Litwa: najważniejsze informacje

Rok 2024 przyniósł rekordowe wyniki dochodowe trzech głównych portów transportowych: Gdyni, Gdańska i kompleksu Szczecin-Świnoujście. N/z Statek Zhen Hua z gigantycznymi suwnicami na pokładzie do obsługi kontenerów wpływa do terminal Baltic Hub w Porcie Gdańskim. // Fot. Marek Ladzinski / Forum

Polska odsuwa się od Europy Środkowej i kieruje na Północ. To dla nas szansa

Piotr Oleksy, Damian Szacawa
Polska dołącza do grupy ośmiu krajów nordyckich i bałtyckich. Jakie są tego przyczyny? I jakie ma to uzasadnienie militarne i gospodarcze?
Łotewscy Polacy są lojalni wobec państwa, w którym żyją, mimo że ich prawa są ograniczane. Na zdjęciu: sala pamięci w polskiej szkole w Rzeczycy, listopad 2025 r. // Fot. Tomasz Otocki

Polacy na Łotwie są lojalni, mimo to Łotwa ogranicza ich prawa. Warszawa nie protestuje

Tomasz Otocki
Kilkadziesiąt tysięcy Polaków żyjących nad Dźwiną nie budzi takiej uwagi polskiego rządu, jak ich rodacy na Litwie. Sprzeciwu nie wywołuje nawet ograniczanie…
Burmistrz Połągi, Šarūnas Vaitkus, należy do najgłośniejszych krytyków „Świtu Niemna”. Na zdjęciu: Vaitkus podczas protestu na plaży w Połądze, jesień 2025 r. // Fot. Aldas Kazlauskas // Urząd Miasta Połągi

Litwa: pisarze i artyści protestują przeciw rządom skrajnej prawicy

Tomasz Otocki
Po tym, jak rok temu socjaldemokraci wygrali wybory na Litwie, mieli rządzić spokojnie. Jednak zaproszenie do rządu nowej populistycznej partii Świt Niemna…
Kościół św. Anny // GoVilnius
Wersja audio

Wilno do zjedzenia. Kulinarna podróż pod prąd

Bartek Kieżun
Zdrowa ryba płynie zawsze pod prąd. Przeczytałem to zdanie jako dziecko, ale jako dorosły nadal je pamiętam. I to właśnie z powodu tej buntowniczej sentencji…
Muzeum w Szadowie, na pierwszym planie odnowiony kirkut. Litwa, sierpień 2025 r. // Fot. Wojciech Konończuk

W Szadowie na Litwie powstało jedno z najciekawszych nowych muzeów w Europie

Wojciech Konończuk
Historia tego prywatnego projektu muzealnego – poświęconego pamięci o żydowskim sztetlu i zrealizowanego w sennym miasteczku na litewskiej prowincji –…
Królewskie regalia grobowe władców Polski i Litwy zaprezentowane w Muzeum Dziedzictwa Sakralnego w Wilnie, 6 stycznia 2025 r. // Fot. Valdemar Doveiko / PAP

Korony naszego królestwa: jaką historię opowiadają nam insygnia Jagiellonów, które odkryto w Wilnie?

Magdalena Łanuszka
Niewiele zostało monarszych pamiątek z czasów, gdy byliśmy królestwem – większość przepadła, rabowana i niszczona. Tym ważniejsze jest dla nas odkrycie trzech…
Prezentacja królewskich regaliów w Muzeum Dziedzictwa Sakralnego w Wilnie. Litwa, 6 stycznia 2025 r. // Fot. Valdemar Doveiko / PAP

Sensacyjne odkrycie w katedrze wileńskiej. Znaleziono korony grobowe ostatnich Jagiellonów

Dominik Wilczewski
Odkrywano je dwa razy: po raz pierwszy w roku 1931, a ponownie teraz. Odnaleziona skrytka z insygniami pogrzebowymi Aleksandra Jagiellończyka, Elżbiety…
Katastrofa saamolotu transportowego lecącego z Niemiec na Litwę . W pobliżu lotniska w Wilnie, 25 listopada 2024 r. // Fot. Petras Malukas / AFP / East News

Katastrofa samolotu DHL pod Wilnem. Podejrzana jest Rosja

Agata Kaźmierska, Wojciech Brzeziński
Zachodnie służby od miesięcy ostrzegają: prowadząc z Zachodem wojnę hybrydową, Rosja testuje, jak daleko może się posunąć. Na razie NATO i Unia Europejska…
Marek Karp, gdzieś w Azji... // Fot. archiwum OSW / materiały prasowe

