literatura: najważniejsze informacje

Dodatki tematyczne

/ fot. Tom Stoddart / Getty Images // Marcin Wolny // materiały prasowe Conrad Festival
Alan Hollinghurst, „Nasze wieczory”, tłum. Katarzyna Makaruk, Wydawnictwo Filtry // materiały prasowe

Książka tygodnia: powieść „Nasze wieczory” Alana Hollinghursta

Lektor
„Nasze wieczory” to portret społeczeństwa klasowego, w którym podziały tylko pozornie wydają się zatarte. I subtelna opowieść o odnajdywaniu tożsamości przez…
Charków podczas inwazji rosyjskiej na Ukrainę. 25 marca 2023 r. // Fot. Jose Colon / Anadolu Agency / Getty Images

Literatura Nie. Esej dyrektorki programowej Festiwalu Conrada

Paulina Frankiewicz
Żyjemy w najwygodniejszym z dotychczasowych światów. Można by pomyśleć, że skoro tak, to nie ma powodów, by się buntować. Nic bardziej mylnego.…
Becca Rothfeld // Fot. Sejal Soham

Im więcej, tym więcej. Becca Rothfeld o pochwale nadmiaru

Piotr Siemion
Becca Rothfeld rozprawia się z kulturą masową i bezmyślnym egalitaryzmem, sprowadzając do parteru wezwania do umiaru czy powrotu do „wartości”.
Mahsa Mohebali // Fot. Barbara Zanon / Getty Images

Irańska pisarka Mahsa Mohebali: nie ma co czekać na rewolucję

Agnieszka Wenderska
Młodzieńczy bunt to najbardziej euforyczny rodzaj sprzeciwu wobec rzeczywistości. Mohebali zachęca, by szukać go w sobie także wtedy, gdy stajemy się dorośli.
materiały prasowe Conrad Festival

Nieposłuszeństwo. Conrad Festival 2026

Agnieszka Wenderska
Poznajcie hasło 18. edycji Festiwalu Conrada oraz nazwiska pierwszych gości(ń), z którymi spotkamy się w październiku.
Szymon Bryzek, PRZEJŚCIOWE, Muzeum Narodowe w Lublinie 2025 // materiały prasowe

Teologia, memy i rytm przetrwania

Jacek Napora
Wiersze z tomiku „Przejściowe” Szymona Bryzka przychodzą jako forma pożegnania ze stałymi formami nowoczesnego doświadczenia.
// Adobe Stock

Mózg, piękno i dobro. Jak neurobiologia pomaga zrozumieć potrzeby duchowe

Iain McGilchrist, Michał Łuczewski
Ian McGilchrist, psychiatra, neuropsycholog, filozof: Straciliśmy zdolność do korzystania z intuicji właściwych prawej półkuli mózgu. Wydają się kolidować z…

Europejski Poeta Wolności: miejsca styku w świecie podziałów

Czy poezja może jeszcze łączyć? Festiwal Europejski Poeta Wolności w Gdańsku sprawdza, gdzie dziś się spotykamy – mimo różnic, napięć i kryzysów współczesnego…
Wiesław Myśliwski. 10 pażdziernika 1997 r. // Fot. Piotr Wójcik / Agencja Wyborcza.pl

Jak można słowa doprowadzić do tańca? Potrafił tak tylko Myśliwski

Wojciech Bonowicz
Kto to jest wielki pisarz? Pierwsza odpowiedź, jaka przychodzi mi do głowy: to ktoś, kto potrafi nauczyć ludzi czytać. Wiesław Myśliwski był kimś takim.

