Tygodnik Powszechny Nr 38/2025

Edytorial

Ks. Adam Boniecki, wrzesień 2021 r. // fot. Grażyna Makara

Nie zrozumiem oporu księży wobec komunii na rękę. Gdzie się kończy wiara i zaczyna nawyk?

Ks. Adam Boniecki
W wielu krajach komunia na rękę jest czymś zwyczajnym. To wkładanie komunii do ust może być dla ich mieszkańców szokiem, czymś niepojętym, wręcz odrażającym.

Sztuka robienia przedziałka. To nie tylko kwestia dystansu do siebie

Marek Rabij
Przeczytacie w tym numerze o księżach mówiących o sobie językiem wspólnoty i jednocześnie niszczących ją od wewnątrz wskutek uwikłania w niezdrowo pojmowaną…

Obraz tygodnia

Prezydent Karol Nawrocki na spotkaniu z polskimi lotnikami F-16 i lotnikami państw sojuszniczych NATO, którzy brali udział w akcji obrony terytorium Polski w nocnym ataku 19 rosyjskich dronów 10 września. Lotnisko Krzesiny k/Poznania, 11 września 2025 r. // Marek Lapis / Forum

Bądźmy realistami. Wnioski z ataku rosyjskich dronów są dla Polski słodko-gorzkie

Olaf Osica
Dwadzieścia dronów, które Rosja wysłała nad Polskę, to początek nowej ery w polityce bezpieczeństwa w naszej części Europy. Co powinniśmy zrobić? Na kogo…
Punkt poborowy w Kijowie. 10 kwietnia 2025 r. // Fot. Andre Luis Alves / AFP / East News

Czwarta jesień wojny. Ukraina na ostatnich ludzkich rezerwach

Wojciech Pięciak
Kto miał się zgłosić na tę wojnę z własnej woli, już to dawno uczynił. Ukraińskie rezerwy ludzkie „szorują po dnie”. Najbardziej w piechocie.
Izraelski nalot na hotel w Dosze, którym miała przebywać delegacja negocjatorów Hamasu. Doha, Katar, 9 września 2025 r. // Jacqueline Penney / AFPTV / AFP / East News

Tel Awiw idzie na zwarcie z całym regionem. Bliski Wschód na krawędzi wojny

Marek Kęskrawiec
Nieudany zamach Izraela na przebywających w Katarze negocjatorów Hamasu nie tylko rozwścieczył miejscowego emira, ale też sprawił ogromny kłopot Waszyngtonowi.
Sara podczas pracy w Sejmie. Warszawa, 12 lipca 2024 r. // Fot. Filip Naumienko / Reporter

„Perspektywa Sary”, spółka z ograniczoną odpowiedzialnością. Bardzo ograniczoną

Anna Golus
Za sprawą Grzegorza Brauna wraca temat kontrowersyjnego projektu „Perspektywa Sary”. Jakie jeszcze granice przekroczą rodzice dziewczynki, kreujący ją na…

Na punkty

Patriarcha ekumeniczny Bartłomiej podczas apelu o pokój na świecie w siedzibie UKSW w Warszawie. 29 marca 2022 r. // Fot. Radek Pietruszka / PAP

Ekumeniczne laboratorium pokoju w Gnieźnie. Co wynieśliśmy ze Zjazdu?

Dawid Gospodarek
Przesłanie Zjazdu Gnieźnieńskiego może pozostać jedynie symbolicznym wyrzutem sumienia. Ale może też stać się impulsem do zmiany. Pokój jest osobistą decyzją…
Fot. Arkadiusz Ziółek / East News

Pyrrusowe zwycięstwo banków. WIBOR legalny, ale kredytobiorcy mają z czym iść do sądu

Marek Rabij
Czwartek 11 września 2025 r. polskie banki zapamiętają na długo. Tego dnia rzeczniczka generalna TSUE Laila Medina wydała opinię w sprawie kredytów o zmiennym…
David Catalunya gra na zrekonstruowanych organach podczas konferencji prasowej. Jerozolima, 9 września 2025 r. // Fot. Mahmoud Illean / AP Photo / East News

