społeczeństwo obywatelskie: najważniejsze informacje

„Prorosyjski rząd zagraża naszej przyszłości” – wielu demonstrantów przyniosło transparenty domowej roboty. Praga, 21 marca 2026 r. // Fot. Martyna Wasiuta

Babiš zmienia Czechy. Wielki protest w Pradze i spór o demokrację

Martyna Wasiuta
Na praskiej Letnej znów zebrały się setki tysięcy ludzi. Protest przeciw Andrejowi Babišowi to więcej niż uliczna demonstracja: odsłania lęk przed demontażem…
Protesty przeciwko ustawie ograniczającej niezależność organów antykorupcyjnych. Lwów, 22 lipca 2025 r. // Fot. Leś Kasyanov / Getty Images

Władze w Kijowie uderzają w instytucje antykorupcyjne

Wojciech Konończuk
Ukraińska Rada Najwyższa w ekspresowym tempie przyjęła we wtorek 22 lipca zmianę prawa, które faktycznie likwiduje niezależność instytucji antykorupcyjnych.…
Pomoc powodzianom w Lewinie Brzeskim. 19 września 2024 r // Fot. Jakub Porzycki / Anadolu / Getty Images

Polskie społeczeństwo w czasie powodzi pokazuje swoje najlepsze oblicze. Dlaczego tak się dzieje?

Michał Bilewicz
Nie ma co narzekać na „Rzeczpospolitą zbiórkową” i mówić o „abdykacji państwa”. Oddolna mobilizacja społeczna może być wykorzystana do sprawniejszego…
Odsłonięcie pomnika Jednorożca autorstwa japońskiego artysty Tomohiro Inaby, sfinansowanego z budżetu obywatelskiego. Łódź, 7 czerwca 2019 r. / MICHAŁ KAŹMIERCZAK / FORUM

Nikt mną nie rządzi

Katarzyna Anna Klimowicz, Jędrzej Dudkiewicz
Katarzyna Anna Klimowicz, ekspertka ds. demokratycznych innowacji: Polityka może funkcjonować w inny sposób, niż jesteśmy do tego przyzwyczajeni. Chodzi o jak…
Biblioteka miejska w Łodzi, która w trakcie wyborów prezydenckich zamieni się w lokal wyborczy. Fot. Julian Sojka/East News /

Jesteśmy potrzebni

Paweł Bravo
Kolejka do komisji wyborczej to wspaniała rzecz. Na moment staje się jasne, że jednak jesteśmy potrzebni. Nasze poglądy, postawy, skłonności, a także rozum i…
Warszawa, 16 maja 2020 r. / ŁUKASZ SZELĄG / REPORTER

Zobaczmy, co się z nami stało

Rafał Matyja
Restrykcje związane z epidemią przyjęliśmy, bojąc się losu północnych Włoch, a nie z lęku przed autorytetem władzy. To dobry punkt wyjścia do zdefiniowania…
Białystok, 2o lipca 2019 r. / / ALEKSANDRA PERZYŃSKA

Jestem twoim koszmarem

Mariusz Sepioło
Atak zaczyna się wtedy, kiedy tłum uznaje, że fotoreporter „nie jest od nich”. Nie krzyczy tych samych przyśpiewek, nie rzuca obelgami.
„Łańcuch światła” przed Sądem Okręgowym w Krakowie, 25 lipca 2017 r. / BEATA ZAWRZEL / REPORTER

Lekcja nieistniejącego języka

Paweł Marczewski
Po protestach w obronie sądów zapanowała moda na bezpartyjne „no logo”. Ale popularność nacjonalizmu i postaw ksenofobicznych wśród młodych dowodzi głodu…
Łańcuch światła w obronie Sądu Najwyższego, Gdańsk, 20.07.2017 r. / / Fot. Karolina Misztal / REPORTER / EASTNEWS

Czas przebudzenia

Szymon Hołownia
Do końca życia całować będę rewers podobizn Jarosława Kaczyńskiego, bo to jemu zawdzięczam w ostatnich dniach coś, co szumnie określiłbym mianem swojego…
/ Fot. Michael Blann / GETTY IMAGES

Internet to stan ciągłego pijaństwa

Ethan Zuckerman, Michał Kuźmiński
Ethan Zuckerman, badacz mediów cyfrowych z MIT: Tracimy zaufanie do władz i instytucji, za to zwracamy się ku populistom. Dzięki sieci możemy próbować to…
Spotkanie dwóch demonstracji – zwolenników KOD i Młodzieży Wszechpolskiej, plac Dąbrowskiego, Łódź, 19 grudnia 2015 r. / Fot. Michał Kaźmierczak / FORUM

