natura: najważniejsze informacje

David Attenborough i pisklę albatrosa wędrownego na planie filmu „Życie pośród lodu”, BBC, 1992 r. // Fot. Ben Osborne / Nature Picture Library / BE&W
Wersja audio

David Attenborough. Głos, który nauczył nas patrzeć

Adam Robiński
David Attenborough kończy 100 lat. Przez dekady uczył widzów zachwytu nad przyrodą. Dziś jego spokojny głos coraz częściej brzmi jak ostrzeżenie.
Kadr z filmu "Szepty Lasu", ryś w Babiogórskim Parku Narodowym. // Fot. Krzysztof Sarapata, Tomasz Kotaś / materiały prasowe

Jak powstawały „Szepty lasu”. Kulisy wyjątkowego filmu przyrodniczego

Jacek Taran, Tomasz Kotaś, Krzysztof Sarapata
Tomasz Kotaś i Krzysztof Sarapata, twórcy filmu „Szepty lasu”: Podczas rykowiska siedzi się i czeka. To nie jest chodzenie z fotopułapkami. Można po prostu być…
Winston Churchill, premier z czasu II wojny światowej i jedna z najbardziej popularnych postaci brytyjskiej historii, na pięciofuntowym banknocie; obok podobizna króla Karola III. // Fot. Richard Baker / In Pictures / Getty Images

Churchill zniknie z brytyjskich banknotów? Na funtach mogą pojawić się zwierzęta

Patrycja Bukalska
Bank Anglii chce odejść od wizerunków historycznych postaci. Na funtach mogą pojawić się borsuk, bóbr czy lis. Spór o pamięć, naturę i historię już rozpala…
Urszula Zajączkowska, marzec 2025 r. // Fot. Hanna Zajączkowska

Urszula Zajączkowska o miłości, nieobecności i biologii przemijania

Urszula Zajączkowska, Katarzyna Kubisiowska
To był ogród Stefana i mój, wspólnie sadziliśmy w nim rośliny. Jeśli masz ogród, nie potrzebujesz niczego więcej, by widzieć podstawę życia i śmierci. Tam jest…
Zofia Król, „Droga przez łąkę”, Karakter // materiały prasowe

„Droga przez łąkę” Zofii Król: dotkliwa tęsknota za krajobrazami

Olivier Sobota-Szamocki
Punktem wyjścia jest rozpoznanie braku: w dobie kryzysu klimatycznego, alienującej techniki oraz polityki grodzenia utraciliśmy pierwotną więź z przyrodą,…
Materiał prasowy
Materiał promocyjny

13 ziół, jedna tajemnica równowagi. Dlaczego natura wciąż wie najlepiej?

W dobie sztucznej inteligencji, cyfrowego detoksu i skomplikowanych diet coraz częściej tęsknimy za tym, co proste i... prawdziwe.
Młoda panda olbrzymia // Fot. Jak Wonderly / Adobe Stock

Panda olbrzymia: jak symbol Chin stał się narzędziem dyplomacji

Łukasz Sakowski, Piotr Parzymies
Piotr Parzymies, biolog: Pandy wyewoluowały w Europie, Azję skolonizowały później. Mogło żyć ich nawet sto tysięcy. Dzisiaj niespełna dwa tysiące.
Jane Goodall podczas pracy z szympansami, ok. 1985 r. // Fot. Bruce Coleman / Alamy / B&EW

Zmarła Jane Goodall: matka chrzestna szympansów, która chciała, by ludzie stali się lepsi

Łukasz Kwiatek
Jane Goodall, badaczka i działaczka na rzecz przyrody, dotknęła prawdziwego szympansiego życia. Z owoców jej pracy możemy się uczyć wrażliwości na przyrodę i…
Koncert Gojira. Nottingham, 21 lutego 2023 r. // Fot. Katja Ogrin / Redferns / Getty Images

Gojira: metalowe monstrum ze słonecznej Akwitanii przybywa z ekoprzekazem

Bartek Dobroch
W ostatnich latach wiele kapel zaczęło łączyć progresywny metal z ekologiczno-społeczną tematyką. Także francuska Gojira muzyczne zaangażowanie przekłada na…
Fot. Gutek Film / materiały prasowe

„Zła nie ma”. Japoński film, który zostawia nas z pytaniami

Anita Piotrowska
Etyka, ekologia, ezoteryka – a wszystko to w jednej, pozornie prostej historii.
Fot. Paweł Bravo

Czciciele „naturalności” chcieliby cofać zegary. I cóż, że przy okazji zagłodziliby połowę populacji?

