. // Fot. Omar Marques / Anadolu / EAST NEWS

Wakacje nie służą dziś tylko do odpoczynku. Na urlopie rywalizujemy o pozycję, toczymy walkę klas i szukamy swojego miejsca w Europie

Jakub Dymek
Przeżywamy rewolucję demokratyzacji czasu wolnego. Głęboko indywidualistyczną.
Kampania Konfederacji do Europarlamentu. Na zdjęciu Sławomir Mentzen i Krzysztof Bosak. Warszawa, 7 czerwca 2024 r. // Fot. Adam Chelstowski / Forum

Pogoń Konfederacji. Czy na prawicy szykuje się zmiana warty?

Piotr Śmiłowicz
Jeśli formacji Bosaka i Mentzena dobrze pójdą przyszłoroczne wybory prezydenckie, Konfederacja może stać się głównym ugrupowaniem na prawicy w miejsce…
Studencka okupacja akademika UJ "Kamionka". Kraków, 19 maja 2024 r. // Fot. Jacek Taran

W żadnym kraju tej części Europy o miejsce w akademiku nie jest tak trudno jak w Polsce

Marek Rabij
Moment, w którym miejsce w domu studenckim stało się w Polsce dobrem deficytowym, można wskazać z chirurgiczną precyzją.
Wakacyjna sprzedaż balonów na deptaku w Międzyzdrojach. 20 lipca 2019 r. // Fot. Cezary Aszkiełowicz / Agencja Wyborcza.pl

„Szukam pracy na wakacje”. Młodociani w Polsce są zatrudniani nielegalnie

Eliza Leszczyńska-Pieniak
Tysiące uczniów szkół średnich nie czekały na ostatni dzwonek zwiastujący wakacje, tylko ruszyły do pracy sezonowej w restauracjach, na plantacjach owoców, w…

Świat

Premierka Włoch, Giorgia Meloni, przyjeżdża do rezydencji Borgo Egnazia (Apulia), gdzie odbywał się szczyt przywódców G7, 13 czerwca 2024 r. // Fot. IPA / BACKGRID / Forum

Po dwóch latach dominowania we włoskiej polityce, toksycznej i czasem zabójczej, Giorgia Meloni dowodzi, że jest nieprzeciętnie odporna. Czy zmieni Włochy?

Paweł Bravo
Dzięki temu, że na głównej scenie politycznej zjawiła się niedawno, Meloni ma wyjątkowy status w rodzinie tzw. prawicowych populistów. Jej partia, Bracia Włosi…
Walcząc desperacko o głosy, Rishi Sunak odwiedził też najdalsze zakątki Szkocji. Na zdjęciu: premier (w środku), szef zajmującej się energią odnawialną firmy Global Energy Roy MacGregor (z prawej) i lider szkockich torysów Douglas Ross (z lewej). Port w miasteczku Nigg, 23 maja 2024 r. // Fot. Henry Nicholls / AFP / East News

Wielka Brytania skręca politycznie na lewo. Co to oznacza dla niej oraz dla Europy?

Patrycja Bukalska
„Czas na zmianę” – obiecuje Keir Starmer, lider brytyjskiej Partii Pracy. Po 14 latach spędzonych w opozycji jej wygrana w przedterminowych wyborach,…
Lider Partii Pracy Keir Starmer i Rachel Reeves podczas kampanii przed wyborami powszechnymi w Wielkiej Brytanii. Southampton, 17 czerwca 2024 r. // Fot. Kin Cheung / AP / East News

Brytyjczycy coraz bardziej koncentrują się mentalnie na własnych problemach. A jest ich mnóstwo – mówi „Tygodnikowi” Iain Macwhirter, szkocki komentator polityczny

Patrycja Bukalska, Iain Macwhirter
Iain Macwhirter, były rektor Uniwersytetu w Edynburgu, szkocki komentator i pisarz polityczny: Ludzie czują się zdradzeni i rozczarowani tym, jak rządzony jest…
Plakat wyborczy francuskiej prawicowej partii (RN). Paryż, 10 czerwca 2024 r. // Fot. Joel Saget / AFP / East News

We Francji karty rozdają dziś populiści. Kim są i do jakich emocji się odwołują? Kto może wkrótce rządzić w Paryżu?

