Tygodnik Powszechny Nr 35/2025

Edytorial

Piotr Mucharski i ks. Adam Boniecki w redakcji Tygodnika Powszechnego na ulicy Dworskiej w Krakowie. // Fot. Grażyna Makara

Piotr Mucharski idzie na emeryturę. Przez lata z podziwem patrzyłem na jego pracę

Ks. Adam Boniecki
Piotr Mucharski jako Redaktor Naczelny starał się o zachowanie równowagi. I to właśnie zachowanie równowagi, a nie czarny pesymizm, znamionowało i znamionuje…
Piotr Mucharski // Fot. Grażyna Makara / Katarzyna Włoch // Tygodnik Powszechny

Zmiany w „Tygodniku”. Redaktor naczelny Piotr Mucharski przechodzi na emeryturę

Redakcja „Tygodnika Powszechnego”
Od września 2025 r. Piotr Mucharski przestanie być redaktorem naczelnym „Tygodnika Powszechnego” i wiceprezesem zarządu spółki. Role te pełnił od 2011 r., a…

Obraz tygodnia

Nauczyciele przygotowują podręczniki dla uczniów przed rozpoczęciem roku szkolnego. Gorzów, 4 września 2024 r. // Fot. Lech Muszyński / PAP

Szkoła 2025/26. Nowe przedmioty, stare kryzysy

Przemysław Wilczyński
W czasie wakacji polski system oświaty nie dał od siebie odpocząć: w kolejny rok szkolny wkraczamy z zadyszką najważniejszych edukacyjnych instytucji, a także…
Prezentacja bezzałogowego sprzętu wojskowego w Instytucie Technicznym Wojsk Lotniczych. Warszawa, 30 lipca 2025 r. // Fot. Leszek Szymański / PAP

Kolejne państwa umawiają się z Ukrainą na budowę bezzałogowców. Polski nie ma w tym gronie

Marek Kęskrawiec
Incydent z Osinowa obnażył naszą słabość. Co by się stało, gdyby pewnego dnia do Polski wleciał nie jeden rosyjski dron, ale kilkaset, i to uzbrojonych?
Prezydent Karol Nawrocki składa oświadczenie w sprawie ustawy wiatrakowej. Warszawa, 21 sierpnia 2025 r. // Fot. Tomasz Jastrzębowski / Repoter

Walka z wiatrakami. Czy za wzrost cen energii odpowiedzialny będzie prezydent czy rząd?

Agata Kaźmierska, Wojciech Brzeziński
Prawdziwy problem to nie tylko nasze rachunki do końca roku, ale też to, jak ceny energii będą się kształtować później. Bo bez rozbudowy wiatraków będą one po…
Demonstracja przeciwników kwaterowania azylantów pod hotelem Castle Bromwich Holiday Inn w Birmingham, 24 sierpnia 2025 r. // Fot. Jacob King / EPA / PAP

Azylowe problemy na Wyspach Brytyjskich. Rząd Starmera pod presją, Farage rośnie w siłę

Patrycja Bukalska
Napięcia związane z imigracją do Wielkiej Brytanii coraz bardziej narastają. Nasila się też presja na rząd – pod postacią nie tylko demonstracji przeciwników…

Na punkty

Robert F. Kennedy Jr. Waszyngton, 10 czerwca 2025 r. // Fot. Andrew Harnik / Getty Images

Amerykański sekretarz zdrowia kontynuuje walkę ze szczepionkami

Bartosz Kabała
Szef departamentu zdrowia USA Robert F. Kennedy Jr. wydał kolejną bitwę szczepionkom: tym razem domaga się od czasopisma naukowego wycofania publikacji…
Pożary w okolicy Podgoricy. Czarnogóra 12 sierpnia 2025 r. // Fot. Risto Bozovic / AP / East News

W Czarnogórze trwa walka z pożarami. Żywioł bezlitośnie obnaża słabości państwa

Aleksandra Wojtaszek
Czarnogórcy stawiają czoło żywiołowi, mimo braku odpowiedniego sprzętu. Wsparli ich sąsiedzi, ale sytuacja ta pokazuje nie tylko braki w wyposażeniu strażaków…
Papież Leon XIV podczas audiencji w Watykanie. 23 sierpnia 2025 r. // Fot. Vatican Media / IPA / East News

Dlaczego Leon XIV zamienia pałac apostolski w klasztor?

