polityka historyczna: najważniejsze informacje

Prezydent Karol Nawrocki podczas obchodów 81. rocznicy wyzwolenia obozu koncentracyjnego w Auschwitz. 27 stycznia 2026 r. // Fot. Mikołaj Bujak / materiały prasowe KPRP

Prezydent Nawrocki na rocznicy wyzwolenia Auschwitz: skandalu nie było

Jacek Stawiski
Uczestniczyłem w obchodach rocznicy wyzwolenia Auschwitz. Słuchałem głosu Ocalałych. On naprawdę jest ważniejszy niż polityka.
Piotr Zychowicz na Targach Książki Historycznej. Warszawa, 27 listopada 2016 r. // Fot. Włodzimierz Wasyluk / Forum
Wersja audio

„Historia realna”. Piotr Zychowicz kontra polskie mity

Piotr Śmiłowicz
Jedni chwalą go za odwagę stawiania niepopularnych tez, inni jego twórczość nazywają historyczną pornografią. Jedno jest pewne – obok działalności Piotra…
Antoni Serkowski, Tomasz Kontny, Wydział 7: Medium // materiały prasowe

„Wydział 7: Medium”: historia z dreszczykiem

Remigiusz Różański
„Medium” jest dowodem na to, że o przeszłości można opowiadać inaczej niż poprzez czytanki czy pomniki.
Wystawa o przyznaniu praw wyborczych kobietom w Polsce w 1918 r. „Podwójnie Wolne / Doppelt Frei" zorganizowana w berlińskim oddziale Instytutu Pileckiego w 2024 r. // Fot. Łukasz Grajewski

Berliński oddział Instytutu Pileckiego robi dobrą robotę. Dlaczego jego misja jest zagrożona?

Łukasz Grajewski
Nowy dyrektor Instytutu Pileckiego zapowiada zmiany w berlińskim oddziale tego Instytutu. W stolicy Niemiec prowadzi on pracę edukacyjną i informacyjno-…
Miejsce Pamięci i Muzeum Auschwitz II-Birkenau, grudzień 2019 r. // Fot. Christopher Furlong / Getty Images

Auschwitz to nie miejsce na politykę. Ono należy do Ocalałych. I do umarłych

Piotr Cywiński, Michał Okoński
Piotr Cywiński, dyrektor Muzeum Auschwitz: W lustrze tego miejsca odbija się nasz świat. Widać w nim polityczne gry, holokaustowy kicz, pomieszanie prawdy i…
Gmach Muzeum Historii Polski w trakcie budowy. Warszawa, maj 2023 r. // Fot. Fot. Maciek Jaźwiecki / Agencja Wyborcza.pl

Prawicowe czy lewicowe? Losy Muzeum Historii Polski pokazują, jak zmienia się dziś myślenie o samej instytucji muzeum

Piotr Kosiewski
Zmiana dyrektora Muzeum Historii Polski – gdzie Roberta Kostrę zastąpił Marcin Napiórkowski – powinna wywołać dyskusję nad polską polityką pamięci. MHP to…
Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku. // Fot. Materiały prasowe MIIWS

Muzeum II Wojny zawsze prezentowało męczeństwo Polaków. Tyle że kiedyś nie robiło tego topornie

Michał Okoński
Burza wokół przywrócenia pierwotnego kształtu wystawy w gdańskiej placówce pokazuje, jak wąskie zrobiło się w naszym kraju pole między barykadami.

Ulmowie: kim byli naprawdę [Tematy Tygodnika]

Michał Kuźmiński, Zuzanna Radzik
Czy dramat Ulmów i ukrywanych przez nich Żydów to historia o bohaterskiej postawie Sprawiedliwych Polaków, czy raczej opowieść o nieoczywistości okupacyjnych…
Defilada wojskowa z okazji Dnia Zwycięstwa w Moskwie, 9 maja 2021. Evgeny Biyatov/SPUTNIK Russia/East News /

Opętani Pobiedą

Anna Łabuszewska
Jedyna słuszna wersja historii jest filarem putinizmu. 9 czerwca Duma Państwowa przyjęła ustawę zakazującą utożsamiania roli Związku Sowieckiego i…
Obchody 80. rocznicy pierwszego transportu polskich więźniów do KL Auschwitz, 14 czerwca 2020 r. / FOT. MAREK BEREZOWSKI/REPORTER /

Co ma Beata Szydło do Muzeum Auschwitz

Michał Okoński
Wystawa „Ochotnik. Witold Pilecki i jego misja w Auschwitz” w Instytucie Pileckiego w Berlinie, 31 sierpnia 2020 r. / MARCIN BIELECKI / PAP

Będziemy się kłócić do końca świata

Hanna Radziejowska, Łukasz Grajewski
Hanna Radziejowska, dyrektorka oddziału Instytutu Pileckiego w Berlinie: Chcemy opowiadać Niemcom o tym, co dla nas ważne. I co jest ważne także dla nich.

