Kultura

Kierowniczka działu: Monika Ochędowska

Film „ZNAKI PANA ŚLIWKI” – reż. Urszula Morga, Bartosz Mikołajczyk. Prod. Polska 2025. Dystryb. Awareness Distribution // materiały prasowe

„Znaki pana Śliwki”. Skromny mistrz polskiego dizajnu

Anita Piotrowska
Dokument „Znaki pana Śliwki” przypomina twórcę logotypów PKO BP, WSiP i Instytutu Matki i Dziecka. Kim był Karol Śliwka, którego logotypy przez dekady…
„Wywiady” z Brytyjczykami z epoki Tudorów według AI // @impossibleaicinema

Sztuczna inteligencja i historia. Jak AI ożywia zdjęcia i zmienia pamięć

Marcin Wilkowski
Sztuczna inteligencja wkracza w obszar historii: poprawia zdjęcia, ożywia twarze, symuluje emocje. Granica między rekonstrukcją a manipulacją jest coraz mniej…
Widok na zamek w Kórniku. // Materiały prasowe PAN Biblioteka Kórnicka
MATERIAŁ PARTNERA

Dziedzictwo nie należy do nas... 200 lat Biblioteki Kórnickiej PAN

Magdalena Biniaś-Szkopek
Tu się nie tylko gromadzi, ale także czyta, interpretuje, bada. To zasadnicza różnica. Pamięć zamknięta w gablocie przestaje żyć. Pamięć poddana refleksji –…
Przedstawienie „Prowadź swój pług przez kości umarłych” Olgi Tokarczuk, reż. Ewa Platt, Teatr Narodowy w Warszawie // Fot. Przemysław Jendroska / Archiwum Artystyczne Teatru Narodowego

„Prowadź swój pług przez kości umarłych” w Teatrze Narodowym: świetna adaptacja Tokarczuk

Jacek Wakar
W drobnej, rozpadającej się pod naporem krzyku i wystrzałów sylwetce Janiny Duszejko kryją się wszyscy outsiderzy naszych czasów.
Tobias Wolff, STARA SZKOŁA, Przełożył Krzysztof Umiński. Wydawnictwo Czarne // materiały prasowe

Książka tygodnia: „Stara szkoła” Tobiasa Wolffa

Lektor
To świetna książka o tym, co literatura jednocześnie odkrywa i zakrywa. Mówi o przemilczeniach, wyparciach, ale i niebezpieczeństwie pełnej szczerości.
Berlin Wschodni, 1974 r. // Fot. Thomas Hoepker / Magnum Photos / Forum

Anne Rabe, pisarka: Przemoc w naszych domach ma wiele wspólnego z historią Niemiec

Anna Goc, Anne Rabe
Mojemu pokoleniu nie udaje się odciąć od haseł, które głosi skrajna prawica. Dlaczego pozwalamy na przemoc, którą pamiętamy z dzieciństwa? – pyta Anne Rabe,…
// il. Przemysław Gawlas & Michał Kęskiewicz dla „TP”
Wersja audio

Jak biblioteki odzyskały ludzi. Tu się tworzy wspólnoty i wymyśla przyszłość

Monika Ochędowska, Sonia Brożek
Biblioteki dawno przestały być miejscami, do których przychodzi się po prostu po książki. Tu się rozmawia i gra, tworzy wspólnoty, wymyśla przyszłość.
Ilustracje na okładki książek S-F i „Fantastyki", lata 80. ub.w. Od lewej: Wiktor Żwikiewicz, Piotr Łukaszewski, Andrzej Brzezicki // Dzięki uprzejmości wydawnictwa Wydałem
Wersja audio

Historia polskiej fantastyki. Od Lema do pulpy lat 90.