Polska zaczyna się poza Warszawą [Podkast Tygodnika Powszechnego]

Michał Sowiński, Ziemowit Szczerek
Polska nie kończy się na Warszawie. To właśnie poza nią wyraźniej widać, co naprawdę się dzieje. Z Ziemowitem Szczerkiem patrzymy na kraj z perspektywy miejsc…
Jon Fosse // Fot. Hakon Mosvold Larsen / AP / East News

Jon Fosse: „To, co piszę, nie pochodzi ze mnie”

Wojciech Bonowicz, Jon Fosse
Najlepszą modlitwą jest modlitwa w ciszy. Najlepsza literatura też powstaje wtedy, kiedy do twojego pisania wkracza cisza – mówi norweski pisarz.
Margot Robbie jako Catherine Earnshaw i Jacob Elordi jako Heathcliff w filmie „Wichrowe wzgórza”, reż. Emerald Fennell // Warner Bros // materiały prasowe

Miłość i przemoc. Jak wyglądają relacje w popkulturze

Monika Ochędowska
Gdyby szukać muzyki pasującej do historii opowiadanych dziś o damsko-męskich relacjach, najlepiej sprawdziłyby się gotyckie w duchu utwory Lany Del Rey –…
Eliza Kącka // Fot. Grażyna Makara

Kołdra na wieczność. Wykosztowałam się, zapłaciłam, a dali za krótką

Eliza Kącka
Ludzie gadają o powołaniu. Że to i tamto. Że za dużo zarabiamy, bo to powołanie. A ja myślę, że lekarze z powołania to są ci, co się nie zgadzają. Na śmierć.
Koncert Epokowe balety, czyli z tańcem przez epoki. Bielsko Biała, 29 sierpnia 2025 r. // Fot. Lucjusz Cykarski / UM w Bielsku-Białej

Polska Stolica Kultury 2026 – kalendarz wydarzeń wiosennych

Program Polskiej Stolicy Kultury 2026 w Bielsku-Białej imponuje rozmachem. Pokazujemy wydarzenia na trzy najbliższe miesiące – to tylko fragment. Do końca roku…
Beata Michalec i Marta Cienkowska podczas gali plebiscytu "Warszawianka Roku". Warszawa, 2024 r. // Fot. Radek Pietruszka / PAP

Ludzie nie wytrzymują atmosfery, są wypychani, żeby odejść. Co dalej z Muzeum Literatury

Marcin Tusiński
Trwa konflikt pracowników z nową dyrektorką Muzeum Literatury, radną KO Beatą Michalec. Fachowcy odchodzą, marszałek Struzik „wyraża zdziwienie”.
Ana María Matute, „Pierwsze wspomnienie”, tłum. Ewa Zaleska, Cyranka // materiały prasowe

„Pierwsze wspomnienie” Any Maríi Matute: olśniewająca powieść o dorastaniu

Olivier Sobota-Szamocki
W opowieści o relacji między kuzynami, którzy na skutek wybuchu hiszpańskiej wojny domowej zamieszkali u babci, Ana María Matute przygląda się wystawionej na…
Aidan Higgins Zejdź na dół, Langrishe, przekład Maciej Płaza // Wydawnictwo Ossolineum

Umierający świat irlandzkiej arystokracji. O powieści „Zejdź na dół, Langrishe”

Michał Sowiński
Stary dom na irlandzkiej prowincji i trzy siostry próbujące żyć tak, jakby nic się nie zmieniło. Powieść Higginsa pokazuje moment, gdy dawny porządek jeszcze…
Anne Carson Słodko-gorzki eros. Esej Przekład Renata Lis // Wydawnictwo Ossolineum

„Słodko-gorzki eros” Anne Carson: wirujący sens naszych lektur

Monika Ochędowska
Anne Carson – kanadyjska poetka i eseistka – od lat wymieniana jest wśród najpoważniejszych kandydatek do Literackiej Nagrody Nobla. Nic dziwnego, że polscy…
Hrabia Miklós Bánffy jako minister spraw zagranicznych Węgier, 1922 r. // Scherl / SZ-Photo / Forum

„Trylogia siedmiogrodzka” Miklósa Bánffyego. Powieść o końcu dawnej Europy

Kinga Piotrowiak-Junkiert
Wielka powieść Miklósa Bánffyego o świecie węgierskich elit w Siedmiogrodzie okazała się zaskakująco aktualna. Opis końca dawnego porządku czyta się dziś jak…
Zbigniew Majchrowski, Trans / dygresje. Eseje o przekraczaniu granic, Słowo / obraz terytoria // materiały prasowe

