Historia Polski: najważniejsze informacje

Zdzisław Najder po powrocie do Polski. Warszawa, czerwiec 1990 r. // Fot. Jan Bogacz, Grzegorz Rogiński / PAP

„Wywrotowiec”: autobiograficzna opowieść o Zdzisławie Najderze

Jacek Stawiski, Zbigniew Gluza
Pamięć o Zdzisławie Najderze i Polskim Porozumieniu Niepodległościowym, które powołał 50 lat temu, są dziś na marginesie. Chcemy to zmienić – mówi Zbigniew…
Marszałek Józef Piłsudski przed spotkaniem z prezydentem RP Stanisławem Wojciechowskim na moście Poniatowskiego. Warszawa, 12 maja 2026 r. Od lewej: Kazimierz Stamirowski, Marian Żebrowski, Gustaw Orlicz-Dreszer, Józef Piłsudski, Tadeusz Jaroszewicz i Michał Galiński. // Fot. Wikipedia

Setna rocznica zamachu majowego. Czy przewrót Piłsudskiego musiał się wydarzyć?

Waldemar Łazuga
Od zamachu na Gabriela Narutowicza po maj 1926 roku: co łączy śmierć pierwszego prezydenta II RP z przewrotem Piłsudskiego?
Uczniowie klas I, II i III szkoły siedmioletniej w Krasnodolsku, w roku szkolnym 1956–1957. Krasnodolsk, Kazachska SRS, lata 50. XX wieku. // prywatne archiwum Dmitriy Panto
Wersja audio

Zesłani do Kazachstanu. Rodzinna historia deportacji Polaków

Dmitriy Panto
Losy rodziny Korzeniewskich pokazują, jak deportacja Polaków do Kazachstanu w 1936 roku stała się częścią wielkiej historii sowieckich zsyłek.
„Pod powierzchnią” Kingi Michalskiej / źródło: Filmoption International

„Pod powierzchnią” Kingi Michalskiej. Podróż po Polsce naznaczonej traumą Zagłady

Anita Piotrowska
Reżyserki tego dokumentu nie interesuje tzw. pedagogika wstydu. Oddaje głos osobom mieszkającym i pracującym w miejscach, gdzie pamięć o tragicznej historii…
Moment po ogłoszeniu wyroku na zabójców z Bydgoszczy. Od lewej: obrońca Manfred Gegerle, uniewinnieni Horst Eichler i Jakob Lölgen, obrońca Willy Osterhues. Monachium, 1 kwietnia 1966 r. // Fot. Klaus Heirler / DPA / PAP

Niemieckie sądy uniewinniały za zbrodnie na Polakach. Kulisy procesów sprzed 60 lat

Tomasz Chinciński
Monachium, rok 1966: sąd uznał udział niemieckich funkcjonariuszy w zabójstwach polskiej inteligencji, a mimo to ich uniewinnił. Jak było to możliwe?
Helena Wolińska (stoi w środku) podczas wizyty na Węgrzech w 1948 r. wraz z delegacją Milicji Obywatelskiej. Od lata 1944 r. do marca 1949 r. Wolińska kierowała Wydziałem Kadr w Komendzie Głównej MO, a w kwietniu tego roku przeszła do Naczelnej Prokuratury Wojskowej,gdzie do 1954 r. oskarżała „wrogów systemu”. // Repr. Tomasz Gzell / PAP

„Stygmat”: Wolińska i Brus w biografii, która wymyka się prostym osądom

Beata Chomątowska
Nowa książka o Helenie Wolińskiej i Włodzimierzu Brusie nie daje łatwych odpowiedzi. To opowieść o komunizmie, Zagładzie, powojennej Polsce i zbrodniach. Oraz…
Upamiętnienie ofiar wojny przed tymczasowym pomnikiem ku czci polskich ofiar II wojny światowej. Berlin, 16 czerwca 2025 r. // Fot. Sebastian Christoph Gollnow / dpa / East News

