Sztuka w Tygodniku: wystawy, arcydzieła i rynek sztuki

Fragment wystawy Julie Mehretu Kairos / Wariacje Duchologiczne w Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie // Fot. Jacek Taran
Serwis specjalny

Sztuka w Tygodniku

Malarstwo, rzeźba, fotografia i architektura. Zapraszamy do lektury tekstów o artystach dawnych i współczesnych. Opowieści o dziełach i ich kontekstach, a także podkasty poświęcone sztuce i jej miejscu w dzisiejszym świecie.

ROZMOWY O SZTUCE

Ksiądz Andrzej Luter. Warszawa, 11 grudnia 2024 r. // Fot. Pawel Wodzyński / East News

Ksiądz Andrzej Luter: Sztuka bez ortodoksji jest bliżej Boga

Ks. Andrzej Luter, Zbigniew Mentzel
Dusza człowieka poszukującego, niepewnego, wątpiącego w dogmaty, ale otwartego na Tajemnicę, jest „duszą religijną” – mówi ks. Andrzej Luter, duszpasterz środowisk twórczych.
Centrum Rzeźby Polskiej w Orońsku

Największa galeria sztuki może być w parku

Anna Pajęcka, Tomasz Szymański
Tomasz Szymański, popularyzator sztuki: Potrzebujemy miejsc, w których sztuka jest elementem wspólnego dobra, a mieszkańcy czują się gospodarzami tej przestrzeni.
Elżbieta Murawska, ilustracja do książki „Baśnie braci Grimm”, 1978 r., z archiwum artystki // dzięki uprzejmości Alicji Kobzy i wydawnictwa Karakter

Przepiórki, pieczarki i piękne okładki. Nieopowiedziana historia polskich graficzek

Beata Chomątowska, Alicja Kobza
Alicja Kobza, graficzka: Zwykliśmy uważać, że mistrzostwem jest osiągnięcie rozpoznawalnego stylu. Moje bohaterki pokazują, że niekoniecznie tak jest.

Dodatki tematyczne

Grafika na okładce: Blanka Biernat dla „TP”
Na okładce: Otwarcie wystawy FAMILIAR STRANGERS, będącej głosem diaspor i mniejszości mieszkających w Polsce. Bozar w Brukseli, marzec 2025 r. // Kuba Celej / IAM
// rys. Blanka Biernat dla „TP”

Artykuły na ten temat

Wernisaż wystawy „Daj mi wszystko”, daru Teresy i Andrzeja Starmach dla muzeów krakowskich. W tle cykle fotograficzne Marty Deskur. Bunkier Sztuki, 29 lutego 2024 r.

Daj mi wszystko. Dar Teresy i Andrzeja Starmachów dla Krakowa

Piotr Kosiewski
W otwartym po długim remoncie Bunkrze Sztuki można zobaczyć dzieła kilkunastu artystek i artystów, które Teresa i Andrzej Starmachowie przekazali dwóm…
Magdalena Łanuszka - podkast Sztuka Powszechnie Nieznana

Artemisia i Holofernes. Trauma ujęta w obraz [Sztuka Powszechnie Nieznana #48]

Magdalena Łanuszka
Była pierwszą kobietą przyjętą do Akademii we Florencji. Artemisia Gentileschi najprawdopodobniej podejmowała temat Judyty i Holofernesa w ramach…
Robert Konieczny przy swojej Arce. Brenna, 10 lutego 2024 r. / fot. Jacek Taran

Esencja architektury to eliminowanie, dążenie do najbardziej ascetycznej formy

Jacek Taran, Robert Konieczny
Robert Konieczny, architekt: Najbardziej lubię te momenty, kiedy projekt nikomu w biurze się nie podoba. Dopiero wtedy wyłączają się nawyki, przyzwyczajenia i…
Małgorzata Kaźmierska // fot. archiwum prywatne

Małgorzata Kaźmierczak nową prezeską AICA International

Piotr Kosiewski
Małgorzata Kaźmierczak została wybrana nową prezeską AICA International, największego międzynarodowego stowarzyszenia skupiającego krytyków i historyków sztuki…
Magdalena Łanuszka - podkast Sztuka Powszechnie Nieznana

Serial „1670”: co się kryje w jego czołówce? [Sztuka Powszechnie Nieznana #47]

Magdalena Łanuszka
Skąd wzięło się w hicie Netflixa przedstawienie kopulujących dzików? Dlaczego na jednej ze średniowiecznych miniatur ktoś wyrywa sobie serce z piersi? I o co…
Środkowa część "Sądu Ostatecznego" Michała Anioła Buonarrotiego (Kaplica Sykstyńska, 1536-1541) z postacią Chrystusa w centrum. W prawym dolnym rogu widoczny św. Bartłomiej, w którego skórze artysta miał zawrzeć swój autoportret. / Materiały organizatora wystawy

Kaplica Sykstyńska: kto poprawił Michała Anioła?