Marek Karp, twórca Ośrodka Studiów Wschodnich, był ostatnim obywatelem Wielkiego Księstwa Litewskiego

Tomasz Fiałkowski
Marzyciel i państwowiec. Twórca Ośrodka Studiów Wschodnich. Dobry i serdeczny człowiek. Przyjaciel. 20 lat temu zmarł Marek Karp.
Od lewej: Ewelina Dobrowolska, minister sprawiedliwości, Robert Duchniewicz, mer obwodu wileńskiego i Ewelina Mokrzecka, jego doradczyni // Fot. materiały prasowe / montaż TP

Polacy na Litwie: kim są i dlaczego długo reprezentowała ich partia flirtująca z Kremlem?

Zbigniew Rokita
Mniejszość polska na Litwie kojarzyła się dotąd z politykami, którzy przypinali sobie do garnituru wstążkę georgijewską, symbol rosyjskiego neoimperializmu. Na…
Józef Piłsudski, ilustracja z "L'Album de la Guerre 1914-1919", Paryż 1924 r. // Fot. The Print Collector / BE&W

Gdyby nie Piłsudski i zwycięstwo pod Warszawą, Litwa stałaby się częścią sowieckiej Rosji już w 1920 r.

Alvydas Nikžentaitis, Zbigniew Rokita
Jak w ciągu minionych 35 lat zmieniało się spojrzenie Litwinów na sporną polsko-litewską historię XX wieku? Czy polsko-litewski konflikt o Wilno z lat 1919-21…
Wystąpienie Marty Titaniec na konferencji „Moc nadużycia w Kościele. Rozpoznać, ochronić, uleczyć” w Wilnie // zrzut ekranu / YouTube / Lietuvos Nacionaline Martyno Mažvydo Biblioteka

Świeccy pytają litewskich hierarchów o skrzywdzonych w Kościele katolickim

Katarzyna Korzeniewska
Polscy eksperci doradzają litewskim katolikom, jak walczyć z wykorzystaniem seksualnym nieletnich przez duchownych.
Żołnierze armii niemieckiej podczas ćwiczeń NATO Griffin Storm w obozie Adrian Rohn w Podgrodziu na Litwie. 25 czerwca 2023 r. / Andrey Rudakov

Litwa czeka na niemieckich żołnierzy. Oraz buduje kolejne Lidle

Tomasz Otocki
Gdy w języku niektórych polskich polityków słowo „niemiecki” używane jest dziś jak obelga, Litwini szykują się do przyjęcia stałego już niemieckiego…
Mural na ścianie byłego getta, przedstawiający XVIII-wiecznego uczonego Eliasza ben Salomona Zalmana, zwanego Gaonem Wileńskim. Jego imię nosi muzeum historii litewskich Żydów. Wilno, lipiec 2023 r. / fot. Sean Gallup / Getty Images

Pamięć powraca nad Wilię. Jak zmieniają się relacje litewsko-żydowskie

Tomasz Otocki
Rezolucja litewskiego Sejmu w 80. rocznicę likwidacji getta wileńskiego była inspirowana obchodami rocznicy powstania w getcie warszawskim. Teraz Litwa…
Współczesna sztuka litewska w MOCAK-u

Współczesna sztuka litewska w MOCAK-u

MOch
Wystawa prezentuje najważniejsze tendencje oraz postaci współczesnej sztuki litewskiej. Została zorganizowana we współpracy z Litewskim Narodowym Muzeum Sztuki…
Lot ku legendzie

Litewski lot ku legendzie

Dominik Wilczewski
Miał to być dar, jaki dwaj emigranci składają młodej Litwie: ich przelot przez Atlantyk. 90 lat temu Steponas Darius i Stasys Girėnas nie dotarli jednak do…
Czas rozliczeń

Litewscy katolicy zaczynają żądać od Kościoła skutecznego karania przestępców seksualnych

Tomasz Otocki
Sprawa ks. Palikšy wciąż jest jednym z najważniejszych tematów na Litwie, gdy mowa o zjawisku pedofilii.
Sauna na plaży w Połądze, 13 czerwca 2023 r. / ALEKSANDAR TOMIC / ALAMY / B&EW

