Zwierzęta w Tygodniku 

Serwis Specjalny

Zwierzęta w Tygodniku

Łapy, płetwy, skrzydła... najbardziej dziki serwis specjalny „Tygodnika”. W naszych tekstach pokazujemy piękno przyrody i doradzamy, jak ją chronić.

Dzikie historie

Zimorodek udający martwego // Fot. Raffaella Coreggioli / Adobe Stock

Zwierzęta mogą nauczyć się, czym jest śmierć. Ale będą ją rozumieć inaczej niż my

Maria Hawranek, Susana Monsó
Susana Monsó, filozofka: Wielu z nas widziało, jak kot znęca się nad myszą. Zabójcze ugryzienie różni się od tej okrutnej zabawy. To dowód na kognitywną kontrolę zachowania. Kot wybiera, kiedy zabija.
Werner Herzog // materiały prasowe Against Gravity

Werner Herzog: Pociąga nas nie przyroda, ale tajemnica

Mateusz Demski, Werner Herzog
Dla Wernera Herzoga „Sny o słoniach” nie są filmem o dzikiej naturze, lecz o ludzkich marzeniach i potrzebie fantazji. To także opowieść o złudzeniach, podróży i świecie, który oddalił się od swoich korzeni.
Bielenie koralowców na Lizard Island u wybrzeży Australii, w rejonie Wielkiej Rafy Koralowej, kwiecień 2025 r. // Fot. David Gray / AFP / East News

Koralowce przetrwały pięć masowych wymierań. Tym razem mogą mieć trudniej

Agata Kaźmierska, Wojciech Brzeziński
Rafy koralowe w przeszłości pojawiały się i znikały wielokrotnie, za każdym razem odbudowując się dzięki koralowcom zamieszkującym głębiny. Ale ten plan ratunkowy może już nie wypalić.

Artykuły na ten temat

Trawler Tazar” opływa przylądek Horn, styczeń 1976 r. // Fot. Maciej Krzeptowski
Wersja audio

Polska wyprawa po kryla. Jak 50 lat temu PRL ruszył na Antarktydę

Patrycja Bukalska
Pół wieku temu polscy naukowcy i rybacy wrócili z Antarktydy z krylem, pingwinami i argumentami za budową stacji imienia Arctowskiego. Oto opowieść jej…
Wojciech Tochman, Delfiny i Belzebub, Wydawnictwo Literackie, Kraków 2026 // materiały prasowe

Wojna przeciw wszystkiemu, co żyje. Tochman o zwierzętach w Ukrainie

Lektor
W „Delfinach i Belzebubie” Wojciech Tochman opowiada o wojnie od strony zwierząt: delfinów, ptaków, kotów i psów, które współcierpią z ludźmi, choć nie wiedzą…
Zimorodek udający martwego // Fot. Raffaella Coreggioli / Adobe Stock

Zwierzęta mogą nauczyć się, czym jest śmierć. Ale będą ją rozumieć inaczej niż my

Maria Hawranek, Susana Monsó
Susana Monsó, filozofka: Wielu z nas widziało, jak kot znęca się nad myszą. Zabójcze ugryzienie różni się od tej okrutnej zabawy. To dowód na kognitywną…
David Attenborough i pisklę albatrosa wędrownego na planie filmu „Życie pośród lodu”, BBC, 1992 r. // Fot. Ben Osborne / Nature Picture Library / BE&W
Wersja audio

David Attenborough. Głos, który nauczył nas patrzeć

Adam Robiński
David Attenborough kończy 100 lat. Przez dekady uczył widzów zachwytu nad przyrodą. Dziś jego spokojny głos coraz częściej brzmi jak ostrzeżenie.
Kadr z filmu "Szepty Lasu", ryś w Babiogórskim Parku Narodowym. // Fot. Krzysztof Sarapata, Tomasz Kotaś / materiały prasowe

Jak powstawały „Szepty lasu”. Kulisy wyjątkowego filmu przyrodniczego

Jacek Taran, Tomasz Kotaś, Krzysztof Sarapata
Tomasz Kotaś i Krzysztof Sarapata, twórcy filmu „Szepty lasu”: Podczas rykowiska siedzi się i czeka. To nie jest chodzenie z fotopułapkami. Można po prostu być…
Dziki w parku na warszawskich Bielanach. Warszawa, 2 lipca 2025 r. // Fot. Artur Zawadzki / Reporter

Rośnie liczba dzików w miastach. Czy tylko myśliwi mogą rozwiązać problem?

