medycyna: najważniejsze informacje

Ilustracja jelita cienkiego – kosmki jelitowe zwiększają powierzchnię wchłaniania składników odżywczych do krwi i limfy. U niektórych zwierząt dobrze ukrwione jelita mogą również uczestniczyć w wymianie gazowej, co zainspirowało eksperymenty z podawaniem tą drogą tlenu ludziom // Sebastian Kaulitzki / Adobe Stock

Takanori Takebe: Oddychanie przez jelita może ratować życie

Maria Hawranek, Takanori Takebe
Japoński biomedyk Takanori Takebe pracuje nad dojelitowym wspomaganiem oddychania i organoidami wątroby. To terapie pomostowe, które w krytycznym momencie mogą…
Serial „ The Pitt”, sezon 2, HBO Max // materiały prasowe

Sukces „The Pitt”, czyli za co kochamy medyczne seriale

Paweł Kicman
Żadna produkcja telewizyjna nie zbliżyła się dotąd tak bardzo do szpitalnej codzienności. Pracowników ochrony zdrowia oglądamy bez uproszczeń i mitologizacji.
// il. Jerzy Skakun dla „TP"
Wersja audio

Zanim trafimy do lekarza, pytamy AI. Kiedy doktor Chat nie wystarczy

Agata Kaźmierska, Wojciech Brzeziński
Miliony ludzi najpierw pytają o zdrowie chatboty, dopiero potem lekarzy. AI diagnozuje coraz szybciej, myli się coraz rzadziej, a sektor digital health…
// Fot. Miljan Zivkovic / Adobe Stock

Jak pytać „doktora Chata” o zdrowie i nie zrobić sobie krzywdy

Agata Kaźmierska, Wojciech Brzeziński
Chatbot AI może pomóc zrozumieć objawy i przygotować do wizyty u lekarza – ale tylko wtedy, gdy korzystasz z niego świadomie. Te zasady pomagają uniknąć błędów…
Huta Kościuszko w Chorzowie - delegacja ze Związku Radzieckiego. // PAP

Ołów, nowotwory i państwo. Zdrowie publiczne to nie teoria spiskowa

Bartosz Kabała
Trudno prowadzić zdrowe życie w zniszczonym środowisku. A ono zależy również od sprawnych instytucji publicznych, które nie mogą służyć interesom partii czy…
// liderina / Adobe Stock

Dziewczynki dojrzewają coraz szybciej. Jakie są tego przyczyny?

Bartosz Kabała
W połowie XIX w. pierwsza miesiączka występowała w wieku 16-17 lat. Współcześnie dziewczynki zaczynają dojrzewać kilka lat wcześniej. Konsekwencje zdrowotne są…
Miejska siłownia w parku Kilińskiego w Łodzi // Fot. Piotr Kamionka / REPORTER

Musimy bić na alarm. Nasz system ochrony zdrowia pożre każde pieniądze

Jerzy Dziekoński, Bernard Waśko
Dr Bernard Waśko, dyrektor Państwowego Zakładu Higieny: Pościg za nakładami na medycynę interwencyjną bez inwestycji w zapobieganie chorobom to jazda wprost na…
Fot. Agnieszka Kantaruk / B&EW

Piętrowe układanie diet: nowa moda, która może szkodzić

Bartosz Kabała
Diety potrafią pomagać w leczeniu, ale mogą też szkodzić. Coraz częściej pacjenci łączą kilka zaleceń naraz, a w efekcie eliminują z jadłospisu zbyt wiele…
Materiał prasowy
Materiał promocyjny

13 ziół, jedna tajemnica równowagi. Dlaczego natura wciąż wie najlepiej?