Godność w pakiecie

Karol Templewicz
Jeżeli ktoś się jeszcze dziwi, że PiS doszedł do władzy, powinien posłuchać, o czym rozmawiają ludzie.
Pierwszomajowy pochód nacjonalistów i reakcja przechodniów, Warszawa 2016 r. / Fot. Maciek Markowski / FORUM

Obcy we własnym kraju

Miłada Jędrysik, Michał Łuczewski
Michał Łuczewski, socjolog, dyrektor programowy Centrum Myśli Jana Pawła II: Dziś wcieleniem polskiego ludu są narodowcy. Jeśli w 1989 r. można było zawrzeć…
Protest Partii Razem przeciwko wyborowi nowych sędziów do Trybunału Konstytucyjnego. Warszawa, 2 grudnia 2015 r. / Fot. Grażyna Myślińska / FORUM

Co dziś znaczy bunt

Paweł Marczewski
Masowo czy punktowo? Różnice akcji ulicznych KOD i Partii Razem to echo dylematów wszystkich ruchów protestu świata.

Życie pozarządowca – kalendarium 20-lecia

Piotr Frączak
Nie brakuje przekonanych, że podział "my-oni" jest już nieuprawniony, jednak problem określenia zasad współpracy władzy i społeczeństwa pozostał.

Samotni gracze

Jerzy Szacki
Pora zastanowić się nad tym, jak funkcjonuje dzisiaj nasze demokratyczne państwo. mimo werbalnego uznania dla zasady pomocniczości, trzeci sektor częściej jest…

Czas zmiany kursu

Tomasz Schimanek
Po blisko 20 latach budowy sektora obywatelskiego w Polsce większa jego część ma problemy z prowadzeniem działalności, zaś "jego" ludzie odchodzą do…

Waga mrówczych działań

Janina Ochojska, Kuba Wygnański, Radosław Gawlik
Skąd wyszliśmy, dokąd idziemy - dyskusja o kondycji społeczeństwa obywatelskiego w Polsce. Rozmawiał Piotr Frączak

Na końcu rankingu

Ryszard Szarfenberg
Bez partnerstwa władzy publicznej i organizacji społecznych nadzieje na szybki rozwój społeczeństwa obywatelskiego okażą się płonne.

Nie takie znowu pozarządowe

Paweł Załęski
Trzeci sektor jest elementem ponowoczesnego systemu opiekuńczego; pozwala ukrywać rzeczywistą skalę wydatków publicznych oraz polityczną za nie…

Droga ludzi zbędnych

Kuba Wygnański
Kuba Wygnański, społecznik: Do części wykluczonych nie da się dotrzeć opowieściami o wędkach i rybach. Oni są ustawieni tylko na rybę i to nawet nie na łososia…

Nauka małych cnót

Jerzy Buzek
Nie szukam pomocy, bo i tak jej nie dostanę. Nie szukam pracy, bo i tak jej nie znajdę. Nie jestem nic wart. Tak myślą o sobie np. ludzie długotrwale…

Idea farmera

Przemysław Wilczyński
Historia Lubczy wraca do punktu wyjścia, bo siłą tutejszych rolników znów staje się wspólnota, oparta na skutecznym pomyśle na prowadzenie gospodarstw, pomocy…

Jak stracić, by zyskać

Halina Bińczak
Przedsięwzięcia służące dobru ogólnemu podejmuje się nie licząc na zysk, jednak potrzeba na to pieniędzy. Ich źródłem są darowizny, składki, środki publiczne,…

Na wagę złota

Jolanta Koral
Jak znaleźć drogę, na której dla każdego znalazłoby się miejsce, która prowadziłaby ludzi po przejściach i bez wiary w siebie w jakieś inne, lepsze życie?…

Czynami wolności się uczyć

Piotr Frączak
Wiele lat temu Maria Dąbrowska stwierdziła: "Nie dzieje się w Polsce nic naprawdę wielkiego, mądrego i dobrego, coby nie było przeniknięte świadomie albo…

Coś dobrego

Henryk Wujec
"...na koniec oni

Procenty i ludzie

Jerzy Hausner, Stefan Wilkanowicz
ANNA MATEJA: - Katolicki intelektualista i lewicowy polityk, których połączyła ekonomia społeczna, nienastawiona na zysk. Jakie doświadczenia doprowadzają do…

Wspólnota mieszańców

Jacek Kurczewski
Konkurs wspinania na moja (czyli słup). Lipnica Wielka, Orawa, lipiec 2006 r. / fot. WOJCIECH NOWICKI / visavis.pl
Niedziela Palmowa w Lipnicy Murowanej niedaleko Bochni, kwiecień 2006 /fot. ŁUKASZ TRZCIŃSKI / visavis.pl /

Ramię władzy i dłoń sąsiada

Jakub Wiśniewski
"Jaka jest różnica między kapitalizmem a komunizmem? W kapitalizmie człowiek wyzyskuje człowieka, a w komunizmie - odwrotnie. To powiedzenie dobrze oddaje…
/