Jubileusz w brunatnym cieniu

Monika Ochędowska
Obchody trzeciej rocznicy stłumienia puczu. Stambuł, 15 lipca 2019 r. / / AYTUG CAN SENCAR / ANADOLU AGENCY / AFP / EAST NEWS

Jak się rodzi Nowa Turcja

Agnieszka Rostkowska
Wojskowy zamach stanu, który udaremniono cztery lata temu, stał się nad Bosforem legendą: to na niej ekipa prezydenta Erdoğana buduje zbiorową tożsamość.
Premierzy Donald Tusk i Władimir Putin na obchodach 70. rocznicy zbrodni wymordowania polskich oficerów przez NKWD, Katyń, 7 kwietnia 2010 r. / / JERZY DUDEK / FORUM

Białe plamy, czerwone plamy

Anna Łabuszewska
Putinowska Rosja coraz bardziej zapętla się w kłamstwach historycznych. Narzucana przez Kreml wizja przeszłości służy celom politycznym – także w potyczkach…
/ ROBERT MICHAEL / DPA / EAST NEWS

Kolejność według Steinmeiera

Wojciech Pięciak
Zniszczenie Drezna było końcem drogi, która zaczęła się w 1933 r. – formułując taką interpretację, prezydent Niemiec znalazł odpowiednie słowa w tym miejscu i…
Dariusz Stola / FOT. DANUTA MATLOCH/REPORTER /

Gest Stoli

Michał Okoński
Kryzys w Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN został zażegnany: w trosce o dobro instytucji ustąpił jej prawowity dyrektor.

Auschwitz: głosy Ocalałych

Michał Okoński
Podczas 75. rocznicy wyzwolenia obozu Auschwitz przemówili Batszewa Dagan, Elza Baker, Marian Turski i Stanisław Zalewski.
Władimir Putin na obchodach 76. rocznicy zakończenia blokady Leningradu. Petersburg, 18 stycznia 2020 r. / Alexei Danichev / sputnik / East News /

Rosyjskie wrzutki i polskie reakcje

Wojciech Pięciak
Nie mamy wpływu na to, co robi Władimir Putin. Ale mamy wpływ na to, jak będziemy reagować na jego wojnę informacyjną.
Yad Vashem w Jerozolimie przed obchodami Dnia Pamięci Ofiar Holokaustu, 25 stycznia 2018 r. / FOT. Gil Cohen Magen Xinhua / eyevine /

Rocznica w rękach oligarchy

Ofer Aderet
Decyzja, aby w Yad Vashem udzielić głosu prezydentowi Rosji, ale odmówić tego prezydentowi Polski, to błąd. Może zostać odebrana tak, jakby władze Izraela…
Władimir Putin przemawia podczas noworocznej gali w Teatrze Bolszoj w Moskwie, 26 grudnia 2019 r. / FOT. Mikhail Metzel/SPUTNIK Russia/East News /

Słowa Stalina w ustach Putina

Anna Łabuszewska
Putin postanowił pokazać, że ma własną, lepszą wersję historii: stalinizmu będzie bronić, a na dodatek udowodni, że Polska, czyli państwo, które uważa się za…
Żołnierze Brygady Świętokrzyskiej, 1945 r. / / UTCON COLLECTION / ALAMY STOCK PHOTO / PAP

Patron na manowcach

Michał Okoński
Prezydent objął patronat nad 75. rocznicą powołania Brygady Świętokrzyskiej NSZ. Przeciw tej decyzji protestują weterani AK, a rabin Michael Schudrich uznaje…
/ RADEK POLAK

Na łące pamięci

Michał Okoński
Mogę tu mieszkać, bo ich wszystkich nie ma – mówi Monika Sznajderman. Po czym sprawia, że zaczynają znowu być. I wraca spokój.