Książka tygodnia: „Trans/dygresje” Zbigniewa Majchrowskiego

Lektor
Fascynująca to jest lektura, właściwie niestreszczalna. Zaskakuje rozległością tematów, nieoczywistością skojarzeń i bogactwem ilustracyjnym.
„Noc z ołowiu” Hansa Henny’ego Jahnna // Fot. Materiał prasowy

Książka tygodnia: wędrówka przez opustoszałe miasto w „Nocy z ołowiu”

Lektor
To ostatnia książka wydana za życia Hansa Henny’ego Jahnna. Jest to tekst niezwykły i niezwykle mroczny, nie tylko dlatego, że jego akcja toczy się w nocy.
Mathias Énard, "Opowiedz im o bitwach, o królach i słoniach", przeł. Filip Łobodziński, wyd. ArtRage // materiały prasowe

Michał Anioł w Konstantynopolu. Świetna powieść Mathiasa Énarda

Maciej Augustyn
W powieści „Opowiedz im o bitwach, o królach i słoniach” francuski orientalista poetycko wypełnia białe plamy w biografiach historycznych postaci.
Materiał promocyjny

Poezja wyraźnie współczesna – Europejski Poeta Wolności

Jakub Kornhauser
Seria wydawnicza „Europejski Poeta Wolności – Nominacje” na dobre wrosła w krajobraz polskiego życia literackiego. Osiem edycji festiwalu przyniosło prawie…
Kathy Acker, "Imperium postradanych zmysłów", przeł. Patrick Leftwich, Ha!art, Kraków, 2025 // materiały prasowe

Proza Kathy Acker to nieokiełznany strumień pragnień i fetyszy

Adam Woźniak
W „Imperium postradanych zmysłów” dwoje bohaterów błąka się po dystopijnym Paryżu w poszukiwaniu ujścia dla własnej złości, odrobiny ciepła i wytchnienia.
Amanda Seyfried i Sydney Sweeney w filmie "Pomoc domowa", 2025 r. // Materialy prasowe Monolith Films

Koniec miłości romantycznej. Dlaczego przestaliśmy wierzyć w związki

Monika Ochędowska
Socjolog Tomasz Szlendak w książce „Miłość nie istnieje” stawia tezę, że za upowszechnianiem mitu romantycznej miłości krył się bardzo pragmatyczny cel.
Termin ekopoetyka może obejmować wiele praktyk kulturowych - to doświadczenie wspólnotowego działania w sytuacji kryzysu. Na zdjęciu: Praca Diany Lelonek z serii: „Centrum Żywych Istot”, 2016 r. // Fot. Diana Lelonek / materiały prasowe

Ekopoetyka: pojęcie, które się zużyło, i praktyka, która pozostaje

Julia Fiedorczuk
Ekopoetyka jest próbą myślenia o tworzeniu jak o formowaniu wspólnego domu. Chodzi o opowieści, metafory i języki, które pozwalają nam zamieszkiwać planetę w…
Michał Komar, "Józef, czyli…,", Czuły Barbarzyńca Press, Warszawa 2025 // materiały prasowe

Książka tygodnia: szalona jazda Michała Komara w powieści „Józef, czyli...”

Lektor
Choć zmieniają się rządy i pokolenia Patron Państwa trwa, „przyjmując miłosne hołdy jednej połowy narodu i deprawując nienawiścią drugą połowę”. Brzmi…
Maciej Płaza // Fot. Marek Zakrzewski dla „TP"

Potrzebujemy tajemnicy. Maciej Płaza o zwierzętach, dzieciństwie i świetle świata

Anna Goc, Maciej Płaza
Maciej Płaza, prozaik, tłumacz: Jestem przekonany, że nasze zwierzęta wiedzą o nas więcej niż my o nich. Kto miał zwierzę, ten rozumie, o czym mówię.
Film FRANKENSTEIN, reż. Guillermo del Toro. Netflix // materiały prasowe
Wersja audio

Romantasy: rzeczywistość naciska na literaturę, by wróciła do źródeł

Monika Ochędowska
Najgorętszy dziś na rynku książki gatunek literacki zasługuje na naszą uwagę – to wielki powrót do korzeni europejskiej powieści.
// Fot. Jure Divich / Shutterstock

60 najlepszych książek roku 2025 według „Tygodnika Powszechnego”

Monika Ochędowska
Powieści, reportaże, tomy poezji, eseje oraz biografie. Zobacz, które książki wydane w roku 2025 uznaliśmy za szczególnie warte uwagi.