W dobie sztucznej inteligencji, cyfrowego detoksu i skomplikowanych diet coraz częściej tęsknimy za tym, co proste i... prawdziwe.
Russel Crowe w filmie "Norymberga", reż. James Vanderbilt, 2025 r. // Materiały prasowe Monolith Film

Norymberga. Proces ludzi, nie potworów

Mateusz Demski, Jack El-Hai
Norymberga była dowodem na to, że zło może zostać ukarane. Dawała nadzieję, że wciąż istnieje sprawiedliwość. Rozmowa z autorem książki „Norymberga. Naziści…
// Fot. Your Hand Please / Shutterstock

Amerykanie testują szczepionkę na fentanyl. Nowa broń w wojnie z opioidami

Bartosz Kabała
Firma biotechnologiczna ARMR Sciences rozpocznie badania kliniczne szczepionki neutralizującej działanie fentanylu, jednego z najgroźniejszych opioidów.
Fot. Pietukhova / Shutterstock

Mózg na Mounjaro: lek na otyłość czasowo wycisza natrętne myśli o jedzeniu

Łukasz Kwiatek
Wpływ leków takich jak tirzepatyd czy semaglutyd na organizm, w tym mózg, jest złożony, ale pokazuje, że otyłość nie jest wynikiem zaniedbania, tylko chorobą,…
// New Africa / Shutterstock

Anatomia fałszywego piękna. Kiedy branża beauty staje się groźna

Eliza Leszczyńska-Pieniak
Po polskich ulicach chodzi coraz więcej osób oszpeconych zabiegami, które miały je upiększyć. Gdy orientują się, że nie w wyglądzie tkwił ich główny problem,…
Sanitariusze ze stacją zasilania oraz systemem do ogrzewania rannych i podgrzewaczami do infuzji (to dwie paczki z lewej). Donbas, listopad 2025 r. // archiwum Wojciecha Pięciaka

Kolejny transport pomocy od czytelników „Tygodnika” dotarł na Ukrainę. Oto co zawieźliśmy

Wojciech Pięciak
Aparaty elektrochirurgiczne, urządzenia do ogrzewania rannych w hipotermii, agregaty. Następny transport z pomocą humanitarną od czytelniczek i czytelników „TP…
Wojciech Feleszko // Fot. Potr Ratajski / Archiwum Prywatne

Walkower w sprawie szczepień. Oddaliśmy pole antyszczepionkowcom

Przemysław Wilczyński, Wojciech Feleszko
„Staliśmy się ofiarami własnego sukcesu – mówi prof. Wojciech Feleszko. – Gdy nie widzimy na co dzień błonicy czy krztuśca, łatwo uwierzyć, że szczepienia są…
Fot. Vadim / Adobe Stock

Zwyrodnienie plamki żółtej: nowa terapia daje nadzieję na przywrócenie wzroku

Łukasz Lamża
W Polsce około 2 mln osób ma jakąś postać zwyrodnienia plamki żółtej. Dotąd nie istniała żadna skuteczna terapia. Sytuacja może się jednak odmienić.
Goffkein.pro / Shutterstock

Rewolucja w myśleniu o alergiach. Nadmierny poziom higieny sprzyja uczuleniom

Łukasz Lamża
W latach 80. XX w. sformułowano hipotezę, że nadmierny poziom higieny zwiększa chorobliwość dzieci. Okazuje się, że jest w tym trochę prawdy.
Wiele naszych problemów rozwiązałby zinformatyzowany system umawiania wizyt. Wówczas nie dałoby się umówić nikogo spoza oficjalnej kolejki. // Fot. Marcin Bielecki / PAP

Lekarze i pacjenci: cztery pomysły na naprawę systemu ochrony zdrowia

Jerzy Dziekoński, Anna Gołębicka
Anna Gołębicka, ekonomistka: Nie możemy w nieskończoność dorzucać pieniędzy do systemu działającego w oderwaniu od zachodzących w społeczeństwie procesów,…
Lekarze z Chirurgii Szczękowo-Twarzowej szpitala w Kijowie z materiałami medycznymi; z lewej Otto-Kristian. Sierpień 2025 r. // Archiwum Wojciecha Pięciaka

Czytelnicy „Tygodnika” z pomocą dla walczącej Ukrainy: bilans naszej akcji

Wojciech Pięciak
Od grudnia 2024 roku zawieźliśmy na Ukrainę – w sześciu transportach – 99 agregatów i stacji zasilania, a także sprzęt medyczny i materiały opatrunkowe. Razem…
Ogłoszenie laureatów Nagrody Nobla z medycyny za rok 2025. Otrzymali ją: Gunilla Karlsson Hedestam, Olle Kampe i Marie Wahren-Herlenius. Sztokholm, 6 października 2025 r. // Fot. Atila Altuntas / AFP / East News

