Kruki myślą geometrycznie

„Elementy” Euklidesa to jedno z najważniejszych dzieł w naszej kulturze. Ten starożytny traktat aż do XIX w. stanowił podstawowy podręcznik do geometrii, a zawarty w nim sposób dowodzenia twierdzeń wpłynął na powstanie metody naukowej. Psychologów od lat interesuje zaś, czy nasze umiejętności do myślenia geometrycznego w stylu euklidesowym opierają się na intuicjach, które dzielimy z innymi gatunkami – czy są czymś unikalnym w przyrodzie.

Większość z przeprowadzonych na ten temat badań dotyczyła zdolności nawigacyjnych. Np. znani z tych łamów Bartosz Baran i Mateusz Hohol ze współpracownikami wykazali, że świerszcze potrafią znajdować cel (chłodniejszy obszar na podgrzewanej arenie o różnych kształtach), opierając się wyłącznie na geometrii środowiska – i że robią to nawet wtedy, gdy nie mają dostępu do wskazówek wzrokowych. Nawet tak proste zwierzęta muszą więc przetwarzać informacje geometryczne w abstrakcyjny sposób.

Smaczek za wskazanie właściwego kształtu

W najnowszym „Science” ukazał się zaś artykuł zespołu Andreasa Niedera z Uniwersytetu w Tybindze pokazujący, że kruki potrafią wyłapywać na prezentowanych im obrazkach subtelne geometryczne nieregularności. Zwierzętom wyświetlano sześć kształtów, spośród których jeden najmniej pasował do pozostałych – za wskazanie go dziobem otrzymywały smaczną nagrodę.

W fazie, w której chodziło o nauczenie ptaków koncepcji zadania, krukom prezentowano figury łatwe do rozróżnienia – np. jeden półksiężyc w otoczeniu pięciu gwiazdek. Potem trudność wzrosła: na ekranie pojawiały się czworoboki różnej wielkości, spośród których tylko jeden nie miał zachowanej pewnej symetrii (np. równoległych boków czy kąta prostego). Dwóm biorącym udział w zadaniu ptakom udawało się wskazać tę najmniej symetryczną figurę w 60 proc. przypadków, czyli dużo powyżej poziomu zgadywania (który dałby ok. 16,7 proc. poprawności).