Najstarsze organy świata. Mają tysiąc lat i znów zaczęły grać

Edward Augustyn
Wydobycie dźwięku zamkniętego przez 800 lat było jak otwarcie grobowca faraona – mówią badacze, którym udało się ożywić średniowieczny skarb.
John Eliot Gardiner podczas koncertu "Zapomnieni bogowie" w czasie Wratislavia Cantas. Wrocław, 12 września 2025 r. // Fot. Sławek Przerwa // materiały prasowe

Olśnienia i rozczarowania festiwalu Wratislavia Cantans

Jakub Puchalski
Wratislavia Cantans wchodzi w siódmą dekadę swego istnienia. Zmiana nastąpiła z przytupem – to będzie pamiętana edycja wrocławskiego festiwalu.
// Noradoa / Adobe Stock

Czy mój mózg przetwarza kolor czerwony tak samo jak twój mózg?

Łukasz Kwiatek
Eksperyment badaczy z Uniwersytetu w Tybindze zbliża nas do rozstrzygnięcia jednego z odwiecznych filozoficznych sporów: czy te same kolory widzimy w ten sam…
// rys. Bartosz Minkiewicz

Bartosz Minkiewicz Rysuje

Bartosz Minkiewicz

Temat Tygodnika

Ilustracja: Kasia Kozakiewicz dla „TP"
Wersja audio

W swoim czasie. Dlaczego w Polsce dzieci rodzą się tak późno

Martyna Pietrzak-Sikorska
Rodzicielstwo od wieków było jednym z pierwszych wyznaczników dorosłości. Dziś decyzje o posiadaniu dzieci podejmowane są później i bardziej świadomie, ale…

Kraj

Okolice dawnego gospodarstwa rybnego w Radochowie, 9 września 2025 r. // Fot. Juliusz Pielichowski

Dolina obolałych serc. Wracamy po roku do Kotliny Kłodzkiej

Juliusz Pielichowski
Pod koniec lata Biała Lądecka sprawia wrażenie spokojnej i ujarzmionej. Ale to pozór. Gdy codzienna krzątanina ustaje, wielu mieszkańców położonych nad rzeką…
Oddział ginekologiczny w jednym z warszawskich szpitali. 25 czerwca 2024 r. // fot. Wojciech Olkuśnik / East News

Matki na peryferiach. Dlaczego powiatowe porodówki znikają z mapy

Eliza Leszczyńska-Pieniak
Szpitale powiatowe pozbywają się oddziałów ginekologiczno-położniczych, bo są nierentowne. Droga kobiet do najbliższej placówki w niektórych miejscach Polski…
Swietłana Cichanouska podczas performance'u Białoruskiego Chóru Wolnego towarzyszącego konferencji prasowej z uwolnionymi więźniami politycznymi. Wilno, 12 września 2025 r. // Fot. Petras Malukas / AFP / East News

Gra pozorów. O co naprawdę chodzi Łukaszence?

Zbigniew Parafianowicz
Donald Trump, podejmując rozmowy z białoruskim dyktatorem, wpuścił tlen na pozostającą w stanie pełzającej aneksji Białoruś. Pozwolił Łukaszence na jego…

Rozmowa

Tomasz Kot // Fot. Agnieszka Kot

Kolejny level życia. Rozmowa z Tomaszem Kotem

Anna Goc, Tomasz Kot, aktor
Tomasz Kot, aktor: Czasami sobie wyobrażam, że życie to gra komputerowa. Nie dostanę żadnej odpowiedzi, jeśli nie ukończę levelu, kolejnego etapu – nie poznam…

Świat

Muzeum w Szadowie, na pierwszym planie odnowiony kirkut. Litwa, sierpień 2025 r. // Fot. Wojciech Konończuk

W Szadowie na Litwie powstało jedno z najciekawszych nowych muzeów w Europie

Wojciech Konończuk
Historia tego prywatnego projektu muzealnego – poświęconego pamięci o żydowskim sztetlu i zrealizowanego w sennym miasteczku na litewskiej prowincji –…
Demonstranci gromadzą się przed manifestacją „Blokujmy wszystko!” na Placu Republiki w Paryżu. Francja , 10 września 2025 r. // Fot. Islam Safwat / NurPhoto / AFP / East News