Jak organizm utrzymuje równowagę między obroną, a autodestrukcją? Odpowiedź na miarę Nobla

Bartosz Kabała
Shimon Sakaguchi, Mary Brunkow i Fred Ramsdell odpowiedzieli na pytanie, które samo się nasuwa nawet po powierzchownym zapoznaniu się z działaniem układu…
Mary Brunkow, Fred Ramsdell Shimon Sakaguchi - laureaci Nagrody Nobla z medycyny i fizjologii, 2025 r. // Niklas Elmehed / materiały prasowe

Nobel z medycyny za badania nad układem odpornościowym. Jakie mogą mieć zastosowanie?

Łukasz Kwiatek
Mary E. Brunkow, Fred Ramsdell i Shimon Sakaguchi zostali nagrodzeni w dziedzinie medycyny i fizjologii za badania nad tolerancją obwodową układu…
Kolonia bakterii gronkowca złocistego (Staphylococcus aureus), z hodowli prowadzonej w National Collection of Type Cultures w Wielkiej Brytanii. Założona w 1920 r. organizacja jest najstarszym biologicznym bankiem patogenów. Znajduje się tam m.in. kolekcja zgromadzona przez R.G.E. Murraya, zawierająca szczepy bakterii sprzed ery antybiotyków. // National Collection of Type Cultures / Materiały prasowe

Ewolucja plazmidów: jak uzbroiliśmy bakterie w geny oporności na antybiotyki

Bartosz Kabała
Coraz większym wyzwaniem dla medycyny jest zjawisko oporności bakterii na antybiotyki. W tym wyścigu zbrojeń między patogenami i współczesną medycyną ważną…
Fot. Chokniti / Adobe Stock

Sztuczna inteligencja przewidzi, na którą z 1200 chorób zachorujesz

Bartosz Kabała
Zbliżają się czasy, w których dysponować będziemy precyzyjnie wyznaczonym przez AI ryzykiem zachorowania na rozmaite choroby. Dzięki czemu łatwiej będzie im…
Oddział ginekologiczny w jednym z warszawskich szpitali. 25 czerwca 2024 r. // fot. Wojciech Olkuśnik / East News

Matki na peryferiach. Dlaczego powiatowe porodówki znikają z mapy

Eliza Leszczyńska-Pieniak
Szpitale powiatowe pozbywają się oddziałów ginekologiczno-położniczych, bo są nierentowne. Droga kobiet do najbliższej placówki w niektórych miejscach Polski…
Ilustracja: Kasia Kozakiewicz dla „TP"
Wersja audio

W swoim czasie. Dlaczego w Polsce dzieci rodzą się tak późno

Martyna Pietrzak-Sikorska
Rodzicielstwo od wieków było jednym z pierwszych wyznaczników dorosłości. Dziś decyzje o posiadaniu dzieci podejmowane są później i bardziej świadomie, ale…
// Fot. Comstock / Getty Images
Wersja audio

Rasy nie istnieją. To pojęcie musi odejść, nie tylko z przyczyn historycznych

Łukasz Kwiatek
Podręczniki do genetyki przekonują, że u ludzi rasa jest konstruktem społecznym, a nie biologicznym faktem. Jednak w badaniach biomedycznych nadal wykorzystuje…
Kolejki na korytarzu szpitala klinicznego w Łodzi. 11 kwietnia 2024 r. // Piotr Kamionka / Reporter

Czeka nas potężny kryzys w systemie ochrony zdrowia

Małgorzata Solecka
Na zdrowie może w przyszłym roku zabraknąć 20-30 mld zł. Brzmi to abstrakcyjnie, ale skutki finansowego kryzysu, na przykład zwiększenie nierówności w dostępie…
// Fot. Bogdan Cherniak / Adobe Stock

Człowiek otrzymał płuco modyfikowanej genetycznie świni

Bartosz Kabała
Eksperyment medyczny, polegający na przeszczepieniu pacjentowi ze stwierdzoną śmiercią mózgu płuca od modyfikowanej genetycznie świni, przeprowadzony został…
Robert F. Kennedy Jr. Waszyngton, 10 czerwca 2025 r. // Fot. Andrew Harnik / Getty Images