Paweł Bravo
Noszę w sobie żal, że żaden światły uczony ani popularyzator nauki nie odżegna się od reakcyjnej wizji rzekomej natury, której człowiekowi nie wolno tknąć…

Małgorzata Lebda: Jestem w czujności, obserwuję, co się dzieje dookoła. Jak zwierzę w lesie

Małgorzata Lebda, Katarzyna Kubisiowska
MAŁGORZATA LEBDA, poetka: „Dożywianie” – to słowo brzmiało jak wyrok,bo pokazywało miejsce w hierarchii: jesteś z biednego domu. Kiedy je usłyszałam, poczułam…
Wyskoczyło z krzaków

Wyskoczyło z krzaków. Co kryje się w książce „Las pełen przygód”

Filip Łobodziński
Marek Stokowski chce zrehabilitować skompromitowany gatunek ludzki i przynieść udręczonemu światu nadzieję. Pisarz z Puszczy Sztumskiej właśnie wydał „Las…

Pasterze winnic

Marek Bieńczyk
Męczyłem ludzi pytaniem, jak jedzą gruszkę, owoc niepokojący. Jeśli najpierw wyrywają ogonek i biorą gruszkę od góry, są jej marzycielami, jeśli kroją nożem…
Dzieci z przedszkola leśnego w Brennej, wrzesień 2021 r. / JULIA HOLEKSA / MATERIAŁY PRASOWE HOLI NATURA

Dzieci mają wychodne

Krzysztof Story
Norwegia ustawowo gwarantuje przedszkolakom cztery godziny dziennie na świeżym powietrzu. W Czechach powstało ostatnio ponad dwieście leśnych przedszkoli. W…
Natlenianie Odry, Szczecin, 25 sierpnia 2022 r. / ROBERT STACHNIK / REPORTER

Kto zatruł Odrę

Agata Kaźmierska, Wojciech Brzeziński
Mija miesiąc od początku katastrofy na Odrze, a agencje rządowe ani służby wciąż nie potrafią ustalić jej przyczyn. Choć są one jasne.
/ FOT. ANDRZEJ JURA

Więcej niż mgła. „Tygodnik” na wakacje

Andrzej Jura
W górach wysokich polityka i granice, przynajmniej z perspektywy wędrowca, gubią znaczenie. Jest się w górach, a nie w Iranie.
/ GAIL SCHOFIELD ET AL ANIMAL BEHAVIOUR

Agresja popłaca

Łukasz Kwiatek
Bobry nad stawem w pobliżu Warty, 2013 r. / PIOTR KAMIONKA / REPORTER

Bobrodzieje. Jakie jest najbardziej polskie z polskich zwierząt?

Adam Robiński
Pocztówka z Polski? Proszę bardzo: chopinowska wierzba na miedzy, bocian w trawie i żeremie jak chałupa.
Fot. Karol Paciorek /

Niedźwiedź, człowiek, natura

Tomasz Stawiszyński
Czy leśnicy powinni byli ratować odnalezionego w okolicach Teleśnicy małego niedźwiadka? Czy należało pozostawić go tam, gdzie został znaleziony? Kto ma w tym…
Młode sosny wyrwane z korzeniami przez wiatr. Kampinoski Park Narodowy, 1933 r. / ROMAN KOBENDZA / KAMPINOSKI PARK NARODOWY / MUZEUM WARSZAWY

Totalne zdziczenie

Adam Robiński
Urodzony w Kalkucie warszawiak opowiada o wizjonerach, którzy zasadzili las. Tym razem to nie stolica jedzie do puszczy, to puszcza gości na Starym Mieście.
/ CHRIS HARRIS / EAST NEWS

Dzień łosia

Adam Robiński
To nie jest normalne, że o tej porze roku mamy tu tyle wody – słyszę, gdy obuci w wodery chlupoczemy na bagienne spotkanie z tutejszym.
/ DAWID TATARKIEWICZ / EAST NEWS

Jak rozpoznać roślinę, ptaka czy szczyt górski? Oto niezbędne aplikacje na wakacje

Michał Kuźmiński
Który górski szczyt właśnie wyłonił się zza chmur? Jak nazywa się ten kwiat? Jakiego ptaka właśnie usłyszałem w lesie? Oto aplikacje, które pomogą Ci na…
W Wolińskim Parku Narodowym, 2017 r. / ADAM ŁAWNIK / EAST NEWS

