polska literatura: najważniejsze informacje

Przedstawienie „Prowadź swój pług przez kości umarłych” Olgi Tokarczuk, reż. Ewa Platt, Teatr Narodowy w Warszawie // Fot. Przemysław Jendroska / Archiwum Artystyczne Teatru Narodowego

„Prowadź swój pług przez kości umarłych” w Teatrze Narodowym: świetna adaptacja Tokarczuk

Jacek Wakar
W drobnej, rozpadającej się pod naporem krzyku i wystrzałów sylwetce Janiny Duszejko kryją się wszyscy outsiderzy naszych czasów.
Wiesław Myśliwski. 10 pażdziernika 1997 r. // Fot. Piotr Wójcik / Agencja Wyborcza.pl

Jak można słowa doprowadzić do tańca? Potrafił tak tylko Myśliwski

Wojciech Bonowicz
Kto to jest wielki pisarz? Pierwsza odpowiedź, jaka przychodzi mi do głowy: to ktoś, kto potrafi nauczyć ludzi czytać. Wiesław Myśliwski był kimś takim.
Spektakl "Niewyczerpany żart" Davida Fostera Wallace'a w reż. Kamila Białaszka // Fot. Karolina Jóźwiak / Archiwum Artystyczne Teatru Narodowego

Kiedyś teatr był jak Netflix. Jak dziś scena czerpie z literatury?

Dariusz Kosiński
Przedstawienia na podstawie powieści i opowiadań stały się w ostatnich sezonach specjalnością polskiego teatru. Fala narasta. Czas zapytać: co ją wzbudza i co…
Wiesław Myśliwski. Warszawa, czerwiec 2014 r. // Fot. Włodzimierz Wasyluk / Forum

Zmarł Wiesław Myśliwski. Literatura nie była dla niego najważniejsza

Wojciech Bonowicz
Autor „Kamienia na kamieniu”, „Widnokręgu” i „Traktatu o łuskaniu fasoli”, dwukrotny laureat Nagrody Nike, zmarł 29 marca. Miał 94 lata.
Beata Michalec i Marta Cienkowska podczas gali plebiscytu "Warszawianka Roku". Warszawa, 2024 r. // Fot. Radek Pietruszka / PAP

Ludzie nie wytrzymują atmosfery, są wypychani, żeby odejść. Co dalej z Muzeum Literatury

Marcin Tusiński
Trwa konflikt pracowników z nową dyrektorką Muzeum Literatury, radną KO Beatą Michalec. Fachowcy odchodzą, marszałek Struzik „wyraża zdziwienie”.
Krzysztof Bartnicki, "Zespół Odepa", wydawnictwo Officyna // materiały prasowe

„Zespół Odepa”: przewrotna historia tajemniczej komórki służb specjalnych

Adam Woźniak
W antykryminale Bartnickiego chropowate opisy rzeczywistości polskich lat 60. mieszają się z rozważaniami o światach możliwych i nowej fizyce.
W obozie dla przesiedleńców w Deir al-Balah, w centralnej części Strefy Gazy, 11 czerwca 2024 r. // Fot. Majdi Fathi / AFP / East News

Tylko Panna. Dlaczego teologia Marii nie pomieści

Ryszard Koziołek
Teologia uczy, że Bóg nie potrzebował Marii w projekcie zbawienia. Ale ludzie swoje wiedzą. Jak masz matkę w domu, to choćbyś był Bogiem, dla niej zawsze…
Paweł Pieniążek, Marta Hermanowicz, Michał Bilewicz / okladki ksizek

Zmarli zostają z nami na zawsze. Polska literatura wciąż mówi o wojnie

Max Cegielski
Nie ma kolacji czy imprezy, na której dyskusja nie schodzi na pytanie: co zrobisz, kiedy Rosja zaatakuje Polskę? Pójdziesz do wojska czy wyjedziesz?
Mateusz Górniak, „Pięć adaptacji”, Ha!art; Emilia Konwerska, „Rzeczy robione specjalnie”, ArtRage; Anna Zawadzka, „Gorycz”, Czarne, Wołowiec 2025 // materiały prasowe

