Rajskie ptaki to grupa niezwykle barwnych gatunków zamieszkujących lasy deszczowe Nowej Gwinei i północnej Australii. Znane są przede wszystkim dzięki niezwykle ekstrawaganckiemu ubarwieniu oraz rytuałom godowym należącym do najbardziej wyrafinowanych w królestwie zwierząt. Badania opisane w „Royal Society Open Science” dodają do arsenału ich strategii zdobywania partnera nowy element: biofluorescencję.
Fluorescencyjne rajskie ptaki
Ornitolodzy odkryli, że pióra większości gatunków rajskich ptaków, oświetlone niebieskim światłem, fluoryzują – czyli świecą – emitując zielono-żółte promieniowanie widzialne. Fluorescencje, czyli zdolność do emitowania światła po pochłonięciu promieniowania widzialnego o określonej barwie, obserwowano u wielu bezkręgowców czy u płazów. Wykazanie jej u ptaków, w dodatku u prawie wszystkich gatunków konkretnej grupy systematycznej, jest jednak odkryciem niezwykłym. Zaskakuje też różnorodność sposobów, w jaki wykorzystały ją rajskie ptaki: emisję światła zaobserwowano, u różnych gatunków, w przypadku dziobów, piór ogona czy kolorowych kołnierzy zachodzących na pierś samca.
Do czego służy biofluorescencja w lesie deszczowym
Czy biofluorescencja piór ptaków jest przez nie w jakikolwiek sposób wykorzystywana – czy też jest jedynie skutkiem ubocznym obecności w ich piórach barwników? Choć opublikowane badania nie dają na to jednoznacznej odpowiedzi, ich autorzy przekonani są o istotnej funkcji tego zjawiska. Do typowego dla rajskich ptaków środowiska cienistego lasu deszczowego dociera sporo krótkofalowego (w tym niebieskiego) promieniowania przenikającego przez listowie i gałęzie. Gdy wzbudzić zielonkawe świecenie i tak już intensywnie zabarwionych piór, oświetlenie takie może potęgować jaskrawość koloru postrzeganego przez samice, oceniające po zabarwieniu swoich potencjalnych partnerów. Biofluorescencja sprawia więc, że stają się oni jeszcze bardziej atrakcyjni, oraz zwiększa kontrast między zabarwionymi regionami ciała a cienistym tłem typowym dla podszytu lasu tropikalnego.
„Tygodnik Powszechny” – jedyny polski tygodnik społeczno-kulturalny.
30 tys. Czytelniczek i Czytelników. Najlepsze Autorki i najlepsi Autorzy.
Wspólnota, która myśli samodzielnie.
Artykuł pochodzi z numeru Nr 8/2025