Wiecznie zielone

Richard Powers, Adam Robiński
Richard Powers, pisarz: Ponadtysiącletni las sekwoi zamieniliśmy w Dolinę Krzemową, czyli coś, co przetrwa tylko ułamek czasu trwania drzewa, przed którym…
/ ADOBE STOCK

Rodzi się ptak

Dorota Kozińska
Doświadczona we wczesnym dzieciństwie przyjaźń z wiernym małżeństwem sierpówek na zawsze odmieniła mój pogląd na ptaki.
/ PIOTR TAŁAŁAJ / BIEBRZAŃSKI PARK NARODOWY

Regeneracyjne zdolności natury

Adam Robiński
Jest tak, jak być powinno – słychać w otulinie Biebrzańskiego Parku Narodowego. Po śnieżnej i mroźnej zimie w północno-wschodniej Polsce okoliczne łąki…
Bioluminescencja fal. Gippsland Lakes Coastal Park w Australii / GETTY IMAGES

Jarzy się

Szymon Drobniak
Nad nami lśniła Droga Mleczna, Syriusz, Procjon i Betelgeza. A pod nami, wzdłuż niewidzialnego w ciemności potoku, rozścielał się kosmos niezliczonych, czasem…
/ ALBERT ZAWADA / WYDAWNICTWO LITERACKIE

Zwierzę to jest ktoś

Dorota Sumińska, Bartek Dobroch
DOROTA SUMIŃSKA, lekarka weterynarii, publicystka: Nie ma drugiego gatunku, który najpierw się zaprzyjaźni, a potem zabije i zje.
/ ADOBE STOCK

Stare drzewa i ich związki

Marta Alicja Trzeciak
Opieka rodzicielska, handel, systemy wczesnego ostrzegania przed zagrożeniami. Podziemne sieci leśnych połączeń odsłaniają przed nami nowy obraz życia – i…
/ IL. JOANNA RUSINEK

OPOWIEŚĆ WIGILIJNA | Tylko echa

Marcin Żyła
Te miejsca i czas istnieją – jak dziwny rok, który przecież zdarzył się naprawdę. Ale żeby się do nich dostać, trzeba się wyprzeć logiki, zawiesić racjonalne…
Soplówka bukowa (Hericium coralloides) / HENRI KOSKINEN / ALAMY STOCK / BEW

Bieszczadzka rafa koralowa

Stanisław Łubieński
Wypróchniały, ośmiometrowy pień jodły zagadkową siłą ciągle trzyma pion. Żywią się jego ciałem tysiące organizmów. W butwiejącej kłodzie, jak w donicy,…
/

Sarny mają pierwszeństwo

Jakub Kornhauser, Katarzyna Kubisiowska
JAKUB KORNHAUSER, poeta: W jeździe na rowerze jest coś atawistycznego – może przypominać dziką radość ludzi, którzy wymyślili pierwsze wozy.
Masyw wulkaniczny Kerlingarfjöll na wyżynie islandzkiej, sierpień 2018 r. / / MARTIN ZWICK / REDA&CO / GETTY IMAGES

Święta ziemia

Andri Snaer Magnason, Adam Robiński
ANDRI SNÆR MAGNASON, islandzki pisarz: W przyszłości nie chodzi o technologię, lecz o babcię jedzącą z wnukami naleśniki przy kuchennym stole.
Biebrzański Park Narodowy. Migracje tysięcy dzikich gęsi. / PIOTR KAMIONKA / REPORTER / EAST NEWS

Ptasiek polski

Jacek Karczewski, Adam Robiński
Jacek Karczewski, przyrodnik: Ptaki wcale się nas nie boją. Zając nie stanie na środku podwórka i nie zacznie śpiewać, a taki szpak i owszem. Bocian nawet…
Okładka dodatku: Włóczykij i Powsinoga /

Uważność, cierpliwość, pokora

Maja Popielarska, Michał Sowiński
Maja Popielarska: Ogród to złożony ekosystem, który ma znaczenie nie tylko przyrodnicze, ale też psychologiczne. Da się wypracować kompromis między potrzebą…
Dystans społeczny na łonie natury. W ogrodzie ziołowym na górze Rokkō nad Kobe, Japonia, 2 sierpnia 2020 r. / YOMIURI SHIMBUN / AP / EAST NEWS

Wszyscy lubią niebieski

Kasper Kalinowski
To, co żywe, przykuwa uwagę i zachwyca, a kontakt z naturą łagodzi stres i wpływa na długość życia. Ale właściwie dlaczego?
Topola w parku Wielkopolskim w Warszawie / / MARTA SAPAŁA