Pomnik polskich ofiar II wojny światowej powstanie w Berlinie. Ogłoszono konkurs

Piotr Kosiewski
To kolejny etap żmudnych starań o upamiętnienie obywateli Polski, którzy zginęli w latach 1939-1945: ogłoszono konkurs na Polendenkmal, polski pomnik. Jego…
Rycheza, królowa Polski, na obrazie z 1657 r. w kościele opactwa w Brauweiler koło Kolonii. Klasztor ten ufundował ojciec Rychezy, a ona sama osiadła w nim pod koniec życia i zmarła tam w 1063 r. // Bildarchiv Monheim GmbH / Alamy / BE&W
Wersja audio

Rycheza: Niemka, która 1000 lat temu ocaliła Królestwo Polskie i dynastię Piastów

Maciej Müller
Była pierwszą królową Polski, a po upadku państwa Piastów pomogła ocalić tron dla syna Kazimierza, nazwanego potem Odnowicielem. Historia Rychezy burzy czarną…
Rabacja chłopska 1846 (fragment), obraz Jana Lorentowicza, 1851 r. // Muzeum Dwór w Dołędze / domena publiczna

Rabacja galicyjska po 180 latach. Najtrudniej rozstrzygnąć, kto wtedy zaczął

Jacek Stawiski, Waldemar Łazuga
O krwawej rabacji z roku 1846, legendzie Jakuba Szeli oraz o tym, jak Galicja wyciągnęła wnioski z chłopskiego buntu, mówi historyk prof. Waldemar Łazuga.
Symboliczne przecięcie płotu granicznego przez uczniów szkół polskich i niemieckich w związku z przystąpieniem Polski do strefy Schengen. Świnoujście, 21 grudnia 2007 r. // Fot. Daniel Szysz / Reporter

Kwestia niemiecka. Dlaczego nie da się od niej uciec

Marcin Kędzierski
Relacje Warszawy z Berlinem od lat układają się źle, bez względu na polityczne zmiany po obu stronach Odry. Tyle że bez Niemiec nie da się dziś myśleć ani o…

Bielsko-Biała. Miasto, które zostało pierwszą Polską Stolicą Kultury

W najbliższym numerze „Tygodnika Powszechnego” dodatek: „Bielsko-Biała. Polska Stolica Kultury 2026” – portret miasta, w którym historia i teraźniejszość oraz…
Widok barokowego gmachu Ossolineum od strony ogrodu // Zakład Narodowy im. Ossolińskich

Czy Ossolineum przetrwa kolejne 200 lat? Dyrektor nie ma wątpliwości

Michał Sowiński, Łukasz Kamiński
Ossolineum chce pozostać ponad podziałami i przetrwać kolejne dekady w zmieniającym się świecie polityki i kultury. O wyzwaniach i przyszłości instytucji mówi…
Stanisław Stempowski, Pamiętniki 1870-1920. Tom I-III. Wydawnictwo „Więź” // materiały prasowe

Książka tygodnia: wzorcowa edycja „Pamiętników” Stanisława Stempowskiego

Lektor
To po prostu świetna literatura, portret świata bezpowrotnie minionego. „Czegoś tak pasjonującego i pięknego dawno nie czytałem” – pisał Jerzy Giedroyc.
Akcja wypuszczania 10 tysięcy balonów z logo Solidarności i ulotkami. Bornholm, 5 marca 1982 r. // Fot. Algot / Bornholms Museum

„Balony dla Polski” od Francuzów. Spektakularna akcja solidarności w czasach PRL

Mikołaj Górski
5 marca 1982 r. z plaży na Bornholmie wzbiło się w niebo 10 tysięcy balonów z logo Solidarności i poleciało z wiatrem na południe. To kulminacja głośnej w…
Zespół Tygodnika Powszechnego. Redakcja TP przy ulicy Dworskiej w Krakowie, luty 2026 r. // Fot. Grażyna Makara

Numer 4000, jubileuszowe wydanie „Tygodnika”: czy coś porusza dziewiętnastolatka?