Małe literackie dywersje: co z polską prozą robią Konwerska, Górniak i Zawadzka

Magdalena Nowicka-Franczak
Do księgarń trafiły ciekawe książki młodych autorek i autorów. Świetnie pokazują, że literatura wciąż potrafi sabotować świętości.
Lidia Kośka, WYCIECZKA DO SZERSZENIOWIEC. W STRONĘ LECA. POSŁOWIE TOMASZ LEC. Noir sur Blanc // materiały prasowe

Książka tygodnia: Lidia Kośka „W stronę Leca”

Lektor
Lidia Kośka, monografistka Stanisława Jerzego Leca (1909-1966) i edytorka jego dzieł, w esejach zgromadzonych w tej książce proponuje nam taką podróż – do…
Julia Szychowiak, „Wyrazy współczucia”, Biuro Literackie // materiały prasowe

Książka tygodnia: „Wyrazy współczucia” Julii Szychowiak

Lektor
Nowy tom Julii Szychowiak to poezja oszczędna i czuła zarazem — o śmierci, naturze i nieuchronnym odchodzeniu. „Wyrazy współczucia” są tu nie tylko tytułem,…
Mikołaj Grynberg, „Rok, w którym nie umarłem", Wydawnictwo Agora, Warszawa 2025 // materiały prasowe

Książka tygodnia: Mikołaj Grynberg „Rok, w którym nie umarłem”

Lektor
Czytałem tę książkę, mając w pamięci własne doświadczenie, i mogłem tylko kiwać głową. Tak, tak, właśnie tak.
Monika Ochędowska // Fot. Grażyna Makara / Katarzyna Włoch // Tygodnik Powszechny

Dlaczego wystawa „Nasi chłopcy” wzbudza tak duże emocje

Monika Ochędowska
Narracje o polsko-niemieckich stosunkach są probierzem aktualnych uczuć Polaków do Unii Europejskiej, czy szerzej – Zachodu. Im bardziej pragniemy uciec od…
Kwitnąca wierzbówka na Hali Gąsienicowej // Fot. Piotr Krzeslak / Adobe Stock

Jak zobaczyć w wakacje piękno Tatr i nie zderzyć się z tłumem?

Przemysław Wilczyński, Beata Słama
Beata Słama, autorka książki o Hali Gąsienicowej: Jesteśmy w punkcie, w którym powinniśmy zacząć się wycofywać z naszego górskiego konsumpcjonizmu. A my mamy…
Kościół p.w. Trójcy Przenajświętszej w Tykocinie od strony rzeki // Fot. madredus / Adobe Stock

„Gemma”: nowa proza Pawła Sołtysa

Paweł Sołtys
Byłem mężem, ojcem i synem, byłem wszystkim, czym powinienem być, między Cerkwią, Synagogą i Bazyliką w Tykocinie.
Mateusz Góniak, Ćpun i głupek // materiały prasowe

„Ćpun i Głupek” Mateusza Górniaka: obraz naszych marzeń i traum

Adam Woźniak
Powieść pomyślana jest jako ojcowsko-synowski dwugłos, z którego wyłania się opalizujący obraz marzeń i traum dwóch straconych pokoleń.
Nagroda Literacka Gdynia, 2025 // materiały prasowe
MATERIAŁ PARTNERA

Nominacje do Nagrody Literackiej GDYNIA 2025

Przedstawiamy 20 książek nominowanych do 20. edycji Nagrody Literackiej GDYNIA. 
Biało-czerwony protest na Placu Zamkowym. Warszawa, 24 sierpnia 2024 r. // Fot. Aleksiej Witwicki / Forum

Dauksza, Wandzel, Sobczuk: ich książki przyglądają się losom „przegrywa”, jego przemijaniu i wyczerpaniu