Klasztory i węgielnica

Tomasz Fiałkowski
Spalona ziemia (patrz Teatr Polski we Wrocławiu), fatalne decyzje personalne albo inicjatywy z góry skazane na klęskę, jak otrąbiony właśnie kwartalnik…

Świadectwo ostańca

Tomasz Fiałkowski
„Polityka historyczna” jest dla autora przeciwieństwem pojęcia „prawdy historycznej”, a świadomość niebezpieczeństwa zafałszowywania obrazu przeszłości…
/ FILIP ĆWIK / NEWSWEEK POLAND / NAPO IMAGES

Zmarnowana stuletnia okazja

Paweł Kowal, Rafał Zychal
PAWEŁ KOWAL, politolog: Trzeba się pożegnać z wizją, że 11 listopada będzie mocnym państwowym akcentem.
Prezydent Andrzej Duda podczas uroczystości z okazji Narodowego Dnia Pamięci Żołnierzy Wyklętych, 1 marca 2018 r. / MICHAŁ DYJUK / FORUM

Wojny o pamięć nie wygra nikt

Antoni Dudek, Andrzej Brzeziecki
Prof. ANTONI DUDEK, historyk i politolog: Jesteśmy w momencie kluczowym. Przed przewróceniem stolika, który Polacy postawili w latach 1989–1991.
Czwarta Pielgrzymka Młodzieży Narodowej na Jasną Górę. Częstochowa, 1 kwietnia 2017 r. / ŁUKASZ KOLEWIŃSKI / AGENCJA GAZETA

Kryteria nowej polskości

Mateusz Mazzini
Politycy Prawa i Sprawiedliwości chcą zdefiniować prawo do nazywania siebie Polakiem. Ich najważniejszym narzędziem jest rewizjonizm historyczny.
Fragment bocznej fasady gdańskiego muzeum / JOANNA RUDNIAŃSKA

Gabinet oczywistości

Piotr Stankiewicz
Muzeum II Wojny Światowej nie jest martyrologiczną politgramotą i dlatego nie podoba się obecnej władzy. Ale to nie znaczy, że nie można go krytykować.
/ T. HAMRAT / G. POLSKA / FORUM / K. GŁOWACKA-WOLF / A. GAZETA / J. ORZECHOWSKI

Dlaczego MaBeNa nie działa

Marcin Napiórkowski
Prawica postanowiła poszerzyć swój arsenał o narzędzia zmonopolizowane dotąd przez lewicę i liberałów. Korzysta z nich jednak bez zrozumienia i z gracją słonia…
W 2013 r. Jarosław Kaczyński wystąpił na Majdanie i poparł ukraińską rewolucję. Dziś PiS przyjmuje w Sejmie ustawę, która może zakończyć dialog polsko-ukraiński. Kijów, 1 grudnia 2013 r. / MARCIN PEGAZ / GAZETA POLSKA / FORUM

Rok trudnych rocznic

Tadeusz A. Olszański
Kryzys w relacjach Warszawa–Kijów nie pojawił się w ostatnich latach, on narastał od dawna. Dziś jest coraz gorzej. Tymczasem wkrótce czekają nas historyczne…
Irena Sendlerowa – działaczka społeczna, Sprawiedliwa wśród Narodów Świata / EAST NEWS

By człowiek przeżył

Michał Okoński
Jeśli przypadki pomagania Żydom podczas niemieckiej okupacji zamieniamy w zjawisko masowe, a bohaterskie jednostki klonujemy, czyniąc z nich setki tysięcy, nie…
/ RAFAŁ SIDERSKI DLA „TP”

Dlaczego CBA puka do historyka

Michał Okoński
Dla architektów polityki historycznej PiS Paweł Machcewicz jest naprawdę niebezpieczny.