Artur Sporniak, O. Wiesław Dawidowski
Papież Franciszek potrzebował być blisko ludzi, papież Leon potrzebuje natomiast wspólnoty zakonnej.
Palestyńczycy uciekają ze swoim dobytkiem ze zniszczonej dzielnicy Abu Iskandar w północnej części miasta Gaza, 22 sierpnia 2025 r. // Fot. Bashar Taleb / AFP / East News

Netanjahu planuje przesiedlić Palestyńczyków do Afryki. Co na to świat?

Marek Kęskrawiec
Doświadczenie państw europejskich z Donaldem Trumpem pokazuje, że gwarancje bezpieczeństwa nigdy nie są wieczne. W przyszłości może się o tym przekonać również…
Lucas Deleze, współautor odkrycia, porównuje jeden ze znalezionych zębów z fragmentem szczęki australopiteka znalezionym na innym stanowisku w Etiopii. // Fot. AMY RECTOR / MATERIAŁY PRASOWE ARISONA STATE UNIVERSITY

Znalezione w Etiopii zęby rzucają światło na początki naszej ewolucji

Łukasz Kwiatek
Około 2,5-3 mln lat temu w regionie Afar w Etiopii występowały przynajmniej trzy różne linie ewolucyjne hominidów. W tym ta, która mogła dać początek ludziom.
// rys. Bartosz Minkiewicz

Bartosz Minkiewicz Rysuje

Bartosz Minkiewicz

Temat Tygodnika

Ćwiczenia wojsk NATO. Pabrade, Litwa, 29 maja 2024 r. // Fot. Sean Gallup / Getty Images
Wersja audio

Putin chce słabej Europy. Trump o niej w ogóle nie myśli

Olaf Osica
Ameryka nie chce być już gwarantem naszego bezpieczeństwa. Musimy to przyjąć do wiadomości nie po to, by zrywać więzi atlantyckie, ale po to, aby nie zostać…

Kraj

Premier Donald Tusk przed spotkaniem z prezydentem Karolem Nawrockim. Warszawa, 14 sierpnia 2025 r. // Fot. Wojciech Olkuśnik / East News

Polska polityka wobec Ukrainy. Regres, jakiego nie było

Zbigniew Parafianowicz
Ani polskiego prezydenta, ani premiera nie ma przy stole, przy którym decyduje się, czy – a jeśli tak, to za jaką cenę dokonany zostanie rozbiór sąsiadującego…
Obchody 81. rocznicy Powstania Warszawskiego. Godzina W na Wiśle. Warszawa, 1 sierpnia 2025 r. // Fot. Mateusz Grochocki / East News

Klucz do serca Polski. Kiedy powinniśmy obchodzić święta narodowe

Marcin Kędzierski
Wybór okresu wakacyjnego na ogólnonarodowe celebracje wydaje się całkiem zrozumiały. Ale czy uwzględnia on w wystarczającym stopniu uczucia i historię ludzi…
Kraków, marzec 2022 r. // Fot. Beata Zawrzel / Reporter

Przychodzi 13-latek do psychoterapeuty. Bez zgody rodziców

Anna Goc, Ryszard Izdebski
Ryszard Izdebski, psychoterapeuta: Trzynastolatek ma naturalne prawo do zgłoszenia się do psychologa bez zgody rodziców. Przecież nie pyta rodziców, czy może…

Rozmowa

Muchołówka białoszyja // Fot. Erni / Adobe Stock

Szwedzka wyspa nam pomaga. Polscy naukowcy badają ptaki na Gotlandii

Adam Robiński, Szymon Drobniak
Szymon Drobniak, ornitolog: Ptaki muszą przekraczać morze z precyzją. Gotlandia to miejsce, w którym niemal na pewno się zatrzymają, żeby odpocząć. Dzięki temu…

Świat

Starcia z policją przy Bulwarze Wyzwolenia w Nowym Sadzie. Serbia, 13 sierpnia 2025 r. // Fot. Maxim Konankov / Getty Images

Mniejszość słowacka czuje się w Serbii coraz bardziej niepewnie

Juliusz Pielichowski
Ostatnie antyrządowe protesty w Serbii i starcia z policją wywołały także napięcia pomiędzy Serbami a mniejszością słowacką w Wojwodinie.
„Marsz Ciszy” po zamachu na senatora Miguela Uribe Turbaya. Kolumbia, 15 czerwca 2025 r. // Fot. Jaime Saldarriaga / AFP / East News

