Filozofia: najważniejsze informacje

Natalia Polasik „XXX", 2018 r. // il. Natalia Polasik / @moonwaterpl

Dlaczego problemy filozoficzne nie doczekują się zadowalających odpowiedzi

Wojciech Sady
Czy skoro filozofowie nadal komentują teksty sprzed setek lat, to znaczy, że – w przeciwieństwie do nauk – w tej dyscyplinie nie dokonuje się istotny postęp?
Porządek i chaos (2026) // il. Natalia Polasik / @moonwaterpl

David Krakauer: co apostoł nowej nauki o złożoności mówi o świecie

Piotr Urbańczyk
David Krakauer, gość tegorocznego Copernicus Festival, uważa, że potrzebujemy odmiennego ujęcia praw przyrody i narzędzi teorii złożoności, by wyjaśnić świat,…
Perspektywa problemu (2026) // il. Natalia Polasik / @moonwaterpl

Jak z prostych reguł powstaje skomplikowany świat

Łukasz Lamża
Podczas Copernicus Festival porozmawiamy o złożoności. Czasami wstaję rano i wszystko wydaje mi się proste. Następnego dnia wszystko znów jest strasznie…
Wojciech Bonowicz // Fot. Grażyna Makara

Po wizycie u dentysty można by napisać „Rozmyślania” Marka Aureliusza

Wojciech Bonowicz
Chciałoby się, żeby ktoś nas tak dwiema wielkimi rękami objął, przytulił i głaskał aż do uspokojenia. Mógłby ktoś? Jest tam ktoś taki?
Tomasz Stawiszyński // Fot. Karol Paciorek

Którego boga wybieramy? Czytajcie biskupa Staglianò

Tomasz Stawiszyński
Trump, który na tandetnym obrazku wygenerowanym przez AI pozuje na Chrystusa, to karykatura poważniejszego zjawiska. O polityce i technologii wciąż mówi się…
// Adobe Stock

Mózg, piękno i dobro. Jak neurobiologia pomaga zrozumieć potrzeby duchowe

Iain McGilchrist, Michał Łuczewski
Ian McGilchrist, psychiatra, neuropsycholog, filozof: Straciliśmy zdolność do korzystania z intuicji właściwych prawej półkuli mózgu. Wydają się kolidować z…
Procesja rezurekcyjna w Kościele pw. Opieki św. Józefa w Błędowie, marzec 2016 r. // Fot. Bogdan Sarwiński / East News

Szarość wiary i milczenie Boga: Jak odnaleźć sens w świecie opuszczonym przez sacrum

Ryszard Koziołek
Nie jest chrześcijaninem ten, kto nie doświadczył szarości wiary. Jej źródłem jest bowiem nie tylko nieobecność Boga wśród nas. Równie trudno uwierzyć w…
Ksiądz profesor Michał Heller // Rys. Marcin Bondarowicz dla „TP"

Racjonalny wszechświat Michała Hellera

Tomasz Miller
Zdaniem Michała Hellera świat przypomina odwieczną, matematyczną strukturę, a sukcesy nowożytnej fizyki niosą w sobie znaczny ładunek filozoficzny i…
Ksiądz profesor Michał Heller, 2008 r. // Fot. Rafał Guz / Forum

Poszukajmy razem mądrości. Michał Heller w rozmowie z Wojciechem Bonowiczem

Wojciech Bonowicz, Ks. Michał Heller
Ks. Michał Heller: Pierwszym symptomem mądrości jest umiejętność obiektywizującego obserwowania świata. Bez narzucania światu tego, co się chce zobaczyć. Jeśli…
Złota replika korony noszonej przez koreańskich władćow, którą otrzymał Donald Trump od prezydenta Korei Południowej Lee Jae Myunga. Gyeongju, 29 października 2025 r. // Fot. Yonhap / EPA / PAP

Historyk starożytności czyta Trumpa: czy rodzi się nowy typ demokracji?