Magdalena Łanuszka
W wyniku kompleksowej renowacji fresków Kaplicy Sykstyńskiej zupełnie zmieniły się ich kolorystyka i modelunek. Wciąż wywołuje to dyskusje wśród ekspertów.…
Wystawa "Arkadia" w Muzeum Narodowym w Warszawie, listopad 2023 r. // Fot. Bartosz Bajerski / MN w Warszawie / materiały prasowe

Wystawa „Arkadia” w warszawskim Muzeum Narodowym jest dużym wydarzeniem

Piotr Kosiewski
Starożytny mit szczęśliwej krainy zachował swą aktualność. Arkadia jest nam wciąż niezbędna. Poczucie, że szczęśliwy, choć śmiertelny świat jest wciąż do…

Minister kultury odwołał dyrektora Zachęty. Pod jego rządami galeria z miesiąca na miesiąc traciła na znaczeniu

Piotr Kosiewski
Przed podjęciem decyzji o odwołaniu Janusza Janowskiego ministerstwo zasięgnęło opinii stowarzyszeń oraz organizacji pracowniczych. Nikt nie wystąpił w jego…
Magdalena Łanuszka - podkast Sztuka Powszechnie Nieznana

Zima średniowiecza [Sztuka Powszechnie Nieznana #46]

Magdalena Łanuszka
Jak tradycyjnie ilustrowano zimowe miesiące w średniowiecznych cyklach i jakie zalecenia odnośnie zimy znajdziemy w ówczesnych poradnikach zdrowego życia?
fot. Baratosz Bajerski / materiały prasowe
MATERIAŁ PARTNERA

Wystawa fotografii Brunona Barbeya w Muzeum Narodowym

Piotr Kosiewski, Weronika Kobylińska
Nie bał się zniekształceń, nieostrości, a nawet groteskowych ujęć. W fotografiach Barbeya jest drapieżność, obca klasycznym twórcom agencji Magnum.
Moï Ver, Członkowie młodzieżowego ruchu syjonistycznego He-Chaluc, 1937 r. / materiały prasowe Muzeum Warszawy

Inna awangarda. W Muzeum Warszawy można oglądać wystawę Moï Vera

Piotr Kosiewski
Jego prace, długo zapomniane, należą do najważniejszych osiągnięć awangardowej fotografii. I są częścią polskiej historii.

Burzliwe losy dzieł „śląskiego Rembrandta” [Sztuka Powszechnie Nieznana #45]

Magdalena Łanuszka
To niemal cud, że przynajmniej część jego obrazów z kolekcji w klasztorze cystersów w Lubiążu (Leubus, Dolny Śląsk) przetrwała do dziś, choć w większości…
Podpisanie umowy o przekazaniu kolekcji dla Muzeum Fotografii w Krakowie / fot. Dorota Marta / materiały prasowe

Kraków: największa od stulecia prywatna darowizna dzieł sztuki

Piotr Kosiewski
Dzięki darowi Teresy i Andrzeja Starmachów część jednego z najważniejszych prywatnych zbiorów w Polsce znajdzie się w publicznych kolekcjach. Przekazane prace…
Bogusław Barnaś przed Małopolską Chatą Podcieniową, uznaną za najpiękniejszy dom na świecie w 2021 r. / materiały prasowe BXB Studio

Droga architekta. Od blokowiska w Mielcu po najpiękniejsze polskie domy

Jacek Taran, Bogusław Barnaś
Bogusław Barnaś, architekt: Legalizujemy coś dopiero, kiedy zostanie docenione na Zachodzie. I jak już będzie w podręcznikach, powiemy, że chcemy mieć i w…

Wrocławski skarb z betonu (Sztuka Powszechnie Nieznana #44)