Zamach i śmierć w Kolumbii. Zmarł postrzelony kandydat na prezydenta

Martyna Leszczyńska
Miguel Uribe Turbay, polityk opozycyjnej centroprawicy, został postrzelony w czerwcu przez nastoletniego sicario. Zmarł po dwóch miesiącach walki o życie.
Król Karol III w wiosce Viscri w środkowej Transylwanii. Rumunia, 6 czerwca 2023 r. // Fot. Daniel Mihailescu / AFP / East News

Król Karol III odwiedza Rumunię bardzo często. I to nie są wizyty oficjalne

Patrycja Bukalska
W południowej Transylwanii, w małej wiosce Viscri, brytyjski monarcha ma wiejski dom. Zachwyciła go tradycyjna kultura i nietknięty cywilizacją krajobraz.

Wiara

// tutye / Adobe Stock

Duchowa przemoc. Jak ją rozpoznać i jak się przed nią obronić

Monika Białkowska
Duchowi przemocowcy działają bezkarnie, bo krzywdę, którą wyrządzają – choć jest ogromna – trudno ująć w paragrafy. Dlatego rozmawiajmy o niej.
Arcybiskup Józef Kowalczyk. Gniezno, 25 grudnia 2020 r. // Fot. Adam Ciereszko / PAP

Abp Józef Kowalczyk nie żyje. Nuncjusz o dwóch twarzach

Ignacy Dudkiewicz
O zmarłym abp. Józefie Kowalczyku będą w przestrzeni publicznej funkcjonować dwie różne opowieści: jego własna i osób przez niego skrzywdzonych.
Wiliam Blake, „The Ghost of Samuel Appearing to Saul" (fragment), akwarela, ok. 1800 // The National Gallery of Art w Waszyngtonie

Bramy nieskończoności. O literaturze, którą karmi się teologia

Piotr Popiołek, Alison Milbank
Alison Milbank: Coraz więcej teologów uprawia teologię przy pomocy tekstu literackiego. W każdym jest jakiś rodzaj elementu religijnego, nawet wbrew sobie.
Kościół Nossa Senhora Do Rosario zwany "kościołem niewolników". Salvador, stan Bahia, Brazylia // Fot. GM Photo Images / Alamy / B&EW

Czy Kościół w Brazylii zapłaci rachunek za niewolnictwo i kolonizację

Marcin Choduń
Czarnoskórzy Brazylijczycy coraz głośniej pytają o rolę Kościoła w systemie niewolniczym. I domagają się zadośćuczynienia za popełnione winy.

Czytania

Ks. Wacław Oszajca // Fot. Grażyna Makara

Piekło zaczyna się tu, na ziemi, w ludziach o czystych sumieniach

O. Wacław Oszajca SJ
II wojnę światową wywołali demokratycznie wybrani politycy z 90-procentowym poparciem. Uważajmy zatem, kogo wybieramy.

Czytając o córce Jeftego, czujemy, jak nogi nam grzęzną

Kard. Grzegorz Ryś
Ten sędzia Izraela, składając w ofierze swoją córkę, popełnia straszliwe bluźnierstwo. Dlaczego zatem trafił do kanonu bohaterów wiary?

Historia

Zniszczony rynek w Sulejowe // Archiwum Jana i Tomasza Millerów

Najczarniejsze dni w dziejach Sulejowa

Grzegorz Łubczyk
To jedna z pierwszych wojennych zbrodni hitlerowskich Niemiec: niewielkie miasto nad Pilicą zostało niemal całkowicie zniszczone, jak kilka dni wcześniej…

Nauka

Zakwit sinic na powierzchni Morza Bałtyckiego wokół Gotlandii. Te fotosyntezujące bakterie uwielbiają wody nawożone azotem i fosforem. Zakwity wpływają na cały ekosystem, m.in. poprzez zwiększanie ilości materii organicznej, której rozkład wiąże się z redukcją dostępności tlenu na większych głębokościach. Zdjęcie satelity Landsat-8, sierpień 2020 r. // NASA

Problemy Bałtyku. Temperatury, nawozy i dwutlenek węgla zaszkodzą nie tylko rybom