Remigiusz Różański
Na początku lat 90. fantastyka sprzedawała się na pniu, jakbyśmy chcieli odbić sobie lata, gdy wyobraźnia była reglamentowana.
Festiwal Praska Wiosna 2025. Koncert Karel Košárek i Jiří Levíček. 12 listopada .2025 r. // Fot. Petra Hajska / materiały prasowe Festiwalu Praska Wiosna

Praska Wiosna: startuje jeden z najważniejszych festiwali muzycznych

Dorota Kozińska
Nasi sąsiedzi świętują 80. edycję Praskiej Wiosny oraz stulecie radiowej Orkiestry Symfonicznej. To czas, gdy szczególnie warto odwiedzić Pragę.
Protest Pussy Riot przed pawilonem rosyjskim na Biennale w Wenecji, 6 maja 2026 r. // IPA / ABACA / Abaca Press / Forum

Z tegorocznego Biennale w Wenecji zapamiętamy Pussy Riot i zamknięte pawilony

Piotr Kosiewski
Protesty, blokady pawilonów, a nawet przepychanki z policją – to obraz pierwszych dni Międzynarodowego Biennale Sztuki w Wenecji.
Kadr z filmu "Pociągi", reż. Maciej Drygas. Polska / Litwa 2024 r. // materiały prasowe

„Pociągi” Macieja Drygasa. Historia nadal pędzi po zapętlonych torach

Anita Piotrowska
Mistrzowski dokument Macieja Drygasa to nie tylko panorama XX wieku widziana przez pryzmat kolei. To przejmujący esej o człowieku wplątanym w tryby historii.
Inne Brzmienia // Fot. Katarzyna Anna Kubiak
Materiał promocyjny

Lato w Lublinie pełne muzyki, literatury i tradycji

Latem Lublin znów stanie się miejscem spotkania muzyki, literatury i tradycji.
Helle Helle // Fot. Gregers Tycho / Ritzau Scanpix / Forum

Helle Helle: Nie da się wymyślić dobrej powieści, trzeba ją napisać

Krzysztof Katkowski, Helle Helle
Przez lata bałam się, że ktoś odkryje, że nie jestem „prawdziwą pisarką”, bo nie potrafię formułować wielkich myśli. Ale dziś już się tego nie wstydzę – mówi…
Jaafar Jackson jako Michael Jackson w filmie „Michael”, reż. Antoine Fuqua, dystr. UIP // Fot. Kevin Mazur / Lionsgate / materiały prasowe

„Michael” jest doskonale nijaki. Jackson zasłużył na coś więcej

Anita Piotrowska
Mogła z tego powstać pasjonująca historia wielkiego upupienia (syna, mężczyzny, artysty), odbijająca w rejony władzy i przemocy. Tymczasem „Michael” usiłuje…
KODEKS KRASIŃSKICH (box 3 CD), piętnastowieczna muzyka z Krakowa, PWM // materiały prasowe

Kodeks Krasińskich zarejestrowany wreszcie jako kompletny zbiór

Jakub Puchalski
W nowoczesnym opracowaniu i wzorcowo. Rzecz została też doceniona: doroczna nagroda „Gramophone” to jedno z najważniejszych możliwych wyróżnień.
Michel Houellebecq wykonuje swoje wiersze do muzyki Romaina Ponceta podczas festiwalu we francuskim Bourges, 20 kwietnia 2022 r. // Fot. Guillaume Souvant / AFP / East News

O czym śpiewa Michel Houellebecq

Olga Żyminkowska
Michel Houellebecq zjawia się na scenie cały na niebiesko. Jego recytacje tworzą styl, który w Polsce podrobić mógłby jedynie Andrzej Poniedzielski.
Instalacja „Pisklę. Kos zwyczajny”, metalowe jajo wydające dźwięki wykluwającego się ptaka. Wystawa Joanny Rajkowskiej „Wkrótce wszystko się zmieni”, Zamek Królewski na Wawelu // Fot. Jeremi Dobrzański / Zamek Królewski na Wawelu

Znacie palmę w centrum Warszawy? Teraz Joanna Rajkowska zmienia Wawel

Aleksander Hudzik
Umieszczając na Wawelu swoje najnowsze instalacje, Joanna Rajkowska musiała na nowo przemyśleć, kim jest i co robi jako artystka.
David Attenborough i pisklę albatrosa wędrownego na planie filmu „Życie pośród lodu”, BBC, 1992 r. // Fot. Ben Osborne / Nature Picture Library / BE&W
Wersja audio