Magdalena Nowicka-Franczak
Leszek Kołakowski twierdził: „Życie każdego z nas jest porażką. Nieuchronną porażką”. Nie doczekał czasu, kiedy przyszła moda na tę mądrość. Wreszcie słychać…
Iga Świątek z medalem podczas XXXIII Letnich Igrzysk Olimpijskich w Paryżu. 3 sierpnia 2024 r. // Fot. Andrzej Iwańczuk / Reporter / East News

Nie tylko Chopin. Słynni Polacy według Francuzów

Szymon Łucyk
Sportowcy czy ludzie kultury – z kim Francuzom kojarzy się dzisiaj Polska? Jakie polskie postaci tworzą tutaj naszą „miękką siłę”? Nasz korespondent…
Hanna Wróblewska na konferencji prasowej dotyczącej rynku książki i literatury. Warszawa, 13 lutego 2025 r. // Fot. Marysia Zawada/REPORTER

Ministerstwo kultury powołało zespół ds. pola literackiego. Czy zobaczymy realne zmiany?

Monika Ochędowska
O potrzebie uregulowania rynku książki dyskutuje się od lat, w różnych zespołach. Próby wprowadzenia dedykowanej książce ustawy podejmowano wielokrotnie, bez…
Roma Gąsiorowska i Borys Szyc w filmie "Wojna polsko-ruska", reż. Xawery Żuławski, 2009 r. // Materiały prasowe ITI Cinema

W powieściach jest zapisana cała nasza przyszłość

Michał Sowiński, Przemysław Czapliński
Przemysław Czapliński, literaturoznawca: Żyjemy w opowieściach. To one porządkują rzeczywistość społeczną, nadają sens działaniom. To one popychają do wojen.…
Spotkanie autorskie wokół cyklu etnokryminałów Małgorzaty i Michała Kuźmińskich. Prowadzenie Ziemowit Szczerek. Kraków, 27 stycznia 2025 r. // Fot. Marek Bednarz

Kuźmińscy o „Ślebodzie” i prowincjonalnej Polsce bez lukru – zobacz wideo ze spotkania

Kryminał to nie tylko zagadka, ale też opowieść o Polsce i jej społecznych napięciach. Kuźmińscy i Szczerek rozmawiają o „Ślebodzie”, literaturze, prowincji i…
Fot. Materiały prasowe

Książka tygodnia: „Węzeł gordyjski”, pisma rozproszone Zbigniewa Herberta

Lektor
Publikacje w prasie miały czasem znaczenie dla budżetu autora, ale słychać w nich jego prawdziwy głos i można analizować jego poglądy, choćby na malarstwo.
listy czytelników

List Czytelnika: polemika z Ziemowitem Szczerkiem

Proszę wybaczyć śmiałość, ale szukanie wielkiej powieści europejskiej w najlepszej nawet prozie gatunkowej brzmi jak jawna kapitulacja literatury polskiej.
Jakub Żulczyk. Warszawa, październik 2019 r. // Fot. Dawid Żuchowicz

Jakub Żulczyk, nowy Reymont

Monika Ochędowska
Sprzedał ponad milion egzemplarzy swoich książek. W Polsce nie wypada jednak dobrze żyć z pisania, więc krytyka literacka najczęściej go zbywa, podobnie…
Małgorzata i Michał Kuźmińscy. Kraków, styczeń 2025 r. // Fot. Grażyna Makara

Na tropie wielkiej powieści. „Śleboda” i inne kryminały Małgorzaty i Michała Kuźmińskich

Ziemowit Szczerek
Wszyscy go wypatrują, nikt go nie dostrzega. Gdzie jest to wielkie dzieło, które wreszcie kompletnie opisze Polskę? Ono jest, ale nie tam, gdzie szukacie.
Fragment okładki książki Bambino autorstwa Ingi Iwasiów / Wydawnictwo Drzazgi

Książka tygodnia: „Bambino” Ingi Iwasiów

Lektor
Gęsta opowieść o emocjach, zawiedzionych nadziejach, prywatnych klęskach. Oraz o ciężarze przeszłości, której nie da się wymazać, nawet kiedy buduje się nowe…
Andrzej Stasiuk. Wołowiec, kwiecień 2016 r. // Fot. Adam Golec / Forum