Wsparcie dla małych bohaterów

Marzena Mendza-Drozd, Piotr Frączak
W starych, tradycyjnych strukturach - takich jak państwo, naród, Kościół - ludzie nie znajdują już odpowiedzi na swoje potrzeby i szukają czegoś nowego. (…)…
Od ponad stu lat rodzina Łopatów z Lanckorony przygotowuje ołtarz na procesję Bożego Ciała / fot. ANDRZEJ KRAMARZ / visavis.pl /

CAL do celu

Konrad Piskała
O rozwoju kraju świadczy nie tylko wysokość dochodu narodowego czy średniej pensji - bo to szybko można nadrobić - ale także aktywność wspólnot lokalnych. To,…

Proszę państwa, organizujmy się

Grażyna Gęsicka
Strzegowa /Fot. WOJCIECH PRAŻMOWSKI / Imago Mundi / visavis.pl

Nie wszyscy muszą fruwać

Katarzyna Żelazek
Centrum Inicjatyw Obywatelskich powstało w Słupsku w 1994 r. Wcześniej, jako Słupskie Centrum Wspomagania Organizacji Pozarządowych, wspierało i rozwijało…

Pomysły innych ludzi

Jakub Rudnicki
Elbląg to tylko miasto powiatowe liczące 120 tysięcy mieszkańców, jednak od początku lat 90. istnieje w nim silne środowisko liderów organizacji pozarządowych.

Nierozsądny romantyzm

Henryk Wujec
Chciałbym iść pod prąd, przeciwko powszechnej obecnie tendencji kalkulowania i zahandlowania: "przebaczę ci, jeśli się pokajasz", "przeproszę, jeśli…

Polska – nie dla idiotów!

Kuba Wygnański
Słowo "idiota" pochodzi z greckiego (idiotes) i oznacza kogoś, kto nie jest zainteresowany sprawami publicznymi, dyletanta, osobę skupioną wyłącznie na…
/

Produkt regionalny

Agnieszka Sabor
Fotografie ilustrujące dodatek pochodzą z projektu "Małopolska. Fotografie. To niczego nie wyjaśnia, zorganizowanego przez Fundację Imago Mundi we…

Państwo „na musie"

Halina Bińczak
O potrzebie zawarcia w Polsce paktu społecznego mówiło się jeszcze przed wyborami parlamentarnymi w 2005 r. I niby wszystko ku niemu zmierza: "za są…

Kto ma prawo mówić w imieniu innych?

Marzena Mendza-Drozd, Piotr Frączak
Każdy by sobie życzył takiej władzy publicznej, która podejmując decyzje, brałaby pod uwagę jego interesy: jako pracownika, konsumenta, pacjenta, bywa że…

Czego władza nie może...

Tomasz Märtz
Państwo solidarne nie tylko realizuje jak najszerzej zasadę sprawiedliwości społecznej, kiedy jedni poświęcają się na rzecz innych, ale też stara się, by ci…

Nowe przymierze

Jane Lewis
W 1996 r. największa brytyjska organizacja reprezentująca organizacje pozarządowe (nazywane na Wyspach ochotniczymi) utworzyła niezależną komisję ds.…

Pakty, nie z diabłem

Zbigniew Wejcman
Współpracę sektora obywatelskiego z władzami publicznymi zdominowało w ostatnich latach opracowywanie kolejnych projektów ustaw o organizacjach pozarządowych.…

Rzeczpospolita Samorządna

Henryk Wujec
Nieco starszym nazwa ta przypomni program "Solidarności", przyjęty podczas drugiej tury pierwszego zjazdu związku we wrześniu 1981 r. Nazwa symbolizowała…

Gwatemala i co ty na to?

Kuba Wygnański
Coraz częściej chodzi mi po głowie fragment piosenki Jacka Kleyffa: "W telewizji czterech znawców od nawozów i od świata przewiduje, co się stanie w…

Nowe w Hrubieszowie

Piotr Frączak
W 1822 r. car Aleksander I zatwierdził powołane w dobrach Stanisława Staszica Towarzystwo Rolnicze Hrubieszowskie. Była to instytucja wyjątkowa, opierająca się…

Rzecz Obywatelska (15/2007)

Anna Mateja, Piotr Frączak
"Tygodnik Powszechny" był niezależną inicjatywą obywatelską w nieobywatelskim państwie, jakim była PRL. Dziś organizacje pozarządowe - tzw. trzeci sektor…

Rzecz Obywatelska (39/2005)

Anna Mateja
W dodatku:
/

Spełniona obietnica?

Tadeusz Szawiel
W pracę połowy polskich organizacji pozarządowych zaangażowani są wolontariusze (blisko 1,6 mln). Potencjał jest zatem ogromny. W latach 1999-2002 powstało 14…