Martyna Słowik, Jacek Piskozub
Jedynym skutecznym rozwiązaniem na problemy Morza Bałtyckiego – i innych akwenów – może być neutralność węglowa, czyli to, że wyzerujemy antropogeniczne emisje…

Kultura

Robinson Crusoe i Piętaszek. Litografia kolorowana ręcznie z książki wydanej przez wydawnictwo Currier & Ives, 1984 r. // Sepia Times / Getty Images
Wersja audio

Sprawdziliśmy: „Robinson Crusoe” nie jest dla dzieci

Michał Sowiński
Siła „Robinsona Crusoe” polega na tym, że dotyka pytań, od których sami nie potrafimy uciec. Jak zaczynać od nowa? Jak żyć po katastrofie? Jak poradzić sobie z…
Helen Miren i Tom Hardy w serialu "Strefa gangsterów", 2025 r. // Sky ShowTime / materiały prasowe

Od „Strefy gangsterów” po „Gangi Londynu”, czyli życie po Brexicie

Jakub Majmurek
Ronan Bennett przez lata pisał o szachach dla brytyjskiego „Guardiana”. Jego serial „Strefa gangsterów” ogląda się jak krwawą... partię szachów.
Marcel Łoziński, Warszawa 2008 r. // Fot. Michał Mutor / Agencja Wyborcza.pl

Odszedł Marcel Łoziński. Arcymistrz polskiego dokumentu

Anita Piotrowska
Uważał, że najważniejsze to kręcić filmy tak, „żeby nie bolało”, nie eksploatować czyjegoś życia w imię artyzmu. W zamian tworzył dzieła do głębi nas…
Stanisław Soyka na koncercie Top of The Top Sopot Festival 2024 r. // Fot. Wojciech Stróżyk / Reporter

Wspomnienie Stanisława Soyki

Adam Strug
Niezwykły talent, przestrzenna wyobraźnia kompozytorska. Samokrytyczny, ciepły, ale też szorstki, gdy go coś uwierało. Wrażenie robiła na mnie jego…
Eva Victor w wyreżyserowanym przez siebie fimie "Sorry, Baby". 2025 r. // Forum Film Poland / materiały prasowe

Film „Sorry, Baby”, babskie kino w najlepszym znaczeniu tego słowa

Anita Piotrowska
Oto film z gatunku „kocykowych” – niby grzeje, ale i mocno drapie. W „Sorry, Baby” można usłyszeć jedno z najpiękniejszych wyznań kobiecej przyjaźni i brzmi…
Iida Turpeinen, Żywe istoty. Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 2025 // materiały prasowe

Książka tygodnia: Iida Turpeinen „Żywe istoty”

Lektor
To żywa opowieść historyczna, a zarazem medytacja nad relacją między człowiekiem a naturą.

Felietony

Eliza Kącka // Fot. Grażyna Makara

Swoje wiem. Bies wyje na święte

Eliza Kącka
Rynek w Przemyślu. Siadam za plecami Szwejka. Przy pomniku dzieci z psami, małe kłębowisko.
Tomasz Stawiszyński // Fot. Karol Paciorek

Putin zawsze robi to samo. Dlaczego to wciąż działa?

Tomasz Stawiszyński
Czasami najskuteczniejszą metodą wywodzenia w pole jest mówienie wprost, co się zamierza zrobić. Wie o tym rosyjski dyktator, jak wiedział pewien złodziejaszek…

Smaki

Latte matcha // Fot. Yaruniv / Shutterstock
Wersja audio

Szał na matchę? Herbata jest do picia, zróbmy ciastka z japońskim miso

Paweł Bravo
Trudno sobie wyobrazić lepszy przykład tzw. przywłaszczenia kulturowego niż moda na matchę. Był zen, jest szał.

Psyche

Wolontariusze sprzątają ulice po powodzi w prowincji Walencja w Hiszpanii. Masanasa, 8 listopada 2024 r. // Fot. Rober Solsona / Europa Press / Abaca / PAP
Wersja audio

Nawet koniec świata to nie koniec świata. Gdy dziecko boi się apokalipsy

Agata Kaźmierska, Wojciech Brzeziński
Lęk o klimat, pokój, demokrację czy bioróżnorodność przeżywa większość najmłodszych, a utrwalają go w nich media społecznościowe. Jak dać dzieciom wsparcie i…

Dodatki w numerze Nr 35/2025