Magdalena Łanuszka
W najnowszej hollywoodzkiej produkcji „Ballada Ptaków i Węży” zagrała m.in. wrocławska Hala Stulecia. Jaki był historyczny kontekst powstania tego…
Kultura osobista

Piotra Glińskiego kultura osobista

Piotr Kosiewski
Największe sukcesy polskich twórców i twórczyń, od Oscara po Nobla, nie mają nic wspólnego z polityką Ministerstwa Kultury pod obecnymi rządami. Przeciwnie.
Don Kichot znad Dniepru

Jak Don Kichot znad Dniepru broni sowieckiego modernizmu

Antonina Palarczyk
Dmytro Sołowjow przeciwstawia się niszczeniu architektonicznych śladów sowieckiego modernizmu. Dziś nie jest to w Ukrainie postawa popularna. Spotkaliśmy go w …
W Polsce rośnie zainteresowanie sztuką

W Polsce rośnie zainteresowanie sztuką

Piotr Kosiewski
W cieniu wielkich obrotów domów aukcyjnych zachodzą zmiany, które będą miały duże znaczenie nie tylko dla rynku sztuki, ale też dla niej samej.
Młode malarstwo ma mocną pozycję na rynku sztuki

Młode malarstwo ma mocną pozycję na rynku sztuki

Kamila Bondar, Piotr Kosiewski
KAMILA BONDAR, prezeska Fundacji Sztuki Polskiej ING: Przez wiele lat grono kolekcjonerek i kolekcjonerów sztuki współczesnej w naszym kraju było niewielkie –…
Współczesna sztuka litewska w MOCAK-u

Współczesna sztuka litewska w MOCAK-u

MOch
Wystawa prezentuje najważniejsze tendencje oraz postaci współczesnej sztuki litewskiej. Została zorganizowana we współpracy z Litewskim Narodowym Muzeum Sztuki…
Loretta Young, fot. Edward Steichen, 1931, Zbiory MNAHA w Luksemburgu, Copyright © 2023 The Estate of Edward Steichen / Artists Rights Society (ARS), New York

Retrospektywa Steichena w MUFO

Tej jesieni w Krakowie obejrzymy prace jednego z pierwszych fotografów modowych i reklamowych.
Wypływamy z Wenecji

Wypływamy z Wenecji. Polskę na kolejnym Biennale będzie reprezentował artysta miły władzy

Piotr Kosiewski
Według nieoficjalnych, ale wiarygodnych doniesień Polskę na przyszłorocznym Biennale Sztuki w Wenecji, największej tego typu imprezie na świecie, ma…

Winiarski wrzesień w sztuce średniowiecznej (Sztuka Powszechnie Nieznana #43)

Magdalena Łanuszka
Wrzesień to miesiąc winobrania, a proces tworzenia wina oraz zagadnienia związane z jego konsumpcją stanowią jeden z filarów europejskiej kultury i sztuki.

Magdalena Kazimierska: Spotykam kwiat na ulicy [Własny pokój]

Katarzyna Kubisiowska, Magdalena Kazimierska
Magdalena Kazimierska, malarka: „Urodziłam się z tęsknotą za zamkiem. Mając osiem lat, szkicowałam projekt zamku, tyle że dwupokojowego. Nie wiedziałam, że…
Świętość zbanalizowana

Obraz beatyfikacyjny Ulmów banalizuje ich świętość

Magdalena Łanuszka
Obraz beatyfikacyjny sprzyja kultowi tym lepiej, im bardziej jest udany. Nie można tego powiedzieć o wizerunku Ulmów.
W świecie Wojtkiewicza

Zagadkowe dzieło Wojtkiewicza uwodzi i wciąga

Lektor
Piotr Paziński w książce "Przebierańcy w nicości" proponuje nowe klucze i nowe odczytania twórczości jednej z największych indywidualności polskiej sztuki.