Ostateczności. Rozmowa z Anną Ciarkowską, Zośką Papużanką i Katarzyną Sobczuk

Fundacja Tygodnika Powszechnego
Zapraszamy do obejrzenia zapisu wideo rozmowy prowadzonej przez Katarzynę Kubisiowską, która odbyła się podczas 17. edycji Conrad Festival.
Krzysztof Bartnicki, „Tłumaczenia Jana Kochanowskiego”, ilustracje Kaja Renkas, Wydawnictwo Biblioteki Śląskiej // materiały prasowe

Krzysztof Bartnicki: twórca transliteratury, który udowadnia, że przekład ma moc stwórczą

Jerzy Jarniewicz
Najcudowniejsze przykłady pracy translatorskiej to przekłady tekstów nieistniejących. To przekłady, które nie kopiują, tylko powołują do życia.
Paweł Pieniążek, Marta Hermanowicz, Michał Bilewicz / okladki ksizek

Zmarli zostają z nami na zawsze. Polska literatura wciąż mówi o wojnie

Max Cegielski
Nie ma kolacji czy imprezy, na której dyskusja nie schodzi na pytanie: co zrobisz, kiedy Rosja zaatakuje Polskę? Pójdziesz do wojska czy wyjedziesz?
Jon Fosse, KANT, przeł. Iwona Zimnicka, ilustr. Akin Düzakin, Widnokrąg 2025 // materiały prasowe

Książki Jona Fossego dla dzieci. O czym noblista pisze dla młodych czytelników

Maciej Szklarczyk
Dobrze wiedzieć, że Fosse pisze również dla dzieci. Wielu odnajdzie w tych książkach echa własnych rozmyślań o świecie oraz relacji z dorosłymi.
László Krasznahorkai, "A świat trwa", przeł. Elżbieta Sobolewska, Czarne // materiały prasowe

„A świat trwa”: nowa powieść noblisty László Krasznahorkaiego

Kinga Piotrowiak-Junkiert
Książka tegorocznego noblisty to nie tylko zapis namysłu nad współczesnością, ale także głęboka medytacja nad istotą literatury, pamięci i bycia pisarzem.
Lidia Kośka, WYCIECZKA DO SZERSZENIOWIEC. W STRONĘ LECA. POSŁOWIE TOMASZ LEC. Noir sur Blanc // materiały prasowe

Książka tygodnia: Lidia Kośka „W stronę Leca”

Lektor
Lidia Kośka, monografistka Stanisława Jerzego Leca (1909-1966) i edytorka jego dzieł, w esejach zgromadzonych w tej książce proponuje nam taką podróż – do…
// CraftyImago / Adobe Stock

Sztuczna inteligencja już pomaga pisarzom. Czy to faktycznie źle?

Marcin Wilkowski
Sztuczna inteligencja wkroczyła do literatury, i co dalej? Powinniśmy zabraniać pisarzom jej używania, czy raczej nauczyć się z nią współpracować?
Ewa Bieńkowska, „Dom powrotu”, Instytut Badań Literackich PAN – Wydawnictwo, Fundacja Akademia Humanistyczna // materiały prasowe

Książka tygodnia: „Dom powrotu” Ewy Bieńkowskiej uczy czytania tekstów kultury

Lektor
„Zakładam – pisze Bieńkowska – że przeszłość może być ciągle interesująca”; ta dawna i ta na wyciągnięcie ręki, która przyniosła nam tak wielkie zmiany.
Cmentarz Ruda w Łodzi. 19 września 2024 r. // Fot. Piotr Kamionka / Reporter