Tomasz Podgórski, Anna Goc
Dr hab. Tomasz Podgórski, ekolog behawioralny: Liczba odstrzałów dzików w miastach zależy głównie od konfliktów i opinii mieszkańców.
Werner Herzog // materiały prasowe Against Gravity

Werner Herzog: Pociąga nas nie przyroda, ale tajemnica

Mateusz Demski, Werner Herzog
Dla Wernera Herzoga „Sny o słoniach” nie są filmem o dzikiej naturze, lecz o ludzkich marzeniach i potrzebie fantazji. To także opowieść o złudzeniach, podróży…
Modraszka zajęła latarnię miejską na gniazdo // Fot. Jeanette Rosenquist / Solent News / East News
Wersja audio

Wiosną miejskie ptaki zaczynają szukać gniazd i dziupli. Nie jest łatwo

Paweł Pstrokoński
Porządna dziupla – przestronna, wilgotna, zacieniona – to towar deficytowy. Poszukajmy jej wspólnie.
Szympans Dżeta w Charkowskim ogrodzie zoologicznym, z opiekunką Wiktoria, biolożką po kijowskim uniwersytecie. Ukraina, 2 marca 2026 r. // Fot. Marek Bednarz

Zoo w Charkowie. Zwierzęta i ich opiekunowie trwają mimo rosyjskich nalotów

Antonina Palarczyk
W Charkowie, gdzie mieszkańcy żyją pod stałymi ostrzałami, otwarte zoo pozostało jednym ze znaków codzienności. Zostali tu opiekunowie i zwierzęta, dla których…
Winston Churchill, premier z czasu II wojny światowej i jedna z najbardziej popularnych postaci brytyjskiej historii, na pięciofuntowym banknocie; obok podobizna króla Karola III. // Fot. Richard Baker / In Pictures / Getty Images

Churchill zniknie z brytyjskich banknotów? Na funtach mogą pojawić się zwierzęta

Patrycja Bukalska
Bank Anglii chce odejść od wizerunków historycznych postaci. Na funtach mogą pojawić się borsuk, bóbr czy lis. Spór o pamięć, naturę i historię już rozpala…
Królik Marcyś // źródło: Nowe życie Marcysia / Facebook

Historia królika Marcysia i ludzi, którzy się zatrzymali

Olga Drenda
Okaleczony i porzucony w krakowskim parku królik Marcyś przypomniał coś ważnego: w oprogramowaniu człowieka jest nie tylko okrucieństwo, ale też gotowość do…
Struś Zenek // Osada Traperska Bolechówko

Cztery lata więzienia za zabicie strusia Zenka. Zapadł rzadko spotykany wyrok

Anna Goc, Hubert Kaczmarek
Po precedensowym wyroku w sprawie śmierci strusia Zenka organizacje prozwierzęce liczą, że sądy zaczną częściej sięgać po najwyższe kary za znęcanie się nad…
Zebrafish // Fot. Zhane Luk -/ Adobe Stock

Ryby, wirusy i szczepionki. W morzach i stawach toczy się nieustanny wyścig zbrojeń

Maria Hawranek, Krzysztof Rakus
Krzysztof Rakus, immunolog porównawczy: Gorączka karpi jest behawioralna – ryba płynie do cieplejszej wody, by się ogrzać i łatwiej zwalczyć infekcje. Wirus…
Snowball, tańcząca do muzyki kakadu żółtoczuba, gwiazda YouTube’a // Fot. Irena Schulz / Bird Lovers Only Rescue Service Inc. / AFP / East News
Wersja audio

Zwierzęta czują beat. Co poczucie rytmu mówi o ich umysłach?

Katarzyna Dziadowicz
Do przełomu w naszym rozumieniu umysłów zwierząt czasem może doprowadzić śmieszny film udostępniony na YouTubie.
Maciej Płaza // Fot. Marek Zakrzewski dla „TP"

Potrzebujemy tajemnicy. Maciej Płaza o zwierzętach, dzieciństwie i świetle świata

Anna Goc, Maciej Płaza
Maciej Płaza, prozaik, tłumacz: Jestem przekonany, że nasze zwierzęta wiedzą o nas więcej niż my o nich. Kto miał zwierzę, ten rozumie, o czym mówię.
Para bobrów // Fot. Ian Dewar / Alamy / B&EW

Jak bardzo jesteśmy monogamiczni w porównaniu z innymi ssakami?