David Attenborough. Głos, który nauczył nas patrzeć

Adam Robiński
David Attenborough kończy 100 lat. Przez dekady uczył widzów zachwytu nad przyrodą. Dziś jego spokojny głos coraz częściej brzmi jak ostrzeżenie.
Anna Jadowska, „Dadzieja”, Czarne // materiały prasowe

„Dadzieja” Anny Jadowskiej. Świetny debiut literacki polskiej reżyserki

Adam Woźniak
Powieść Anny Jadowskiej jest najciekawszym literackim obrazem rodzinnych dysfunkcji od czasów „Gnoju” Wojciecha Kuczoka.
Wystawa KUCHNIA OD KUCHNI, Muzeum Inżynierii i Techniki w Krakowie // Fot. Krzysztof Kalinowski / MiT

Co to był prodiż? Na wystawę „Kuchnia od kuchni” koniecznie weźcie najmłodszych

Michał Kuźmiński
Kuchnie naszego dzieciństwa to muzeum rewolucji technologicznej. Można ją prześledzić w krakowskim Muzeum Inżynierii i Techniki.
Mahmoud Doulatabadi, "Idąc na rzeź", ArtRage // materały prasowe

Ukazała się powieść najważniejszego pisarza języka perskiego

Jakub Szymczak
Doulatabadi jest uważany za najważniejszego pisarza języka perskiego. Nigdy nie zaznał państwowych honorów – przeciwnie: był prześladowany, również przez…
Klaus Mann, „Pobożny taniec”, tłum. Ryszard Wojnakowski, Wydawnictwo Ostrogi // materiały prasowe

Książka tygodnia: „Pobożny taniec” Klausa Manna

Lektor
Klaus Mann, syn Tomasza, był pisarzem wybitnym. Po dojściu Hitlera do władzy wybrał emigrację i założył antyfaszystowskie pismo.
Jacek Stawiski, redaktor naczelny Tygodnika Powszechnego, podczas debaty "Kraków – wspólnota kultury". Kraków, 29 kwietnia 2026 r. // Fot. Sylwia Śliwka

Miasto, czyli laboratorium kultury

Michał Sowiński
Debata „Kraków – wspólnota kultury”, organizowana przez „Tygodnik Powszechny”, pokazała, jak kultura splata się dziś z gospodarką, technologią i polityką…
Matt Smith i Austin Butler w filmie "Złodziej z przypadku", reż. Darren Aronofsky, USA 2025 r. // materiały prasowe Canal+

„Złodziej z przypadku” Darrena Aronofsky’ego. Gangsterska jazda z kotem pod pachą

Anita Piotrowska
Bohatera ściga mafia, skorumpowana policja i własna przeszłość. Ale w nowojorskim koszmarze z końca lat 90. najważniejsze jest, żeby uratować kota.
Kadr z filmu "Szepty Lasu", ryś w Babiogórskim Parku Narodowym. // Fot. Krzysztof Sarapata, Tomasz Kotaś / materiały prasowe

Jak powstawały „Szepty lasu”. Kulisy wyjątkowego filmu przyrodniczego

Jacek Taran, Tomasz Kotaś, Krzysztof Sarapata
Tomasz Kotaś i Krzysztof Sarapata, twórcy filmu „Szepty lasu”: Podczas rykowiska siedzi się i czeka. To nie jest chodzenie z fotopułapkami. Można po prostu być…
Łukasz Stokłosa w swojej krakowskiej pracowni. 5 lutego 2026 r. // Fot. Jacek Taran

Łukasz Stokłosa i jego malarstwo. Przyszłość, która już była

Łukasz Stokłosa, Jacek Taran
Interesuje mnie moment zmierzchu, kiedy coś się kończy, a nowe jeszcze nie nadchodzi. Z tego bierze się gasnące światło w moich obrazach.
Ilustracja z mangi „Akira”, Katsuhiro Otomo, wydanie polskie J.P.F. // materiały prasowe

Manga i anime dla początkujących. Dlaczego wciągnął nas ten japoński świat

Paweł Dybała
Bogata oferta mang i anime na dzisiejszym rynku wykiełkowała z nieposkromionej radości ludzi, którzy dzielili młodzieńcze fascynacje.
Sinfonietta Cracovia // Fot. Piotr Markowski / materiały prasowe
Materiał promocyjny