Potężne zadłużenie, piąty premier Macrona i gniewne ulice. Francję czeka długi kryzys

Szymon Łucyk
Dług publiczny Francji prawie dwukrotnie przewyższa dług Polski i plasuje ją na trzecim miejscu najbardziej zadłużonych państwu w Europie. To pierwotne źródło…
W charkowskim centrum rehabilitacji nietoperzy, lipiec 2025 r. W tle dwie nastoletnie wolontariuszki cierpliwie karmią owadami trzymane w dłoniach malutkie nietoperze. // Fot. Antonina Palarczyk
Wersja audio

Charkowskie centrum dla nietoperzy. Lecą bomby, a oni leczą wieczernice

Antonina Palarczyk
Wieczernica przemawia do mnie w piskliwym narzeczu, szczerzy zęby. Grzecznie siedzi jednak na dłoni biolożki Weroniki. Ma zranione skrzydło. Obok dwie…

Wiara

// Fot. Thoom / Shutterstock

Skąd się bierze kościelna złośliwość i jak z nią walczyć

Monika Białkowska
To coś mniej niż mobbing, a więcej niż brak uwagi. Codzienna nieżyczliwość niszczy życie kapłańskie.
// Fot. Dominik Gajda / REPORTER

Widzimisię księży, czyli kłopot z komunią na rękę

Artur Sporniak
Przyjmujmy jak najbardziej licznie komunię na rękę – może choć trochę w ten sposób odklerykalizujemy polski Kościół.
Raimon Panikkar. Włochy, lipiec 2001 r. // Fot. Basso Cannarsa / Opale / Leemage / East News

Zapomniany teolog, który połączył Wschód z Zachodem. Kim był Raimon Panikkar

Maciej Bielawski
Przez wieki chrześcijaństwo płynęło na fali filozofii greckiej. Dziś potrzebuje nowych prądów, które poniosą je w przyszłość. Znajdzie je na Dalekim Wschodzie…
Dom Lutra w Wittenberdze // Fot. Uwe Weigel / Region światowego dziedzictwa Anhalt-Dessau-Wittenberg
Materiał promocyjny

Od domu narodzin do pośmiertnej maski

Katharina Scholz, Annett Morche-Ruthmann
Podążając śladami Marcina Lutra – od Eisleben, gdzie się urodził i zmarł, po Wartburg, gdzie tłumaczył Biblię – odkrywamy nie tylko historię Reformacji, lecz…

Czytania

Ks. Wacław Oszajca // Fot. Grażyna Makara

Co pracującym w mediach radzą prorok, psalmista i Jezus

Wacław Oszajca
Nie zasłaniajmy oczu i nie zatykajmy uszu na skutki naszej pracy. My – kaznodzieje, dziennikarze i wszyscy dopisujący komentarze w mediach społecznościowych.

Zmień język, jakim wypowiadasz się o wrogach

Kard. Grzegorz Ryś
Powszechny dyskurs o dochodzeniu do pokoju jest już właściwie jeden: pokój można zaprowadzić tylko z pozycji siły.

Historia

Zenon Ciemniejewski // ze zbiorów Rafała Sierchuły

Był jednym z najcenniejszych agentów Gestapo w Wielkopolsce. Wydał nawet własną żonę

Piotr Sauter-Zawadzki
Losy większości ludzi, którzy w konspiracji zetknęli się z tym agentem Gestapo, były tragiczne. Coraz większa pewność siebie i bezkarność sprawiły jednak, że…

Nauka

// Fot. Comstock / Getty Images
Wersja audio

Rasy nie istnieją. To pojęcie musi odejść, nie tylko z przyczyn historycznych

Łukasz Kwiatek
Podręczniki do genetyki przekonują, że u ludzi rasa jest konstruktem społecznym, a nie biologicznym faktem. Jednak w badaniach biomedycznych nadal wykorzystuje…

Kultura

Przygotowania do spektaklu „Najlepsze miasto świata. Opera o Warszawie". Czerwiec, 2025 r. // Fot. Teatr Wielki / materiały prasowe

Opera o odbudowie Warszawy. Premiera „Najlepszego miasta świata”