Michał Okoński
Historia Polski i świata, tematy aktualne i dziś, a w tle dzieje redakcji: cofnijmy się o tysiąc, dwa i trzy tysiące numerów „Tygodnika”.
Pochód propagandowy zorganizowany przez Polskie Towarzystwo Walki z Alkoholizmem „Trzeźwość” w Warszawie, 1934 r. // Narodowe Archiwum Cyfrowe
Wersja audio

Trzeźwość dla dobra narodu. Jak alkoholizm stał się sprawą publiczną

Adam Woźniak
Na przełomie wieków XIX i XX pijaństwo przestało być na ziemiach polskich sprawą indywidualną, a stało się publiczną, narodową. Jak rodzące się ruchy…
Ulica 10 lutego, modernistyczny budynek Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Gdyni, oddany do użytku w 1936 r. // Narodowe Archiwum Cyfrowe

Była oknem na świat II RP. Jak sto lat temu rodziła się Gdynia: miasto i port

Jan Szkudliński
10 lutego 1926 roku Gdynia otrzymała prawa miejskie. Wkrótce miała stać się głównym portem odrodzonej Rzeczypospolitej. Jak doszło do tego legendarnego dziś…
Norman Davies, Warszwa, marzec 2023 r. // Fot. Marek Wiśniewski / Puls Biznesu / Forum

Norman Davies: Historia jest tym, co człowiek potrafi z dziejów zrozumieć

Jacek Stawiski, Norman Davies
Norman Davies: Wszyscy pracujemy na podstawie niewystarczających informacji i musimy tworzyć nasze wyjaśnienia na podstawie tego, co mamy, nie tego, co…
Mikołaj Sobczak, Mantis 2020 // Dzięki uprzejmości artysty i kolekcji rodziny Servais

Mikołaj Sobczak: jeden z najpopularniejszych na świecie polskich malarzy

Piotr Kosiewski
Mikołaj Sobczak doskonale łączy rodzimą przeszłość z doświadczeniem innych narodów i społeczności. Potrafi tworzyć płótna nieustępujące swym rozmachem dziełom…
Karol Nawrocki przemawia podczas demontażu Okrągłego Stołu w Pałacu Prezydenckim. Warszawa, 18 grudnia 2025 r. // Fot. Albert Zawada / PAP

Czym jest Okrągły Stół: symbolem wolności czy postkomunizmu?

Jacek Stawiski
W opowieści o zmowie nie mieszczą się fakty: udział Lecha Kaczyńskiego w rozmowach, szybki demontaż PZPR w kolejnych miesiącach czy odsunięcie Jaruzelskiego od…
Ewa Szykulska // Fot. Krzysztof Kuczyk / Forum

Jak już sobie powiedziałam, że jestem stara, to spadło ze mnie z dziesięć lat

Katarzyna Kubisiowska, Ewa Szykulska
Ewa Szykulska, aktorka: Najtrudniejsze to zachować ludzki zapach. Nie piorę koca, na którym wylegiwał się mąż, nie chcę, żeby ulotnił się do końca.
Ks. Adam Boniecki, wrzesień 2021 r. // fot. Grażyna Makara

Spróbujmy przeżyć Boże Narodzenie jako początek, nie jako przewrót

Ks. Adam Boniecki
Boże Narodzenie to dobra okazja, by postawić pytanie o istotę Jezusowego nauczania. Przez stulecia wypreparowaliśmy z niego własną wersję.
Marsz Niepodległości. Warszawa, 11.11.2025 r. // Fot. Adam Chełstowski / Forum

Polscy nacjonaliści na manowcach. Diagnoza Machcewicza

Jacek Stawiski, Paweł Machcewicz
Ten sam język, co w latach 60., odnajduję we współczesnej narracji o „pedagogice hańby” czy „pedagogice wstydu”, uprawianej rzekomo przez część polskich elit i…
Piotr Cywiński, laureat nogrody Tygodnika Powszechnego "Bonus". Kraków, 28 listopada 2025 r. // Fot. Marek Bednarz

Laureaci Nagrody Bonus 2025. Piotr Cywiński: „Łączenie ludzi ma swoje granice”