Amerykański sekretarz zdrowia kontynuuje walkę ze szczepionkami

Bartosz Kabała
Szef departamentu zdrowia USA Robert F. Kennedy Jr. wydał kolejną bitwę szczepionkom: tym razem domaga się od czasopisma naukowego wycofania publikacji…
Wizualizacja wiązania się DNA do białka P53, regulującego proces transkrypcji (syntezowania RNA na bazie DNA). Mutacje tego białka są jedną z częstych przyczyn nowotworów // Juan Gärtner / Adobe Stock

Coraz lepiej rozumiemy, jak komórki troszczą się o swoje DNA

Mariusz Gogól, Marcin Nowotny
W jądrze komórkowym zachodzi wiele reakcji. Białka nieustannie patrolują materiał genetyczny. Sprawdzają jego elastyczność, szukają pęknięć i mutacji. Gdy…
Serwisowanie kotła gazowego. Łódź, 27 grudnia 2024 r. // Fot. Piotr Kamionka / Reporter

Bakterie pomogą nam leczyć zatrucie czadem

Bartosz Kabała
Istnieją bakterie, które czerpią energię z utleniania tlenku węgla do dwutlenku. Obserwując je, badacze z USA wpadli na pomysł terapii zatrucia tym…
Fot. Drazen Zigic / Shutterstock

Sam widok osoby chorej uruchamia twój układ odpornościowy

Bartosz Kabała
Szwajcarscy naukowcy przeprowadzili pomysłowy eksperyment w wirtualnej rzeczywistości, który wykazał, że nasz organizm nieustannie przygotowuje się na walkę z…
// Fot. Kittyfly / Shutterstock

Mózg, komputer i mowa: technologiczny przełom

Piotr Durka
Naukowcy z Uniwersytetu Kalifornijskiego w Davis ogłosili technologiczny przełom: stworzony przez nich eksperymentalny system pozwolił pacjentowi, który…
Rachel Dolezal w programie „Today” w telewizji NBC. Nowy Jork, 16 czerwca 2015 r. // Anthony Quintano / East News

Rasa, etniczność, geny. Co o tym mówią amerykańskie badania?

Łukasz Kwiatek
W naszym społecznym dyskursie często traktujemy rasy jako coś zero-jedynkowego. Badania genetyczne pokazują, że to błąd, który zresztą z medycznego punktu…
Piknik zdrowotny w ramach programu "Profilaktyka 40+". Ciechocinek, 7 sierpnia 2021 r. // Fot. Tytus Żmijewski / PAP

Ruszył nowy program profilaktyczny. Pieniądze są, ale czy zgłoszą się pacjenci?

Małgorzata Solecka
Bilans zdrowia osób dorosłych to rozwiązanie, o które eksperci zabiegali od lat. Jednak ilu Polaków zechce zatroszczyć się o swoje zdrowie?
Ilustracja // Fotogrin / Shutterstock

DNA na sprzedaż. Plajta amerykańskiego koncernu budzi obawy o prywatność danych genetycznych

Agata Kaźmierska, Wojciech Brzeziński
23andMe zbierała dane genetyczne, ale nie tylko. Także dane dotyczące zdrowia, stylu życia, cech psychicznych, uzależnień i nawyków. Mogą one posłużyć do…
IV Warszawska Olimpiada Seniorów. Warszawa, 24 września 2022 r. // Fot. Joanna Składanek / Forum
Wersja audio

Geny, styl życia czy kod pocztowy? Co wydłuża nasze życie

Bartosz Kabała
Genetyczna loteria, nawyki i styl życia, warunki społeczne, epidemie, poziom opieki zdrowotnej – co w największym stopniu wpływa na długość naszego życia? I co…
Thomas Henry Huxley (1825-1895) w wieku 64 lat. // Fot. Universal History Archive / Getty Images

Dziedzictwo Thomasa Huxleya. Od teorii Darwina do idei UNESCO

Bartosz Baran
Dwieście lat temu urodził się człowiek, który stał się wzorem naukowca zaangażowanego w debaty społeczne. Oraz protoplastą rodu, który stworzył nowe idee i…
Natalia Polasik „Riders of the Distant Sky" /fragment/, 2024 r. // Natalia Polasik / @moonwaterpl