Marek Rabij, Marek Węcowski
Marek Węcowski, historyk starożytności: krytyka demokracji jako systemu wynika często z lęku elit przed utratą wolności do większych zarobków oraz narzucania…

Filozofia w czasach ostatecznych. Po co nam dziś filozofowie? [Podkast Tygodnika Powszechnego]

Michał Sowiński, Agata Bielik-Robson
Czy język apokalipsy pomaga dziś rozumieć rzeczywistość? Rozmowa o kryzysie sensu, nowoczesności, demokracji liberalnej i roli krytycznego myślenia.
Peter Thiel przemawia poczas Konwencji Partii Republikańskiej. Cleveland, 21 lipca 2016 r. // Fot. David Paul Morris / Bloomberg / Getty Images

Mesjasz z Doliny Krzemowej. Kim jest Peter Thiel i czemu miesza religię z biznesem

Agata Kaźmierska, Wojciech Brzeziński
Peter Thiel – miliarder z Doliny Krzemowej i duchowy patron amerykańskich elit. Straszy końcem świata, budując realną władzę.
Rosyjskie ataki na infrastrukturę Ukrainy pozostawiły bez ogrzewania mieszkańców Kijowa. Około 1330 wieżowców w mieście pozostało bez prądu, służby ratownicze instalują namioty grzewcze. Ukraina, 25 stycznia 2026 r. // Fot. Danylo Antoniuk / Anadolu / AFP / East News
Wersja audio

Ks. Józef Tischner i lekcja radykalnej nadziei: jak uporać się z lękiem przed wojną i chaosem?

Wojciech Bonowicz
Spotkania z ks. Józefem Tischnerem w końcówce PRL-u dawały siłę i nadzieję na utrzymanie ducha w czasach niepewności.
Protestujący przeciwko amerykańskiej Służbie Imigracyjnej i Celnej (ICE) po zastrzeleniu przez funkcjonariuszy Renee Good i Aleksa Prettiego. Minneapolis, Minnesota, 27 stycznia 2026 r. // Fot. Roberto Schmidt / AFP / East News

Co widzimy, kiedy widzimy śmierć Renée Good i Alexa Prettiego

Tomasz Stawiszyński
Nagrania z Minneapolis, gdzie federalni agenci zastrzelili najpierw Renée Nicole Good, a potem Alexa Prettiego, rozmijają się z oficjalnymi relacjami o…
Alexander Rothaug, „Trzy Mojry”, ok. 1910 r. // Heritage Image / Alamy / BE&W

Przypadek i determinizm: czy w przyrodzie występują zdarzenia nieuniknione?

Łukasz Lamża
Wszyscy zastanawiamy się, co się może wydarzyć w nowym roku. A czy jest coś, co musi się wydarzyć? Oj, nauka nie lubi się z pojęciem przeznaczenia.
Timothy Snyder. Sztokholm, 21 marca 2023 r. // Fot. Thmas Karlsson / AFP / East News
Wersja audio

Wolność według Snydera. Czy jest na nią miejsce między Putinem a Trumpem

Piotr Oleksy
Świat pogrąża się w chaosie idei. Rosja Putina pławi się w zbrodniach, a USA Trumpa skupiają się na sobie. Co może nas zawrócić z równi pochyłej? Recepty na…
Karolina Wigura, laureatka nogrody Tygodnika Powszechnego "Bonus". Kraków, 28 listopada 2025 r. // Fot. Marek Bednarz

Laureaci Nagrody Bonus 2025. Karolina Wigura: „Wspólnota w Polsce jest rzeczą w budowie”

Jacek Stawiski, Karolina Wigura
W sporze nie zawsze musi chodzić o zwycięstwo. Chodzi o sam kontakt, o samą polemikę – to ona buduje relację – mówi Karolina Wigura, socjolożka i publicystka.
Ks. Józef Tischner, 1995 r. // Fot. Wojciech Druszcz / Agencja Wyborcza.pl

Tischner teraz. Filozofia, która nie dała się zamknąć w systemie

Artur Sporniak
Potrafił przetłumaczyć na góralski trudne pojęcia filozoficzne, czym wzbudzał na wykładach powszechną wesołość. Co zostało z myśli krakowskiego twórcy…
Metamorworks / Shutterstock

Biokomputery. Czy komputery przyszłości będą pracować na żywych neuronach?

