Nominacje do Nagrody Literackiej GDYNIA 2025

Nagroda Literacka GDYNIA została ustanowiona w 2006 roku przez Prezydenta Miasta Gdyni. Przyznawana jest za wyjątkowe osiągnięcia literackie, polskim autorkom i autorom, których książki ukazały się w poprzednim roku. Przyznawana jest w czterech kategoriach: Esej, Poezja, Proza, Przekład na język polski.

Nagrodzie Literackiej GDYNIA, która w tym roku obchodzi swoje dwudziestolecie, towarzyszy festiwal Miasto Słowa. Z tej jubileuszowej okazji odbędzie się mnóstwo spotkań i dyskusji podejmujących próbę uchwycenia tego, co najistotniejsze w polskiej literaturze XXI wieku. Festiwal odbędzie się w Muzeum Miasta Gdyni w dniach 27-31 sierpnia.

Z przyjemnością przedstawiamy dwudziestkę nominowanych w tym roku książek do Nagrody Literackiej GDYNIA.  

W skład Kapituły Nagrody wchodzą: Dorota Kozicka (przewodnicząca), Piotr Bogalecki, Eliza Kącka, Barbara Klicka, Jakub Kornhauser, Adam Lipszyc, Tomasz Swoboda oraz Natalia Gromow (sekretarz). Ogłoszenie laureatek i laureatów oraz wręczenie nagród odbędzie się 29 sierpnia w Teatrze Muzycznym w Gdyni.

Szczegółowe informacje na temat nominowanych książek oraz wydarzeń festiwalowych: www.nagrodaliterackagdynia.pl

Nominacje w kategorii

ESEJ

Agnieszka Berlińska „Szajna Szajnisko. Portret zakulisowy” (Teatr Studio): znakomita opowieść o kontrowersyjnym reżyserze i sztuce PRL-u.

Weronika Kostyrko „Róża Luksemburg. Domem moim jest cały świat” (Marginesy): czuła, a zarazem zaangażowana biografia wybitnej myślicielki, przywracająca ją polskiej kulturze.

Kora Tea Kowalska „Patrz pod nogi. O zbieraniu rzeczy” (Karakter): książka o fascynacji gromadzeniem przedmiotów, które na pierwszy rzut oka wydają się śmieciami, lecz w istocie nimi nie są.

Maciej Pisuk „Staniemy się tacy jak on. Głosy z przeklętej ulicy” (Cyranka): poruszająca książka oddająca głos wykluczonym mieszkańcom ulicy Brzeskiej.

Joanna Wilengowska „Król Warmii i Saturna” (Czarne): wspaniała opowieść o Warmii i o trudnej, lecz pięknej relacji między córką a starzejącym się ojcem. Wariacja na temat „Króla Leara”.

Nominacje  w kategorii

POEZJA

Anouk Herman „Silesian Gothic” (Girls and Queers to the Front). Zamiast gotyku – Hala Kapelusz i kawiarnia Arizona; zamiast stereotypu – intensywność indywidualnego przeżycia; zamiast naśladownictwa – energia rytmu i poetycki szwung. W drugiej książce poetyckiej Herman wszystko jest dziwniejsze, niż się wydaje.

Agata Puwalska „otwarte światy” (Katalog Press). W 2024 r. Puwalska opublikowała dwie znakomite książki poetyckie. W jednej zaprasza nas do świata funku, w drugiej uczy patrzenia, prześwietlając gęste wiersze bielą. To ta druga – spójna, zdyscyplinowana, nawiązująca do najlepszych wzorców awangardy – otwiera przed nami najwięcej.

Krzysztof Siwczyk „Na przecięciu arterii” (Biuro Literackie). Na przecięciu dyskursów i ustrojów, biografii ojca i własnej, poematu i narracji, poezji i prozy – Siwczyk stworzył chyba najbardziej osobistą, a z pewnością jedną z najbardziej poruszających książek poetyckich ostatnich lat.

Przemysław Suchanecki „Łucznik” (Kontent). Strzały wypuszczane przez tego poetę rzadko chybiają. Lecąc przez odległe tradycje i epoki, przez wyludnione miasta i ogrody, przez dawne dykcje i estetyki – trafiają w punkt.

Mateusz Żaboklicki „Garadobedaro” (Nisza). Rozbrajający, nostalgiczny poemat o utracie, a jednocześnie szalona, chłopięca podróż do czasów, gdy Michael Jordan mylił się z Michaelem Jacksonem, a CB-radio wydawało się ósmym cudem świata.

Nominacje  w kategorii

PROZA

Andrzej Dybczak „Las Duchów” (Nisza) – fascynująca opowieść o wyprawie do Muzeum Etnograficznego w Krakowie.

Agnieszka Jelonek „West Farragut Avenue” (Cyranka) – historia miłosna, która została opowiedziana tak, że trudno się nią nie zachwycić.

Elżbieta Łapczyńska „Mowa chleba” (Agora) – poruszająca, boleśnie realistyczna, a jednocześnie baśniowa i surrealna opowieść o rumuńskim zakładzie dla sierot, do którego ciężarówkami trafiają niechciane dzieci.

Izabela Tadra „Hotel ZNP” (Filtry) – przerysowany monolog dziewczyny o imieniu Belcia, w którym odbija się patriarchalny świat.

Michał Trusewicz „Plemię” (ArtRage) – alegoryczna, rozbuchana, językowo odważna opowieść o tych, którzy byli, są i będą zepchnięci na margines, upokorzeni, zawstydzeni.

Nominacje  w kategorii

PRZEKŁAD NA JĘZYK POLSKI

Marcin Gaczkowski za przekład powieści „Miasto” Waleriana Pidmohylnego z języka ukraińskiego (Kolegium Europy Wschodniej). Gaczkowski stworzył żywą, dynamiczną wersję polszczyzny, która z Kijowa lat 20. XX w. uczyniła Warszawę XXI w.

Barbara Jaroszuk za przekład powieści „Pasierb” Juana José Saera z języka hiszpańskiego (ArtRage). To wyrafinowana polszczyzna, która tętni fascynacją językiem i odkrywaniem świata – nawet jeśli tym światem jest XVI-wieczne Rio de la Plata.

Agnieszka Kowaluk za przekład powieści „Dane odosobowe” Elfriede Jelinek z języka niemieckiego (W.A.B.). Kowaluk stworzyła przekład obnażający zarówno mechanizmy władzy, jak i sam język jako jej narzędzie.

Magdalena Nowakowska za przekład powieści „Kos kos jeżyna” Tamty Melaszwili z języka gruzińskiego (Filtry). To głos w przejmujący sposób oddany 50-letniej Gruzince – język tej postaci pełen jest czułości, a jednocześnie stanowczy.

Aga Zano za przekład zbioru „Johnny Panika i Biblia snów oraz inne opowiadania” Sylvii Plath z języka angielskiego (Marginesy). W przekładzie Zano Plath jest zarazem łagodna i melancholijna, zawadiacka oraz bezkompromisowa. Chcemy takiej Plath w polszczyźnie.