Andrzej Stasiuk: Świat jest zawsze ciekawszy niż to, co uda się o nim napisać

Michał Sowiński, Andrzej Stasiuk
Bug jest konkretny: zarośnięty, mokry, bagnisty. To bardzo dobra rzeka. Po prostu nad nią siedzę i nasłuchuję, jak w nocy rzucają się ryby.
Maciej Płaza. Poznań, 29 sierpnia 2022 r. / Fot. Łukasz Cynalewski / Agencja Wyborcza.pl

Maciej Płaza, pisarz: Kiedy czytam wspomnienia z początków XX w., szokuje zbiorowy poryw entuzjazmu wobec nachodzącej wojny

Michał Sowiński, Maciej Płaza
Kultura potrzebuje kilku lat, może nawet dekad, żeby pewne traumy przepracować, o ile mówimy o poziomie świadomie konstruowanego dyskursu. Dlatego Rosjanie…
Maciej Jakubowiak, Kraków, 28 lutego 2024 r. // Fot. Jacek Taran

Dwa złote do szczęścia

Jacek Taran, Urszula Honek, Maciej Jakubowiak
Czy istnieje jakieś lepsze życie i jakieś gorsze życie? Jedni są godni szacunku, a drudzy nie? Chyba nie jestem człowiekiem awansu. Nie chcę, żeby ktokolwiek…
Fot. Wojciech OLSZANKA / East News

Zmarł Jerzy Jarzębski

Profesor, krytyk i historyk literatury, wybitny badacz twórczości Lema, Gombrowicza i Schulza. Członek jury Nagrody Fundacji im. Kościelskich i przewodniczący…

Wiersze Joanny Pollakówny w nowym wydaniu: wśród nich także utwory dotąd niepublikowane

Lektor
Joanna Pollakówna wybierała zawsze własną drogę, nieprzypisana do żadnej grupy czy kierunku, kierując się indywidualną wrażliwością i wyczuleniem na wrażenia…
Mikołaj Łoziński / fot. Weronika Ławniczak / materiały prasowe

Żyd to los. Rozmowa z Mikołajem Łozińskim, autorem powieści „Stramerowie”

Katarzyna Kubisiowska, Mikołaj Łoziński
Jest taki temat, który często wraca w zebranych tuż po wojnie świadectwach: chcesz jak najwięcej wziąć z życia, które może się w każdej chwili skończyć.…

Bez lukru. Lektor o „Przepierkach” Julii Przyboś

Lektor
Są tu oczywiście anegdoty, jak o niewysokim Przybosiu holującym przez Kraków pijanego Gałczyńskiego, który w zaspie śnieżnej gubi sztuczną szczękę. Córka…

Stulecie Józefa Hena

Tomasz Fiałkowski
Józef Hen zawsze był świadkiem nieobojętnym, tak jest do dzisiaj i dalej niech tak będzie. Sto lat już minęło – pozostaje tylko życzyć jemu i nam, jego…

Wiesław Myśliwski: Nie ufam sobie

Wiesław Myśliwski, Wojciech Bonowicz
WIESŁAW MYŚLIWSKI, pisarz: Powoływanie się na doświadczenie jest pychą. Coś, co przeżyliśmy, nie jest przecież niepodważalną wiedzą. Podlega tak samo prawom…
Planeta obraca się z trudem

Planeta obraca się z trudem. Nowy tom opowiadań Grzegorza Bogdała

Tomasz Fiałkowski
Rzeczywistość, w której pojawia się „Wielki chłopak”, nie jest wesoła, raczej szara niż kolorowa, czasem wręcz przerażająca. Klimat? Mglisty, deszczowy,…
Ze świata do świata

Wiesław Myśliwski wreszcie wydał dramaty

Wojciech Bonowicz
Dramaty i powieści Myśliwskiego trzeba czytać równolegle. Podsuwają nam do przemyślenia zdania, obrazy, metafory, bezcenne dla opisania naszych własnych…
/ GRAŻYNA MAKARA