Maj z Sinfoniettą Cracovią

Rozmaitość repertuarowa, różnorodność przestrzeni i całe spektrum koncertowych emocji – Orkiestra Stołecznego Królewskiego Miasta Krakowa Sinfonietta Cracovia…
„Dzieciaki z Luizjany”, reż. Sandra Winther // Krakowski Festiwal Filmowy
MATERIAŁ PARTNERA

Krakowski Festiwal Filmowy. 10 seansów, które warto wybrać

Od Bośni i Iranu po Islandię, Luizjanę i własne kuchnie: w tegorocznym programie KFF najmocniej wybrzmiewają filmy o pamięci, wspólnocie, pracy, katastrofie i…
Meliha Varešanović w codziennej drodze do pracy podczas oblężenia Sarajewa, 1994 r. // Fot. Tom Stoddart / Getty Images

Meliha Varešanović: kobieta, która wniosła szyk do strefy wojny

Magdalena Koch
Dzięki fotografii z oblężonego miasta została symbolem odwagi i ikoną nieoczywistej formy rebelii cywilów wobec wojennej przemocy.
Wystawa „Kulisiewicz. Akty”, Muzeum Okręgowym Ziemi Kaliskiej w Kaliszu // materiały prasowe
Materiał promocyjny

Kulisiewicz. Akty – ponad 160 rysunków na wystawie w Kaliszu

Oszczędna kreska, brak tła i skupienie wyłącznie na ciele – rysunki Kulisiewicza odsłaniają formę, ale nie dają dostępu do wnętrza postaci.
Film DRAMA, reż. Kristoffer Borgli, dystr. Monolith Films // materiały prasowe

„Drama”: Zendaya i Pattinson w filmie o granicach szczerości w związku

Anita Piotrowska
Kristoffer Borgli uderza w „Dramie” w instagramowe wyobrażenia o perfekcyjnie dopasowanych związkach, dizajnerskich apartamentach i pasjonujących pracach. Oraz…
Materiał prasowy
Materiał promocyjny

Wiosna w Muzeum Sztuki Współczesnej w Krakowie MOCAK

Muzeum Sztuki Współczesnej w Krakowie MOCAK inauguruje obchody 15-lecia istnienia, prezentując nowy program wystaw.
Wystawa „Arcydzieła z kolekcji Lanckorońskich. Opowieść o antyku”. Zamek Królewski na Wawelu // Fot. Jeremi Dobrzański / materiały prasowe
Materiał promocyjny

Antyk na Wawelu

Arcydzieła z kolekcji Lanckorońskich – wypożyczone ze światowych muzeów – na jednej wystawie.
Aga Kiepuszewska // Fot. Irmina Walczak / materiały prasowe

Śpiewanie to przedzieranie się przez wstyd. Jak znaleźć swój głos?

Monika Ochędowska, Aga Kiepuszewska
Aga Kiepuszewska, artystka: Śpiew to strumyczek, który w nas płynie. Niekiedy jest wąziutki, malutki. Aż pewnego dnia zamienia się w rwącą rzekę.
Alan Hollinghurst, „Nasze wieczory”, tłum. Katarzyna Makaruk, Wydawnictwo Filtry // materiały prasowe

Książka tygodnia: powieść „Nasze wieczory” Alana Hollinghursta

Lektor
„Nasze wieczory” to portret społeczeństwa klasowego, w którym podziały tylko pozornie wydają się zatarte. I subtelna opowieść o odnajdywaniu tożsamości przez…
Jakub Gierszał w filmie "Pojedynek", reż. Łukasz Palkowski, 2026 r. // materiały prasowe TVP VOD

Dlaczego nie potrafimy nakręcić dobrego filmu o polskiej historii

Michał Walkiewicz
W naszym kinie historycznym dominują militaria. Nie kręcimy filmów o emigracji, emancypacji i ruchach robotniczych. Dlaczego?
Charków podczas inwazji rosyjskiej na Ukrainę. 25 marca 2023 r. // Fot. Jose Colon / Anadolu Agency / Getty Images

Literatura Nie. Esej dyrektorki programowej Festiwalu Conrada

Paulina Frankiewicz
Żyjemy w najwygodniejszym z dotychczasowych światów. Można by pomyśleć, że skoro tak, to nie ma powodów, by się buntować. Nic bardziej mylnego.…
Jacek Dukaj // Fot. Albert Zawada

Jacek Dukaj: „Chcesz zamknąć AI w pokoju? Powodzenia!”