Lazurowe Wybrzeże nad Bałtykiem

Marta Panas-Goworska, Andrzej Goworski
Litewska Połąga słynie z zabytkowej drewnianej architektury, która stylem przypomina polskie kurorty. Kiedyś lato spędzali tu Witkiewicz, Rydel i Sienkiewicz.
700 lat temu Wilno po raz pierwszy pojawiło się w źródłach pisanych; obchody rozplanowano na cały rok. Pokazy na głównym dziedzińcu uniwersyteckim, 25 stycznia 2023 r. / YAUHEN YERCHAK / SOPA / GETTY IMAGES

Jak zmienia się Wilno

Tomasz Otocki
700 lat temu w liście księcia Gedymina po raz pierwszy padła o nim pisemna wzmianka. Jubileusz zbiega się ze zmianą: z funkcją mera żegna się znany liberalny…
Półkolonie z nauką języka polskiego w Państwowym Gimnazjum Polskim im. J. Piłsudskiego w łotewskim Dyneburgu, czerwiec 2019 r. / PAŃSTWOWE GIMNAZJUM POLSKIE IM. J. PIŁSUDSKIEGO W DAUGAVPILS

Co dalej z polskimi szkołami w krajach bałtyckich

Tomasz Otocki
Na Litwie trwają protesty, na Łotwie wyczekiwanie.

Cyryl, persona non grata na Litwie

ASk
Stacja towarowa w Kaliningradzie, 21 czerwca 2022 r. / AP / EAST NEWS

Kaliningradzki pretekst. Co oznacza zakaz tranzytu?

Wojciech Konończuk
Litwa wdraża unijny zakaz tranzytu do Kaliningradu rosyjskich towarów objętych sankcjami. Kreml zapowiada „ostrą” odpowiedź i grozi, że „dotknie ona każdego…
Pociągi towarowe na dworcu w Kaliningradzie. 21 czerwca 2022 r. / fot. AP/Associated Press/East News /

Wyspa Kaliningrad. Litwa ogranicza tranzyt do rosyjskiej eksklawy.

Anna Łabuszewska
Ze sklepów w obwodzie kaliningradzkim zniknął cement. To efekt zakupowej paniki po kolejnych ograniczeniach w tranzycie wprowadzonych przez Litwę. Pomimo coraz…

Dawid nie cofa się przed Goliatem

Marcin Żyła

Chiny chcą ukarać Litwę. Co zrobi Europa?

Wojciech Pięciak
Litewska straż graniczna zatrzymuje migrantów na granicy z Białorusią, Kalvai, Litwa, 7 lipca 2021 r. / JANIS LAIZANS / REUTERS / FORUM

Na mińskim szlaku

Łukasz Grajewski
Najłatwiejsza dla migrantów i uchodźców z Bliskiego Wschodu i Azji Centralnej droga do Unii wiedzie przez Białoruś. Alaksandr Łukaszenka ma w rękach potężne…
Nowo wybudowany obóz dla uchodźców na poligonie wojskowym w Rudninkach, niedaleko Wilna. Litwa, 4 sierpnia 2021 r. / MINDAUGAS KULBIS / AP / EAST NEWS

Sprawdzian

Karol Wilczyński
Kościół na Litwie mierzy się z rozgrywanym politycznie kryzysem migracyjnym.
Wielki Marsz w Obronie Rodziny. Wilno, maj 2021 r. / ŽYGIMANTO GEDVILOS NUOTR

Związki partnerskie dzielą Litwę

Dominik Wilczewski
Trzech głosów zabrakło do tego, by litewski Sejm skierował do dalszych prac projekt ustawy o związkach partnerskich. Ich zwolennicy nie składają broni. Tak…
Manifestacja w litewskiej stolicy po interwencji armii sowieckiej i masakrze pod wieżą telewizyjną. Wilno, styczeń 1991 r. / WOJTEK LASKI / EAST NEWS

Wileńska krwawa niedziela

Zbigniew Rokita
30 lat temu, 13 stycznia 1991 r., Michaił Gorbaczow podjął próbę zatrzymania Litwinów na ich drodze ku niepodległości.
Z wiosenną falą pandemii Litwini poradzili sobie dobrze, dziś jest już gorzej.Na zdjęciu: ulice Wilna, maj 2020 r. / MINDAUGAS KULBIS / AP / EAST NEWS

Litewski Trump kontra klan Landsbergisów

Dominik Wilczewski
Epidemia nie oszczędza Litwy, wrzesień przyniósł rekordową liczbę zachorowań. Jednak nikt nie chce słyszeć o lockdownie. Czują to politycy, szykujący się do…
Unia Lubelska w Zbiorach Dokumentów Pergaminowych / ARCHIWUM GŁÓWNE AKT DAWNYCH / PD