Jak się kradnie dzieło sztuki i po co

Magdalena Łanuszka
Złodziej wziął pod wpływem impulsu jeden nieduży obraz. W sam raz, by udało się go niepostrzeżenie schować i wynieść z muzeum w Yorku. Przez 44 lata nie udało…

Smok, jaki jest, każdy widzi [Sztuka Powszechnie Nieznana #42]

Magdalena Łanuszka
Czym była „smocza krew” używana przez średniowiecznych malarzy? Komu Pliniusz Starszy zalecał stosowanie maści z języka, oczu, żółci i jelit smoka? Co na temat…
Czyje to Wilno

Czyje to Wilno. Krakowska wystawa o mieście symbolu

Piotr Kosiewski
Wystawa „Wilno, Vilnius, Vilne 1918-1948” w krakowskim Muzeum Narodowym porusza temat od ponad wieku dzielący oba narody.
Co on zmalował

Co nam zmalował Matejko

Piotr Kosiewski
Niemożność zmierzenia się z artystą, który do dziś jest odpowiedzialny za to, jak definiujemy polskość, to przykład słabości nie tylko polskich muzeów, ale też…

Rowerem przez czas

Piotr Kosiewski
Rower zawsze był związany z nowoczesnością, kulturą masową i rozwojem reklamy. Interesował artystów awangardy, zafascynowanych ruchem i szybkością.
Johann Georg Pinsel, „Samson rozrywa paszczę lwa”, ok. 1750 r. Wystawa „Mistrz Pinsel – legenda i rzeczywistość” we Lwowskiej Galerii Sztuki im. Borysa Woźnickiego, lipiec 2013 r. / IVAN VIERBICKI / DOMENA PUBLICZNA

Duma i zniszczenie

Wojciech Konończuk
Z attyki ratusza w ukraińskim Buczaczu runęła część figury wyrzeźbionej przez Johanna Georga Pinsla. To ostatni akt destrukcji dwunastu dzieł genialnego…
Praca Gabriela Orozco / fot. Robert Zakrzewski /

Dzieła, kwoty i obroty

Piotr Kosiewski
Sztuka najnowsza nie jest już traktowana jako sposób na szybki, spekulacyjny zarobek.
Paolo Veronese (i pracownia), „Sułtan Bajazyd I”, Alte Pinakothek Monachium / Fot. Muzeum Narodowe w Krakowie

Nasz umiłowany wróg

Agnieszka Sabor
Imperium Osmańskie budziło w Europejczykach strach i fascynację. Pokazuje to wystawa w Muzeum Narodowym w Krakowie, jedno z najważniejszych wydarzeń…
W tle fragment obrazu Jacoba Jordaensa "Król fasolowy", ok. 1638, Ermitaż, Sankt Petersburg / Wikimedia Commons / domena publiczna

Sztuka Powszechnie Nieznana (23): Król pije!

Magdalena Łanuszka
Jacob Jordaens, malarz działający w XVII wieku w Antwerpii, wielokrotnie malował obrazy, które dziś najczęściej funkcjonują pod tytułami „Król pije” albo "…
W tle: kwatera z fragmentem Ofiarowania Dzieciątka w świątyni z ołtarza głównego z kościoła św. Elżbiety z Wrocławia, 1462, Muzeum Narodowe w Warszawie / Wikimedia Commons

Bez niego nie byłoby Albrechta Dürera [Sztuka Powszechnie Nieznana #41]

Magdalena Łanuszka
Hans Pleydenwurff to jeden z najważniejszych malarzy norymberskich 3 ćwierci XV w. – na jego dziedzictwie wykształcił się młody Albrecht Dürer. Jedynym…
Wystawa „Wróblewski i po...sztuka realizmu bezpośredniego”, Muzeum Narodowe w Lublinie / MACIEJ NIEĆKO / MUZEUM NARODOWE W LUBLINIE / MATERIAŁY PRASOWE

Andrzej Wróblewski i następne pokolenia

Piotr Kosiewski
Zginął w Tatrach, kiedy miał 30 lat. Jego twórczość nigdy nie została odrzucona ani zepchnięta do artystycznego czyśćca, choć wzbudzała polemiki i ostre spory.
W tle: Benvenuto Cellini, Saliera, 1540–1543, 28,5 cm × 21,5 cm × 26,3 cm, Kunsthistorisches Museum Wien, Kunstkammer 881 / Wikimedia Commons

Najdroższa solniczka świata [Sztuka Powszechnie Nieznana #40]

Magdalena Łanuszka
W 1543 r. złotnik Benvenuto Cellini – znany awanturnik o wielkim talencie artystycznym – wykonał dla króla Francji Franciszka I absolutnie unikatową solniczkę…
Stanisław Baj w ulubionym miejscu nad Bugiem / PIOTR PĘKALA / DZIĘKI UPRZEJMOŚCI STANISŁAWA BAJA