Łukasz Lamża, Jacek Dukaj
Czy człowiek będzie pracował dla robotów i co zostanie z naszego „ja” w świecie sztucznej inteligencji? Z Jackiem Dukajem, gościem 18. Festiwalu Conrada,…
Mahsa Mohebali // Fot. Barbara Zanon / Getty Images

Irańska pisarka Mahsa Mohebali: nie ma co czekać na rewolucję

Agnieszka Wenderska
Młodzieńczy bunt to najbardziej euforyczny rodzaj sprzeciwu wobec rzeczywistości. Mohebali zachęca, by szukać go w sobie także wtedy, gdy stajemy się dorośli.
materiały prasowe Conrad Festival

Nieposłuszeństwo. Conrad Festival 2026

Agnieszka Wenderska
Poznajcie hasło 18. edycji Festiwalu Conrada oraz nazwiska pierwszych gości(ń), z którymi spotkamy się w październiku.
Becca Rothfeld // Fot. Sejal Soham

Im więcej, tym więcej. Becca Rothfeld o pochwale nadmiaru

Piotr Siemion
Becca Rothfeld rozprawia się z kulturą masową i bezmyślnym egalitaryzmem, sprowadzając do parteru wezwania do umiaru czy powrotu do „wartości”.
Materiał partnera

Kultura bardziej dostępna: cyfrowe otwarcie dzięki KPO

Karolina Kalinowska
Cyfrowa transformacja zmieniła sposoby uczestnictwa w kulturze. Dzięki środkom z Krajowego Planu Odbudowy instytucje kultury rozpoczęły digitalizację zasobów,…
Fani przed koncertem Billie Eilish w Krakowie, 3 czerwca 2025 r. // Fot. Jakub Włodek / Agencja Wyborcza.pl

Kara dla Live Nation. Koncertowy biznes, który drenuje portfele fanów

Jacek Taran
Koncerty zmieniają się w usługę premium. Decyzja UOKiK wobec Live Nation uderza w mechanizmy, które wpływają na rosnące koszty i komfort fanów.
Aleksandr Kuznetsov w filmie "Dwaj prokuratorzy", rez. Siergiej Łoznica, 2025 r. // materiały prasowe Canal+

„Dwaj prokuratorzy” odtwarzają uniwersalną machinę terroru

Anita Piotrowska
W filmie Siergieja Łoznicy dobrze znany schemat, czyli młody idealista kontra system, został wprzęgnięty w opowieść o labiryntach totalitarnej władzy. Niby nic…
Adobe Stock

Pozory równości. Ostatni głos w polemice Śmiei i Gulczyńskiego

Wojciech Śmieja
Michał Gulczyński był łaskaw odpowiedzieć na część uwag dotyczących jego książki, zbywając najbardziej kłopotliwe milczeniem. Postaram się odpowiedzieć jak…
„DZIECKO Z PYŁU”, reż. Weronika Mliczewska, dystryb. Ya Man // materiały prasowe

„Dziecko z pyłu”: dokumentalna wyprawa w poszukiwaniu ojca

Anita Piotrowska
Weronika Mliczewska podąża za swoim bohaterem z Wietnamu aż na Florydę, żeby z bardzo intymnej perspektywy pokazać rzadko przedstawiane na ekranie pokłosie…
Verena Kessler // Fot. Jacintha Nolte / materiały prasowe wydawnictwa Filtry

Dlaczego nie chcemy mieć dzieci? Verena Kessler odpowiada powieścią

Łukasz Musiał
Autorka „Ewy” portretuje ludzi, których emocje, życiowe wybory oraz marzenia zdominowała logika produktywności. Ci ludzie to my.