Wojciech Brzeziński, Ewelina Kurtys
Ewelina Kurtys, neurobiolożka: Jeśli ta technologia zadziała, to zmieni świat. Mózg jest wydajny energetycznie, komputery – nie, bo wykonują mnóstwo…
Eliza Kącka // Fot. Mateusz Skwarczek / Agencja Wyborcza.pl

Eliza Kącka: Wymyślamy z córką nowy język

Anna Goc, Eliza Kącka
Stałyśmy w tej niemej scenie naprzeciw siebie. Dziewczynka z tablicą „smutek”, ja z płaczem. Gdybym miała nakręcić film egzystencjalny ze scen z mojego życia,…
Obraz „Sceny z życia św. Augustyna z Hippony” (fragment), autorstwa Master of Saint Augustine. Niderlandy ok. 1490 // The Metropolitan Museum of Art
Wersja audio

Zatopione katedry Augustyna. Przewodnik po faktach i mitach na temat jego filozofii

Maciej Bielawski
Był samoukiem, nie założył żadnej szkoły. Jego myślą wiele razy manipulowano. Dlaczego Augustyn z Hippony stał się fundamentem zachodniej cywilizacji?
Byung Chul Han // Fot. Alberto Cristofari / Contasto / East News

Dlaczego spieramy się o książki filozofa Byung Chul Hana

Max Cegielski
Mimo sukcesów wydawniczych wciąż nosi wytarte dżinsy i starą kurtkę. Ma za to kilka fortepianów, na których gra Bacha. Twierdzi, że codziennie. Inaczej jest…
Mistrz Yoda, Gwiezdne Wojny: część III – Zemsta Sithów, 2005 r. // LMK / BE&W

Człowiek, bez którego nie byłoby „Gwiezdnych wojen”. Czytajcie Josepha Campbella

Tomasz Stawiszyński
Campbell przekonywał, że świat oraz życie mają sens, a rzeczywistość opiera się na szczególnej, niewidocznej na pierwszy rzut oka strukturze.
// Noradoa / Adobe Stock

Czy mój mózg przetwarza kolor czerwony tak samo jak twój mózg?

Łukasz Kwiatek
Eksperyment badaczy z Uniwersytetu w Tybindze zbliża nas do rozstrzygnięcia jednego z odwiecznych filozoficznych sporów: czy te same kolory widzimy w ten sam…
Tomasz Stawiszyński // Fot. Karol Paciorek

Koniec świata jest możliwy. Czego mnie nauczył René Girard

Tomasz Stawiszyński
Zastanawialiście się nad tym, co was łączy z ulubionymi autorami? Czemu do nich wracacie? Czy wszystko wyjaśnia pogląd, że człowiek to istota naśladująca?
René Girard, 2003 r. // Fot. Jean-Marc Lubrano / Gamma-Rapho / Getty Images

Myśl René Girarda w świecie J.D. Vance'a i Petera Thiela. Co tu się nie zgadza?

Tomasz Stawiszyński
Sprawił, że wiceprezydent USA nawrócił się na katolicyzm, dotarł do źródeł religii i kultury. René Girard, duchowy przewodnik amerykańskiej altprawicy
Anda Rotteneberg w BWA w Tarnowie. 9 lutego 2025 r. // Fot. Tadeusz Koniarz / Reporter

Anda Rottenberg, krytyk sztuki: Nigdy nie byłam i nie będę ofiarą

Katarzyna Kubisiowska, Anda Rottenberg
WŁASNY POKÓJ | Być może to zawdzięczam ojcu, który mi powtarzał: „Tak długo jesteś bogata, tym co masz w głowie. Reszta jest nieważna".
Happyphotons / Adobe Stock

Czy moralność bez zakazów jest możliwa? O co chodzi w etyce cnót

Natasza Szutta, Piotr Sikora
Prof. Natasza Szutta, filozofka: Etyka cnót nie koncentruje się na zakazach i obowiązkach, lecz na doskonaleniu cech charakteru czy dyspozycji, które warto w…
ks. Adam Boniecki / Fot. Grażyna Makara