Pierwsza Unia Europejska

Piotr Hapanowicz
Dla Polski i Litwy był to punkt zwrotny, który określił ich dalsze losy: 450 lat temu oba państwa zawarły unię, nazwaną lubelską. Powstała Rzeczpospolita…
Plac Katedralny, Wilno, 2018 r. / SEAN GALLUP / GETTY IMAGES

W Wilnie bez rewolucji

Dominik Wilczewski
Kandydaci na prezydenta Litwy deklarują, że z pierwszą wizytą zagraniczną pojechaliby do Warszawy. Tylko lider Akcji Wyborczej Polaków na Litwie zapowiada, że…

Wyrok za wileńską masakrę

Wojciech Pięciak
/ REBIS / MATERIAŁY PRASOWE

Wszystkie unie Europy

Robert I. Frost, Michał Sowiński
ROBERT I. FROST, historyk: W każdej unii rozdzielenie kompetencji władzy centralnej i lokalnej jest trudne. Unia Europejska staje dziś przed podobnymi…
Kristina Sabaliauskaite, Kraków, październik 2018 r. / GRAŻYNA MAKARA

Chwała nadmiaru

Kristina Sabaliauskaitė, Michał Wójcik
KRISTINA SABALIAUSKAITĖ, pisarka: Przypominam, że Rzeczpospolita składała się z obojga narodów. My, Litwini z Wielkiego Księstwa, pochodziliśmy od Rzymian, a…
Adolfas Ramanauskas pseudonim „Vanagas” („Jastrząb”), dowódca litewskich partyzantów. Zdjęcie wykonano pod koniec lat 40. lub na początku lat 50. XX wieku. / / GENOCID.LT

Mogiła dla Jastrzębia

Dominik Wilczewski
Przez 60 lat leżał w anonimowym grobie: dowódca powojennych „leśnych braci”. Jego odnalezienie i uroczysty pogrzeb ożywiły dyskusję o antysowieckim ruchu oporu…
/ MAX ROSSI / REUTERS / FORUM

Pielgrzymka papieża Franciszka do krajów bałtyckich

/ RAMŪNAS DANISEVIČIUS

Puste litewskie plebanie

Donatas Puslys, Zbigniew Rokita
Donatas Puslys, publicysta: W postrzeganiu papieża Litwini przypominają Polaków – widać jasny podział na obrońców otwartego Kościoła Franciszka i na tych,…
„Dzień Wolności”: tradycyjny protest opozycji białoruskiej w rocznicę deklaracji niepodległości. Mińsk, 25 marca 2016 r. / MIKALAI ANISHCHANKA / ANADOLU AGENCY / GETTY IMAGES

W pogoni za Pogonią

Zbigniew Rokita
Sto lat temu powstała Białoruska Republika Ludowa: raczej idea państwa niż państwo. Ale bez niej nie byłoby Białorusi sowieckiej, a dziś niepodległej.…
Obchody 100-lecia odzyskania niepodległości przez Litwę, aleja Giedymina, Wilno, 16 lutego 2018 r. / SEAN GALLUP / GETTY IMAGES

Toast za niepodległość

Dominik Wilczewski
Szukając sojuszników, Litwa nie zapomina o Polsce. Choć atmosfera w naszych relacjach w ostatnich latach była zła, dziś powoli zmienia się na lepsze.

Warszawa–Wilno: powrót do roku 1938?

Piotr Oleksy
Jan Parys, szef gabinetu politycznego ministra spraw zagranicznych, wywołał oburzenie litewskiego MSZ i tamtejszej opinii publicznej.

Obawy o „atomówkę”

WP
Narasta litewsko-białoruski spór o elektrownię atomową, którą Mińsk buduje w Ostrowcu, 20 km od granicy z Litwą.
Msza za polskie szkoły, Ostra Brama, Wilno, 2 września 2015 r. / Fot. Valdemar Doveiko / FORUM

Mniejszość politycznie użyteczna

Piotr Oleksy
Wielka polityka nieustannie i z ogromną siłą oddziałuje na życie litewskich Polaków. Pokazuje to ostatni strajk uczniów z polskich szkół.

Gra nerwów na Bałtyku

WP
Dwa razy w ciągu jednego dnia – w niedzielę 7 grudnia – podrywały się myśliwce NATO, stacjonujące w krajach bałtyckich, by przechwycić rosyjskie samoloty,…

Biskupi Litwy mówią „tak”

JONAS BORUTA SJ