Bug wie. Rozmowa z malarzem Stanisławem Bajem

Stanisław Baj, Wojciech Bonowicz
Zawsze jeżdżę w to samo miejsce. Ale ono za każdym razem wygląda inaczej. Rzeka zwalnia lub przyspiesza, chmury inaczej się układają. Bogactwo możliwości jest…
/ Wystawa „Bez gorsetu. Camille Claudel i polskie rzeźbiarki XIX wieku”, czerwiec 2023 r. / BARTOSZ BA

Kobiety, które ośmieliły się rzeźbić

Piotr Kosiewski
W warszawskim Muzeum Narodowym można obejrzeć prace Camille Claudel, jednej z najwybitniejszych rzeźbiarek w dziejach sztuki. Nie mniej ważna jest obecność na…
/ PAWEL WODZYŃSKI / EAST NEWS

Partyjny Zamek Ujazdowski

Piotr Kosiewski
Na fasadzie Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski zawisł duży plakat Wojciecha Korkucia, który twarze Donalda Tuska i Władimira Putina wpisał w trupią…
/

Jeżeli nie Luwr, to co? Przewodnik po muzeach

Piotr Kosiewski
Wielkie muzea wydają się niemożliwe do pominięcia. Zgromadzone w nich dzieła są już częścią kultury masowej. Można jednak wybrać alternatywną ścieżkę: miejsca…
Bronisław Jamontt, Krajobraz – szkic do tapiserii, 1923 r. / MATERIAŁY PRASOWE MNK

Wakacje z klasykami. Przewodnik po galeriach

Piotr Kosiewski
Tegoroczne lato upłynie pod znakiem klasyki. Obejrzymy dzieła popularnych twórców oraz artystek i artystów mniej u nas znanych, a wybitnych – jak Tola…
W tle: Kram uliczny, miniatura z Kodeksu Baltazara Behema, pocz. XVI w., Biblioteka Jagiellońska, BJ Rkp. 16, fol. 240 / domena publiczna

Zalotna kramarka i lubieżny błazen [Sztuka powszechnie nieznana #39]

Magdalena Łanuszka
Kodeks Baltazara Behema to rękopiśmienny zbiór przywilejów i statutów miasta Krakowa, w którym są też roty przysiąg i ustawy cechów krakowskich. Powstał w…
Wernisaż wystawy Vermeera w Rijksmuseum. W tle „Dziewczyna z perłą”. Amsterdam, 29 lutego 2023 r. / JENS UMBACH / LAIF / FORUM

Dlaczego zabrakło biletów na Vermeera

Ryszard Koziołek
Już dawno tak bardzo nie zastanawiało mnie to, czego nie zrobiłem. Otóż nie zobaczyłem wystawy malarstwa Vermeera w Amsterdamie. I już nie zobaczę, 4 czerwca…
„Dzieci” Merkurego, ilustracja z rękopisu „De Sphaera”, III ćw. XV w. / BIBLIOTECA ESTENSE W MODENIE / BIBLIOTECA ESTENSE W MODENIE

Dzieci planet

Magdalena Łanuszka
W miniaturach umieszczonych w rękopisie „De Sphaera” astrologia łączy się z astronomią, a ludzkie losy splatają z ruchami ciał niebieskich. Średniowieczna…
W tle: cesarzowa Teodora w purpurowych szatach w bizantyńskich mozaikach w San Vitale w Rawennie, przed 548 r. / Wikimedia Commons

Najdroższy kolor starożytnej Europy [Sztuka powszechnie nieznana #38]

Magdalena Łanuszka
Czy jedna barwa może być droższa od innych? Oczywiście, zwłaszcza jeśli mówimy o pigmentach naturalnych. Czynnik ekonomiczny ma niebagatelne znaczenie w…
Sam Szafran, Hołd dla Jeana Claira, 2012 r. / BRUNO BARRAL / CC 4.0

Od bidy z nędzą po wybitność. Historia Sama Szafrana

Marek Bieńczyk
Przyjemność opowiadania biografii i dzieła Sama Szafrana jest oczywista. Od bidy z nędzą po wybitność. Od materii prostej do materii wyższej.