Notre Dame de Ochota

Stanisław Łubieński
Nie da się zapłacić topoli, by rosła szybciej. Często nie docenia się tej cierpliwej pracy natury, której nie kupi przecież za całe swoje pieniądze Jeff Bezos.
Maciej Podyma / FUNDACJA ŁĄKA

Niech kwitną nam

Maciej Podyma, Michał Sowiński
Maciej Podyma, Fundacja Łąka: Miewają większą bioróżnorodność na metr kwadratowy niż las deszczowy. Do tego cały czas się zmieniają – jedne rośliny kwitną,…
/ JAN WŁODARCZYK / FORUM

Łąkarstwo

Urszula Zajączkowska
Na łące zdradzi cię każdy krok, każde stąpnięcie, ślad po twoim ciele, po twojej wadze wszystkich wnętrzności i wielkości stopy, ten szlak, którym siebie w…
Przyciągający wzrok czerwony kolor i słodki nektar – tak roślina z gatunku Psychotria elata wabi zapylacza, samicę brylancika niebieskogardłego (Heliodoxa jacula). Kostaryka, 2019 r. / JON G. FULLER / EAST NEWS

Tajemnice zapylania

Jonathan Drori, Maria Hawranek
Jonathan Drori, popularyzator botaniki: Rośliny przystrajają się w kolory, zapachy, zmieniają smak nektaru, a nawet temperaturę, by zwabić nadlatujących…
Gęsi na jeziorze Manawa, Iowa, USA. / NATI HARNIK / AP PHOTO / EAST NEWS / NATI HARNIK / AP PHOTO / EAST NEWS

Między nami gatunkami

Adam Robiński
Ile może się wydarzyć między jedną pełnią a drugą, wie ten, kto spędził miesiąc patrząc przez okno.
Humbak (Megaptera novaeangliae), wybrzeże RPA, sierpień 2016 r. / S.S. URIADNIKOV / ADOBE STOCK / S.S. URIADNIKOV / ADOBE STOCK

O czym śpiewa ocean

Kate Stafford, Maria Hawranek
KATE STAFFORD, oceanografka: U wielu gatunków wielorybów koncertują tylko samce. „Hej, jestem tutaj największym facetem” – wołają. Ale samice podsłuchują i…
Karolina Stanisławska w korzeniach buku. Okolice Wapienicy, Beskid Śląski, październik 2019 r. / / MIESZKO STANISŁAWSKI

Usiądź i patrz

Krzysztof Story
W naszym klimacie las powstaje, gdy nie przeszkadzamy przyrodzie – mówią Mieszko i Karolina Stanisławscy. W Beskidzie Niskim chcą stworzyć strefę wolnej ziemi.
Droga Mleczna widziana spod schroniska Chatka Górzystów w Górach Izerskich, wrzesień 2018 r. / KRZYSZTOF SIWA / SUDETY PANORAMICZNIE

Złe sprawowanie w kosmosie

Adam Robiński
Żeby się pogapić na gwiazdy, potrzebne jest odpowiednie miejsce. Im ciemniejsze, tym lepiej. Pojechałem w Góry Izerskie, żeby na twardej ławce przed…
Wielka Rafa Koralowa, Queensland, Australia / AUSCAPE / UIG / GETTY IMAGES / AUSCAPE / UIG / GETTY IMAGES

Pożar pod wodą

Szymon Drobniak
Stąpam po gruzach życia – ani trochę nie dramatyzuję. Oto jak las może płonąć bez ognia.
/ HENRIK SORENSEN / GETTY IMAGES

Dzikość w sercu

Lars Berge, Adam Robiński
Lars Berge, szwedzki dziennikarz i pisarz: Domem pierwszych ludzi było ognisko, przy którym siadali, gdy zapadał zmrok. Wilk trzymał się na uboczu. Obserwował…
Henryk Victorini na klaczy Donia, Tworylne 1959 r. / / ARCHIWUM RODZINNE

Między psem a wilkiem

Adam Robiński
Nasz naród uwziął się na Bieszczady jak na żaden inny kawałek Polski. Ich pustkę zamieniliśmy na natłok emocji i skojarzeń.
Prypeć – opuszczone miasto, Ukraina, kwiecień 2019 r. / DAX WARD / CATERS NEWS / FORUM

Wiatr niesie samogłoski

Szymon Drobniak, Tomasz Kowalczyk
Związki między warunkami środowiska a ludzką cywilizacją mogą być bardzo subtelne. Nie tylko my konsekwentnie zmieniamy przyrodę – ona sama nie pozostaje nam…