Łukasz Kwiatek
Frank Dyble z Uniwersytetu w Cambridge porównał odsetek pełnych rodzeństw do półrodzeństw u ludzi i innych ssaków. Wnioski? Jesteśmy mocno monogamiczni, choć…
Bielenie koralowców na Lizard Island u wybrzeży Australii, w rejonie Wielkiej Rafy Koralowej, kwiecień 2025 r. // Fot. David Gray / AFP / East News
Wersja audio

Koralowce przetrwały pięć masowych wymierań. Tym razem mogą mieć trudniej

Agata Kaźmierska, Wojciech Brzeziński
Rafy koralowe w przeszłości pojawiały się i znikały wielokrotnie, za każdym razem odbudowując się dzięki koralowcom zamieszkującym głębiny. Ale ten plan…
Dziki w centrum Szczecina // Fot. Cezary Aszkiełowicz / Agencja Wyborcza.pl
Wersja audio

Nowi mieszczanie. Dlaczego w mieście tak łatwo spotkać dzika

Eliza Leszczyńska-Pieniak
Budujemy osiedla na terenach będących do niedawna domem dzikich zwierząt, a potem dziwimy się, że są naszymi towarzyszami życia. Jedni z nas chcą je zabijać,…
Tamaryna białoczuba // Fot. Martin / Adobe Stock
Wersja audio

Jeśli człowiek pochodzi od małp, to skąd się wzięły małpy?

Łukasz Kwiatek
Wyginięcie dinozaurów, pojawienie się owadów zapylających i drzew owocowych, podróże międzykontynentalne – wiele rzeczy musiało się stać na świecie, zanim…
Jane Goodall podczas pracy z szympansami, ok. 1985 r. // Fot. Bruce Coleman / Alamy / B&EW

Zmarła Jane Goodall: matka chrzestna szympansów, która chciała, by ludzie stali się lepsi

Łukasz Kwiatek
Jane Goodall, badaczka i działaczka na rzecz przyrody, dotknęła prawdziwego szympansiego życia. Z owoców jej pracy możemy się uczyć wrażliwości na przyrodę i…
Jesienne popołudnie nad Loch Fyne w zachodniej Szkocji. Listopad 2019 r. // Fot. Wicek Sosna

Od ponad 300 lat w Szkocji nie ma wilków. Jakie przyniosło to skutki?

Patrycja Bukalska
Szkocja ma dziś jeden z najniższych wskaźników bioróżnorodności w Europie: nieco ponad 50 procent. Oznacza to, że utracono już prawie połowę żyjących tu kiedyś…
W charkowskim centrum rehabilitacji nietoperzy, lipiec 2025 r. W tle dwie nastoletnie wolontariuszki cierpliwie karmią owadami trzymane w dłoniach malutkie nietoperze. // Fot. Antonina Palarczyk
Wersja audio

Charkowskie centrum dla nietoperzy. Lecą bomby, a oni leczą wieczernice

Antonina Palarczyk
Wieczernica przemawia do mnie w piskliwym narzeczu, szczerzy zęby. Grzecznie siedzi jednak na dłoni biolożki Weroniki. Ma zranione skrzydło. Obok dwie…
Samica lwa z potomstwem w okolicy rzeki Ngorongoro w Tanzanii // Stu Porter / Alamy / B&EW

Lepiej urosnąć czy spłodzić dzieci?

Tomasz Müller
Ewolucja optymalizuje wykorzystywanie zasobów przez organizmy. Kształtuje nie tylko ich cechy fizyczne, które pomagają im działać w środowisku. Także ich…
Paralvinella hessleri // Wang H, et al./PLOS Biology / CC-BY 4.0

Morski robak produkuje orpiment. Po co mu złoty barwnik wykorzystywany w malarstwie

Łukasz Kwiatek
Żyjący w ekstremalnych warunkach na dnie oceanu Paralvinella hessleri syntezuje barwnik używany przez Rembrandta.
Muchołówka białoszyja // Fot. Erni / Adobe Stock

Szwedzka wyspa nam pomaga. Polscy naukowcy badają ptaki na Gotlandii

Adam Robiński, Szymon Drobniak
Szymon Drobniak, ornitolog: Ptaki muszą przekraczać morze z precyzją. Gotlandia to miejsce, w którym niemal na pewno się zatrzymają, żeby odpocząć. Dzięki temu…
Mrówki tkaczki (Oecophylla smaragdina) współpracujące przy budowie gniazda z liści. // Fot. Iryna Rasko / B&EW