Jan Topolski
Na scenie Opery Narodowej zobaczymy opowieść o gruzach, marzeniach i budowaniu miasta od nowa. „Najlepsze miasto świata” to pierwsza opera o odbudowie Warszawy.
Marcin Mroczkowski w swojej pracowni. Kraków, 10 września 2025 r. // Fot. Jacek Taran

Czytania obrazów trzeba się nauczyć. Rozmowa z Marcinem Mroczkowskim

Marcin Tusiński, Marcin Mroczkowski
Marcin Mroczkowski, malarz: Kiedy intensywnie się czemuś przyglądasz, wychodzisz trochę z siebie. To jest w dużym stopniu sens malarstwa i samego malowania.
ROSÉ i Bruno Mars // Materiały prasowe Warner Music

K-pop podbija Polskę i świat. A czego słuchają sami Koreańczycy?

Dominika Chybowska-Jang
Piosenkę roku wedle MTV zaśpiewała Rosé, członkini k-popowej grupy Blackpink. Po raz pierwszy nagrodę przyznano artystce spoza Stanów Zjednoczonych.
„SIRÂT” – reż. Óliver Laxe, Hiszpania-Francja, 2025 r. // Materiały prasowe / Stowarzyszenie Nowe Horyzonty

„Sirât”: ten film wdziera się pod skórę i uwiera długo po wyjściu z kina

Anita Piotrowska
Obraz Ólivera Laxe’a meandruje między dramatem rodzinnym, filmem drogi, historią o przetrwaniu, postapokaliptyczną jazdą w stylu „Mad Maxa”, aż po filozoficzną…
Maciej Hen, Tratwa z pomarańczami. Wydawnictwo Filtry, Warszawa 2025 // materiały prasowe

Książka tygodnia: „Tratwa z pomarańczami” Macieja Hena

Lektor
Jak mówi autor, „jest to w gruncie rzeczy książka o Marcu ’68, który, prawdę mówiąc, nie zaczął się wcale w 1968, ani się też w 1968 nie skończył”.

Felietony

Olga Drenda // Fot. Grażyna Makara
Wersja audio

Sacharynowe malarstwo: jak wygląda sztuka w czasach tyranii

Olga Drenda
Kicz totalitarny zakłada, że odbiorca jest – lub docelowo ma być – głupi. To zjawisko szersze niż murale rosyjskich okupantów w Mariupolu.
Zuzanna Radzik // Fot. Grażyna Makara

Dezinformacja w grupie parentingowej. Kiedy dociera do nas wojna?

Zuzanna Radzik
O tym, że lotnisko jest zamknięte, dowiedziałam się, czekając na samolot przy bramce. A chyba w kryzysie informacji powinno być więcej, a nie mniej, by w…
Tomasz Stawiszyński // Fot. Karol Paciorek

Ocieplenie klimatu: fakt czy opinia

Tomasz Stawiszyński
W dzisiejszym świecie liczy się nie to, jak jest, lecz jak ludzie myślą, że jest. To zaś, co ludzie myślą, daje się bardzo sprawnie modelować.

Smaki

Palestyńczycy z dystrybuowaną żywnością. Gaza, 17 marca 2025 r. // Fot. Majdi Fathi / NurPhoto / Getty Image

Izraelska propaganda pokazała mimochodem prawdę o niezłomności ludzkich pragnień

Paweł Bravo
Niektóre ujęcia działających w Gazie lokali nie były fałszem. Stoją za nimi beznadziejne starania, by się utrzymać, i równie beznadziejne wysiłki nielicznych…

Psyche

Żołnierze obrony terytorialnej przy zniszczonym przez dron domu we wsi Wyryki, woj. lubelskie. 11 września 2025 r. // Fot. Czarek Sokołowski / AP / East News

Linia frontu z Rosją idzie przez nasze głowy. Jak zachować odporność w obliczu prowokacji?

Agata Kaźmierska, Wojciech Brzeziński, Paulina Piasecka
Paulina Piasecka, ekspert ds. bezpieczeństwa: Wobec prowokacji Rosji musimy budować społeczną odporność na panikę, którą próbuje w nas zasiać.