Przemysław Wilczyński, Piotr Cywiński
Napędza mnie m.in. myśl, że kiedyś stanę u progu zaświatów, a tam spotka mnie milion trzysta tysięcy spojrzeń. Chcę, żeby to było dobre spotkanie – mówi Piotr…
Karolina Wigura, laureatka nogrody Tygodnika Powszechnego "Bonus". Kraków, 28 listopada 2025 r. // Fot. Marek Bednarz

Laureaci Nagrody Bonus 2025. Karolina Wigura: „Wspólnota w Polsce jest rzeczą w budowie”

Jacek Stawiski, Karolina Wigura
W sporze nie zawsze musi chodzić o zwycięstwo. Chodzi o sam kontakt, o samą polemikę – to ona buduje relację – mówi Karolina Wigura, socjolożka i publicystka.
Ks. Adam Boniecki, wrzesień 2021 r. // fot. Grażyna Makara

Święto Niepodległości przypomina, że żadne dobro nie jest absolutne i można je stracić

Ks. Adam Boniecki
11 listopada każe się zastanowić, co z tą odzyskaną, opłaconą życiem wspaniałych ludzi Polską robimy, dlaczego dzielące nas różnice zmieniamy w nienawiść.
Ilustracja: APAYO / Przemysław Gawlas & Michał Kęskiewicz dla „TP”
Wersja audio

Polska niepodległość różnorodna jak las. Co warto w niej pielęgnować?

Marcin Napiórkowski
Jakiej pamięci potrzebujemy, by ożywić ducha wspólnoty w dobie polaryzacji i mediów społecznościowych? Oto lekcje znad Grobu Nieznanego Żołnierza.
Mieszkańcy wsi Liskowate przed swoją cerkwią, dziewczęta w środku trzymają plakat z napisem „Bractwo Apostolstwa Modlitwy”. Rok 1929. // Archiwum prywatne Nadii Tutowej
Wersja audio

Wysiedleni dwa razy. Losy Bojków od Bieszczad do Donbasu i z powrotem

Antonina Palarczyk
„Porzućcie góry, łąki i doliny, bo was wieziemy do wschodniej Ukrainy” – śpiewali Bojkowie, których w 1951 roku wywieziono z bieszczadzkich wsi do Donbasu.…
Statuetka Nagrody im. Jerzego Turowicza / / fot. Fundacja Jerzego Turowicza

Grzegorz Motyka laureatem Nagrody im. Jerzego Turowicza 2025

Redakcja „Tygodnika Powszechnego”
Profesor Grzegorz Motyka został wyróżniony za książkę „Akcja Wisła ’47. Komunistyczna czystka etniczna”.
„Krzyżacy” reż. Jan Klata. Teatr im. Stefana Jaracza w Olsztynie // Fot. Karolina Jóźwiak / materiały prasowe

„Krzyżacy” Jana Klaty wierzgają nóżkami. Sceny z Sienkiewicza, których nie pamiętasz

Dariusz Kosiński
Świetny koncept, znakomity zespół realizatorów i fantastyczna ekipa aktorska. Olsztyńscy „Krzyżacy” Jana Klaty i Ishbel Szatrawskiej są jak rekonstrukcja bitwy…
George Sand, portret autorstwa Auguste’a Charpentiera, ok. 1838 r. // Musée de la Vie Romantique / CC0 Fryderyk Chopin, portret autorstwa Marii Wodzińskiej, ok. 1836 r. // Fot. Archive / Alamy / Be&W
Wersja audio

Chopin i George Sand na Majorce. Wakacje, które zamieniły się w koszmar

Zofia Jurczak
187 lat temu para kochanków, Fryderyk Chopin i George Sand, uciekła z zimowego Paryża na Majorkę. Chcieli spędzić tam cudowne chwile. Podróż okazała się…
Fragment ekspozycji "Ziemia nie gubi. Jeńcy cywilni na Westerplatte (1939–1941)" w Muzuem II Wojny Światowej. Gdańsk, 2025 r. // Budzik Studio / Muzeum II Wojny Światowej
Materiał partnera

Nowa wystawa w Muzeum II Wojny Światowej odsłania mało znany rozdział historii Westerplatte