Jeden dodać jeden może dać trzy. Jak współpracują mrówki

Łukasz Lamża
Mrówki prządki (Oecophylla smaragdina) budują gniazda, zwijając liście w tutki, co wymaga wytężonej pracy zespołowej. Badacze z Sydney i Londynu wykazali, że…
// IamJoyful / Adobe Stock

Pandemia rozgwiazd: tajemniczy zabójca znaleziony

Łukasz Kwiatek
W ciągu dekady tajemnicza choroba zdziesiątkowała populacje należące do dwudziestu gatunków rozgwiazd, zabijając nawet 10 miliardów osobników. Biolodzy z USA i…
Rodzina makaków. Wrzesień 2016 r. // Małgorzata Arlet / archiwum prywatne

Lody, żałoba i przyjaźń. Codzienne życie makaków

Maria Hawranek, Małgorzata Arlet
Małgorzata Arlet, prymatolożka: Makaki czepkowe nieco obawiają się ludzi i raczej starają się ich unikać. Ale dla lodów na patyku zrobią wszystko.
Pies grenlandzki Qimmeq // Fot. Vanessa Grosemy / Alamy / B&EW

Skąd się wzięły grenlandzkie psy

Łukasz Kwiatek
Pies grenlandzki (Qimmeq) to jedna z najstarszych współczesnych ras psów. Jej przedstawiciele od 800 lat wykorzystywani są przez Inuitów w psich zaprzęgach. W…
Niedźwiedź brunatny w bieszczadzkim lesie. // Fot. Grzegorz Leśniewski / B&EW

Niedźwiedzie w Cisnej. Łatwo je odstrzelić, ale to nie rozwiąże problemu

Adam Robiński
W tym, co większość polityków i urzędników mówi o dziko żyjących zwierzętach, łatwo doszukać się wspólnej melodii. Ich zdaniem są one „konfliktowe”.
Od lewej: Irena, Akiki i Max // Fot. Ewa Zgrabczyńska
Wersja audio

Psy ukraińskiej wojny. W Poznaniu znalazły ukojenie

Ewa Zgrabczyńska
Natalia znalazła ją w zgliszczach spalonego ukraińskiego domu. Głodną, wynędzniałą i przerażoną wybuchami bomb. W Poznaniu potężna suka stała się Ireną, matką…
// Marian / Adobe Stock

Lekarze goryli, czyli wreszcie dobre wieści z Konga

Wojciech Jagielski
„Chciałem się z Panem podzielić dobrymi wieściami z Konga” – napisał do mnie znajomy. Tak zaczyna się historia, jakiej w tym rejonie Afryki nie widziano od lat…
Pająk kwietnik (Misumena vatia), samice potrafią zmieniać barwę ciała, dostosowując się do miejsca ukrycia. // Fot. Bildagentur Zoonar GmbH / Shutterstock

Pająki wygrywają w chowanego. Jak ewolucja uczyniła z nich mistrzów kamuflażu

Mariusz Gogól
W świecie pełnym zagrożeń i konkurencji przeżycie lub złapanie ofiary zależy często od tego, czy osobniki potrafią wtopić się w otoczenie i oszukać inne…
Błazenek - rybka zwana Nemo // Adobe Stock

Wyginam śmiało ciało: jak pewne rybki radzą sobie ze zmianami klimatu

Łukasz Kwiatek
Z punktu widzenia ewolucji rozmiar ciała to energetycznie kosztowna inwestycja w przyszłość i szanse na przeżycie osobnika. Kiedy otoczenie się zmienia,…
Ilustracja: Kasia Kozakiewicz dla „TP"

Miłość kosztuje. W gabinetach weterynaryjnych wiedzą ile

Marek Rabij
Polska miłość do zwierząt domowych ma wymierną wartość ponad 2,5 mld zł, które co roku zostawiamy u weterynarzy. Mierzona w ten sposób temperatura tego uczucia…
Fot. Ralph Lear / Adobe Stock

Co szympansy mają nam do powiedzenia?