Między współpracą a rywalizacją: gdy złe drzewo daje dobre owoce

Agnieszka Kloch
Gdy Karol Darwin i Alfred Wallace ogłosili teorię ewolucji, biolodzy zaczęli się spierać o to, czy w przyrodzie jest więcej rywalizacji, czy współpracy. Dziś…
Tosia z rodzicami Justyną i Robertem Pióro oraz pieskiem Tolą. Kraków, kwiecień 2025 r. // Fot. Grażyna Makara

Życie z rzadką chorobą genetyczną: jak szukać wiedzy i znaleźć wsparcie

Anna Goc, Grażyna Makara [ zdjęcia ]
Choroba jest chytra. Ale my staramy się ją przechytrzyć. A żeby przechytrzyć, musimy o niej wiedzieć jak najwięcej – mówi Justyna Pióro, mama jedenastoletniej…
Fot. Stephen A. Waycott / Adobe Stock

Zabójczy łyk. Rozpoznano lek, po którym komar już nie przeżyje

Bartosz Kabała
Samice komarów giną w ciągu 12 godzin od spożycia krwi pacjentów przyjmujących nityzynon – lek stosowany w jednej z rzadkich chorób genetycznych. Czy to pomoże…
Protest przeciwko prowadzonej przez administrację Trumpa polityce naukowej i cięciom w obsadzie urzędów federalnych. Na transparentach napisy „Wściekli naukowcy", „Nauka czyni Amerykę wielką", „Nauka ratuje życie". Chicago, 7 marca 2025, // Fot. Nam Y. Huh / AP Photo / East News

Donald Trump pozbywa się naukowców. Bo są zbyt drodzy i lewaccy

Agata Kaźmierska, Wojciech Brzeziński
Stany Zjednoczone zaczęły wprowadzać zmiany w sposobie finansowania badań naukowych – m.in. po to, by walczyć z lewicową ideologią. Ich konsekwencje będą…
Popularnosć aplikacji randkowych przyczynia się do wzrostu zapadalności na choroby weneryczne // Shutterstock

Rzeżączka, kiła, chlamydioza. Choroby weneryczne mają się w Europie coraz lepiej

Maciej Müller
Co to mówi o naszym zdrowiu i obyczajach seksualnych?
Krystyna i Gabriel Gutowie z dziećmi, Łucją, Stefkiem, Tymkiem i Ignasiem. // Fot. archiwum rodzinne

Matki pingwinów. Jak jest z nimi naprawdę

Małgorzata Nocuń, Krystyna Gut
Krystyna Gut, mama pięciorga dzieci: Serial „Matki pingwinów” przybliża nasze życie, ale nie do końca. Niepełnosprawne dzieci mogą być jeszcze uznawane za…
Fot. Yuri Arcurs / Adobe Stock

Jak pomaga wsparcie nawigatora w chorobie nowotworowej

Masz diagnozę choroby nowotworowej i jesteś osobą 70+? Trudno Ci poruszać się w systemie opieki zdrowotnej? Chciałbyś, aby ktoś Cię wysłuchał i wskazał…
Fot. Shutterstock

Pornografia zmienia mózg. Pytanie, czy odwracalnie

Anna Goc, Mateusz Gola
Mateusz Gola, psycholog i neurokognitywista: Z naszych badań wynika, że najlepszym czynnikiem, który pozwala dziecku uniknąć w przyszłości nałogowych zachowań…
IV Warszawska Olimpiada Seniorów. Warszawa, wrzesień 2022 r. // Fot. Joanna Składanek / Forum

Strategia na starość

Małgorzata Solecka
W Polsce nie mamy skoordynowanej polityki senioralnej, przez co części problemów nie dostrzegamy, a części nie potrafimy rozwiązać.
Papież Franciszek podczas mszy nieszpornej w Watykanie. 31 grudnia 2024 r. // Fot. Maria Grazia Picciarella/ East News

Powiało wiatrem konklawe. Papież poważnie choruje

Edward Augustyn
Niepokojące informacje o stanie zdrowia papieża uruchomiły lawinę spekulacji co do wyboru jego następcy. Czy z ostatnich decyzji Franciszka można wywnioskować…