Michał Sowiński, Monika Garas
W powszechnej świadomości teren Westerplatte kojarzy się wyłącznie z wybuchem wojny i bohaterską obroną we wrześniu 1939 roku. Tymczasem historia Westerplatte…
Zbiorowe groby wojenne w Wysokiej, w miejscu obecnego cmentarza, wiosna 1940 r. Grupy krzyży stoją na mogiłach zbiorowych polskich żołnierzy, pochowanych po bitwie przez proboszcza jordanowskiej parafii ks. Józefa Sławińskiego, który sporządził także listę poległych. Ostatni krzyż z prawej na mogile żołnierza niemieckiego, strz. Viktora Pollaka z Linzu, który zginął w bliżej nieznanych okolicznościach 3 września 1939 r. // ze zbiorów Piotra Sadowskiego

Wciąż nie wiadomo, ilu żołnierzy Wojska Polskiego zginęło we wrześniu 1939 roku

Krzysztof Pięciak
Choć minęło ponad 80 lat, temat strat poniesionych przez Polskę podczas II wojny światowej, a także miejsc pochówków ofiar wciąż jest otwarty. Dotyczy to także…
materiały prasowe partnera
Materiał partnera

Królewskie widowisko na ulicach Krakowa

Widowisko „Kronika Polska 1025-2025” na krakowskim Rynku Głównym połączy historię i sztukę – korowód od Bramy Floriańskiej zakończony muzyczną lekcją historii…
Jean-Marc Nattier, Królowa Maria Leszczyńska, 1748 r. // Domena publiczna
Wersja audio

300 lat temu Polka została królową Francji. Jak do tego doszło?

Piotr Hapanowicz
5 września 1725 roku król Ludwik XV Burbon – władca jednego z ówczesnych mocarstw – poślubił Marię Leszczyńską. Małżeństwem byli przez 43 lata. Dziś Maria…
Obchody 81. rocznicy Powstania Warszawskiego. Godzina W na Wiśle. Warszawa, 1 sierpnia 2025 r. // Fot. Mateusz Grochocki / East News

Klucz do serca Polski. Kiedy powinniśmy obchodzić święta narodowe

Marcin Kędzierski
Wybór okresu wakacyjnego na ogólnonarodowe celebracje wydaje się całkiem zrozumiały. Ale czy uwzględnia on w wystarczającym stopniu uczucia i historię ludzi…
Piotr Zychowicz na Targach Książki Historycznej. Warszawa, 27 listopada 2016 r. // Fot. Włodzimierz Wasyluk / Forum
Wersja audio

„Historia realna”. Piotr Zychowicz kontra polskie mity

Piotr Śmiłowicz
Jedni chwalą go za odwagę stawiania niepopularnych tez, inni jego twórczość nazywają historyczną pornografią. Jedno jest pewne – obok działalności Piotra…
Jedna z załóg należących do 1586. Eskadry do Zadań Specjalnych po powrocie znad Warszawy. Lotnisko we włoskim Brindisi, sierpień lub wrzesień 1944 r. Flagi namalowane na kadłubie wskazują kraje, do których załoga latała z misjami. // Fot. piemags/ww2archive / Alamy / Be&W
Wersja audio

Lotnicy, którzy pomagali powstańczej Warszawie. Nie wszystkie misje kończyły się dobrze

Patrycja Bukalska
Ze zrzutami dla powstańców w sierpniu i wrześniu 1944 roku latali Polacy, Brytyjczycy, Kanadyjczycy, Australijczycy, Amerykanie i obywatele Południowej Afryki…
Wystawa "Nasi Chłopcy" / Michał Okoński // Fot. A. Grabowska / Materiały prasowe Muzeum Gdańska / Fot. Grażyna Makara

Wystawa „Nasi chłopcy” o Polakach w armii III Rzeszy: dlaczego jest o niej tak głośno [Tematy Tygodnika]

Ewelina Burda, Michał Okoński
W kolejnym odcinku Tematów Tygodnika rozmawiamy z Michałem Okońskim, który zobaczył wystawę „Nasi chłopcy” w Muzeum Gdańska i opisuje ją oraz historie, które…
Fot. Michał Woźniak / East News