Szymon Łucyk
Francuska lewica wciąż przedstawia się jako obrończyni „ludu”, rozumianego jako klasa społeczna o niskich dochodach i słabszym wykształceniu. Tymczasem…
Rosyjski lodołamacz o napędzie atomowym „50 lat zwycięstwa”. Biegun Północny, 18 sierpnia 2021 r. // Fot. Ekaterina Ansimova / AFP / East News

Długo sądzono, że Arktyka i Antarktyda mogą być wolne od napięć geopolitycznych. Było to złudzenie – mówi „Tygodnikowi” Klaus Dodds, ekspert od obu biegunów

Marta Zdzieborska, Klaus Dodds
Klaus Dodds: Mając tylko jeden sprawny lodołamacz, Amerykanom trudno dziś sprostać wyzwaniom w Arktyce i na Antarktydzie. Rosja ma takich lodołamaczy około…

Wiara

Św. Cecylia - ilustracja Anny Salamon z książki Justyny Bednarek "Każdy może być święty", Wydawnictwo Świetlik 2024 r. // Fot. materiały prasowe

Czy łobuzy pójdą do nieba? Rozmowa z Justyną Bednarek, autorką popularnych książek dla dzieci

Maciej Müller, Justyna Bednarek
Justyna Bednarek, pisarka: Nie mam recept na życie. Każdego dnia popełniam błędy, więc z jakiej racji miałabym tłumaczyć innym, jak postępować? Lepiej…
Ojciec Vitalij Osmolovskyy ze złotym medalem podczas zawodów Pucharu Polski w dżudo. Płock, 15 maja 2024 r. // Archiwum prywatne

Dżudoka, który został jezuitą

Jacek Taran
Ponad 150 zawodników walczyło 15 maja w Płocku o Puchar Polski w dżudo. W kategorii do 100 kg najlepszy okazał się pochodzący z Ukrainy jezuita ojciec Vitaliy…
Fot. Pascal Deloche / UIG / Forum

Jak się modlić? Praktyczny przewodnik krok po kroku

Marek Kita
Czy modlitwa może być głębokim doświadczeniem „zwykłego” wierzącego, czy też głębokie doświadczenia duchowe zdarzają się tylko nielicznym? I czym w ogóle jest…

Czytania

Fot. GRAŻYNA MAKARA /

Jak radzili sobie Żydzi zmuszeni do ukrywania swojej wiary?

Małgorzata Kordowicz
Pod koniec XV wieku niektórzy przymuszeni do chrztu Żydzi z czasem wtopili się całkowicie w chrześcijańskie otoczenie. Inni próbowali po kryjomu zachować…

Śmierć czeka na odzyskanie dobrej opinii

O. Wacław Oszajca SJ
Czy mieszkańcy nieba, patrząc na naszą rzeczywistość, potrafią cieszyć się niezmąconym pokojem?

Zasada „oko za oko” oznaczała postęp moralny. Ale Jezus oczekuje znacznie więcej

Kard. Grzegorz Ryś
„Nie dać się zwyciężyć złu” – znaczy z całą pewnością: nie dać sobie narzucić jego logiki, nie poddać się dyscyplinie jego działania, ochronić własne myślenie…

Widzenia

Wybrał Piotr Sikora
Shutterstock

CZYTANIA LITURGICZNE (30 VI – 7 VII)

Historia

Żaden z twórców tamtej epoki nie uwiecznił samosądów z 28 czerwca 1794 r. Trzy miesiące później, pod koniec września, powołany w końcu Sąd Najwyższy Kryminalny skazał na śmierć i infamię liderów Targowicy. Ponieważ ci uciekli wcześniej z Warszawy, sięgnięto po znany od średniowiecza zwyczaj „in effigie” („w obrazie”): wykonanie wyroku na wizerunku skazanego. Na obrazie: moment wieszania portretu Stanisława Szczęsnego Potockiego, lidera stronnictwa prorosyjskiego. Obraz namalował Jan Piotr Norblin lub jego u

230 lat temu insurekcja kościuszkowska zamieniła się na chwilę w polską wersję rewolucji francuskiej, z ulicznym terrorem. Co się wtedy stało?