Człowiek dobry i szczęśliwy: kilka sposobów

Ks. Adam Boniecki
Jak przyswajamy sobie zasady współżycia i współpracy z ludźmi? Oczywiście wzór najbliższych, ojca, matki, siostry, brata może odgrywać wielką rolę. Ale nie…
Prof. Vincent F. Hendricks // Materiały prasowe

Rozwój sztucznej inteligencji wróży koniec człowieczeństwa, jakie znamy

Wojciech Brzeziński, Vincent F. Hendricks
Vincent F. Hendricks: AI sprawi, że będziemy jeszcze bardziej samotni. Jesteśmy też na drodze do technofeudalizmu.
Od prawej ks. Józef Tischner, Michał Okoński, Krzysztof Kozłowski w redakcji Tygodnika Powszechnego, 1995 r. // Fot. Wojciech Druszcz / Agencja Wyborcza.pl

Od księdza Tischnera moglibyśmy uczyć się obrony własnych poglądów bez niszczenia innych

Tomasz Stawiszyński
Samym stylem bycia, sposobem, w jaki zasiadał do dyskusji, językiem, którego używał, odróżniał się zdecydowanie od dominującego standardu. Brakuje nam…
JÓZEF TISCHNER DLA TYCH, KTÓRZY GO NIE ZNALI, opracowanie i wybór tekstów Marian Tischner, Wydawnictwo edu-Libri, Kraków 2025; Kazimierz Tischner, Michał Lewandowski, MÓJ BRAT JÓZIU, Wydawnictwo WAM, Kraków 2025 // materiały prasowe

Jaki Tischner był prywatnie

Wojciech Bonowicz
Dzięki tym dwóm książkom możemy spojrzeć na Józefa Tischnera oczami jego najbliższych.
Ksiądz Józef Tischner, 1981 r. // Fot. Wacław Rymko / Forum
Wersja audio

Tischner na stan wojenny: Pierwszy krok musi być krokiem do godności

Ks. Józef Tischner
Co powinniśmy byli zrobić w sytuacji granicznej, w jakiej znaleźliśmy się 13 grudnia 1981 r.?
Herber James Draper, Odyseusz i syreny, 1909. // B&EW

Odyseusz, człowiek z odległej wyspy

Wit Szostak
Homer doskonale rozumiał, że jako ludzie jesteśmy splotem wielu wersji samych siebie. Nigdy nie poznamy ostatecznej prawdy o tym, kim jesteśmy. Opowiadamy…
Profesor Maria Poprzęcka. Warszawa, 24 lutego 2025 r. // Fot. Dawid Żuchowicz / Agencja Wyborcza.pl

Maria Poprzęcka, krytyk sztuki: Mam odrazę do kombatanctwa

Katarzyna Kubisiowska, Maria Poprzęcka
WŁASNY POKÓJ | Nasz dom i moi rodzice są doskonałym przykładem tego, że nie niedzielne obiady jednoczą rodzinę, tylko śmieszne opowieści. Lubiliśmy sobie…
Tomasz Mann ok. 1955 r. // Ullstein Bild / Getty Images
Wersja audio

Tomasz Mann kronikarzem końca świata. Warto do niego wracać

Wojciech Engelking
Tomasz Mann skrajnie reagował na końce światów, które przeżywał. Raz lodowato, a raz emocjonalnie. Dlatego w 150-lecie jego urodzin jest pisarzem tak ciekawym…
materiały prasowe

Książka tygodnia: Zbigniew Mentzel o przyjaciołach i nieprzyjaciołach Leszka Kołakowskiego

Lektor
Przyjaźń była dla Kołakowskiego pojęciem bardzo ważnym, wierzył w jej istnienie jako etycznej postaci miłości, więzi szczególnego zaufania.
Natalia Polasik „Inner Sun" /fragment/, 2025 r. // Natalia Polasik / @moonwaterpl

Oto wielka tajemnica wiedzy

Łukasz Lamża
Większość naukowych zagadek nie zasługuje na dumne miano tajemnicy. Po czym poznać, że mamy do czynienia z tylko bardzo trudnym pytaniem? Ano po tym, że –…
Tomasz Stawiszyński // Fot. Karol Paciorek

Wiecie, co jest najbardziej niepokojące w sztucznej inteligencji?