Gdy babcia umarła, przyszła do mnie żaba. Jak rozmawiać z dziećmi o śmierci

Anna Goc, Roksana Jędrzejewska-Wróbel
Najtrudniej zrozumieć nieodwracalność. Babcia nie „odeszła”, tylko „umarła” na zawsze – mówi Roksana Jędrzejewska-Wróbel, pisarka i popularyzatorka literatury…
Idan Weiss jako Franz Kafka w filmie „Franz Kafka”, reż. Agnieszka Holland, dystr. Kino Świat // Marlene Film Production / Kino Świat

Franz Kafka to nie tylko ciemność. W filmie Holland pisarz tańczy i często się śmieje

Łukasz Musiał
Poznajmy niezmordowanego wioślarza i piechura. Flirciarza, ale też czułego kochanka. W wolnych chwilach motocyklistę, ogrodnika i stolarza. Agnieszka Holland…
Yan Ge na Festiwalu Conrada. Kraków, 23 października 2025 r. // Fot. Alicja Rzepa / Festiwal Conrada

Przetrwanie to za mało. Podsumowanie Festiwalu Conrada 2025

Michał Sowiński
Dobiegła końca siedemnasta edycja Festiwalu Conrada. Za nami kilkadziesiąt wydarzeń i spotkania z ponad setką gości z kraju i ze świata.
Marta Hermanowicz, laureatka Nagrody Conrada 2025. Kraków, 26 października 2025 r. // Fot. Katarzyna Kukiełka / materiały prasowe Festiwalu Conrada

Marta Hermanowicz laureatką Nagrody Conrada 2025

Michał Sowiński
Autorka powieści „Koniec” zdobyła Nagrodę Conrada 2025 – najważniejsze w Polsce wyróżnienie dla debiutujących pisarzy i pisarek, przyznawane podczas Festiwalu…
Spotkanie z Abdulrazakiem Gurnahem. Kraków, 25 października 2025 r. // Fot. Alicja Rzepa / materiały prasowe Festiwalu Conrada

Przetrwanie to za mało. VI dzień Festiwalu Conrada

Michał Sowiński
Ostatni dzień Festiwalu Conrada upłynął pod znakiem pytań o nadzieję po katastrofie – o to, jak ocaleć jako wspólnota, jak odzyskać głos i jak pozostać…
Katarzyna Kubisiowska, Katarzyna Sobczuk, Anna Ciarkowska i Zośka Papużanka. Festiwal Conrada, Kraków, 23 października 2025 r. // Fot. Jakub Starzyk

Pisanie jest formą nadziei, nie obowiązku. IV dzień Festiwalu Conrada

Michał Sowiński
Czwarty dzień Festiwalu Conrada upłynął pod znakiem rozmów o końcach – życia, świata i języka. O tym, jak literatura mierzy się z ostatecznością, kłamstwem i…

Czy awangarda faktycznie idzie z przodu? II dzień Festiwalu Conrada

Michał Sowiński
Drugi dzień Festiwalu Conrada upłynął pod znakiem pytań o to, czym dziś może być odwaga – w twórczości i w codzienności. Rozmawiano o sztuce, która wychodzi z…
// materiały prasowe Conrad Festiwal

Darmowy katalog Festiwalu Conrada 2025: Nadzieja radykalna

Michał Sowiński
Pobierz darmowy katalog Festiwalu Conrada 2025: Nadzieja radykalna. Znajdziesz w nim prezentacje gości, wywiady, eseje, rekomendacje i program wydarzeń –…
László Krasznahorkai - laureat Literackiej Nagrody Nobla, 2025 r. // Niklas Elmehed / materiały prasowe

Nobel dla węgierskiego mistrza niepokoju. Literackie moce László Krasznahorkaiego

Laureatem Literackiej Nagrody Nobla 2025 został László Krasznahorkai. Niepokój, przeczucie katastrofy i samotna jednostka – noblista oczami naszych autorów i…
Santiago Roncagliolo „Czwarty miecz”, przeł. Tomasz Pindel. Wydawnictwo ArtRage // materiały prasowe

„Czwarty miecz” Santiaga Roncagliolo: reportaż o poszukiwaniu przyczyn zła

Adam Woźniak
Poszukując uniwersalizacji, Santiago Roncagliolo pozwala swoim bohaterom konfrontować się z nikczemnością rozmaitego kalibru.