Co jest nam potrzebne do szczęścia? „Zaznałam na sobie samej, jaka siła płynie z relacji i więzi”

Katarzyna Kubisiowska, Ewa Woydyłło
Ewa Woydyłło, psychoterapeutka: Lepiej jest pomagać ludziom osiągać dobrostan i spełnienie, niż trwać w rozpamiętywaniu przegranych bitew dziejowych i klęsk…
Monika Ochędowska // Fot. Grażyna Makara / Katarzyna Włoch // Tygodnik Powszechny

Dlaczego wystawa „Nasi chłopcy” wzbudza tak duże emocje

Monika Ochędowska
Narracje o polsko-niemieckich stosunkach są probierzem aktualnych uczuć Polaków do Unii Europejskiej, czy szerzej – Zachodu. Im bardziej pragniemy uciec od…
De Visu / Shutterstock

Dlaczego Polak nie śpiewa? Pytamy Ziemowita Szczerka

Michał Kuźmiński, Ziemowit Szczerek
Dlaczego w odróżnieniu od większości europejskich narodów nie znamy swojego ludowego muzycznego dziedzictwa? A co gorsza – dlaczego się go wstydzimy?
Wiejska potańcówka w Muzeum Wsi Lubelskiej. Lublin, 14 lipca 2018 r. // Fot. Jakub Orzechowski / Agencja Wyborcza.pl
Wersja audio

Wstyd. Dlaczego Polacy nie znają własnych ludowych piosenek?

Ziemowit Szczerek
Jestem z pierwszego pokolenia, które nie pamięta starej, drewnianej Polski. I kolejnym, które nie potrafi zaśpiewać w gromadzie, przy stole, znanych wszystkim…
Aresztowani w Akcji AB w drodze do Auschwitz; był to pierwszy transport więźniów do nowo utworzonego obozu. Tarnów, 14 czerwca 1940 r. // Holocaust History Archive w Holandii

Na czym polegała akcja AB? Niemcy 85 lat temu uderzyli w polskie elity

Tomasz Chinciński
Wiosną 1940 roku nasiliły się niemieckie represje wobec polskiej inteligencji na terenie Generalnego Gubernatorstwa. Sprawców akcji AB, jak okupanci nazwali tę…
Młoda Para wychodząca z kościoła przed wyborami w 1989 r. Maj 1989 r. // Fot. Chris Niedenthal / Forum

Chris Niedenthal: Trzeba stać we właściwym miejscu

Jacek Taran, Chris Niedenthal
W dobrym zdjęciu chodzi o trafiony punkt, o zatrzymany w idealnym momencie gest.
Kampania billboardowa Oddziału IPN w Bialymstoku z okazji Narodowego Dnia Pamięci Żołnierzy Wylętych. Białystok, 28 lutego 2025 r. // Fot. Anatol Chomicz / Forum
Wersja audio

IPN w czasie bezkrólewia. Kto zastąpi Nawrockiego?

Marek Rabij
Rozstrzygnięcie wyborów prezydenckich przynosi pytania o Instytut Pamięci Narodowej. Kto zastąpi Karola Nawrockiego w roli prezesa? I czy w Instytucie – po…
Aleksander Orłowski, Uczta u Radziwiłła; 1. połowa XIX w. // Muzeum Narodowe w Warszawie

Mężni i honorowi czy zaściankowi i kłótliwi? Mity i prawdy o szlachcie Rzeczypospolitej

Maciej Müller, Joanna Orzeł
Dzieje szlachty to historia zamknięta, ale lubimy szukać w niej uniwersalnych prawd i takich elementów, w których można się przejrzeć. Stąd popularność filmów…
Pyrek i Tyrek - koziołki z wieży ratuszowej w Poznaniu // Fot. UM Poznań

Miasto pierwszych Piastów – kulturalny jubileusz Poznania

Kinga Dawidowicz
1000-letnia rocznica naszego państwa to dobry pretekst, by przyjrzeć się wpływowi historii na współczesność. Poznań wychodzi temu naprzeciw poprzez różnorodne…