Piotr Sauter-Zawadzki
Opieszałość w wymierzaniu sprawiedliwości uwięzionym zdrajcom i rosyjskim agentom sprawia, że latem 1794 roku w kręgach mających wpływ na powstanie…

Nauka

Słonie afrykańskie w Namibii. // Fot. Johan Swanepoel / Alamy / B&EW

O czym trąbią słonie

Maria Hawranek, Daniela Hedwig
Daniela Hedwig, bioakustyczka: Gdy tylko słonica usłyszy głos swojej siostry, odpowiada dudnieniem i obie zaczynają biec w swoim kierunku. Potem przytulają się…

Kultura

Stefana Hertmans. Haga, Holandia, 13 listopada 2014 r. // Fot. Bas Czerwinski / EPA / PAP

Stefan Hertmans, zakłócacz spokoju

Bartosz Sadulski
Pisarz Stefan Hertmans nie mówi nam, że Gandawa to Wenecja północy. Nie tworzy nowej mitologii miasta, nie pragnie stać się jego literackim agentem,…
AR50 Remiksy, Piosenka, 2024 r. // Fot. Filip Preis / materiały prasowe teatru Komuna Warszawa

Akademia Ruchu: na czym polegała jej wyjątkowość

Dariusz Kosiński
W naszych codziennych ruchach i gestach Akademia Ruchu odkrywała formy bezradnego pogodzenia. Dziś nie mniej potrzeba nam takich olśnień. Obchody…
Fragment ekspozycji wystawy "Surrealizm. Inne mity", Muzeum Narodowe w Warszawie. // Fot. Bartosz Bajerski / muzeum narodowe w warszawie / Materiały prasowe

„Surrealizm. Inne mity”: wystawa w warszawskim Muzeum Narodowym

Piotr Kosiewski
Artystki i artyści sięgają do wzorców, które uchodziły za martwe. Może pozwoli to na nowo opowiedzieć o surrealizmie w Polsce. Wystawa w warszawskim Muzeum…
Jessica Henwick i Julia Garner w filmie "The Royal Hotel", Universal Studios, 2024 r. // Fot. materiały prasowe Galapagos Films

„The Royal Hotel”: po tym filmie mało kto będzie marzył o australijskich wakacjach

Anita Piotrowska
Autobus przyjeżdża tu raz na kilka dni, pracodawca zalega z wypłatami, a w basenie można co najwyżej postawić leżaki. No i ci mężczyźni.
Hanna Krall - Sublokatorka

Książka tygodnia: „Sublokatorka” Hanny Krall

Lektor
Ta książka, dramatyczna, ale i zdystansowana, osobista, ale też grająca z konwencjami i myląca tropy, wyprzedziła swój czas.

Felietony

Halina Bortnowska // Fot. Danuta Węgiel / FOTONOVA

Halina Bortnowska wiedziała, że „to, co robimy dla najbliższych, możemy robić dla wszystkich”

Wojciech Bonowicz
Jej publicystyka zawsze łączyła się z działaniem: organizowaniem pomocy, protestu, jeśli było trzeba – czuwaniem przy pojedynczym chorym; a jeśli tego wymagała…
Olga Drenda / fot. Maciej Zienkiewicz dla TP

Koniec świata millenialsów. Ich wczesna dorosłość przypadła na czas wielkich obietnic – ile wyszło z przyszłości?

Olga Drenda
O tym pokoleniu mówiono, że jest zatrzymane w czasie, w niekończącej się młodości. Dziś, wchodząc w smugę cienia, zaczyna być wykpiwane.
Karol Paciorek dla TP

Co robił papież na szczycie G7? Nie mógł nie skorzystać z tej szansy

Tomasz Stawiszyński
W tym przypadku Franciszek ma rację: człowieka nie da się zalgorytmizować, a sztuczna inteligencja nigdy nie zrozumie nas do końca.

Smaki

Myviewpoint / Adobe Stock

To irytujący mit: łamanie spaghetti oglądałem we włoskim domu od dzieciństwa

Paweł Bravo
Cały świat oglądał scenę, jak albańscy kibice łamią na pół paczkę spaghetti, mimo że zgromadzona po drugiej stronie ulicy garstka Włochów błaga ich na kolanach…

Zmysły

Dachy Cambridge, listopad 2018 r. // Fot. Adobe Stock

Zakazane szlaki Cambridge

Adam Robiński
Cambridge to miasto wymyślnych rynien, gzymsów, iglic i okapów. Okazuje się, że wyginają się one wręcz złośliwie, kiedy po zmroku zaczynają swoje drugie życie.