Łukasz Kwiatek
Badania Klausa Zuberbühlera zrewolucjonizowały naszą wiedzę na temat komunikacji małp. Mamy dziś dobre powody, by pytać, czy również one mają własne języki.
Szop pracz (procyon lotor) // Arco Images / B&EW
Wersja audio

W Polsce trwa inwazja. Obce gatunki opanowują naszą przyrodę

Wojciech Mikołuszko
Zgodnie z hipotezą uwolnienia od wrogów, obce gatunki inwazyjne mogą się szybko rozprzestrzeniać na nowym terenie, ponieważ brakuje tam organizmów, które je…
Kruk, Corvus corax // Alamy / B&EW

Kruki myślą geometrycznie

Łukasz Kwiatek
Psychologowie od dawna zastanawiali się, w jakim stopniu nasze umiejętności do myślenia geometrycznego w stylu euklidesowym opierają się na intuicjach, które…
Fot. Stephen A. Waycott / Adobe Stock

Zabójczy łyk. Rozpoznano lek, po którym komar już nie przeżyje

Bartosz Kabała
Samice komarów giną w ciągu 12 godzin od spożycia krwi pacjentów przyjmujących nityzynon – lek stosowany w jednej z rzadkich chorób genetycznych. Czy to pomoże…
Samiec Hapalochlaena fasciata // domena publiczna / Wikipedia

Jeśli ją podtruję, to mnie nie zje. Jak samce ośmiornic bronią się przed seksualnym kanibalizmem

Łukasz Kwiatek
Dla samców niektórych gatunków ośmiornic miłosne igraszki oznaczają igranie z życiem, bo zalotnik czy kochanek to łakomy kąsek dla potężniejszych samic.…
Furczak długopióry (Ocreatus underwoodii), jeden z wielu gatunków kolibrów zamieszkujących Amerykę Południową. Długie, ozdobne ogony, występują wyłącznie u samców // Fot. Lucas Bustamante / Be&W

Kłótliwe, agresywne i wściekle głodne. Czego nie wiesz o kolibrach

Maria Hawranek, Christopher Clark
Chris Clark, zoolog: Są agresywne, gdy strzegą kwiatów. Ale kolibry nie zaczynają od dziobo- i łapoczynów. Najpierw wydają ostrzegawczy komunikat głosem: „nie…
Wojciech Bonowicz // Fot. Grażyna Makara

O urodzie kotów napisano już mnóstwo. Mam wokół siebie więcej piękna, niż jestem w stanie dostrzec

Wojciech Bonowicz
Uwielbiam, kiedy przychodzą położyć się obok i towarzyszyć mi w pracy. Przez samą swą obecność – pomagają.
Bóbr europejski (castor fiber) // Fot. Joel Sartore / B&EW

Zwierzęta inne niż ludzie też przekształcają planetę. Jak bardzo?

Łukasz Kwiatek
Od mrówek po słonie na lądach, od raków po łososie na brzegach rzek – na świecie nie brakuje istot określanych jako „inżynierowie ekosystemów”.
Diphyllodes respublica // Gabbro / Alamy / B&EW

Rajskie ptaki emitują światło

Szymon Drobniak
Pióra, dzioby lub kolorowe kołnierze samców niemal wszystkich gatunków rajskich ptaków wykazują biofluorescencję, czyli emisję widzialnego świata o zielono-…
Odontodactylus scyllarus // domena publiczna

Najpotężniejszy bokser w przyrodzie to drapieżny skorupiak. Nokautuje młotem

Łukasz Kwiatek
Skomplikowana struktura chroniąca odnóża, którymi niepozorny skorupiak zadaje ciosy rozbijające skorupki swoich ofiar, pozwala na pochłanianie fal…
Fot. JW Studio / Adobe Stock

Daj smaczka i chodź na spacer. Ile są warte dźwiękowe przyciski komunikacyjne dla psów?

Łukasz Kwiatek
Przyciski do komunikacji z psami, zawierające nagrane wypowiedzi, stały się w ostatnich latach niezwykle popularne. Czy jednak zwierzęta potrafią z nich…
Łania na ulicach Zakopanego. 31 maja 2021 r. // Fot. Adrian Ślązok / Reporter

Fajerwerki, myśliwi, fermy hodowlane, biegające luzem psy: o czym w wigilię powiedziałyby nam zwierzęta

Adam Zbyryt, Bartek Dobroch
Zwierzęta cały czas są na wojnie. Myśliwi zagrażają im bardziej niż drapieżniki. W sylwestra dobija je hałas. W wigilię ich opowieść nie byłaby szczególnie…
Płetwa ogonowa humbaka sfotografowana na morzu norweskim w okolicy Troms. // Fot. Espen Bergersen / B&EW

Jak daleko wędrują humbaki

Łukasz Lamża
Jeszcze niedawno specjaliści uważali, że humbaki konsekwentnie trzymają się terenów łowieckich wybranych za młodu. Uwieczniona na amatorskich fotografiach…