Dorota Kotas: Inaczej żyje się z ciałem ubranym w sukienkę, a inaczej w polarze z kapturem

Dorota Kotas, Katarzyna Kubisiowska
DOROTA KOTAS, PISARKA: Mam teraz poczucie winy, że kiedyś miałam poczucie winy. Pewnie mogłabym mieć lżejsze życie, bez zadręczania się, gdybym tylko urodziła…
/

Powieści historyczne, które warto czytać

Piotr Kofta
Od powieści historycznych uginają się półki w księgarniach. Okładki: on i ona, a w tle wicher dziejów. Nie da się tego czytać, choć rozumiem, dlaczego ktoś…
/

Patryk Pufelski istnieje. Lektor czyta „Pawilon małych ssaków”

Lektor
Jest listopad, depresyjny miesiąc kurczących się dni. Lektura „Pawilonu...” krzepi.
/ MIKOŁAJ STARZYŃSKI / FORUM

Polubiłem polskość na serio. Rozmowa z Ziemowitem Szczerkiem

Ziemowit Szczerek, Małgorzata Nocuń
Piszę dużo? Często to słyszę. Ale pisanie jest moją jedyną robotą, nie zajmuję się niczym innym. Nie wyobrażam sobie, żeby wydać jedną książkę na pięć lat.
/ ŁUKASZ GIZA / AGENCJA WYBORCZA.PL

Życiopisanie. Rozmowa z Filipem Zawadą

Filip Zawada, Katarzyna Kubisiowska
FILIP ZAWADA, pisarz: I w matriarchacie, i w patriarchacie ktoś będzie bity, bo to zawsze walka o władzę, o bycie lepszym. Czy nie czas, by w końcu zacząć się…
Pisarz Michał Witkowski, Warszawa, 24 lipca 2022 r. / DAWID ŻUCHOWICZ / AGENCJA WYBORCZA.PL

Z maczetą i bez. Książki i twarze Michała Witkowskiego

Magdalena Nowicka-Franczak
Oto świetny pisarz po przejściach typowych dla naszej epoki. Poza depresją, o której publicznie mówi, dotyka go powszechny wśród artystów problem uzależnienia…
Miron Białoszewski w roli Poety w spektaklu „Wesele”, luty 1962 r. / NARODOWE ARCHIWUM CYFROWE

Miron Białoszewski: Szaman w beczce

Eliza Kącka
Przez jego styl bycia i pisania prześwieca niesformatowana mądrość. Ale Miron nie był typem intelektualisty. Lepiej powiedzieć, że wiedział coś, czego nie…
Leo Lipski, zdjęcie niedatowane / ARCHIWUM EMIGRACJI BIBLIOTEKI UNIWERSYTECKIEJ W TORUNIU

Nim wejdą zwierzęta. Paziński o Leo Lipskim

Piotr Paziński
Leo Lipski, uwięziony w chorym ciele, drążył je i rozdłubywał, oddawał w języku najintensywniejsze doznania.
Kolekcja wypchanych flamingów w Savile Club. Londyn 2011 r. / MARK MAKELA / GETTY IMAGES

Co czytać. O nowej powieści Wojciecha Chamiera-Gliszczyńskiego

Monika Ochędowska
Poza doskonałym portretowaniem historii XX wieku oraz nieprzyzwoicie sprawną zabawą w konwencje, proza Chamiera-Gliszczyńskiego oferuje nam potraktowany…
/ WERONIKA ŁAWNICZAK / PAPAYA FILMS // DZIĘKI UPRZEJMOŚCI WYDAWNICTWA LITERACKIEGO

Ładnie nie jest

Dorota Masłowska, Katarzyna Kubisiowska
DOROTA MASŁOWSKA, pisarka: Ludzie wychowani przez tych, którzy przeżyli tu wojnę, a potem komunizm, mają w sobie złogi cierpienia. Stają się ciężsi: mniej…