Tomasz Stawiszyński
Ludzie mają to do siebie, że się prędzej czy później męczą, niecierpliwią, tracą zainteresowanie, zużywają, starzeją, umierają. A poza tym – niekiedy zmieniają…
1925_www_podkast_własny_pokój_Katarzyna_Sobczuk

Katarzyna Sobczuk, artystka: Fascynuje mnie możliwość bycia kimś innym

Katarzyna Kubisiowska, Katarzyna Sobczuk
WŁASNY POKÓJ | Są ludzie, którzy opowiadają, że mieszkali przez rok w Tokio. I byli w najpiękniejszych miejscowościach świata. I nie robi to na tobie wrażenia…
Wojciech Bonowicz // Fot. Grażyna Makara

Dlaczego polscy poeci rozmawiają z Dietrichem Bonhoefferem?

Wojciech Bonowicz
Ten, który jest z nami, jest zarazem Tym, którego nie ma. Takie było doświadczenie Dietricha Bonhoeffera: Bóg „pozwolił się wypchnąć” ze świata, z historii,…
Instalacja Yayoi Kusamy "Infinity Mirrored Room - Beauty Described by a Spherical Heart", galeria Victoria Miro. Londyn, 23 września 2024 r. // Fot. Dan Kitwood / Getty Images

Nieskończoność. Spróbujmy się z nią zmierzyć

Łukasz Lamża
Wszechświat jest podobno nieskończony. Niedobrze. Zdecydowanie bym wolał, żeby był tylko bardzo, bardzo duży.
Duns Szkot, fragment ryciny autorstwa Wolfganga Kiliana. XVII w. // Herzog Anton Ulrich Museum / Domena Publiczna

Jak udowodnić, że jest się papieżem

Ks. Michał Heller
Gdy nie ma o czym pisać, to pisze się o czymkolwiek, a jeżeli ma być o czymkolwiek, to musi być o prawie Dunsa Szkota. Jest to bodaj jedyne prawo w nauce,…
Pod Kopułą Anna Tomaszewska

Anna Tomaszewska: Bycie niepokorną to słuchanie siebie | Pod kopułą – odc. 3

Katarzyna Kubisiowska, Anna Tomaszewska
Kiedy kończy się rola, a zaczyna życie? Jak przełożyć esej na spektakl? Jak połączyć pracę aktorki z byciem matką? Zapraszamy do odsłuchania rozmowy Katarzyny…
Wiceprezydent USA JD Vance wspólnie z Seanem Duffym i jego rodziną podczas ceremonii jego zaprzysiężenia na sekretarza transportu. Waszyngton, 29 stycznia 2025 r. // Fot. Ken Cedeno / Reuters / Forum

Katolik od Trumpa. Jak poglądy religijne J.D. Vance'a kształtują amerykańską politykę

Andrzej Kohut
Dlaczego ambitni katolicy zdobyli zaufanie Trumpa i zmieniają politykę USA?
Jacques Maritain. Francja, około 1930 r. // Fot. Domena publiczna

Wnuki Maritaina. Młodzi Włosi w poszukiwaniu „innego katolicyzmu”

Edward Augustyn, Piotr Zygulski
Piotr Zygulski, teolog i filozof: Personalizm to „trzecia siła”, pomiędzy indywidualizmem a kolektywizmem. I alternatywa dla społeczeństw masowych, tak dziś…
Jerzy Turowicz // Fot. Zofia Rydet / Archiwum TP

Jerzy Turowicz personalista. Żądał najlepszych warunków rozwoju dla każdej osoby ludzkiej

Artur Sporniak
Personalizm proponował drogę środka: między indywidualizmem a totalitaryzmem. Jerzy Turowicz, wieloletni naczelny „Tygodnika Powszechnego”, umiał docenić…
Sauna w Ruka, Finlandia // Fot. Thomas Linkel / Laif / Forum

Polska 2024 wśród najszczęśliwszych krajów świata. Tylko czy szczęście da się zmierzyć?

Łukasz Lamża
Wyobraź sobie drabinę, której szczeble ponumerowano od 0 na dole do 10 na górze. Najwyższy reprezentuje najlepsze możliwe życie dla ciebie, a najniższy –…