Film, który zniechęca

Prof. Anna Wolff-Powęska
TP 46/2017

Getto, pamięć i polityka

Beata Chomątowska
Ta wiadomość zelektryzowała środowiska żydowskie i wszystkich, dla których ważna jest pamięć warszawskiego getta.
/ ADAM GUZ / GETTY IMAGES

Celebracja pokoju nam nie wychodzi

Jan Ołdakowski, Paweł Bravo
Jan Ołdakowski, dyrektor Muzeum Powstania Warszawskiego: Świecimy anielskim światłem dopiero w sytuacji granicznej: trzeba powstania warszawskiego albo…
Gala wręczenia nagrody „Patriota Roku 2016” im. Kazimierza Odnowiciela, Kraków, 22 października 2016 r. / / Fot. JAKUB PORZYCKI / FORUM

Nieśmieszny minister

Paweł Bravo
Antoni Macierewicz Patriotą Roku. Takim tytułem uczciły go podczas sobotniej gali
w Operze Krakowskiej środowiska związane z wydawnictwem Biały Kruk.
/

Polityka historyczna dla delfinów

Ks. Adam Boniecki
Polityka historyczna zawsze w każdej społeczności jest obecna. Czasem przybiera postać prymitywnej propagandy i manipulacji, czasem jest próbą zmierzenia się…
Jarosław Szarek, Gdańsk, sierpień 2016 r. / / Fot. Mateusz Ochocki / KFP / REPORTER

Nie umywamy rąk

Jarosław Szarek, Karolina Przewrocka-Aderet
Dr Jarosław Szarek, prezes IPN: W planach mamy publikację „Wokół Jedwabnego” po angielsku. Gdybyśmy chcieli ukrywać ciemne strony naszej historii, przecież…
Muzeum II Wojny Światowej, jeszcze w budowie. Gdańsk, 18 sierpnia 2016 r. / FOT. RENATA DĄBROWSKA / AGENCJA GAZETA /

Z pomysłami PiS nie uda się pokazać za granicą prawdy o polskiej historii

Marek Zając
Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku może być połączone z Muzeum Westerplatte – orzekł Naczelny Sąd Administracyjny. Oznacza to faktyczną likwidację Muzeum II…
Paweł Reszka / / Fot. Grażyna Makara

IPN – szybka zmiana

Paweł Reszka
Trudno odmawiać nowemu prezesowi prawa do dobierania sobie współpracowników. Jednak – jak mówią „Tygodnikowi” pracownicy IPN – tak głębokich zmian w…
Zniszczony pomnik upamiętniający ofiary mordu na Żydach – jego ogrodzenie stoi na obrysie dawnej stodoły, w której zostali spaleni. Jedwabne, 1 września 2011 r. / / Fot. ARTUR RESZKO / PAP

Jedwabne i pamięć narodowa

Michał Okoński
Dlaczego umownej „naszej stronie” sporu nie udało się przekonać rodaków, że elementem polskiego dziedzictwa są i Westerplatte, i Jedwabne?
/ Fot. Laski Diffusion / East News

W Rosji zniknął pomnik Josepha Conrada

Ewelina Burda
Postument pisarza w Wołogdzie na północy kraju został usunięty, bo według lokalnej władzy przeszkadzał w robotach remontowych. Miejscowa wspólnota polonijna…
/ Fot. Rafał Siderski dla „TP”

Patriota nie czeka na czołgi

Paweł Machcewicz, Marek Zając
Przypominamy rozmowę z Pawłem Machcewiczem, obecnym dyrektorem Muzeum II WŚ, z którym rozmawialiśmy w maju 2016 roku.
Zdemontowano popiersie generała Armii Czerwonej Iwana Czerniachowskiego. Władze miasta uczciły w ten sposób ofiary przypadającej w tym dniu 76. rocznicy sowieckiej napaści na Polskę. Pieniężno, 17.09.2015 r. / / Fot: Aleksandra Jakimczuk/Gazeta Olsztynska/East News

Pod pomnikiem generała

Andrzej Brzeziecki
Dwa wydarzenia z ostatnich dni: w Pieniężnie zdemontowano pomnik radzieckiego gen. Iwana Czerniachowskiego, a w Warszawie podczas otwarcia Muzeum Katyńskiego…
Przed debatą „Okrągły Stół – doświadczenie polskie czy uniwersalna metoda na demokratyzację”. Od lewej: rzecznik SLD Dariusz Joński, Aleksander Kwaśniewski, Adam Michnik, Leszek Miller i Jerzy Wenderlich. Sejm, luty 2014 r. / Fot. Sławomir Kamiński / AGENCJA GAZETA

Lewicy strach przed historią

Mikołaj Mirowski
Dlaczego w Polsce nie istnieje dziś lewicowa polityka pamięci – i dlaczego jest ona pilnie potrzebna.